National University of Mongolia Scientific Journals
Not a member yet
7194 research outputs found
Sort by
Impacts of the Constitutional Law on Private Law and Their Interrelationship
No full textThe Constitution of Mongolia is the supreme source of legislation and has a significant impact on all areas of the country, including private law. In this report, I intend to define the role and influence of the Constitution in personal law and explain it with examples. Some specific provisions of the Constitution are selected and in the process of explaining in detail how these provisions affect the areas of private law, process mechanisms and laws related to the implementation of the right are studied and a few practical examples are considered. In this context, the interrelationship between the Constitution and private law will be reviewed in general, and the improvement of the system for monitoring the compliance of private law norms with the National Constitution is concluded as a condition for the rapid development of private law.
Хувийн эрх зүй дэх Үндсэн хуулийн нөлөө, харилцан хамаарал
Монгол Улсын Үндсэн хууль нь хууль тогтоомжийн дээд эх сурвалж бөгөөд улсын бүхий л салбарт, тэр дундаа хувийн эрх зүйд чухал нөлөө үзүүлдэг. Энэхүү илтгэлээр Үндсэн хуулийн хувийн эрх зүй дэх үүрэг, нөлөөг тодорхойлох, жишээгээр баяжуулан тайлбарлах зорьсон. Үндсэн хуулийн зарим тодорхой заалтыг сонгон авч, эдгээр заалтууд хувийн эрх зүйн аль салбарт хэрхэн нөлөөлдөг болохыг нарийвчлан тайлбарлах явцад тухайн эрхийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой процессын механизм, хууль тогтоомжийг судлах ба цөөн тооны практик жишээг авч үзнэ. Энэ хүрээнд Үндсэн хууль ба хувийн эрх зүйн харилцан хамаарлыг ерөнхийд нь дүгнэх ба хувийн эрх зүйн хэм хэмжээг Үндсэн хуульд нийцэж буй эсэхийг хянах тогтолцоог боловсронгуй болгох нь хувийн эрх зүйн хурдацтай өөрчлөлтийг хянах үндсэн нөхцөл юм.
Түлхүүр үг: Эрх зүйн нормын шатлал (нормын иерархи), ерөнхий заалтуудаар дамжих Үндсэн хуулийн шууд бус үйлчлэл, эрх зүйн хэм хэмжээ тодорхой байх зарчим, хувийн эрх зүй дэх тэгш хандах зарчим, өмчийн эрхийн Үндсэн хуулийн хамгаалалт, хувийн эрх зүйн хууль тогтоомжийн Үндсэн хуультай нийцлийн хяналт, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг түдгэлзүүлэ
Constitutional Revolution in Mongolia: Is the 1924 Constitution Truly the First Constitution?
No full textExamining the historical development of the Constitution of Mongolia reveals a distinctly unique landscape. Shortly after restoring independence in 1911, concrete steps were undertaken to transition to a constitutional order, establish constitutional institutions, and implement them in practice; however, these efforts were not fully realized due to the societal transitions of the era and the exceedingly complex and critical political circumstances. Nevertheless, this process, in one respect, served as preparatory measures for shifting to a constitutional framework, creating the requisite preconditions, and thereby opening broad opportunities to dismantle the feudal system in the subsequent state era, effectuate a constitutional revolution, and thereafter establish and enforce an uncodified Constitution. In this manner, a constitutional revolution occurred in Mongolia, resulting in the adoption of an uncodified Constitution that operated for a brief yet defined period before yielding to a written Constitution. This sequence can be analyzed and substantiated within the bounds of specific evidentiary materials. Accordingly, this article addresses a historical overview of the evolution of Mongolia’s Constitution and endeavors to elucidate the establishment and implementation of the uncodified Constitution, grounded in particular legal documents. A profound conceptual distinction exists between merely possessing a document titled a “Constitution” and genuinely operating under a Constitution. Thus, this work undertakes an analysis of the uncodified Constitution and its delineated content, offering an interpretation from the standpoint of the Constitution’s essential nature and underlying principles. The outcome aims to introduce a novel perspective to prevailing doctrinal views and stimulate scholarly discourse.
Үндсэн хуулийн хувьсгал Монголд: 1924 оны Үндсэн хууль анхны Үндсэн хууль мөн үү?
