Studia Ukrainica Posnaniensia
Not a member yet
456 research outputs found
Sort by
,,Ми навчилися жити у мирі з війною”: екзистенційні мотиви в поезії Ярини Чорногуз
Full text linkThe ongoing Russo-Ukrainian war has caused the turn away from Postmodernism and towards Metamodernism, whose aesthetic principles are based on the sincerity and enthusiasm that are the markers and values of the new worldview. The war also reactivates the heritage and values of existential philosophy in Ukrainian literature that Yaryna Chornohuz justifies by naming it ‘neoexistentialism’, a style, aesthetics and philosophy that give meaning to complicated human choices and traumatic liminal experiences. The article aims to analyse the existential motifs in Chornohuz’s poetry. Using methods such as imagology, mythopoetics, intertextualism, and feminine studies, the poetics and essence of existential motifs in the poetry of the author analysed. The results indicate that the existential motifs of choice in Chornohuz’s could be retraced from the different perspectives: from the perspective of combatants who defend their homeland, a woman who makes a choice to be beyond the traditional gender role, a person who struggles with their own pain and traumatic feelings, a witness to the war, who makes a choice to remember, testify and be present. These motifs stem from the war, which also caused the turn towards neo-existentialism as a trend within Metamodernism.Współczesna wojna rosyjsko-ukraińska spowodowała zwrot od postmodernizmu w stronę metamodernizmu, którego zasady estetyczne opierają się na szczerości i entuzjazmie jako wyznacznikach i wartościach nowego światopoglądu. Wojna zreaktywowała również w literaturze ukraińskiej dziedzictwo i wartości filozofii egzystencjalnej, którą Jaryna Czornohuz uzasadnia mianem neoegzystencjalizmu – stylu, estetyki, filozofii, nadającej sens ludzkim wyborom i przeżytym traumatycznym doświadczeniom granicznym. Celem artykułu jest analiza wątków egzystencjalnych w wierszach Czornohuz. Wykorzystując takie metody, jak imagologia, mitopoetyka, intertekstualizm i krytyka feministyczna, zidentyfikowano i przeanalizowano poetykę manifestacji wątków egzystencjalnych w wierszach autorki. Wnioskuje się, że egzystencjalne motywy wyboru w wierszach Chornoguz można wywodzić z różnych perspektyw: żołnierza broniącego ojczyzny, kobiety, która postanawia wyjść poza tradycyjną rolę, jednostki zmagającej się z własnym bólem i traumatycznymi uczuciami, świadka wojny dokonującego wyboru, by pamiętać, dawać świadectwo i być obecnym. Motywy te wynikają z wojny, która również spowodowała zwrot w stronę neoegzystencjalizmu jako nurtu w ramach metamodernizmu
Культура як антитеза „світового зла”: трансформація викликів, запитань, пропозицій
Full text linkThe timely relevance of the issues examined here is evidenced by the extreme importance of the problems of the humanities, which are the subject of Ukrainian studies in the context of the full-scale Russian-Ukrainian war. After all, today, in the light of the ‘new experience’ of the era, it is apt to reinterpret the worldview and behavioural responses to the emerging evil taking the form of blatant imperial aggression. Consequently, literary discourses are revised, along with the artistic and existential potential of heroes/anti-heroes, while the masks of hitherto-tolerated writers and cultural figures are ‘torn off ’. The socio-anthropological dimension of culture as an antithesis of ‘worldly evil’ is thus explored from the point of view of literary and philosophical anthropology, with an emphasis on the specific role of national culture: it must clearly formulate its