Studia Ukrainica Posnaniensia
Not a member yet
456 research outputs found
Sort by
ГЕШТАЛЬТНИЙ РІЗНОВИД АСОЦІАТИВНО-МЕТАФОРИЧНОЇ МОТИВАЦІЇ НАУКОВО-ТЕХНІЧНИХ АНАЛІТИЧНИХ ТЕРМІНІВ
No full textThe article focuses on the specifi city of the scientifi c-technical analytic terms due to the cognitive mechanisms of their creation. It has been ascertained the gestalt type of terminological units’ associative-metaphorical motivation makes the motivators’ selection possibility, denoting the scientifi c-technical objects after the visual images (gestalts). The fact the dominant donor zones supply its sign resources to the scientific-technical terminology has been proved in succession.Artykuł poświęcono specyfi ce motywacji naukowo-technicznych terminów analitycznych pod kątem mechanizmów ich tworzenia. Autorka zwraca szczególną uwagę na Gestalt — odmianę asocjacyjno-metaforycznej motywacji terminów, charakteryzującą się wyborem motywatorów oznaczających obiekty naukowo-techniczne na podstawie podobieństwa obrazów wzrokowych (Gestalt). Omówione zostały podstawowe obszary dostarczające własne środki znakowe do tworzenia terminologii naukowo-technicznej.Artykuł poświęcono specyfi ce motywacji naukowo-technicznych terminów analitycznych pod kątem mechanizmów ich tworzenia. Autorka zwraca szczególną uwagę na Gestalt — odmianę asocjacyjno-metaforycznej motywacji terminów, charakteryzującą się wyborem motywatorów oznaczających obiekty naukowo-techniczne na podstawie podobieństwa obrazów wzrokowych (Gestalt). Omówione zostały podstawowe obszary dostarczające własne środki znakowe do tworzenia terminologii naukowo-technicznej
ПСЕВДОНІМ У СИСТЕМІ ОНІМІВ: ЙОГО СТАТУС, ТИПИ Й ФУНКЦІЇ (аналіз особливостей творення псевдонімів сучасних українських письменників)
No full textThe article focuses on the investigation history of pseudonyms as one of the category, which is singled out among proper names. The multiaspect pseudonym classifi cations in Ukrainian linguistics and the defi nition of their linguistic status have been described. The interpretation of the pseudonym formation mechanism by modern Ukrainian writers have been suggested; the functions of pseudonyms in the Ukrainian language space have been analyzed; the correspondent tendencies have been singled out; the research perspectives have been determined.Artykuł poświęcony jest historii badań nad pseudonimami jakо jednym z podtypów nazw własnych. Opisano szeroko stosowaną w ukraińskim językoznawstwie wieloaspektową klasyfi kację pseudonimów oraz interpretację ich statusu językowego. Zaproponowano interpretację mechanizmów tworzenia pseudonimów wybranych współczesnych pisarzy ukraińskich oraz ich funkcje w dzisiejszej przestrzeni języka ukraińskiego. Nakreślono zasadnicze tendencje, wyznaczono perspektywę badań.Artykuł poświęcony jest historii badań nad pseudonimami jakо jednym z podtypów nazw własnych. Opisano szeroko stosowaną w ukraińskim językoznawstwie wieloaspektową klasyfi kację pseudonimów oraz interpretację ich statusu językowego. Zaproponowano interpretację mechanizmów tworzenia pseudonimów wybranych współczesnych pisarzy ukraińskich oraz ich funkcje w dzisiejszej przestrzeni języka ukraińskiego. Nakreślono zasadnicze tendencje, wyznaczono perspektywę badań
ПАРАДИГМАТИЧНІ ТА СИНТАГМАТИЧНІ ЗВ\u27ЯЗКИ ЯК ВИЯВ СИСТЕМНОСТІ БІБЛІЇЗМІВ УКРАЇНСЬКОЇ МОВИ
No full textThe article is aimed at studying of the systematic (syntagmatic and paradigmatic) ties of the lexical and phraseological bibleisms in the Ukrainian language. It has been proved that the change of the syntagmatic relations infl uences the paradigmatic ones; as a result, the bibleisms are desacralized, andenanthisemia, antonymy, homonymy and the reintegration of meanings appear. The bibleisms are characterized by synonymy, polysemy and variability, hyper-hyponymy that also prove their systemicity.Artykuł poświęcony jest badaniu systemowych (syntagmatycznych i paradygmatycznych) relacji leksykalnych i frazeologicznych biblizmów języka ukraińskiego. Wykazano, iż zmiana relacji syntagmatycznych wpływa na stosunki paradygmatyczne, w rezultacie czego biblizmy ulegają desakralizacji, a w ich systemie mają