Scientific Journals of Osh State University
Not a member yet
1820 research outputs found
Sort by
ПОТРЕБЛЕНИЕ КОРМОВ И ПИТАТЕЛЬНЫХ ВЕЩЕСТВ МОЛОДНЯКОМ РОМАНОВСКОЙ ПОРОДЫ ЗА 12 МЕС. ВЫРАЩИВАНИЯ
No full textThe article provides the results of assessing the effect of sexual dimorphism of young sheep of the Romanov breed on the consumption of feed, nutrients and energy for 12 months. It was found that lamb consumed 307.5 kg, EKE -317.5, digestible protein-31.5 kg, rolls, respectively, 286.8 kg, 295.3 kg; 28.2 kg, eggs - 273.4 kg, 282.6 and 38.0 kg.Макалада романов тукумундагы жаш койлордун жыныстык диморфизминин 12 айдын ичинде тоютту, аш болумдуу заттарды жана энергияны керектөөгө тийгизген таасирине баа берүүнүн натыйжалары берилген. байкоо мезгилинде кочкорлор 307,5 килограмм тоют, 317,5 килограмм экю, 31,5 килограмм сиңимдүү протеин, 286,8 килограмм жана 295,3 килограммды сиңиргендиги аныкталган; 28,2 килограммдан, козулар — 273,4 килограммдан, 282,6 жана 38,0 килограммдан.В статье приводятся результаты оценки влияния полового диморфизма молодняка овец романовской породы на потребление кормов, питательных веществ и энергии в течение 12 мес. Установлено, что баранчики потребили за период наблюдения кормов единиц 307,5 кг, ЭКЕ -317,5, переваримого протеина-31,5 кг, валушки соответственно 286,8 кг, 295,3 кг; 28,2 кг, ярочки- 273,4 кг, 282,6 и 38,0 кг
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ СОВРЕМЕННЫХ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ И СИСТЕМ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ЗДРАВООХРАНЕНИИ НА ПРИМЕРЕ CHATGPT: ПРЕИМУЩЕСТВА И ПОТЕНЦИАЛЬНЫЕ РИСКИ
No full textThe rapid integration of modern information technologies (IT) and artificial intelligence (AI) systems into healthcare has created new opportunities and challenges. This study was conducted to explore various applications of the Chat Generative Pre-Trained Transformer (ChatGPT) in healthcare, particularly in medical education, nutrition science, disease management, and clinical decision-making support. The author examined articles from leading medical journals and databases such as SCOPUS, PubMed, and RSCI. The research highlighted limitations in the use of AI in medicine, with data security concerns being the most common issue. The quantitative data studied demonstrated high accuracy of ChatGPT in disease detection, nutritional sufficiency in generated diet plans, and various medical scenarios. However, finer qualitative aspects, such as user perception, experience, and ethical considerations, might be overlooked. The implementation of AI should focus on data quality and interpretability. AI technologies require long-term impact assessment. ChatGPT shows promising potential in healthcare but requires specialized training for medical applications.Заманбап маалыматтык технологиялардын (МТ) жана жасалма интеллект (ЖИ) тутумдарынын саламаттыкты сактоо тармагына тез интеграцияланышы жаңы мүмкүнчүлүктөрдү жана көйгөйлөрдү жаратты. Бул изилдөө Chat Generative Pre-Trained Transformer (ChatGPT) технологиясын саламаттыкты сактоодо, тактап айтканда, медициналык билим берүүдө, нутрициологияда, ооруларды дарылоону башкарууда жана клиникалык чечимдерди негиздөөдө колдонуу мүмкүнчүлүктөрүн изилдөө максатында жүргүзүлгөн. Автор алдыңкы медициналык журналдардагы жана SCOPUS, PubMed жана РИНЦ маалымат базаларындагы, макалаларды изилдеди. Изилдөөнүн жыйынтыгы ЖИди медициналык тармакта колдонуунун чектөөлөрү бар экендигин көрсөттү, көбүнчө бул маалыматтарды коопсуз пайдалануу маселелерине байланыштуу. Изилденген сандык маалыматтар ChatGPTдин ооруларды аныктоодо, түзүлгөн тамактануу пландарында азык заттардын жетиштүүлүгүн камсыздоодо жана ар кандай медициналык сценарийлерде так иштөө көрсөткүчтөрүнүн жогору экенин далилдеди. Бирок, колдонуучулардын кабылдоосу, тажрыйба жана этикалык суроолор сыяктуу майда сапаттык аспектилер эске алынбай калышы мүмкүн. ЖИни ишке ашырууда маалыматтардын сапатына жана алардын түшүндүрмөсүнө басым жасоо керек. Жасалма интеллект технологияларынын узак мөөнөттүү таасирин баалоо зарыл. ChatGPT саламаттыкты сактоодо келечектүү технология экенин көрсөтүп турат, бирок медициналык колдонуу үчүн атайын окууну талап кылат.