own values and defend them, sending clear signals of its active presence in the world. The author explores current spirituality, how modern history has ‘challenged the notion of the relativity of evil’ (according to Serhiy Krymsky), and the limits of humanism and tolerance. It is concluded that the current Russian-Ukrainian war has led to a revision of the idealistic notions of Ukrainian philosophy and literature in the context of the 21st century.O aktualności badanych zagadnień świadczy fakt, że w kontekście pełnoskalowej wojny rosyjsko-ukraińskiej problemy humanistyki, które są przedmiotem studiów ukrainistycznych, są niezwykle ważne. Przecież dziś, w świetle „nowego doświadczenia” epoki, wypada na nowo zinterpretować światopoglądowe i behawioralne reakcje na pojawiające się zło, ucieleśnione w otwartej agresji imperialnej. W związku z tym rewidowane są dyskursy literackie, a także artystyczny i egzystencjalny potencjał bohaterów/antybohaterów, „zdzierane” są maski dotychczas tolerowanych pisarzy i postaci kultury. Społeczno-antropologiczny wymiar kultury jako antytezy „światowego zła” jest zatem badany z punktu widzenia antropologii literackiej i filozoficznej, z podkreśleniem specyficznej roli kultury narodowej: musi ona jasno formułować własne wartości i bronić ich, wysyłać wyraźne sygnały swojej aktywnej obecności w świecie. Autorka bada, czym tak naprawdę jest aktualna duchowość, w jaki sposób historia nowożytna „zakwestionowała pojęcie względności zła” (według Serhija Krymskiego), jakie są granice humanizmu i tolerancji. Stwierdzono, że obecna wojna rosyjsko-ukraińska doprowadziła do rewizji idealistycznych wyobrażeń ukraińskiej filozofii i literatury w kontekście XXI stulecia
Дискурс ідентичності в біженському романі Євгенії Кузнєцової Драбина
Full text linkThe article examines Yevheniia Kuznetsova’s new novel The ladder (2023), which is dedicated to the events of the Russian-Ukrainian war, in particular, the topic of Ukrainian refugees. The research is based on the principles of postcolonial criticism, trauma studies, and memory studies. The change in the national narrative and its purification from pseudo-imperial codes are observed in the artistic world of The ladder. The painful change of identity in the novel is presented as a symbolic path from forced migration home and thus to one’s own true self. One of the possible interpretations of the eponymous ladder is substantiated. The author analyzes the trauma of forced displacement recorded in The Ladder, which partially coincides with the painful loss of identity, the opposition of the Self to the Other (in the work, the correlation of the Other expands from the Alien to the Enemy), and the reliving of the survivor complex.Artykuł analizuje nową powieść Jewhenii Kuzniecowej Drabina (2023), która poświęcona jest wydarzeniom wojny rosyjsko-ukraińskiej, w szczególności tematowi ukraińskiego uchodźstwa. Badania opierają się na zasadach krytyki postkolonialnej, studiów nad traumą i studiów nad pamięcią. Obserwowana jest zmiana narracji narodowej i jej oczyszczenie z pseudoimperialnych kodów, co uwidacznia się w powieści Drabina. Bolesna zmiana tożsamości w tym utworze przedstawiona jako symboliczna droga od przymusowej migracji do domu, a tym samym do własnego, prawdziwego ja. Uzasadniona zostaje jedna z możliwych wersji interpretacji metafory drabiny, która została wykorzystana także w tytule tego tekstu. Autorka analizuje traumę przymusowego przesiedlenia, która częściowo pokrywa się z bolesną utratą tożsamości, opozycją jaźni wobec Innego (w powieści korelacja Innego rozszerza się od Obcego do Wroga) i przeżywaniem kompleksu ocalałego.
