National University of Mongolia Scientific Journals
Not a member yet
7194 research outputs found
Sort by
Монгол хэлний хятад ормол үгийг үгийн сангийн үүднээс судлах нь: A study of Certain Chinese Loanwords in Mongolian
No full textEvery language has its own ethnic identity. There are many domestic and foriegn research studies showing how Mongolian vocabulary reflects the unique characteristics of nomadic civilization and as a result of extensive relation with foriegn nations, Mongolian vocabulary has had the certain components from foriegn languages during the historical development of society. Also, the study shows that there are over 1000 words which had been used for a certain period of time and have become acclimatized and obsolete from Chinese alone. Through this research we aim to contribute to this field of study by analyzing the alteration of how Chinese words had been adopted into Mongolian language and comparing Mongolian and Chinese vocabulary from the parallel linguistics point of view
Improving Legal Framework of the Industrial and Technology Parks in Mongolia
No full textThe tangible outcome of the industrial development policy pursued by the government is the establishment and growth of industrial and technology parks (ITPs) in the country. As of 2021, Mongolia had granted special permit for ITPs to 11 enterprises, of which only 7 had barely begun park operations, while the permits of 6 parks had already expired. To address these failed attempts at developing ITPs, the Law on the Legal Status of Industrial and Technology Parks was revised and enacted in 2022. However, the legal framework for these parks remains incomplete. Internationally, regardless of ownership structure, ITPs are legally mandated to implement the government’s industrial development policies at the regional and enterprise levels. However, this study found that in Mongolia, nearly two-thirds of the implementable activities of ITP management are regulated to be carried out by the government and sector ministry. With most implementable function being handled by the government and ministries, ITP managements are left unable to sustain long-term self-financing and stable operations. This study identifies seven key functions across three core activity areas that ITP management could implement, drawing comparisons with domestic laws, international research, policy recommendations, and the legal frameworks of ITPs in South Korea and Taiwan. Furthermore, studies in other countries have demonstrated that comprehensive legal and regulatory frameworks governing the construction of ITP’s facilities and infrastructure play a crucial role in ensuring clarity on key aspects. These frameworks define responsible entities, specify infrastructure development criteria, outline support mechanisms for park units, enforce effective environmental monitoring, and facilitate the resolution of social issues affecting park employees in an optimal manner.
Монгол Улс дахь үйлдвэрлэл, технологийн паркийн эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох нь
[Товч утга]Засгийн газраас баримталж буй аж үйлдвэрийн хөгжлийн бодлогын бодит үр дүн нь улс оронд хөгжиж буй үйлдвэрлэл, технологийн парк (ҮТП) юм. Монгол Улсад 2021 оны байдлаар ҮТП-ийн үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг 11 аж ахуйн нэгжид олгосны 7 нь паркийн үйл ажиллагааг эхлэл төдий авч явж ирсний дээр 6 паркийн тусгай зөвшөөрлийн хугацаа дууссан байв. ҮТП-ийг хөгжүүлэх амжилтгүй оролдлогыг засах үүднээс 2022 онд Үйлдвэрлэл, технологийн паркийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийг шинэчлэн баталсан хэдий ч паркийн эрх зүйн орчин бүрэн бүрдээгүй байсаар байна. Олон улсад ҮТП нь өмчийн хэлбэрээс үл хамаарч засгийн газраас баримталж буй аж үйлдвэрийн хөгжлийн бодлогыг орон нутагт нэгжийн түвшинд хэрэгжүүлж ажиллах ерөнхий үүргийг хууль тогтоомжоор хүлээж байна. Гэтэл Монгол Улсад ҮТП-ийн удирдлагын хэрэгжүүлэх боломжтой үйл ажиллагааны бараг гурван ажил тутмын хоёрыг Засгийн газар, салбарын яам хэрэгжүүлэхээр зохицуулсан байгааг энэ судалгаагаар олж тогтоосон. Хэрэгжүүлэх боломжтой чиг үүргээ Засгийн газар, салбарын яамд алдсан ҮТП-ийн удирдлага цаашид урт хугацаанд өөрийгөө санхүүжүүлж, тогтвортой ажиллах боломжгүй байна. Энэ судалгаагаар ҮТП-ийн удирдлагаас хэрэгжүүлэх боломжтой 3 багц үйл ажиллагаа дахь 7 чиг үүргийг дотоодын хууль тогтоомж, олон улсын судалгаа, зөвлөмж, БНСУ, Тайвань Улсын паркийн эрх зүйн орчинтой харьцуулж санал болгосон. Түүнчлэн судалгааны бусад улсад ҮТП- ийн барилга байгууламж, дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтыг хууль, тогтоомжоор нарийвчлан зохицуулж байгаа нь хэн, ямар дэд бүтцийг барихаас эхлээд паркийн нэгжид үзүүлэх дэмжлэгийг тодорхойлох, байгаль орчны хяналтыг үр дүнтэй хэрэгжүүлэх, паркт ажиллагсдын нийгмийн асуудыг оновчтой шийдвэрлэх боломжийг олгож байгааг олж тогтоосон.