Быстрая интеграция современных информационных технологий (ИТ) и систем искусственного интеллекта (ИИ) в здравоохранение создала новые возможности и вызовы. Данное исследование был проведено с целью изучения различных применений Chat Generative Pre-Trained Transformer (ChatGPT) в здравоохранении, а именно в медицинском образовании, нутрициологии, управлении лечением заболеваний и обосновании клинических решений. Автором были изучены статьи из ведущих медицинских журналов и баз данных, таких как SCOPUS, PubMed и РИНЦ. Исследование показало наличие ограничений для использования ИИ в медицине, чаще всего это проблемы с безопасностью использования данных. Изученные количественные данные продемонстрировали высокие показатели точности ChatGPT в обнаружении заболеваний, достаточности питательных веществ в генерируемых планах диеты и различных медицинских сценариях. Однако, могут быть упущены более тонкие качественные аспекты, такие как восприятие пользователей, опыт и этические вопросы. При внедрении ИИ следует фокусировать внимание на качестве данных и их интерпретируемости. Технологии ИИ требуют долгосрочной оценки влияния. ChatGPT демонстрирует перспективы в здравоохранении, но требует специализированного обучения для медицинского применения
РОЛЬ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В СОЗДАНИИ АДАПТИВНЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ПЛАТФОРМ
No full textThis article examines the role of artificial intelligence in the development of adaptive educational platforms. It describes the core principles of such systems, their advantages, and limitations. The effectiveness of adaptive systems is enhanced by their ability to integrate with other educational technologies, such as virtual laboratories, online courses, and learning management systems. Special attention is given to student data analysis, personalized learning, automation of routine tasks, and the prediction of future learner needs. Key principles in the use of artificial intelligence in education include forecasting educational pathways, assessing learning effectiveness, ensuring data security and privacy, as well as scalability and flexibility.
The article also highlights the main benefits of AI in education and addresses the ethical considerations surrounding its implementation.Макалада адаптивдүү билим берүү платформаларын түзүүдөгү жасалма интеллекттин ролу каралат. Мындай системалардын негизги принциптери, алардын артыкчылыктары жана чектөөлөрү сүрөттөлөт. Адаптивдүү системанын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү, анын натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн, башка билим берүү технологиялары менен интеграцияланышы чоң мааниге ээ. Мисалы, виртуалдык лабораториялар, онлайн-курстар же окуу процессин башкаруу системалары менен байланыш түзүү билим берүү процесстеринин жакшыртылышына алып келет. Өзгөчө көңүл окуучулар жөнүндө маалыматтарды анализдөөгө, үйрөнүү процессинин жеке түрдө жеткиликтүүлүгүн камсыздоого, рутиникалык милдеттерди автоматташтырууга жана окуучулардын келечектеги муктаждыктарын болжолдоого бөлүнөт. Жасалма интеллектти билим берүүдө колдонуу үчүн негизги принциптерге окуу траекторияларын алдын ала болжолдоо, окуу натыйжалуулугун баалоо, маалыматтардын коопсуздугун камсыздоо, купуялуулукту сактоо, кеңейүүчүлүк жана ийкемдүүлүк кирет. Ошондой эле жасалма интеллектти билим берүүдө колдонуу боюнча негизги артыкчылыктар аныкталып, анын этикалык жактары талкууланат.