Міжмовна інтерференція у мовленні українських дітей, які живуть у Польщі
Full text linkThe article deals with the problem of language interference in the speech of multilingual preschool children from Ukraine living in Poland and speaking Ukrainian, Russian, Polish and using English to some extent. The research shows the impact and transfer from other languages to the first language (L1) or mother tongue on all language subsystems. Following this, the article draws attention to narratives based on two picture stories. Code-switching, code-mixing of different languages, and the preservation of L1 language skills in foreign-language environment are the main issues discussed in the paper. The results of the research demonstrate a new lingual phenomenon caused by contacting Ukrainian, Russian, and Polish in children’s speech. The article also has applied meaning for school and preschool teachers, speech therapists working with children from Ukraine and other countries in Poland.Artykuł porusza problem interferencji językowej w mowie wielojęzycznych dzieci z Ukrainy w wieku przedszkolnym, które mieszkają w Polsce i posługują się językiem ukraińskim, rosyjskim, polskim oraz w pewnym stopniu językiem angielskim. Badania pokazują wzajemne wpływy i transfer z innych języków do języka pierwszego (L1) lub języka ojczystego na wszystkie podsystemy językowe. W dalszej części artykułu zwrócono uwagę na narracje oparte na dwóch opowieściach obrazkowych. Przełączanie oraz mieszanie kodów różnych języków i jednocześnie zachowanie umie- jętności językowych L1 w środowisku obcojęzycznym to główne zagadnienia poruszane w artykule. Wyniki badań wskazują na nowe zjawisko językowe spowodowane kontaktem języka ukraińskiego, rosyjskiego i polskiego w mowie dziecka. Artykuł ma również znaczenie praktyczne dla nauczycieli szkół i przedszkoli, logopedów pracujących z dziećmi z Ukrainy i innych krajów w PolsceThe article deals with the problem of language interference in the speech of multilingual preschool children from Ukraine living in Poland and speaking Ukrainian, Russian, Polish and using English to some extent. The research shows the impact and transfer from other languages to the first language (L1) or mother tongue on all language subsystems. Following this, the article draws attention to narratives based on two picture stories. Code-switching, code-mixing of different languages, and the preservation of L1 language skills in foreign-language environment are the main issues discussed in the paper. The results of the research demonstrate a new lingual phenomenon caused by contacting Ukrainian, Russian, and Polish in children’s speech. The article also has applied meaning for school and preschool teachers, speech therapists working with children from Ukraine and other countries in Poland
Мовне табу в україністиці – досягнення та перспективи
Full text linkThis article presents the state of research on language taboo and euphemisms in Ukrainian. It gives an overview and brief discussions of selected works, enabling the main tendencies to be recognized and illustrated. The distinction between so-called primitive and modern taboo is included. Publications dealing with language taboo and euphemisms in folklore as well as literature and translation are treated separately. The conclusion points to some research gaps and outlines future perspectives, such as a dictionary of taboo words and euphemisms in standard Ukrainian, a synthesis of dialectal data, and a historical account.This article presents the state of research on language taboo and euphemisms in Ukrainian. It gives an overview and brief discussions of selected works, enabling the main tendencies to be recognized and illustrated. The distinction between so-called primitive and modern taboo is included. Publications dealing with language taboo and euphemisms in folklore as well as literature and translation are treated separately. The conclusion points to some research gaps and outlines future perspectives, such as a dictionary of taboo words and euphemisms in standard Ukrainian, a synthesis of dialectal data, and a historical account.У статті розглянуто стан дослідження проблеми мовного табу та евфемізмів в українській мові. Авторка переглядає та обговорює вибрані праці, щоб проілюструвати най- важливіші напрямки та тенденції досліджень. Публікації представлено з урахуванням відомого у науковій літературі поділу на давні та сучасні табу. В окрему групу виділено роботи, в яких обговорюються табу й евфемізми у фольклорі, а також у художній літературі й перекладі, та праці теоретичного характеру. У висновках зазначено прогалини в опрацюванні теми, вказа- но перспективи дослідження, як-от необхідність розробки словника табуйованої лексики та евфемізмів у сучасній літературній мові, поєднання проблем табу й евфемізмів у діалектах української мови та дослідження давніх табу й евфемізмів
Культура як зброя і щит в умовах війни