miejsce zjawiska enantiosemii, antynomii, homonimii, jak również przeintegrowanie znaczeń. Dla biblizmów charakterystyczne są synonimiczność, wieloznaczność i wiarantywność, hipero- i hiponimia, co również potwierdza ich systemowość.Artykuł poświęcony jest badaniu systemowych (syntagmatycznych i paradygmatycznych) relacji leksykalnych i frazeologicznych biblizmów języka ukraińskiego. Wykazano, iż zmiana relacji syntagmatycznych wpływa na stosunki paradygmatyczne, w rezultacie czego biblizmy ulegają desakralizacji, a w ich systemie mają miejsce zjawiska enantiosemii, antynomii, homonimii, jak również przeintegrowanie znaczeń. Dla biblizmów charakterystyczne są synonimiczność, wieloznaczność i wiarantywność, hipero- i hiponimia, co również potwierdza ich systemowość
ЖИТТЯ ЯК ДОРОГА. ТОПОС МАНДРІВ У РОМАНІ ВАЛЕРІЯ ШЕВЧУКА ТІНІ ЗНИКОМІ
No full textThe theme of the paper is a motive of “life as a journey” in the prose of Valery Shevchuk. I chose a novel Tini Znykomi as an ustrative material because of its symbolic picture of wandering, that stands in opposition to the modern concept of “nomadic man”, characterised by unbinding to places and indifference to their roots and origins. The aim of the journey in this novel (as in many other Shevchuk’s works) is not escaping from homeland or experiencing the diversity of the world. On the contrary, the goal is seeking the ancestral, cultural and spiritual origins. The metaphor of the journey is based on the concept of “spiritual journey” created by Hryhory Skovoroda, that aims at self-knowledge and moral improvement. At the same time, this “spiritual journey” embeds the main character in the history and values of his national culture and is the way to self-awareness — not only personal, but also national.У статті розглянуто мотив “життя як дороги” в прозі Валерія Шевчука. Матеріалом для аналізу обрано роман Тіні зникомі, оскільки символіка дороги в цьому творі суперечить сучасній концепції номадичної людини, яка характеризується своєю неприв’язаністю, відірваністю від місця проживання та байдужістю до питань свого коріння й походження. Мета подорожі героїв роману, як і багатьох інших творів В. Шевчука, — пошук джерела: сімейного, культурного, духовного. Метафора подорожі базується на концепції Григорія Сковороди, для якого мандрівка символізує саморозкриття та моральне збагачення людини. Духовний шлях, який обирає герой роману В. Шевчук, веде не тільки до самопізнання, але й уводить в історію та цінності української культури, а тому герой самостверджується не тільки в особистому, але й у національному вимірах.У статті розглянуто мотив “життя як дороги” в прозі Валерія Шевчука. Матеріалом для аналізу обрано роман Тіні зникомі, оскільки символіка дороги в цьому творі суперечить сучасній концепції номадичної людини, яка характеризується своєю неприв’язаністю, відірваністю від місця проживання та байдужістю до питань свого коріння й походження. Мета подорожі героїв роману, як і багатьох інших творів В. Шевчука, — пошук джерела: сімейного, культурного, духовного. Метафора подорожі базується на концепції Григорія Сковороди, для якого мандрівка символізує саморозкриття та моральне збагачення людини. Духовний шлях, який обирає герой роману В. Шевчук, веде не тільки до самопізнання, але й уводить в історію та цінності української культури, а тому герой самостверджується не тільки в особистому, але й у національному вимірах
МОВНОСОЦІУМНА ОБ’ЄКТИВНА ГРАМАТИКА: КАТЕГОРІЇ, РІВНІ, АСПЕКТИ
No full textThe categories of linguistic-social objective grammar, which include the categories of language, speech, communicative, language and speech personalities with verbal-semantic, cognitive, pragmatic levels, as well as categories of language / cognitivelanguage, national-cognitive picture of the world and others, are considered. The main units are morphological word, syntactic word, phrase, sentence, statement, text, the number of which is wider, taking into account various discourses, their organization, discursive practices. Linguistic-social objective grammar is based on the differentiation of morphological and syntactic levels, their various aspects.W skład obiektywnej