National University of Mongolia Scientific Journals
Not a member yet
7194 research outputs found
Sort by
Монгол гэрийн хөгжлийн судалгааны зарим асуудалд
No full textМонголын өндөрлөгт эрт үеэс аж төрсөн сууж ирсэн нүүдэлчин ард түмний бүтээсэн соёлын үнэт өвийн нэг бол монгол гэр билээ. Нүүдлийн соёл иргэншилт монголчуудын ахуй байдалд тохирсон сууц болох монгол гэр нь угсаатны эдийн соёлын түүхэн хөгжил, өвөрмөц онцлогийг илтгэн харуулахын зэрэгцээ оюуны соёлын асар их өвийг хадгалж байдаг. Монгол нүүдэл соёлын бэлгэдэл болох монгол гэрийн түүх, соёлын ач холбогдол, бүтцийн өвөрмөц онцлог, орчин үеийн нийгэмд гарч буй өөрчлөлтийг судалснаар бид үндэсний хэв шинж, орчин үеийн мэдрэмжийг хадгалсан архитектурын бүтээлийг бий болгож чадна
Mongolian horses past and present: What do we know and where do we go?
No full textThe introduction of domestic horses and riding during the 2nd millennium BC triggered profound changes in prehistoric Mongolian societies. The connection between horses and humans was instrumental for the creation of past nomadic states. Until today, horses remain beloved animals which play a major role in subsistence, ritual as well as national narratives. Horses, with their special economic and symbolic place in both Mongolia’s ancient past and its present, have been largely studied from either an archaeological or an anthropological point of view. This paper simply asks: what do we know about Mongolian horses, past and present, and where do we go from here? It provides an overview of recent archaeological and anthropological debates concerning horses in Mongolia with a focus on the Bronze Age and present, respectively, and explores the potential for future interdisciplinary studies. Amongst the variety of subjects discussed here are Mongolia’s khirigsuur burial mound complexes; recent genetic advances regarding horse domestication; and contemporary multi-species herding practices, material culture, and concepts. Based on this extensive review of horse-related literature and the author’s own archaeological and ethnographic research in Mongolia, established scientific dichotomies such as wild vs. domesticated and human vs. non-human will be re-evaluated in favour of more relational approaches
Comprehensive Study of Environmental Radioactivity
No full textResearchers at the Nuclear Research Center of the National University of Mongolia conducted environmental radiation studies to assess the levels of radioactivity in soil and water across various regions of Mongolia, including the western, central, and Gobi areas; major cities such as Ulaanbaatar, Darkhan, and Erdenet; as well as areas with uranium mines and coal deposits. As part of this work, a comprehensive methodology was developed. The findings are significant for establishing background radiation levels in Mongolia and play a critical role in radiation monitoring. This article also provides an overview of research related to air pollution, radon concentration, evaluations of external radiation exposure, and assessments of radioactivity in some food products and construction materials
Туяа эмчилгээний шугаман хурдасгуурын гүнд шингэсэн тунгийн харьцааг PHITS кодоор тооцоолсон үр дүн
No full textТуяа эмчилгээний хувьд тунгийн тархалтыг үнэлэхэд гүнд шингэсэн тунгийн харьцаа (PDD) нь эмчилгээний төлөвлөлт болон чанарын баталгаажуулалтын гол үзүүлэлт болдог. Энэхүү судалгаанд PHITS кодыг ашиглан Varian TrueBeam шугаман хурдасгуурын 6 МВ энергитэй фотон цацрагийн гүнд шингэсэн тунгийн харьцааг усан пантом ашиглан тооцоолж, хэмжилтийн болон стандарт онолын утгуудтай харьцуулан судлав. Судалгааны үр дүнд PHITS кодоор тооцоолсон утга 150-200 мм гүнд ±2% зөрүүтэй байсан нь AAPM TG-40 тайланд зөвлөсөн зөвшөөрөгдөх хязгаарт багтаж байна.
In radiation therapy, the Percentage Depth Dose (PDD) is a key parameter for evaluating dose distribution, playing a critical role in treatment planning and quality assurance. In this study, the PDD of 6 MV photon beams produced by a Varian TrueBeam linear accelerator was calculated using the PHITS code. The simulated results were then compared with measured values and standard value. The findings indicate that the PHITS-calculated PDD values differed by ±2% within the 150–200 mm depth range, which falls within the acceptable tolerance limits recommended by the AAPM TG-40 report
Mongolian Law in the Context of Geopolitical Processes at the Beginning of the 20th Century: Traditions and Renewal
No full textThe legal culture of nomadic peoples in general, in particular the Mongols, which is a complex social phenomenon, has been studied fragmentarily. Meanwhile, the Mongolian peoples have ancient legal traditions that were formed in the context of the nomadic pastoral culture of Central Asia. An intensive law-making process took place, starting with the formation of the Mongolian state in the era of Genghis Khan. As intensive was the process of state and ethnoregional regulation, so static were the legal views, the mentality of the nomadic people. The substantiation of this thesis is carried out by analyzing the monuments of Mongolian law in a certain period of the history of Mongolia: at the beginning of the 20th century - the historical period of the clash of geopolitical interests of Russia, China and Mongolia.