Full text linkUkrainian culture is an important element of national security. History has many examples of how culture existed inseparably from wars, and at the same time, art reinterpreted current meanings: it sought out new aspects of humanism or became part of the confrontation. Today, Ukrainian culture is a significant element of psychotherapy, as we all go through the traumatic experience of dreadful news, living under the sound of sirens – all of which requires emotional compensation, dialogue, and support. The subject of this research is the development of Ukrainian culture after the full-scale invasion. The goal is to analyse the current state of culture and art in Ukraine, their role during wartime, and the preservation and promotion of our values, as it is crucial to develop the Ukrainian cultural space with a focus on people and their inner needs. On the other hand, the export of cultural content is a powerful promotion of Ukraine in the world. It is an inseparable part of our independence and growth. Contemporary art is also used as a tool of resistance against Russian propaganda and oblivion. Artists restore and revive broken connections that may be lost due to war and its consequences. It is important to support creative ideas, cultural projects, and initiatives because culture represents Ukraine to the world and serves as a platform for preserving our identity.Kultura jest ważnym elementem bezpieczeństwa narodowego. W historii można odnaleźć wiele przykładów tego, jak kultura funkcjonowała w warunkach wojny, a sztuka reinterpretowała dotychczasowe treści: poszukiwała na nowo humanizmu albo stawała się częścią oporu. Dziś kultura ukraińska stanowi istotny element psychoterapii, albowiem naród ukraiński poddawany jest traumatycznym przeżyciom, co w konsekwencji wymaga określonej emocjonalnej rekompensaty, dialogu i wsparcia. Przedmiotem badań w niniejszym studium jest rozwój kultury ukraińskiej po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Celem artykułu jest analiza aktualnego stanu kultury i sztuki w Ukrainie, ich roli w czasie wojny, zachowania i propagowania wartości narodowych. Dzięki temu z jednej strony rozwój ukraińskiej przestrzeni kulturowej ukierunkowany jest na jednostkę, jej potrzeby wewnętrzne, z drugiej zaś – realizowany jest swoisty „eksport” ukraińskich treści kulturowych, stanowiący silną promocję Ukrainy w świecie. Wskazane wyżej kwestie to nieodłączna część walki o ukraińską odrębność narodową i jej rozwój. Ponadto ukraińska sztuka współczesna występuje jako narzędzie oporu wobec rosyjskiej propagandy i polityki zapomnienia. Artyści przywracają i ożywiają zerwane więzi utracone w wyniku wojny i jej konsekwencji. Ważne jest wspieranie kreatywnych pomysłów, projektów i inicjatyw kulturalnych, bo to właśnie kultura prezentuje Ukrainę w świecie i jest swoistym przyczółkiem do zachowania tożsamości narodowej.Ukrainian culture is an important element of national security. History has many examples of how culture existed inseparably from wars, and at the same time, art reinterpreted current meanings: it sought out new aspects of humanism or became part of the confrontation. Today, Ukrainian culture is a significant element of psychotherapy, as we all go through the traumatic experience of dreadful news, living under the sound of sirens – all of which requires emotional compensation, dialogue, and support. The subject of this research is the development of Ukrainian culture after the full-scale invasion. The goal is to analyse the current state of culture and art in Ukraine, their role during wartime, and the preservation and promotion of our values, as it is crucial to develop the Ukrainian cultural space with a focus on people and their inner needs. On the other hand, the export of cultural content is a powerful promotion of Ukraine in the world. It is an inseparable part of our independence and growth. Contemporary art is also used as a tool of resistance against Russian propaganda and oblivion. Artists restore and revive broken connections that may be lost due to war and its consequences. It is important to support creative ideas, cultural projects, and initiatives because culture represents Ukraine to the world and serves as a platform for preserving our identity
Українська тематика в польських медіа у час російсько-української війни