Монгол Улсын Үндсэн хуулийн хөгжлийн түүхээс харвал ихээхэн өвөрмөц дүр зураг харагддаг. 1911 онд тусгаар тогтнолоо сэргээсний дараахан үндсэн хуульт байгуулалд шилжих, үндсэн хуулийн байгууллыг тогтоох, практикт нэвтрүүлэх бодит алхмыг хийсэн боловч түүнийгээ бүрэн дүүрэн хэрэгжүүлж чадаагүй нь тухайн үеийн нийгмийн шилжилт, улс төрийн нэн ээдрээтэй, эгзэгтэй нөхцөл байдлаас шалтгаалсан хэрэг байлаа. Гэвч энэ нь нэг талаар үндсэн хуульт байгуулалд шилжих бэлтгэл алхам, урьдач нөхцөлийг бүрдүүлж, дараагийн төрийн үед хамжлагат ёсыг халж, үндсэн хуулийн хувьсгал хийх, улмаар нэгдмэл бус Үндсэн хуулийг тогтоон хэрэгжүүлэх өргөн боломжийг нээж өгсөн юм. Ийнхүү Монгол Улсад үндсэн хуулийн хувьсгал хийж, түүний үр дүнд нэгдмэл бус Үндсэн хууль батлагдан, богино боловч тодорхой хугацаанд хэрэгжиж, бичмэл Үндсэн хуульд халаагаа өгсөн билээ. Үүнийг тодорхой баримтуудын хүрээнд анализ хийн нотлох боломжтой. Иймд энэ өгүүлэлд Монголын Үндсэн хуулийн хөгжлийн түүхэн тоймыг хөндөж, нэгдмэл бус Үндсэн хуулийг тогтоон хэрэгжүүлсэн асуудлыг тодорхой эрх зүйн баримтад түшиглэн гаргахыг эрмэлзэв. Үндсэн хууль гэх нэртэй баримт бичигтэй байх, Үндсэн хуультай байх гэдгийн хооронд сэтгэлгээний асар том ялгаа бий. Иймд нэгдмэл бус Үндсэн хууль, түүгээр тодорхойлогдож буй агуулгын хүрээнд шинжилгээ хийж, Үндсэн хуулийн мөн чанар, үзэл санааны үүднээс тайлбарлах оролдлого хийлээ. Үүний үр дүнд өнөөгийн тогтсон үзэл хандлагад нэгэн шинэ санааг танилцуулж, хэлэлцүүлэг өрнүүлэхийг зорив.
Түлхүүр үг: Үндсэн хууль, нэгдмэл Үндсэн хууль, нэгдмэл бус Үндсэн хууль, Үндсэн хуулийн хувьсгал, Үндсэн хуулийн үзэл санаа, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн хөгжил.
 
The Characteristics, Lessons, and Historical Significance of Mongolia's First (1924) Constitution
No full textThis article examines the content, significance, and historical lessons of the 1924 Constitution of the Mongolian People’s Republic - Mongolia’s first constitution. The author argues that this constitution held the significance of establishing the constitutional-legal foundations for Mongolia to become an independent and fully sovereign state, as well as for granting its citizens certain defined rights and freedoms. The author also emphasizes that this constitution left a deep and lasting imprint on Mongolia’s development through its historical lessons: excessive subjection to the influence of a single country, the decimation of Mongolia’s intellectual elite, the suppression of pluralism, and the denial of private property.
Монгол Улсын анхдугаар (1924 оны) Үндсэн хуулийн онцлог, сургамж, түүхэн ач холбогдол
Энэхүү өгүүлэлд БНМАУ-ын 1924 оны буюу анхдугаар Үндсэн хуулийн агуулга, ач холбогдол, түүхэн сургамжийн тухай хөнджээ. Эл Үндсэн хууль нь тус улсыг тусгаар тогтносон, бүрэн эрхт улс болох, түүнчлэн ард иргэдэд зарим тодорхой эрх, эрх чөлөө эдлүүлэх Үндсэн хуулийн эрх зүйн үндсийг тавьсан ач холбогдлыг агуулсан гэж зохиогч үзжээ. Нэг улсын нөлөөнд хэт орсон, Монголын нийгмийн оюунлаг (элит) хэсгийг хүйс тэмтэрсэн, олон ургальч үзлийг хаан боогдуулсан, хувийн өмчийг үгүйсгэсэн зэрэг байдлаар энэ Үндсэн хууль Монгол орны хөгжилд гүн гүнзгий ул мөрөө үлдээсэн түүхэн сургамжтай болохыг онцлон тэмдэглэжээ.