Монгольское право в условиях геополитических процессов в начале XX в.: Традиций и обновление
[Аннотация]Правовая культура кочевых народов в целом, в частности монголов,представляющая сложный социальный феномен, изучалась фрагментарно. Между тем, монгольские народы обладают древними правовыми традициями, которые формировались в контексте кочевой скотоводческой культуры Центральной Азии. Интенсивный правотворческий процесс происходил, начиная с образования монгольского государства в эпохуЧингисхана. Насколько интенсивным был процесс государственного и этнорегионального регулирования, настолько статичным оставались правовые воззрения, менталитет кочевого народа. Обоснование данного тезиса осуществлено путем анализа памятников монгольского права в определенный период истории Монголии: в начале XX в. -исторический период столкновения геополитических интересов России, Китая и Монголии.
[Ключевые слова]Правовая культура, правовые традиции, памятники права, уголовное законодательство, наказание
A Comparative Study of the Participation of Banks and Financial Institutions in Combating Money Laundering and its Legal Regulation
No full textIn recent years, the evolving nature, characteristics, and methods of money laundering crimes have become more specialized, negatively impacting various sectors of society, including the global economy, banking, finance, and business. As a result, international and regional organizations, along with national authorities, have been actively working together to establish a unified standard for combating money laundering. The risk of money laundering crimes increases depending on the terms and conditions of the products and services offered by financial institutions. In particular, non-bank financial institutions, which are numerous in number and widely dispersed geographically, face a higher risk of money laundering compared to other financial institutions in the non-bank sector. Therefore, the involvement of both banks and non-bank financial institutions in combating money laundering, along with the legal regulations that ensure their coordination, must be aligned with future international trends and improved to establish effective countermeasures.
Мөнгө угаах гэмт хэрэгтэй тэмцэхэд банк, санхүүгийн байгууллагын оролцоо түүний эрх зүйн зохицуулалт, харьцуулсан судалгаа
[Товч утга]Сүүлийн жилүүдэд мөнгө угаах гэмт хэргийн төлөв байдал, шинж, хувьсаж, энэ төрлийн гэмт хэргийг үйлдэх арга нарийсч байгаа нь олон улсын эдийн засаг, банк, санхүү, бизнесийн зэрэг нийгмийн бүхий л салбарт сөргөөр нөлөөлж байгаа тул дэлхий нийтээр мөнгө угаахтай тэмцэх нэг стандартыг бэхжүүлэхээр олон улсын болон бүс нутгийн байгууллагаас гадна үндэсний хэмжээнд эрх бүхий байгууллагууд хамтран идэвхтэй үйл ажиллагааг хэрэгжүүлсээр байна. Санхүүгийн байгууллагын санал болгож буй бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг үзүүлж буй үйлчилгээний нөхцөл байдлаас шалтгаалан мөнгө угаах гэмт хэрэг үйлдэгдэх эрсдэл нэмэгддэг бөгөөд түүн дотроо банк бус санхүүгийн байгууллага нь тооны хувьд олон, газар зүйн байршлын хувьд өргөн тархсан тул мөнгө угаах эрсдэл нь банкны бус сектор дахь бусад санхүүгийн байгууллагуудтай харьцуулахад илүү өндөр байх тул мөнгө угаах гэмт хэрэгтэй тэмцэхэд банк болон банк бус санхүүгийн байгууллагын оролцоо, тэдгээрийн уялдаа холбоо бүхий эрх зүйн зохицуулалтыг цаашдын олон улсын чиг хандлагад нийцүүлэх, боловсронгуй болгох арга замыг тодорхойлоход оршино.