gramatyki językowo-społecznej wchodzą, m.in. kategoria językowa, kategoria mówienia czy kategoria komunikacyjna z poziomami werbalno-semantycznym, kognitywnym czy pragmatycznym, a także kategorie językowego/ kognitywno-językowego, narodowo-kognitywnego obrazu świata i in. Podstawowymi jednostkami są wyraz morfologiczny i wyraz syntaktyczny, związek wyrazowy, zdanie, wypowiedzenie, tekst z uwzględnieniem różnorodnych dyskursów, ich organizacji, dyskursywnych praktyk. Obiektywna gramatyka językowo-społeczna opiera się na rozróżnieniu poziomów morfologicznego i syntaktycznego, ich różnych aspektów.W skład obiektywnej gramatyki językowo-społecznej wchodzą, m.in. kategoria językowa, kategoria mówienia czy kategoria komunikacyjna z poziomami werbalno-semantycznym, kognitywnym czy pragmatycznym, a także kategorie językowego/ kognitywno-językowego, narodowo-kognitywnego obrazu świata i in. Podstawowymi jednostkami są wyraz morfologiczny i wyraz syntaktyczny, związek wyrazowy, zdanie, wypowiedzenie, tekst z uwzględnieniem różnorodnych dyskursów, ich organizacji, dyskursywnych praktyk. Obiektywna gramatyka językowo-społeczna opiera się na rozróżnieniu poziomów morfologicznego i syntaktycznego, ich różnych aspektów
ВІЙНА ЯК РЕДАКТОР: (ПЕРЕД)ЧУТТЯ ВІЙНИ В АБРИКОСАХ ДОНБАСУ ЛЮБОВІ ЯКИМЧУК
No full textThe article is devoted to the analysis of Lyubov Yakymchuk\u27s book of poetry Apricots of Donbas published in 2015. The author of the paper argues that the publication of the book fits into the current tendency to increase the representation of the Donbas in contemporary Ukrainian literature. The poems have been read in terms of the construction of time, relationship with tradition and modernity etc. The self-reference tendencies in L. Yakymchuk\u27s poetry were considered separately as a strategy of the escape from the totality of the war.Стаття присвячена літературознавчому аналізу поетичної збірки Любові Якимчук Абрикоси Донбасу (2015). Стверджується, що вихід у світ цієї збірки демонструє актуальну тематику творів сучасної української художньої літератури — це насамперед багатогранна репрезентація проблематики Донбасу. Вірші проаналізовано з огляду на такі аспекти, як конструювання часу, ставлення до традиції та сучасності. Усебічно розглянуто й автотематичні мотиви як вияв стратегії втечі від тотальності війни.Стаття присвячена літературознавчому аналізу поетичної збірки Любові Якимчук Абрикоси Донбасу (2015). Стверджується, що вихід у світ цієї збірки демонструє актуальну тематику творів сучасної української художньої літератури — це насамперед багатогранна репрезентація проблематики Донбасу. Вірші проаналізовано з огляду на такі аспекти, як конструювання часу, ставлення до традиції та сучасності. Усебічно розглянуто й автотематичні мотиви як вияв стратегії втечі від тотальності війни
РЕАЛІЗАЦІЯ РЕГУЛЯТИВНИХ КОМУНІКАТИВНИХ ТАКТИК У СИТУАЦІЯХ НЕОПОСЕРЕДКОВАНОЇ ТОРГІВЛІ
No full textThe article focuses on the research of the communicative behavior manifestations of the Ukrainians in the direct trade situations. The constructive and destructive regulative communicative tactics used by sellers and buyers have been separated and classifi ed. The communicative methods and linguistic means with the analyzed manipulative potential have been described.W artykule zostały opisane przejawy zachowań komunikacyjnych Ukraińców w sytuacjach handlu bezpośredniego. Wyodrębniono konstruktywne i destrukcyjne regulacyjne taktyki komunikacji, stosowane przez sprzedawców i kupujących, dokonano ich analizy. Omówione zostały sposoby komunikacji i środki językowe, mające wyraźny potencjał manipulacyjny.W artykule zostały opisane przejawy zachowań komunikacyjnych Ukraińców w sytuacjach handlu bezpośredniego. Wyodrębniono konstruktywne i destrukcyjne regulacyjne taktyki komunikacji, stosowane przez sprzedawców i kupujących, dokonano ich analizy. Omówione zostały sposoby komunikacji i środki językowe, mające wyraźny potencjał manipulacyjny
ІСТОРІЯ УКРАЇНСЬКОЇ ПУНКТУАЦІЇ