[Түлхүүр үг]Паркийн удирдлагын чиг үүрэг, Паркийн удирдлагын хураамж, Паркийн дэд бүтэц, Аж үйлдвэрийн хөгжлийн бодлогыг хэрэгжүүлэгч
Investor's Right to Information and ESG Reporting
No full textIn recent years, the investment sector has increasingly considered nonfinancial factors. One prominent aspect of this trend is ESG (Environmental, Social, and Governance)-based investing. Investors are placing significant emphasis on information related to environmental, social, and governance (ESG) factors, incorporating these considerations into their decisionmaking processes. This growing focus has led to a heightened demand for ESG reporting. Consequently, in jurisdictions such as the United States and the European Union, governments and regulatory authorities require large corporations and publicly listed companies to produce mandatory ESG reports. In contrast, in Mongolia, companies listed on the stock exchange currently disclose ESG reports on a voluntary basis. This essay examines the principle of "transparency" in the securities market, the right of investors to access information, and the significance of ESG reporting in investment decision-making. The article explores the risks of "greenwashing"-the dissemination of false or misleading ESG information-and addresses the regulatory mechanisms necessary to protect investors' rights from breaches of the duty to provide accurate ESG reports, a critical aspect of corporate disclosure obligations. By highlighting the importance of ESG reporting and analyzing the responsibilities of securities issuers and the protection of investors' rights, this essay offers a novel perspective within the legal field.
Хөрөнгө оруулагчийн мэдээлэл авах эрх ба БОНЗ тайлан
[Товч утга]Хөрөнгө оруулалтын салбарт сүүлийн жилүүдэд санхүүгийн бус хүчин зүйлүүдийг өргөн хүрээнд авч үзэж байна. Үүний нэг нь ESG (Environment, Social, Governance) буюу Байгаль орчин, Нийгэм, Засаглалын үзүүлэлтүүдэд суурилсан хөрөнгө оруулалт юм. Байгаль орчин, нийгэм, засаглал (БОНЗ)-ын талаарх мэдээллийг хөрөнгө оруулагчид ихээхэн анхаарч, хөрөнгө оруулалтын шийдвэр гаргахдаа харгалзан үзэх болсон нь БОНЗ тайлангийн эрэлт хэрэгцээг нэмэгдүүлж байна. Улмаар Америкийн Нэгдсэн Улс, Европын холбооны засгийн газар, зохицуулагч байгууллагаас томоохон компани, хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй компаниудыг БОНЗ тайланг заавал гаргахыг шаардаж байгаа бол, Монгол Улсын хувьд хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй компаниуд сайн дурын үндсэн дээр БОНЗ тайлангаа тайлагнаж байна. Иймд энэхүү өгүүллээр үнэт цаасны зах зээлийн “ил тод” байх зарчим ба хөрөнгө оруулагчийн мэдээлэл авах эрх, хөрөнгө оруулалтын шийдвэрт БОНЗ тайлагналын ач холбогдлыг судална. Ингэхдээ БОНЗ тайланг худал, буруу гаргаснаас үүсэх ногоон өнгөлөн далдлалт (greenwashing)-ын эрсдэл болон компанийн үнэн зөв мэдээлэл өгөх үүргийн нэг хэсэг болох БОНЗ тайланг үнэн зөв гаргах үүргийн зөрчлөөс үүдэлтэй хөрөнгө оруулагчийн эрхийг хамгаалах зохицуулалтын асуудлыг мөн хөндөнө. Энэхүү өгүүлэл нь БОНЗ тайлагналын ач холбогдлыг онцлохоос гадна үнэт цаас гаргагчийн үүрэг, хөрөнгө оруулагчийн эрхийг хамгаалах асуудлыг судалж байгаагаараа эрх зүйн салбарт шинэлэг гэж үзэж байна.