[Түлхүүр үг]Мөнгө угаах, суурь гэмт хэрэг, олон улсын жишиг, олон улсын эрх зүйн тогтолцоо, үндэсний эрх зүйн тогтолцоо, банк, банк бус санхүүгийн байгууллага, эрсдэлийн үнэлгээ, сэжигтэй гүйлгээ, үйлчлүүлэгчээ таньж мэдэх, хяналтын ажиллагаа, тогтмол сургалт, хиймэл оюун ухаан, машин сургалт, шинэ технологи
THE VALUATION OF ECOSYSTEM CULTURAL SERVICES IN GEP ACCOUNTING: A CASE OF KHOVD PROVINCE
No full textEcosystem economic valuation is an effective way to measure and understand the significance of the benefits people receive from ecosystems. The Gross Ecosystem Product (GEP) concept seeks to employ specific indicators for quantifying the economic value of all ecosystem products and services. GEP is the total value of final ecosystem goods and services supplied to human wellbeing in a region annually. It can be measured in terms of biophysical value and monetary value. This study aimed to examine the usage of the travel cost method in Mongolia for the first time and introduced new knowledge for ecosystem valuation. The GEP was calculated at the provincial level, and a framework was customized for the unique economic and ecological situations of Khovd province. The findings revealed that the total GEP in Khovd province ranged from 110040.7 million dollars to 113650.2 million dollars in 2015 and 2020, respectively. Among the different components of GEP, the value of ecosystem cultural services shared a tiny proportion, accounting for 0.00356% and 0.0033% in both 2015 and 2020
THE IMPACT OF CHATGPT USAGE ON STUDENTS’ ACADEMIC PERFORMANCE
No full textThis study examines the impact of using ChatGPT on the academic performance of students at the Business School of the National University of Mongolia (NUM). As artificial intelligence (AI) and digital technologies become more integrated into education, tools like ChatGPT have emerged as valuable resources for students, providing personal assistance, quick access to information, and support in understanding complex topics. The research focuses on undergraduate students, exploring how ChatGPT influences their learning motivation and academic performance. The findings reveal that ChatGPT usage has a positive and significant impact on both learning motivation (β=0.233) and academic performance (β=0.254).Additionally, learning motivation was found to mediate the relationship between ChatGPT usage and academic performance. This study contributes to the growing body of literature on AI in education, particularly within the context of higher education in Mongolia. It also offers practical recommendations for educators and policymakers
THE RELATIONSHIP BETWEEN THE BOARD OF DIECTORS AND FINANCIAL PERFORMANCE OF A MINING COMPANY
No full textThe performance of the Board of Directors can be determined by the financial performance of the company. Recently, there has been a lot of talk about the insufficient governance of state-owned companies in Mongolia. The independent variables are the size of the Board of Directors, the number of female members on the Board of Directors, the independence of the Board of Directors, the overlap between the CEO and the Board of Directors, the number of Board meetings, and the size of the company’s state ownership, and the control variables are the size of the company and the age of the company. Depending on the company, the variables are return on equity (ROE), return on assets (ROA), and net profit (NPM). The study results confirmed the hypothesis that the performance of the Board of Directors has an impact on financial performance. However, the hypothesis that the appropriate structure of the Board of Directors determines good governance cannot be fully confirmed and determined in the current situation. This is because an appropriate board structure, or an appropriate governance structure that can produce high results, is considered a proven assumption in countries with a high average governance rating
“ГУРВАН ҮСГИЙН СУДАР” ЗОХИОЛЫН АГУУЛГА БОЛОН ОРЧУУЛГЫН ОНЦЛОГ
No full textХүн төрөлхтний оюун санааны амьдралд гарсан нэгэн том ололт бол хойч үеэ сурган хүмүүжүүлэх арга зарчмуудыг тодорхойлон гаргаж ирсэн явдал юм. Энэ нь өнөөг хүртэл урт удаан хугацааны туршид улам хөгжин боловсронгуй болсоор байгаа билээ.
Күнз, Сүнз, Мэнз, Лаоз, Жуанз, Гаоз зэрэг эртний гүн ухаантнууд хятад хүний ёс зүй, амьдрах ухаан, ертөнцийг үзэх үзэл, ойлголтын эх үндсийг тавьсан бөгөөд тэд “Зуун овог” /百家姓/, “Мянган үсгийн соёл” /千字文/, “Гурван үсгийн судар” /三字经/, “Дөрвөн бичиг” /四书/, “Таван ном” /五经/ гээд олон ном судар туурвисан нь одоо хэр хятадын сэтгэхүй, харилцааны суурь дэвсгэр болдог аж.
Гэрийн сургуулийн хичээлийн хэрэглэгдэхүүн “Гурван үсгийн судар” зохиолын агуулгыг сурах—журмыг мэдэх—ачлах гэсэн зарчмаар томьёолж болох юм. Өөрөөр хэлбэл гэрийн сургуулиар олгох сургалт хүмүүжил нь хүнийг жинхэнэ хүн болгох зарчимд тулгуурлаж байжээ гэсэн үг юм.
Энэхүү зохиол нь 3 үсэгтэй шүлгийн хэлбэрээр бичигдсэн учир унших, цээжлэхэд хялбар, товч бөгөөд хүүхдэд боловсрол олгоход чиглэсэн тул дэлхийн олон орны судлаачдын сонирхлыг татаж Англи, Франц, Орос, Япон, Солонгос, Монгол, Вьетнам, Герман, Испани зэрэг хэлнээ орчуулагдсан бөгөөд эдгээр орчуулга нь тухайн орны соёл, боловсролын онцлогтой уялдан орчуулагдсан байдаг