В статье рассматривается роль искусственного интеллекта в создании адаптивных образовательных платформ. Описываются основные принципы работы таких систем, их преимущества и ограничения. Расширению возможностей адаптивной системы, в аспекте ее эффективности, способствует ее способность интегрироваться с другими образовательными технологиями, такими как виртуальные лаборатории, онлайн-курсы или системы управления учебным процессом. Особое внимание уделяется анализу данных об учащихся, персонализации обучения, автоматизации рутинных задач и прогнозированию будущих потребностей учеников. К основным принципам использования искусственного интеллекта в образовании относятся прогнозирование образовательных траекторий, оценка эффективности обучения, обеспечение безопасности данных, соблюдение конфиденциальности, масштабируемость и гибкость. Также выявляются основные преимущества использования искусственного интеллекта в образовании и обсуждаются этические аспекты использования искусственного интеллекта в образовании
ГЕРОИ ИЗ УЗГЕНА В ГОДЫ ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ
No full textThe article deals with the courage of those who left an immortal, indelible mark during the Great Patriotic War (1941-1945), who gave their lives for the Motherland so that they would not be forgotten. Their bravery serves as an example for future generations. Each generation should remember their heroism and carry on the example of courage, fortitude and patriotism. It is known that during the Great Patriotic War Kyrgyz soldiers also performed incredible feats. For example, more than 365 thousand citizens of Kyrgyzstan participated in the Great Patriotic War, to be more precise, every fourth resident of the country. While men were drafted to the front line, women, youth, teenagers, the elderly and the sick worked hard in the rear, saying: "Everything for the front". For their bravery in the war, the soldiers of Uzgen district were also awarded the title of Hero of the Soviet Union and a number of other orders.Бул макалада Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында (1941-1945) өлбөс, өчпөс из калтырган, күлмүңдөгөн өз өмүрүн, Ата Мекен үчүн жанын берген инсандарды унутта калбоо иретинде алардын эрдиги келечек муундар үчүн өрнөк болуу үчүн изилденди. Ар бир муун алардын каармандыгын эсинде сактап, эрдиктин, туруктуулуктун жана мекенчилдиктин үлгүсүн алып жүрүүгө тийиш. Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде Кыргызстандык жоокерлер да лбөс эрдиктерин жасашканы маалым. Алсак, Улуу казатка Кыргызстандык 365 миңден ашуун тагыраагы ар бир төртүнчү жаран согушка тартылган. Мырзалар согушка фронтко чакырылса, аялдар, жаш, өспүрүмдөр, кары-картаңдар, оорукчандар тылда “Баары фронт үчүн” дешип күжүрмөн эмгек жасашкан. Ошондой эле Өзгөн районунан да жоокерлер согушка барышып жасаган эрдиктери үчүн, Советтер Союзунун Баатыры жана башка бир нече ордендердин ээси менен сыйланышкан.В статье рассматривается мужество тех, кто оставил бессмертный, неизгладимый след в годы Великой Отечественной войны (1941-1945), кто отдал свою жизнь за Родину, чтобы их не забыли. Их храбрость служит примером для будущих поколений. Каждое поколение должно помнить их героизм и нести дальше пример мужества, стойкости и патриотизма. Известно, что в годы Великой Отечественной войны воины-киргизы также совершили невероятные подвиги. Например, в Великой Отечественной войне участвовало более 365 тысяч граждан Кыргызстана, а точнее, каждый четвертый житель страны. В то время как мужчин призывали на передовую, женщины, молодежь, подростки, старики и больные усердно трудились в тылу, приговаривая: «Все для фронта». За проявленную отвагу на войне воины Узгенского района были также удостоены звания Героя Советского Союза и награждены рядом других орденов
ИСТОРИЯ ЭТНИЧЕСКИХ ОТНОШЕНИЙ И МИГРАЦИОННОГО ПРОЦЕССА В КЫРГЫЗСТАНЕ В НАЧАЛЬНЫЙ ПЕРИОД СОВЕТСКОЙ ВЛАСТИ (1920-40-Е ГГ.)
