National University of Mongolia Scientific Journals
Not a member yet
7194 research outputs found
Sort by
Тооцон бодох физикийн хичээлд Moodle Virtual Programming Lab (VPL) ашиглах нь
No full textСургалт удирдах Moodle цахим системийн Virtual Programming Lab (VPL) хэрэгслийн тусламжтайгаар “Тооцон бодох физик” (Computational Physics) хичээлийн хүрээнд програм бичих дасгал, гэрийн даалгавар, шалгалтыг хэрхэн өрнүүлэх, тэдгээрийн гүйцэтгэлийг автоматаар үнэлэх боломжуудыг судлав. Цөмийн физикийн Резерфордын сарнилын бодлогын загвар дээр жишээ авч үзлээ
Electrokinetic Stability and Size Modeling of Discharge Product Particles
No full textThis study characterizes the colloidal stability and aggregation behavior of carbon discharge product particles synthesized via arc discharge. The Zeta potential distribution was successfully modeled as a mixture of two normal distributions with mean values of 50.02 mV and 18.74 mV. These results indicate that although the suspension is electrostatically stabilized by a predominant net positive charge, it possesses significant charge heterogeneity. The particle size distribution was modeled using the Fréchet distribution, identifying a baseline mode of approximately 2.7 um in the non-sonicated state. Experimental analysis revealed that sonication triggers stress-induced aggregation rather than dispersion, increasing the mode to 4.0 um and the mean particle size toward 10 um due to the disruption of the stabilizing electrical double layer. These findings suggest that the material is dimensionally suitable for infiltrating fibrous substrates in composites, but the fabrication process must employ low-energy techniques to prevent undesirable agglomeration and maintain optimal dispersion
Mapping the Care System in Mongolia: What do We Know?
No full textWe aimed to map paid and unpaid care work in the context of the national economic,social assistance and social welfare policy of Mongolia. We used the secondary data including the Mongolian Time Use Survey 2015, 2019, Labor Force Survey 2018, HouseholdSocio-Economic Survey 2018, health, education sector statistics available at the NationalStatistical Office information platform on www.1212.mn, and data and reports publishedby the line ministries and international organizations and reveiwed findings by other researchers. Based on the research review, we found that about 30 percent of the centralgovernment budget in 2021 was spent on care services including education, health, anddirectly paid cash allowance and financing care homes for elders, children and people withdisabilities. Moreover, the unpaid care sector produces value equal 15.3- 17 percent of thecountry’s Gross Domestic Product in 2015 and 2019. We identified data gaps for measuring paid and unpaid care. Mongolia has relatively good data for examining the caresector, but faces limitations on understanding paid care for elders and disabled people,particularly the extent of informal paid care, and also informal paid care for children 0-2.
Монгол Алтайгаас олдсон эртний нум сум
No full textТус өгүүлэлд Монгол Алтайн нурууны төв хэсэг, Баян-Өлгий аймгийн нутгаас олдсон эртний нэгэн зүймэл нум, сумны тухай өгүүлэх ба олдсон газар, хадгалалтын байдал, хэлбэр, ур хийц, дагалдах эд зүйлсийн эрдэм шинжилгээний тодорхойлолт, зарим гэрэл зураг болон гар зураг зэргийг бүрнээр анх удаа нийтлүүлж байна. Мөн Алтайн бүс нутгийн хэмжээнд олж илрүүлэн судлаад буй хадны оршуулгуудаас олдсон ижил төстэй олдворуудтай харьцуулан судлах замаар тухайн олдворын харьцангуй он цагийн талаарх өөрсдийн саналыг дэвшүүлэв
Гал голомтод юу байна вэ? Дорнод Монголын говь хээрийн бүс дэх Малгарын анчин түүвэрчдийн сууринд хийсэн судалгааны урьдчилсан үр дүн
No full textӨргөн уудам тал нутгийн хүн амыг нүүдлийн мал аж ахуйтай салшгүй холбоотой хэмээн
үздэг. Монголын тал хээрийн бүс нутгаар хэдэн мянган жилийн турш нүүдэллэн, говь, тал хээрийн
хагас хуурай, хуурай бүс нутгийг малчин бүлгүүд эзэмшин байсныг археологичид баталсан юм. Шинэ
чулуун зэвсгийн үед (ойролцоогоор НТӨ 6000-1800 он) говь одоогийнх шиг хуурай биш бөгөөд тухайн
үед чийглэг уур амьсгалтай байж тэнд анчин түүвэрчин бүлгүүд амьдарч байсныг батлах археологийн
олдвор хэрэглэгдэхүүн цөөн тоогоор илэрдэг. “Дорнод Монгол: археологийн хайгуул, малтлага” төслийн
хүрээнд Дэлгэрхаан уул, түүний орчны бүс нутагт явуулсан хайгуул судалгааны үр дүнд бид шинэ чулуун
зэвсгийн үед хамаарах нэгэн бууц сууринг илрүүлсэн юм. Малгар хэмээх энэ дурсгалт газар хийсэн
малтлагаар соёлт давхаргад гал голомтын үлдэгдэл, сууцны давхаргаас чулуун зэвсэг, цөөн тооны амьтны
ясны үлдэгдэл зэргийг илрүүлсэн юм. Эдгээр олдворууд нь Л.Яанз ба бусад судлаачдын гаргасан шинэ
чулуун зэвсгийн үеийн бууц суурин, амьдралын хэв маяг, олдворын төрөл зүйн ангиллаар Баянбүрд 2-т