Full text linkThe article presents an overview of the Polish information space concerning Ukrainian topics during Russia’s full-scale invasion of Ukraine, starting in 2022. It uses examples from Polish print media, such as „Rzeczpospolita”, „Gazeta Wyborcza”, „Wprost” and „Super Express”. The research results highlight the main thematic spectrum, sections, genres, visual content, and the opinion- forming role of this information for Polish society. It illustrates the image of Ukraine through the lens of the Polish press. A comparative analysis of Polish media at the beginning of the war and the changes in this informational dynamic over the span of two years is presented. Additionally, using the example of the University of Szczecin’s media outlets, „Przegląd Uniwersytecki” and NiUS Radio US, the attention given to the war in Ukraine within the academic environment is shown.Artykuł przedstawia przekrojowo polską przestrzeń informacyjną w zakresie tematyki ukraińskiej w czasie pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, począwszy od 2022 roku, na przykładzie takich polskich wydawnictw prasowych, jak „Rzeczpospolita”, „Gazeta Wyborcza”, „Wprost”, „Super Express”. W wyniku badań wyodrębniono główny zakres tematyczny, rubryki, gatunki, treści wizualne oraz opiniotwórczą rolę informacji przekazywanych polskiemu społeczeństwu. Nakreślono wizerunek Ukrainy widziany przez pryzmat polskiej prasy. Przedstawiono porównawczą charakterystykę polskich mediów na początku wojny i zmianę informacyjnej dynamiki na przestrzeni dwóch lat. Na przykładzie mediów Uniwersytetu Szczecińskiego, tj. czasopisma „Przegląd Uniwersytecki” oraz NiUS Radio US ukazano, jaką uwagę w środowisku akademickim poświęcono tematowi wojny w Ukrainie
Постмодернізм для підкріплення сердець, або анти-антутопія від Олександра Ірванця
Full text linkThe paper analyzes the generic and ideological evolution of the works of Oleksandr Irvanets, one of the leading representatives of Ukrainian postmodernism, from dystopia to the concept of the anti-dystopia. In the first part, the author reconstructs the context of the literary group “Bu-Ba-Bu” and outlines its significance for shaping post-totalitarian Ukrainian culture. The next section examines Irvanets’s dystopian trilogy (Rivne/Rovno, Ochamymria, Libenkraft’s Disease), interpreted as an artistic response to the remnants of the Soviet system and the anxieties of the first decades of independence. The following part considers the novel Kharkiv 1938 as an example of an alternative history. Thus, this generic transformation is read in the light of Przemysław Czapliński’s concept as an attempt to overcome dystopian fatalism.The paper analyzes the generic and ideological evolution of the works of Oleksandr Irvanets, one of the leading representatives of Ukrainian postmodernism, from dystopia to the concept of the anti-dystopia. In the first part, the author reconstructs the context of the literary group “Bu-Ba-Bu” and outlines its significance for shaping post-totalitarian Ukrainian culture. The next section examines Irvanets’s dystopian trilogy (Rivne/Rovno, Ochamymria, Libenkraft’s Disease), interpreted as an artistic response to the remnants of the Soviet system and the anxieties of the first decades of independence. The following part considers the novel Kharkiv 1938 as an example of an alternative history. Thus, this generic transformation is read in the light of Przemysław Czapliński’s concept as an attempt to overcome dystopian fatalism.У статті проаналізовано жанрову та світоглядну еволюцію творчості Олександра Ірванця, одного з провідних представників українського постмодернізму – від антиутопії до формули анти-антиутопії. У першій частині автор реконструює контекст діяльності літературного угруповання „Бу-Ба-Бу” та окреслює його значення для формування посттоталітарної української культури. Далі розглянуто антиутопійну трилогію Ірванця (Рівне/Ровно, Очамимря, Хвороба Лібенкрафта), яку інтерпретовано як художню реакцію на рецидиви радянської системи та тривоги перших десятиліть незалежності. У наступній частині роман Харків 1938 тлумачиться як приклад альтернативної історії. Відтак жанрову трансформацію прочитано в дусі концепції Пшемислава Чаплінського як спробу подолати антиутопічний фаталізм
Особливості функціювання власних назв військової техніки та зброї в сучасній українській мові (на прикладі онімів „Джавелін”, „Байрактар”, „Хаймарс”)
Full text link In the conditions of the war, military vocabulary has become active in the Ukrainian language, in particular, the names of weapons, among which there are both previously known (although usually only to a narrow circle of specialists) and completely new ones. This article analyses verbal proper names of weapons and military equipment, classified by many onomasts as chrematonyms and commodonyms, although the scope of chrematonyms in Slavic linguistics is still not entirely clear. Discussion is still underway as to whether commodity names that are names of series rather than individual objects can be included in proper names. The article adopts the position of the majority of Slavic onomasts that these are proper names. Over 200 verbal proper names of weapons used by the Ukrainian army during the Ukrainian-Russian war have been collected, which have not yet been the subject of onomastic analysis. The article focuses on how these names function in the media discourse with the example of three terms with the highest frequency of use: “Javelin”, “Bayraktar”, “HIMARS”. Their motivation is determined and the degree of adaptation in media