No full textThe article examines the history of social relations between social ethnic associations, national and ethnic groups, and national-state entities. Various points of view on the interrelation of the concepts of "national" and "interethnic" ethnic relations were expressed and explained. In scientific research, interethnic relations are commonly referred to as the relations of peoples (ethnic groups) within multinational states. In this approach, the concepts of "ethnic relations" and "interethnic relations" are used in a single sense. The normal life of a nation is impossible without a complex of interethnic ties. And in the article of the 1920s and 40s. Little is known about ethnic relations in Kyrgyzstan.Макалада социалдык этностук биримдиктердин, улуттук жана этностук топтордун, улуттук-мамлекеттик түзүлүштөрдүн ортосундагы коомдук мамилелердин тарыхы каралды. Этникалык мамилелердин «улуттук» жана «улуттар аралык» деген түшүнүктөрдүн карым-катнашы тууралуу түрдүү көз караштар айтылып, аларгатүшүндүрмө берилди. Илимий изилдөөлөрдө улуттар аралык мамилелер деп көп улуттуу мамлекеттердин ичиндеги элдердин (этнос) мамилелерин атоо кабыл алынган. Бул ыкма менен «этностук мамилелерр» жана «улуттар аралык мамилелер» түшүнүгү бир мааниде пайдаланылат. Улуттар аралык байланыштардын комплекси болбой туруп, улуттун кадыресе жашоосу мүмкүн эмес. Ал эми макалада 1920-40-жж. Кыргызстандагы этнкалык мамилелер жөнүндө азын-оолак маалыматтар берилди.В статье рассмотрена история общественных отношений между социальными этническими объединениями, национальными и этническими группами, национально-государственными образованиями. Высказывались и разъяснялись различные точки зрения на взаимосвязь понятий "национальные" и "межнациональные" этнические отношения. В научных исследованиях межнациональными отношениями принято называть отношения народов (этносов) внутри многонациональных государств. При таком подходе понятия» этнические отношения «и» межнациональные отношения" используются в едином смысле. Нормальная жизнь нации невозможна без комплекса межнациональных связей. А в статье 1920-40-е гг. Об этнических отношениях в Кыргызстане известно немного
АНАТОМО-ФУНКЦИОНАЛЬНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ОБЩИХ ФАСЦИЙ И МЫШЦ ГРУДНОЙ КОНЕЧНОСТИ ОВЦЫ
Get PDFThe article presents anatomical features of the gluteal group of hip extensors in Dagestan sheep, which are absent in the available literature. We have established that the muscles of the pectoral limb belong to different types of muscles; each muscle performs different functions. The topological features of anatomical formations on the thoracic limb are shown. The research was performed at the Department of Anatomy and Histology of Animals named after Professor A.F. Klimov of the Moscow State Academy of Veterinary Medicine and Biotechnology named after K.I. Scriabin. The material for the research was sectional material- thoracic limbs (n=10), selected from sheep of the Dagestan breed, without external signs of pathologies of the musculoskeletal system. The muscles acting on the shoulder and elbow joints, which make up the bulk of the muscles of the thoracic limb, are described. Each muscle has its own characteristics related to their anatomy and function. Based on our research, we have made clarifications and additions to the functional anatomy of the pectoral limb muscles in Dagestan sheep.Макалада Дагестан тукумундагы койлордун жамбаш экстензордук глутеалдык тобунун анатомиялык өзгөчөлүктөрү, жеткиликтүү адабияттарда жок. Биз көкүрөк учу булчуңдары ар кандай булчуң типтерине таандык экендигин аныктадык; ар бир булчуң ар кандай функцияларды аткарат. Көкүрөк мүчөсүндөгү анатомиялык массалардын актуалдуу өзгөчөлүктөрү көрсөтүлгөн. Изилдөө жаныбарлар анатомия жана гистология бөлүмүнүн тарабынан жүзөгө ашырылат. профессор А. Ф. Климов ФГБОУ "К.