Түлхүүр үг: Үндсэн хууль, БНМАУ-ын 1924 оны Үндсэн хууль, тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, хүний эрх, эрх чөлөө
Дизель түлшний зах зээлийн судалгаа: П.Лхамсүрэн
No full textDue to its inland, landlocked location and its shared borders with just two neighbours, Mongolia's foreign trade is highly dependent on these two countries. This is one of the factors impeding economic expansion. Owing to Mongolia's abundance of natural resources, over 90% of its exported goods are raw materials that come from mining. Thus, it pursues a policy of expanding and diversifying exports of mining and agriculture products with a comparative advantage based on its unique traits. Mongolia's economic security and prosperity are expected to be threatened by certain products that are entirely imported. Thus, one of those products—the market for diesel fuel—is taken into account in this analysis.As a result of pandemics that have spread over the globe in recent years, nations have placed a higher priority on the health and safety of their citizens. This has had a detrimental impact on our nation's economy by interfering with regular international trade, transportation, and logistics. Uncertainty in foreign trade is further exacerbated by military conflicts, international political misunderstandings, and the possibility of war.Currently, Mongolia imports all of the oil products it requires. In past years, 99 percent of it was supplied by the Russian company "Rosneft." Currently, "Rosneft" provides 60 percent, other Russian enterprises supply 33 percent, China provides 5 percent, and other countries, including the Republic of Korea, provide the remaining 2 percent1.Due to Mongolia's total reliance on foreign sources for its fuel, changes in supply, exchange rates, and global oil prices could result in shortages of fuel and fluctuations in wholesale and retail prices, which could have a detrimental effect on the stability of our nation's economy. Thus, it is imperative to determine the economic impact of the diesel fuel market, mitigate its adverse effects, develop a methodology for calculating them, and take preventative measures.This is consequence of the fact that the main economic sectors of our nation—mining, transportation, construction, agriculture, and foreign trade—all rely on consumption of diesel fuel, which has an impact on the output and production of these sectors.As imports increase, there is a higher probability of becoming dependent on other nations. The purpose of this research is to elucidate the manners in which Mongolia's 100% import of diesel fuel impacts the nation's domestic market and production. Concurrently, a dynamic model was developed that analysed the diesel fuel consumption for each of the primary economic sectors in Mongolia, which include mining, roads, construction, agriculture, and so forth
The Monnum spiking dataset for spike neural networks
No full textSpiking Neural Networks are a type of artificial neural network that mimics the way biological neural networks in the brain process information. Spiking neural networks form the foundation of the brain’s efficient information processing. While we don’t fully understand how these networks calculate, recent optimization techniques allow us to create increasingly complex functional spiking neural networks in a simulated environment. These methods promise to develop more efficient computing hardware and explore new possibilities in understanding brain circuit function. It is essential to have objective methods to compare their performance to speed up the development of such techniques. However, there are currently no widely accepted means of comparing the computational performance of spiking neural networks. We have introduced a new spike-based classification dataset that can be widely used to evaluate software performance and neuromorphic hardware implementations of spiking neural networks to address this issue. To achieve this, we have created a general procedure for converting audio signals into spiking neural network activity, drawing inspiration from neurophysiology. We created the Monnum digit dataset specifically for this study. Within the range of this research, We implemented a digit recognition system from 1 to 10 spoken in the Mongolian language for the Spike neural network. The last is data for training and testing, which was prepared in HDF5 format extension and then trained in the SNN network