texts examined, as all three are borrowings. Special attention is paid to the acquired connotations and functions. The process of transonymization with their participation is described.W ostatnim czasie w języku ukraińskim spopularyzowało się słownictwo militarne, w szczególności nazwy broni, wśród których są zarówno te znane wcześniej (choć przeważnie tylko wąskiemu kręgowi specjalistów), jak i zupełnie nowe. Przedmiotem analizy w niniejszym artykule są słowne nazwy własne broni i sprzętu wojskowego, zaliczane przez wielu onomastów do chrematonimów i towaronimów, choć zakres chrematonimii nadal pozostaje w językoznawstwie słowiańskim nie do końca jasny. Wciąż trwają dyskusje, czy można towaronimy będące nazwami seryjnych, a nie jednostkowych przedmiotów zaliczać do nazw proprialnych. W artykule przyjmuje się stanowisko większości onomastów słowiańskich, iż są to nazwy własne. Zebrano ponad 200 słownych nazw własnych broni wykorzystywanej przez wojsko ukraińskie w czasie wojny ukraińsko-rosyjskiej, które dotąd nie były przedmiotem analizy onomastycznej. W artykule skupiono się na aspekcie funkcjonowania tych nazw w dyskursie medialnym na przykładzie trzech o największej częstotliwości użycia: „Javelin”, „Bayraktar”, „HIMARS”. Ustalono ich motywację, przebadano stopień adaptacji w tekstach mediów, gdyż wszystkie trzy to zapożyczenia, szczególną uwagę poświęcono nabytym konotacjom oraz funkcjom. Opisano proces transonimizacji z ich udziałem. In the conditions of the war, military vocabulary has become active in the Ukrainian language, in particular, the names of weapons, among which there are both previously known (although usually only to a narrow circle of specialists) and completely new ones. This article analyses verbal proper names of weapons and military equipment, classified by many onomasts as chrematonyms and commodonyms, although the scope of chrematonyms in Slavic linguistics is still not entirely clear. Discussion is still underway as to whether commodity names that are names of series rather than individual objects can be included in proper names. The article adopts the position of the majority of Slavic onomasts that these are proper names. Over 200 verbal proper names of weapons used by the Ukrainian army during the Ukrainian-Russian war have been collected, which have not yet been the subject of onomastic analysis. The article focuses on how these names function in the media discourse with the example of three terms with the highest frequency of use: “Javelin”, “Bayraktar”, “HIMARS”. Their motivation is determined and the degree of adaptation in media texts examined, as all three are borrowings. Special attention is paid to the acquired connotations and functions. The process of transonymization with their participation is described
Роль біонімів у процесі творення українських офіційних назв макроскопічних грибів
Full text linkThe article discusses the issue of how bionyms function in the area of Ukrainian official names of macroscopic mushrooms. The analysis is embedded in onomastic and terminological research, which aimed to determine the extent of the occurrence of bionyms among the abovementioned names. The source materials were mainly academic papers on mycology, professional articles, guides and atlases of mushrooms, and Internet websites. It was found that phytonyms and anthroponyms predominate in the naming structures, while the names themselves most often function in the form of an attributive model with adjectives or adjectival participles. The exceptions here were eponyms, where the genetic model (N+NGen) predominates.The article discusses the issue of how bionyms function in the area of Ukrainian official names of macroscopic mushrooms. The analysis is embedded in onomastic and terminological research, which aimed to determine the extent of the occurrence of bionyms among the above mentioned names. The source materials were mainly academic papers on mycology, professional articles, guides and atlases of mushrooms, and Internet websites. It was found that phytonyms and anthroponyms predominate in the naming structures, while the names themselves most often function in the form of an attributive model with adjectives or adjectival participles. The exceptions here were eponyms, where the genetic model (N+NGen) predominates.Стаття присвячена проблемі функціонування біонімів в ареалі українських офіційних назв макроскопічних грибів. Здійснений аналіз є частиною ономастичних і термінологічних досліджень. Їхня мета – визначити діапазон поширеності біонімів серед згаданих назв. Джерельною базою в основному стали академічні монографії з галузі мікології, наукові статті, путівники та атласи грибів, а також веб-сайти. У результаті аналізу зібраного матеріалу встановлено, що в назвах грибів переважають фітоніми та антропоніми, а найчастіше вони реалізуються у формі атрибутивної моделі з прикметниками або дієприкметниками. Винятком були тут епоніми моделі (N+NGen)