(НТӨ 6000-3000 он) хамаарч байна. Гэвч 2017, 2018 оны сорилын малтлагаар илэрсэн цөөн олдвор дотор
Баянбүрд 2 давхаргыг тодорхойлох ваар савны үлдэгдэл, тээрмийн багаж зэрэг зүйл байгаагүй. Малгар нь
ургамал, ан амьтны нөөцөөс хамаарч анчид-түүвэрчдийн өргөтгөсөн оршин суух бүс нутгийн сүлжээнд
хамаарч байжээ. Энэ дурсгал тухайн бүс нутагт анхдагч бөгөөд Монголын нэн эртний түүхэн дэх анчин
түүвэрчдийн аж ахуй, суурин сууцыг судлахад шинэ зам нээж болохуйц ач холбогдолтой юм. Хөрш
зэргэлдээх бүс нутгийн археологийн хайгуул судалгааны үр дүнг бууц суурины тархалттай харьцуулан
авч үзснээр Монгол нутаг дахь эртний хүн амын аж ахуй, өөрчлөлт, хувиралын үйл явц зэргийг илүү
нарийвчлан тодорхойлох, загварыг сайжруулахад хувь нэмэр оруулна гэж найдаж байна
Цагаан Салаа-Бага Ойгорын хадны зураг дахь нарийн зураасан зураг
No full textТус өгүүлэлд Монгол Алтайн баруун хэсэг Баян-Өлгий аймгийн Улаанхус сумын нутагт орших Цагаан Салаа-Бага Ойгорын хадны зураг дахь нарийн зураасан зургийн дүр дүрслэл, арга барил, сэдэв зохиомж, он цагийн хамаарал зэргийг харьцуулан авч үзэв. Эдгээр дурсгалт газарт хадны зурагт элбэг тохиолддог бугын дүрс, мөн хүний дүрс, тэрэгний дүрслэл зэргийг агуулсан нийт 78 нарийн зураасан зураг байна. Эдгээрийн дотор бидний шинээр олж илрүүлээд баримтжуулсан цөөнгүй зургийг хамруулсан болно. Он цагийн хувьд хүрэл зэвсгийн үеэс Түрэгийн үед хамаарах ажээ
Labour Organization and Hay–Feed Relations in Intensive, Semi-Intensive, and Pastoral Livestock Systems
No full textThis article compares pastoral and intensified livestock systems in Mongolia and Inner Mongolia, China, by examining how labour organization, feed dependence, and market relations reconfigure livelihood vulnerability and autonomy. Drawing on ethnographic fieldwork conducted between 2023 and 2025, including household interviews and participant observation, the study analyzes three contrasting production systems: intensive pen-feeding cattle farms in Tongliao, semi-intensive fenced-pasture households in eastern Inner Mongolia, and mobile pastoral herding in western Mongolia. The analysis shows that pastoral and intensified livestock systems are structured by fundamentally different forms of dependence. Pastoral livestock production remains directly exposed to climatic variability and pasture conditions; livestock survival depends on herders’ continuous labour, seasonal mobility, and ecological knowledge. Yet despite its sensitivity to nature, pastoralism retains a relatively high degree of socio-economic autonomy, as households rely primarily on pasture and labour rather than on external inputs. Intensified livestock production, by contrast, reduces direct exposure to pasture variability through enclosure and feed-based systems, but becomes deeply dependent on state policy, feed prices, and integrated supply chains. As livestock numbers decline and production concentrates within feed- and capital-intensive clusters, herders are increasingly embedded in networks of suppliers, subsidies, regulation, and markets. By comparing Inner Mongolia and Mongolia, the article argues that livestock intensification does not eliminate risk but relocates it—from nature to institutions, from labour to markets, and from household autonomy to policy and price volatility. The findings challenge linear narratives of livestock “modernization” and demonstrate that pastoralism and intensification represent distinct socio-ecological regimes rather than stages along a single developmental path
БЭЛГЭДЛИЙН ОРЧУУЛГЫН АСУУДАЛД
No full textLiterary tools such as symbols allow for the recognition of a country's mentality and thinking. The experience and lessons learned from these examples that by studying numbers and religious symbols of the literature, it is possible to translate them without losing the essence, implication, reason, and correlation of the symbols. Therefore, symbols represent the writer's conception through abstract and realistic thinking, as they reflect the differences and features of lifestyle, tradition, religion, and culture. It is important to pay attention to the relevance and translation of literary translation, which is a subject of the literary study
ТАВАН ХОШУУ МАЛЫН ӨВЧНИЙ МОНГОЛ, ХЯТАД НЭР ТОМЬЁОНЫ ЯЛГААГ ШИНЖЛЭХ НЬ
No full text Энэхүү судалгаагаар Монгол, Хятадын таван хошуу малын өвчний нэр томьёоны зэрэгцүүлэлд голлон анхаарч, галзуу өвчин, үхрийн галзуу, адууны хамуу зэрэг өвчний нэр томьёоны ялгааг гүнзгийрүүлэн шинжлэв.
Уран зохиолын шинжилгээ, хээрийн судалгааны тусламжтайгаар нэрийн ялгааны цаад хэл шинжлэл, соёл, танин мэдэхүй, түүхэн хүчин зүйлсийг илрүүлэх нь Монгол, Хятад хоёр орны малын өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх талаар солилцоог эрчимжүүлж, мал эмнэлэг, соёл хоорондын солилцоо, мал аж ахуйн хамтын ажиллагаанд онолын дэмжлэг үзүүлэх зорилготой юм