ХИЙМЭЛ ДАГУУЛЫН МЭДЭЭЛЭЛ АШИГЛАН МАШИН СУРГАЛТЫН АРГААР ОЙН ТҮЙМРИЙН ЭРСДЭЛИЙГ УРЬДЧИЛАН ТААМАГЛАХ НЬ : FOREST FIRE RISK PREDICTION USING MACHINE LEARNING METHODS USING ARTIFICIAL SATELLITE DATA
No full textМонгол орны уур амьсгалын гол онцлог бол жилийн дөрвөн улирлын ялгаа ихтэй, энэ чанараараа агаарын температурын хэлбэлзэл өндөр, хур тунадас бага, уур амьсгалд өргөрөгийн болон өндрийн бүслүүрийн ялгаа тодорхой илэрдэг явдал юм. Монгол улсад ой хээрийн түймрийн хяналт, шинжилгээний судалгааны арга зүй хязгаарлагдмал байдаг. Хээрийн түймэр нь голдуу хавар, намрын улиралд хур тунадас багатай, хуурай, аянга, цахилгаан, хэт халалт зэрэг байгалийн хүчин зүйлс болон хүний буруутай үйл ажиллагаанаас үүдэн гардаг. Энэхүү судалгааны зорилго нь хээрийн түймрийг машин сургалтын арга Random Forest (RF) ангиллын аргыг ашиглан ой хээрийн түймэрт дүн шинжилгээ хийхэд чиглэгдсэн. Судалгааны мужаар Монгол орны зүүн хэсэгт орших Дорнод аймгийн хойт хэсэг Сибирийн ойн бүсийн үргэлжлэл бүс нутгийг сонгож авсан бөгөөд тус аймагт жил бүрийн хаврын улиралд ой, хээрийн түймрийн тохиолдол ихээхэн гардаг. Иймээс судалгаанд 2015-2022 оны хаврын улирлыг сонгон авсан. Судалгааны ажлын хүрээнд MODIS хиймэл дагуулын мэдээллийг ашиглан хөрснөөс хамаарсан ургамлын индекс (MSAVI), нормчлогдсон шаталтын харьцааг (NBR) зэрэг индексийг тооцож гарган түймрийн бодит тохиолдлуудтай харьцуулсан. Түүнчлэн агаарын температур, хур тунадас, салхины хурд болон MSAVI, ургамлын нормчлогдсон индекс (NDVI), газрын гадаргын температур (LST), өндрийн тоон загвар (DEM) зэрэг хүчин зүйлсээс хамааруулан хээрийн түймрийг RF ангиллын аргаар таамаглах аргачлалыг дэвшүүлсэн. Ой хээрийн түймрийн зураглалын загварын үр дүнг газрын бодит мэдээлэлтэй харьцуулж, ойн сангийн эрсдэл, өөрчлөлтийн мэдээлэлтэй харьцуулахад 75% таарсан үзүүлэлтэй бөгөөд түймрийн голомтын 86 хувь нь ойн талбай, 14 хувь нь хээрийн түймэр байна. Судалааны гол зорилгод түймэртэй, түймэргүй гэсэн 2 ангилалд хуваан, машин сургалтын арга ашиглан урьдчилан таамаглсан нь зорьсон үр дүнд хүрсэн
АРДЫН НАМЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА БА “МОНГОЛЫН ҮНЭН” СОНИНЫ ЗАРИМ НИЙТЛЭЛД ХИЙСЭН АЖИГЛАЛТ, ШИНЖИЛГЭЭ
No full textМ.ЗУЛЬКАФИЛЬ: МАНАЙ ТЭНХИМ МОНГОЛ УЛСЫН СЭТГҮҮЛ ЗҮЙН СУРГАЛТ, СУДАЛГААНЫ ТОМООХОН ТӨВ БОЛЖ ЧАДСАН ГЭЖ БАРДАМ ХЭЛЖ ЧАДНА
No full textСэтгүүл зүй, олон нийтийн харилцааны тэнхимийн 65 жилийн ойд зориулав
МОНГОЛЫН КАЗАХ РАДИОГИЙН ҮҮСЭЛ, ХӨГЖИЛ, ТӨЛӨВШЛИЙН АСУУДАЛД
No full textKazakhs living in Mongolia have their own press, radio, and television program. Mass media for Kazakhs living outside their national environment serve not only for propaganda, but also to answer questions about how they preserved, changed, and developed their language, religion, history, literature, and culture. Bayan-Ulgiy regional radio occupies a special place among them. This year marks the 60th anniversary of the start of broadcasting of this radio. Studying Mongolian and Kazakh radio journalism, over the years I have developed my own experience, which has become a model of regional autonomous broadcasting. The purpose of this scientifi c article is to analyze the history and main stages of the development of Bayan-Ulgiy radio, through an overview of the history of Mongolian radio broadcasts that appeared in the second half of the 1930s, as an integral part of it. It is also necessary to prove that radio is one of the key mass media that continues to maintain cultural ties, promoting the Kazakh language and literature, history, the unity of the nation, their indigenous origin, in the state in which they live
ЦАХИМ ОРЧИНД ХУУРАМЧ МЭДЭЭЛЛИЙН ТАРХАЛТЫГ ХЯЗГААРЛАХ БОЛОМЖ
No full textIn this article, the author discussed the possibility of limiting the spread of false information in the digital environment. The digital environment becoming a part of humanity’s everyday use has created many advantages. At the same time, negative phenomena are also emerging, one of which is false information. Many countries around the world are focusing their attention on limiting the spread of false information. The author concluded that it is important to study the methods used by countries with diff ering political systems, economic situations, technological developments, and press freedom to limit the spread of false information, and to seek a suitable alternative for the specifi c circumstances of Mongolia