No full textThe main milestones of the development and establishing the punctuation in the Ukrainian language are being discovered in the article. A historical excursion allowed to outline both common tendencies and actual national approaches to the implementation of a system of the punctuation marks, to show their introduction into the spelling system of the Ukrainian language.W artykule omówiono główne etapy rozwoju i kształtowania się interpunkcji w języku ukraińskim. Ekskurs historyczny pozwolił określić zarówno tendencje wspólne w systemie znaków interpunkcyjnych, jak i odrębne, charakterystyczne dla narodowej tradycji naukowej. Umożliwił on również prześledzenie procesu włączania znaków interpunkcyjnych do pisowni języka ukraińskiego.W artykule omówiono główne etapy rozwoju i kształtowania się interpunkcji w języku ukraińskim. Ekskurs historyczny pozwolił określić zarówno tendencje wspólne w systemie znaków interpunkcyjnych, jak i odrębne, charakterystyczne dla narodowej tradycji naukowej. Umożliwił on również prześledzenie procesu włączania znaków interpunkcyjnych do pisowni języka ukraińskiego
ЛІНГВОПЕРСОНА ЛІНИ КОСТЕНКО: АКТУАЛІЗАЦІЯ ФРАЗЕОЛОГІЗМІВ У ЇЇ ПОЕТИЧНИХ ТЕКСТАХ
No full textThis article focuses on the analysis of the phraseological links used by Lina Kostenko in the collection of the poetry "Trysta poeziy". The phenomenon of a linguistic personality has been described, pointing to the fact that Lina Kostenko undoubtedly belongs to one of the most vivid linguistic personalities in Ukrainian literature. The idioms have been analyzed, including their division into the lexical phrases, the author-made the phrases and the aphorisms. The right tendencies have been also proposed and the perspective of the research has been defined.Niniejszy artykuł poświęcono analizie związków frazeologicznych wykorzystanych przez Linę Kostenko w poetyckim tomie Триста поезій. Opisano fenomen osobowości językowej, wskazując na fakt, iż Lina Kostenko bez wątpienia należy do jednej z najbardziej jaskrawych osobowości językowych w literaturze ukraińskiej. Wspomniane frazeologizmy poddano analizie, uwzględniając ich podział na wyrażenia słownikowe, autorskie oraz aforyzmy. Zaproponowano właściwe tendencje, a także określono perspektywę badań.Niniejszy artykuł poświęcono analizie związków frazeologicznych wykorzystanych przez Linę Kostenko w poetyckim tomie Триста поезій. Opisano fenomen osobowości językowej, wskazując na fakt, iż Lina Kostenko bez wątpienia należy do jednej z najbardziej jaskrawych osobowości językowych w literaturze ukraińskiej. Wspomniane frazeologizmy poddano analizie, uwzględniając ich podział na wyrażenia słownikowe, autorskie oraz aforyzmy. Zaproponowano właściwe tendencje, a także określono perspektywę badań
СИМВОЛ ЧІЧКИ В НОВЕЛІСТИЦІ ВАСИЛЯ ТКАЧУКА
No full textThe article focuses on the analysis of symbol chichka in the novels of the Ukrainian writer of the 30-ies of the XXth century Vasyl Tkachuk. It has been proved that the word chichka, as a hutsul dialectal word, plays an important role in the creative work of the novelist, being a peculiar leitmotif, which is present in almost every work of the writer. Chichka — is a sacred code of the hutsul ethnic group, that functions as oberih, as well as embroidery, which guides the hutsuls in the periods of joy and grief. All the above mentioned facts are depicted by Vasyl Tkachuk in his works.W artykule prześledzono symbol cziczki w nowelistyce ukraińskiego pisarza lat 30. XX w. Wasyla Tkaczuka. Wykazano, iż słowo cziczka jako huculski dialektyzm odgrywa w twórczości nowelisty ważną rolę, będąc swoistym lejtmotywem pojawiającym się niemal w każdym jego utworze. Cziczka to święty kod rodu huculskiego pełniący rolę talizmanu, który towarzyszy Hucułom, niczym wyszywka, w czasach radości i smutku, co po mistrzowsku słowem namalował Wasyl Tkaczuk.W artykule prześledzono symbol cziczki w nowelistyce ukraińskiego pisarza lat 30. XX w. Wasyla Tkaczuka. Wykazano, iż słowo cziczka jako huculski dialektyzm odgrywa w twórczości nowelisty ważną rolę, będąc swoistym lejtmotywem pojawiającym się niemal w każdym jego utworze. Cziczka to święty kod rodu huculskiego pełniący rolę talizmanu, który towarzyszy Hucułom, niczym wyszywka, w czasach radości i smutku, co po mistrzowsku słowem namalował Wasyl Tkaczuk