И. Скрябин атындагы Москва мамлекеттик ветеринардык медицина жана биотехнология академиясы". Изилдөө үчүн материал секциялык материал болгон - таяныч-кыймыл аппаратынын патологиясынын сырткы белгилери жок, Дагестан тукумундагы койлордон тандалып алынган көкүрөк буттары (сол=10). Сүрөттөлгөн ийин жана чыканак муундарына таасир этүүчү булчуңдар, көкүрөк булчуңдарынын негизги бөлүгүн түзөт. Ар бир булчуңдун анатомиясына жана аткарган функциясына байланыштуу өзгөчөлүктөрү бар. Жүргүзүлгөн изилдөөлөрдүн негизинде биз Дагестан тукумундагы койлордун көкүрөк бутунун булчуңдарынын функционалдык анатомиясына тактоолорду жана толуктоолорду киргиздикВ статье представлены анатомические особенности ягодичной группы разгибателей тазобедренного сустава у овцы дагестанской породы, отсутствующие в доступной литературе. Нами установлено, что мышцы грудной конечности, относятся к разным типам мышц; каждая мышца выполняет разные функции. Показаны топические особенности анатомических образований на грудной конечности. Исследования выполнены на кафедре анатомии и гистологии животных им. профессора А.Ф. Климова ФГБОУ ВО «Московская государственная академия ветеринарной медицины и биотехнологии – МВА имени К.И. Скрябина». Материалом для исследований служил секционный материал- грудные конечности (n=10), отобранные от овец дагестанской породы, без внешних признаков патологий опорно-двигательного аппарата. Описаны мышцы, действующие на плечевой и локтевой суставы, составляющие основную массу мышц грудной конечности. Каждая мышца имеет свои особенности, связанные с их анатомией и выполняемой функцией. На основании проведенных исследований нами внесены уточнения и дополнения в функциональную анатомию мышц грудной конечности у овец дагестанской породы
ЭФФЕКТИВНОСТЬ ЛЕЧЕНИЯ ГАСТРОЭНТЕРИТА ПОРОСЯТ
Get PDFThe aim of the research was to study the comparative effectiveness of therapeutic methods of treatment of gastro-enteritis in piglets. Piglets of large white breed, 3-5 days old, with clinical signs of gastroenteritis were selected for research. The sick piglets were formed into three groups. In piglets of the control group, when using Butofan metab-olism stimulator, the duration of the disease was 7,4±0,2 days, average daily live weight gain - 180,0 ± 6,3 g, safety was 60%. In piglets of the second group, when using complex treatment with antibiotic Amoxilong™ 150 LA and Butofan metabolism stimulator, the duration of the disease was 4,2±0,3 days, average daily live weight gain - 231,8 ± 4,4 g, safety was 100%. In piglets of the third group, at application of complex treatment with antibiotic Ditrim and metabolism stimulator Butofan, duration of the disease was 5,5±0,23 days, average daily live weight gain was 198,3 ± 6,2 g, safety was 80%.Изилдөөнүн максаты чочколордун гастроэнтериттерин дарылоо ыкмаларынын салыштырмалуу натыйжалуулугун изилдөө болгон. Изилдөө үчүн гастроэнтериттин клиникалык белгилери бар, 3-5 күндүк чоң ак тукумундагы чочколору тандалып алынган. Оорулуу чочколорду үч топко бөлүштү. Контролдук топтун чочколорунда метаболизмдин стимулятору Бутофан колдонгондо оорунун узактыгы 7,4±0,2 сутка, орточо суткалык тирүү салмак кошуусу 180,0±6,3г, аман калуу көрсөткүчү 60% түздү. Экинчи топтогу чочколордун Амоксилонг™ 150 LA антибиотики жана метаболизмди стимулятору Бутофан менен комплекстүү дарылоону колдонууда оорунун узактыгы 4,2±0,3 күн, орточо суткалык тирүү салмак кошуусу 231,8±4,4 г, жашоо көрсөткүчү 100% болгон. Дитрим антибиотикин жана метаболизмдин стимулятору Бутофанды колдонуу менен комплекстүү дарылоону колдонуу учурунда үчүнчү топтогу чочколордо оорунун узактыгы 5,5±0,23 күндү түздү, тирүү салмактын орточо суткалык өсүүсү 198,3±6,2 г, аман калуу көрсөткүчү 80%ды түздү.