[Түлхүүр үг]Байгаль орчин, нийгэм, засаглал, БОНЗ тайлагнал, БОНЗ, greenwashing, хөрөнгө оруулагчийн эрх, ил тод байдлын зарчим
Монгол хэлний үйлийн болон өгүүлбэрийн орхилт (“Монголын нууц товчоо”-ны жишээгээр): Verbal and Clausal Ellipsis in Mongolian: Examples from The Secret History of the Mongols
No full textM.A.K.Halliday and Ruqaiya Hasan studied the system of the cohesion, published ‘Cohesion in English’, which included substitution, ellipsis, conjunction, and lexical cohesion. Linguists developed within the framework of Systemic Functional Grammar (SFG) theory, also studied the cohesions of languages and are publishing many more research works. According to the theory, it is necessary to study the cohesion of the Mongolian language, and its meaning in the text. We explained examples of verbal ellipsis and clausal ellipsis in the ‘The Secret History of Mongols’ from the cohesions in Mongolian language
Хятан хэлний үйл үгийн дагаврын талаар Чингэлтэй профессорын хийсэн судалгаа: Study on verb affixes in the khitan language by professor Chinggeltei
No full textThe study of verb affixes in the Khitan language is a central focus of Khitan script research. This paper systematically reviews Professor Chinggeltei’s research on Khitan verb affixes, aiming to comprehensively present his academic viewpoints, perspectives, and their development in this field. Additionally, the author attempts to supplement and corroborate his theories with specific examples, summarizing some key characteristics of his research on Khitan verb affixes
Улаануурын хотгор дахь дунд пермийн Тавантолгой болон Цанхи формацын петрографи, геохимийн судалгаа
No full textFrom two boreholes (RL-#01, BTE-117) drilled in the Tavantolgoi deposit, a total of 25 samples of mudstone and sandstone from the Middle Permian Tsankhi and Tavantolgoi formations were analyzed for petrographic and geochemical analyses. Petrographic analyses show that the sandstones of the Middle Permian Tavantolgoi Formation have a litharenite composition. Geochemical results indicate that the sediments of the Tsankhi Formation were deposited under a more humid and warmer climate compared to those of the Tavantolgoi Formation. Furthermore, the sediments of the Tsankhi and Tavantolgoi formations were derived from felsic to intermediate source rocks
Өмнөх үг
No full textМонгол Улсад үндэсний геологийн мэргэжилтэн бэлтгэж эхэлсний 65 жилийн ой, Төрийн шагналт, шинжлэх ухааны доктор, профессор Ж.Бямбын 85 насны ойд зориулсан МУИС-ийн Геологийн салбараас эрхлэн гаргадаг Геологийн асуудлууд сэтгүүлийн ээлжит дугаар (№24) та бүхэнд хүрч байна.
Монгол Улсад үндэсний геологийн мэргэжилтэн бэлтгэж эхэлсний 60 жилийн ойгоор сэтгүүлийн тусгай дугаар хэвлэгдэж, баримтат кино хийгдсэн байх тул түүнээс хойших 5 жилд тэнхимийн эрдэм шинжилгээ, сургалт, нийгмийн үйлчилгээнд гарсан ололт амжилтыг гаргахыг зорьлоо.Монголын геологийн судалгаанд томоохон үүрэг гүйцэтгэсэн нэрт эрдэмтэн, геологич Ж.Бямбын сүүлийн 25 жилийн бүтээл туурвилаас онцлон Монголын геологийн судалгаанд томоохон хувь нэмэр болж байгаа эрдэм шинжилгээний үр дүнг товойлгон гаргах нь гол зорилго байлаа. Профессор Ж.Бямбын бичсэн амьдралын замналын товч тэмдэглэл нь залуу геологичид, хойч үеийн залуустаа ажил амьдралдаа анхаарч, бодож явах “алтан захиас” юм.Энэ дугаарын бусад өгүүллүүд МУИС-д багшилж байсан болон МУИС-ийг төгссөн геологич эрдэмтдийн профессор Ж.Бямба болон Монголын геологийн судалгаанд зориулсан өгүүлэл, дурсамжууд болно.Тухайн өгүүллүүдийг стандарт шаардлагад нийцүүлэн зохиогчдын дарааллаар ишлэх болохыг зөвлөмж болгож байна.Сэтгүүлийн энэ удаагийн дугаар, зохиогчдын өгүүлэлтэй холбоотой санал, зөвлөмж, шүүмж байвал МУИС, ШУС-ийн Геологи, Геофизикийн тэнхимд хаяглан ирүүлэхийг хүсье
Нарны зайн системийн илүүдэл энергийг дулаан хангамжид ашиглах автомат удирдлагын төхөөрөмж : The control of using of excess energy from solar panels as thermal energy
No full textЭнэ судалгааны ажлаар нарны зайн дэлгэцийн цахилгааны үйлдвэрлэл инверторын чадлаас давсан илүүдлийг мэдэрч, илүүдсэн хэсгийг автоматаар тасалж, хуваарилах үүрэгтэй төхөөрөмжийг бүтээж, туршсан үр дүнг танилцуулна. Энэхүү төхөөрөмж нь нарны зайн бүлийн гаралт болон инверторын тогтмол гүйдлийн оролт хоёрын дунд тавигдах ба инверторын чадлаас хэтэрсэн энергийг тасалж, тогтмол гүйдлийн халаагуур руу дамжуулж, танкан дахь усыг халаах зорилготой. Тус удирдлагын төхөөрөмжийн туршилтын загварыг Arduino-Uno микро контроллер болон соронзон релейнүүд ашиглан бүтээж, гурван кВт-ын нарны зайн систем дээр урт хугацаанд туршсан. Туршилтын үр дүнг нар гийгүүлэлтээрээ ялгаатай өдрүүд дээр харьцуулан дүгнэв. 4-р сарын 11-ний өдөр нарны зайн дэлгэцээс үйлдвэрлэсэн энергийн 22.9 % -ийг, 4-р сарын 13-ны өдөр 17.6 % -ийг, 4-р сарын 28-ны өдөр 24.3 % -ийг танканд дулааны энерги болгон хадгалсан байна.