Целью исследований явилось изучение сравнительной эффективности методов лечения гастроэнтерита по-росят. Для проведения исследований были отобраны поросята крупной белой породы, возраста 3-5 дней, с клиническими признаками гастроэнтерита. Больных поросят формировали в три группы. У поросят кон-трольной группы при применении стимулятора обмена веществ Бутофан длительность заболевания составила 7,4±0,2 дня, среднесуточные приросты живой массы – 180,0 ± 6,3 г, сохранность составила 60%. У поросят второй группы, при применении комплексного лечения с использованием антибиотика Амоксилонг™ 150 LA и стимулятора обмена веществ Бутофан, длительность заболевания составила 4,2±0,3дня, средне-суточные приросты живой массы – 231,8 ± 4,4 г, сохранность составила 100%. У поросят третьей группы, при применении комплексного лечения с использованием антибиотика Дитрим и стимулятора обмена веществ Бутофан, длительность заболевания составила 5,5±0,23 дня, среднесуточные приросты живой массы – 198,3 ± 6,2 г, сохранность составила 80%
АЛГОРИТМ МАРШРУТИЗАЦИИ ПРИ АЛЛЕРГИЧЕСКИХ ЗАБОЛЕВАНИЯХ
No full textObjective. The study aimed to develop and implement a patient routing algorithm and clinical protocols for allergic diseases (AD) at the level of primary health care (PHC) in Osh, Kyrgyz Republic, and to evaluate their effectiveness. The object of the study was the PHC system of Osh, including the Family Medicine Center, its branches, and feldsher-midwife stations. Statistical data on morbidity and healthcare utilization for 2018–2024 were analyzed. An organizational and analytical assessment of staffing and resource capacity was carried out, along with a sociological survey of 250 patients, 300 parents of children with AD, and 120 healthcare professionals. Epidemiological, organizational-analytical, sociological, and statistical methods were applied. Data were processed using SPSS Statistics 25.0 and Microsoft Excel 2016. The developed routing algorithm reduced the time from first consultation to diagnosis by 46.7%, decreased hospitalizations due to AD by 33.0%, and reduced the annual frequency of exacerbations by 34.4%. Implementation of clinical protocols (adapted from GINA, ARIA, EAACI, WAO) and educational programs for PHC doctors more than doubled their use in practice. Patient schools and educational materials significantly improved parental satisfaction with medical care, increasing from 36.0% to 78.4%. The integration of a patient routing algorithm and clinical protocols into the PHC system improved clinical, organizational, and social indicators of care for patients with allergic diseases. The proposed model complies with international standards and can be recommended for scaling to other regions of Kyrgyzstan.Изилдөөнүн максаты – Ош шаарында аллергиялык оорулары (АО) бар бейтаптар үчүн маршрутизация алгоритмин жана баштапкы медициналык-санитардык жардамдын (БМСК) деңгээлинде клиникалык протоколдорду иштеп чыгуу жана ишке ашыруу, ошондой эле алардын натыйжалуулугун баалоо.
Изилдөөнүн объектиси катары Ош шаарындагы БМСК системасы алынды. Ага үй-бүлөлүк дарыгерлер борбору, анын филиалдары жана фельдшердик-акушердик пункттар кирди. Изилдөөнүн жүрүшүндө 2018–2024-жылдар аралыгындагы оорулардын жана кайрылуулардын статистикалык маалыматтары талданды, кадрдык жана ресурстук мүмкүнчүлүктөр боюнча уюштуруучулук-аналитикалык изилдөө жүргүзүлдү. Ошондой эле 250 бейтап, АО менен ооруган балдардын 300 ата-энеси жана 120 медициналык кызматкер социологиялык сурамжылоого катышты. Методологиялык негиз катары эпидемиологиялык, уюштуруучулук-аналитикалык, социологиялык жана статистикалык ыкмалар колдонулду. АО менен ооруган бейтаптарды маршрутизациялоонун иштелип чыккан алгоритми диагноз коюуга кеткен убакытты 46,7%га, ооруканага жаткыруулардын санын 33,0%га жана оорунун күчөшүнүн жыштыгын 34,4%га кыскартты. Кыргызстандын шарттарына ылайыкташтырылган клиникалык протоколдорду (GINA, ARIA, EAACI, WAO) жана БМСК дарыгерлери үчүн билим берүү программаларын киргизүү аларды колдонуу деңгээлин эки эседен ашык жогорулаткан. Мындан тышкары, пациенттик мектептерди уюштуруу жана маалыматтык материалдарды даярдоо ата-энелердин жардамдын сапатына болгон канааттануусун 36,0%дан 78,4%га чейин көтөрүүгө мүмкүндүк берди. Жыйынтыгында, БМСК системасында интегралдык маршрутизация алгоритмин жана клиникалык протоколдорду ишке ашыруу аллергиялык оорулар менен ооруган бейтаптарга жардам көрсөтүүнүн клиникалык, уюштуруучулук жана социалдык көрсөткүчтөрүн жакшыртты. Сунушталган модель эл аралык стандарттарга жооп берет жана Кыргызстандын башка аймактарына жайылтуу үчүн сунушталат.Цель исследования заключалась в разработке и внедрении алгоритма маршрутизации пациентов с аллергическими заболеваниями (АЗ) и клинических протоколов на уровне первичной медико-санитарной помощи (ПМСП) города Ош, а также в оценке их эффективности. Объектом исследования стала система ПМСП г. Ош, включающая Центр семейной медицины, его филиалы и фельдшерско-акушерские пункты. Проведён анализ статистических данных о заболеваемости и обращаемости за 2018–2024 гг., организационно-аналитическое изучение кадровых и ресурсных возможностей, а также социологический опрос 250 пациентов, 300 родителей детей с АЗ и 120 медицинских работников. Применялись эпидемиологические, организационно-аналитические, социологические и статистические методы. Разработанный алгоритм маршрутизации пациентов с АЗ обеспечил сокращение сроков постановки диагноза на 46,7%, снижение числа госпитализаций на 33,0% и уменьшение частоты обострений на 34,4%. Внедрение клинических протоколов (GINA, ARIA, EAACI, WAO — адаптированных к условиям Кыргызстана) и образовательных программ для врачей ПМСП повысило уровень их применения более чем в два раза. Создание школ пациентов и информационных материалов способствовало росту удовлетворённости родителей качеством помощи с 36,0% до 78,4%. Внедрение интегрированного алгоритма маршрутизации и клинических протоколов в системе ПМСП позволило улучшить клинические, организационные и социальные показатели оказания помощи пациентам с аллергическими заболеваниями. Предлагаемая модель соответствует международным стандартам и может быть рекомендована к масштабированию в другие регионы Кыргызской Республики
МОДИФИЦИРОВАННЫЙ МЕЛКОЗЕРНИСТЫЙ БЕТОН С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ЗОЛЫ РИСОВОЙ ШЕЛУХИ
No full textIn domestic and foreign construction practice, special attention is paid to the issues of resource and energy saving. Any possibility of partial replacement of cement with cheap fillers is considered,which can include rice husk ash. Due to availability and low cost it can be a cheap alternative to imported microsilica and metakaolin. The paper presents the results of research on the use of rice husk ash in amorphous form with SiO2 content of 81.3 % as a pozzolanic additive in cement. The microstructure of rice husk ash particles,which consist of multiple agglomerates of silica nanoparticles, often ranging in size from a few tens to hundreds of nanometers, is investigated. Positive changes in the microstructure of the cement matrix are observed.The prepared rice husk ash, when added to cement, helps to improve the physical and technical performance of fine-grained concrete. At the content of rice husk ash - 6 - 8 % and superplasticizer NEOLIT 303 – 0.2...0.8 % the strength of fine-grained concrete in 90 days ≥ 30 MPaАта мекендик жана чет өлкөлүк курулуш практикасында ресурстарды жана энергияны үнөмдөө маселелерине өзгөчө көңүл бурулат. Цементти арзан толтургучтарга, анын ичинде күрүч кабыгынын күлүнө жарым-жартылай алмаштыруу мүмкүнчүлүгү каралууда. Жеткиликтүүлүгүнөн жана арзандыгынан улам ал импорттук микросилика жана метакаолинге арзан альтернатива боло алат.
Макалада SiO2 курамы 81,3% болгон аморфтук формадагы күрүч кабыгынын күлүн цементте пуццоландык кошумча катары колдонуу боюнча изилдөөлөрдүн натыйжалары берилген. Көбүнчө өлчөмдөрү бир нече ондогон жүздөгөн нанометрге чейинки кремний диоксиди нанобөлүкчөлөрүнүн көптөгөн агломераттарынан турган күрүч кабыгынын күл бөлүкчөлөрүнүн микроструктурасы изилденген. Цемент матрицасынын микроструктурасында позитивдуу езгеруулер бар. Даярдалган күрүч кабыгынын күлү цементке кошулганда майда бүртүкчөлүү бетондун физикалык жана техникалык мүнөздөмөлөрүн жакшыртууга жардам берет. Күрүч кабыгынын күлү 6 - 8% жана NEOLIT 303 суперпластификатор 0,2...0,8%, майда бүртүкчөлүү бетондун бекемдиги 90 күндө R90 ≥ 30 МПаВ отечественной и зарубежной практике строительства особое внимание уделяется вопросам ресурсо- и энергосбережения. Рассматривается любая возможность частичной замены цемента дешевыми наполнителями, к которым можно отнести золу рисовой шелухи. Благодаря доступности и низкой стоимости она может являться дешевой альтернативой импортным микрокремнезему и метакаолину.
В статье представлены результаты исследований по использованию золы рисовой шелухи в аморфной форме с содержанием SiO2 - 81,3 % в качестве пуццолановой добавки в цемент. Исследована микроструктура частиц золы рисовой шелухи, которые состоят из множества агломератов наночастиц кремнезема, часто имеют размер от нескольких десятков до сотен нанометров. Отмечаются положительные изменения в микроструктуре цементной матрицы. Подготовленная зола рисовой шелухи при добавлении в цемент способствует повышению физико-технических показателей мелкозернистого бетона. При содержании золы рисовой шелухи – 6 - 8 % и суперпластификатора NEOLIT 303 - 0,2…0,8 % прочность мелкозернистого бетона в 90 суток составляет R90сж ≥ 30 МП
СОВРЕМЕННАЯ ВНЕШНЕПОЛИТИЧЕСКАЯ СТРАТЕГИЯ СИ ЦЗИНЬПИНА
No full textThe article examines key directions of China’s foreign policy under Xi Jinping. It discusses the concept of “great-power diplomacy with Chinese characteristics,” China’s global infrastructure and connectivity iniatative multilateral cooperation, and the pursuit of a fair multipolar world. The study highlights China’s role in strengthening regional stability, developing partnerships with Russia and Central Asian countries, and promoting peaceful coexistence and shared prosperity. Special attention is given to economic diplomacy, cultural exchanges, and educational initiatives. The article is based on the analysis of scientific sources, official documents, and observations of Chinese diplomacy, demonstrating the significance of Xi Jinping’s foreign policy course for global development and the consolidation of China’s international influence.Макалада Си Цзиньпиндин доорунда Кытайдын тышкы саясатындагы негизги багыттар талданат. «Кытай өзгөчөлүгү бар ири держава дипломатиясы» концепциясы, Кытайдын глобалдык, көп тараптуу кызматташуу жана адилеттүү көп борборлуу дүйнөнү куруу каралат. Кытайдын аймактык туруктуулукту бекемдөө, Россия жана Борбордук Азия өлкөлөрү менен өнөктөштүктү өнүктүрүү, ошондой эле тынчтыкта бирге жашоо жана жалпы байытуу умтулуусу баса белгиленет. Макалада экономикалык дипломатия, маданий алмашуу жана билим берүү долбоорлору каралат. Изилдөөлөр жана расмий документтерге таянуу менен Кытайдын тышкы саясатындагы Си Цзиньпиндин курсу глобалдык өнүгүү жана эл аралык таасирди күчөтүү үчүн маанилүү экени көрсөтүлөт.В статье анализируются ключевые направления внешнеполитической стратегии Китая в период руководства Си Цзиньпина. Рассматривается концепция «дипломатии великой державы с китайской спецификой», глобальная инфрастуктурно-экономическая инициатива Китая, многостороннее сотрудничество и формирование спроведливого многополярного мира. Подчеркивается роль Китая в укреплении региональной стабильности, развитии партнерства с Россией и странами Центральной Азии, а также стремление к мирному сосуществованию и совместному процветанию. Особое внимание уделяется экономической дипломатии, культурному обмену и образовательным инициативам. Статья основана на анализе научных источников, официальных документов и наблюдений за китайской дипломатией, демонстрируя значение внешнеполитического курса Си Цзиньпина для глобального развития и укрепления международного влияния Китая