This paper presents the experimental result of a new automatic control device that measures solar PV output power and regulates energy excessed over solar inverter capacity. This device, arranged between the solar PV panels’ output and the inverter's DC input, sends the excess energy to the DC electric heater to accumulate as thermal energy in a tank. A prototype of the control device was designed using an Arduino-Uno microcontroller and some magnetic relays and connected to a 3.3 kW solar PV system to conduct long-term experiments under real environmental conditions. To show the experimental results, three different days in terms of daily solar irradiation are compared. On April 11, 22.9% of the energy produced by the system was stored as thermal energy in a water tank; on April 13, 17.6%; and on April 28, 24.3%
Газар хөдлөлтийн горим, голомтын механизм ба макросейсмийн судалгаа: Өмнөговь аймаг, Хүрмэнгийн газар хөдлөлт (ML 5.1) : UMNUGOBI PROVINCE, KHURMEN STRONG EARTHQUAKE (2025/03/21 09:33:47 UTC, Ml 5.1)
No full text2025 оны 3 дугаар сарын 21-ний өдөр Өмнөговь аймгийн Хүрмэн сумын төвөөс хойд зүгт 12 км зайд, Улаанбаатарын цагаар 17:33 минутад (09:33:47 UTC) ML 5.1 магнитудтай газар хөдлөлт бүртгэгдэв. Уг газар хөдлөлт нь сейсмологийн судалгааны ач холбогдолтой бөгөөд түүний дараагаар ажиглагдсан давталт хөдлөлтүүд нь гол газар хөдлөлт болон түүнтэй холбоотой сейсмик үйл явцуудыг илүү нарийвчлан судлах боломжийг бүрдүүлж байна. Энэхүү судалгааны зорилго нь уг газар хөдлөлтийн голомтын байршил, голомтын механизм, урьтал болон давталт хөдлөлтийн тархалт, макросейсмийн нөлөөллийг тодорхойлох, улмаар тус бүс нутгийн сейсмик идэвхжилтийг үнэлэхэд оршино. Судалгаанд багажийн болон макросейсмийн мэдээлэлд тулгуурласан сейсмик шинжилгээний аргуудыг ашиглав. Газар хөдлөлтийн чичирхийлэл нь Хүрмэн, Даланзадгад, Баяндалай, Ханхонгор, Цогтцэций, Ноён сумдын нутагт III–VI баллын эрчимтэйгээр мэдрэгдсэн. Голомтын механизмын шинжилгээгээр суналын өнцөг 70°, гулсалтын чиглэл −10° байгаа нь хэвтээ шилжилт давамгайлсан, хагарлын суналтын горимд явагдсан газар хөдлөлт болохыг харуулж байна. Сүүлийн 10 жилийн газар хөдлөлтийн мэдээлэлд тулгуурласан орон зай цаг хугацааны тархалтын шинжилгээнээс үзэхэд тус бүс нутаг нь дунд зэргийн сейсмик идэвхжилтэй бүсэд хамаарч байна. Эдгээр үр дүн нь Өмнөговь аймаг, тухайн бүс нутгийн газар хөдлөлтийн сейсмологийн судалгааг цаашид гүнзгийрүүлэхэд суурь мэдээлэл болох ач холбогдолтой юм.
[English]
On March 21, 2025, at 17:33 local time (Ulaanbaatar time zone), an earthquake with a local magnitude of Ml5.1 occurred approximately 12 kilometers north of the center of Khurmen soum, Umnugovi province. The earthquake was felt with an intensity ranging from III to VI in several nearby soums, including Khurmen, Dalanzadgad, Bayandalai, Khankhongor, Tsogttsetsii, and Noyon. A foreshock with a magnitude of Ml4.0 was recorded at 15:19 on the same day, and a total of 45 aftershocks were detected within the 60 days following the mainshock. The seismic activity and spatial distribution of earthquakes in this region were analyzed using data from the past 10 years. The focal mechanism solution for the mainshock indicates a predominantly strike-slip faulting event, characterized by a dip angle of 70° and a slip direction of −10°, consistent with lateral displacement along the fault. Determining the seismic activity and focal mechanisms of this region provides essential baseline data for assessing seismic hazard in the are