Scientific Journals of Osh State University
Not a member yet
1820 research outputs found
Sort by
Портретное описание как художественный элемент в поэтике романов т. Сыдыкбекова «Путь» и «Перевалы жизни»
No full textThis article notes that portrait description, as an artistic element in the poetics of a literary work, is one of the main means of revealing a character’s personality, as well as influencing the development of events and the plot structure of the work. It is emphasized that the portrait, being an integral part of the artistic world, reflects not only the character but also the author’s views on society and the era, and is also an important component of the poetic structure of the literary text. It is pointed out that portrait description is not limited to merely acquainting the reader with the character, but also reveals his inner world, his place in society, and the author’s perspective on him. The article also notes that the portrait is a picture painted with words, which simultaneously carries a symbolic and semantic load. In the poetics of T. Sydykbekov’s novels The Road and The Passes of Life, portrait description is regarded as a significant artistic element. Its functions in revealing the characters’ images are highlighted, as well as its role in reflecting national, social, and psychological aspects.Бул макалада көркөм чыгарманын поэтикасындагы көркөм элемент катары портреттик сүрөттөө каармандын мүнөзүн ачууда негизги каражаттардын бири экендиги, ошондой эле ал окуянын өнүгүшүнө жана чыгарманын сюжеттик түзүлүшүнө да таасир этери белгиленет. Портрет көркөм дүйнөнүн ажырагыс бөлүгү болуп, каарманды гана эмес, автордун өзүнүн коомго, доорго болгон көз карашын да билдире тургандыгы жана адабий чыгарманын поэтикалык түзүлүшүндөгү маанилүү компонент экендиги көрсөтүлөт. Ал каарманды тааныштырып гана тим болбостон, анын ички дүйнөсүн, коомдогу ордун, автордун мамилесин ачып берери, башкача айтканда, портрет сөз аркылуу тартылган сүрөт, ошол эле учурда символдук-маанилик жүк көтөрө тургандыгы белгиленет. Т. Сыдыкбековдун «Жол» жана «Бел-Белес» романдарынын поэтикасында портреттик сүрөттөө маанилүү көркөм элемент катары каралат. Каармандардын образын ачууда портреттин функциялары, ошондой эле улуттук, социалдык жана психологиялык аспекттерди чагылдыруудагы ролу белгиленет.В данной статье отмечается, что портретное описание как художественный элемент в поэтике литературного произведения является одним из основных средств раскрытия характера героя, а также влияет на развитие событий и сюжетную структуру произведения. Подчёркивается, что портрет, будучи неотъемлемой частью художественного мира, отражает не только персонажа, но и взгляды самого автора на общество и эпоху, а также является важным компонентом в поэтической структуре литературного произведения. Указывается, что портретное описание не ограничивается лишь тем, что знакомит читателей с персонажем, но и раскрывает его внутренний мир, место в обществе и отношение автора к нему. В статье также отмечается, что портрет – это картина, написанная словами, которая одновременно носит символико-смысловую нагрузку. В поэтике романов Т. Сыдыкбекова «Путь» и «Перевалы жизни» портретное описание рассматривается как значимый художественный элемент. Отмечаются его функции в раскрытии образов персонажей, а также роль в отражении национальных, социальных и психологических аспектов
«АПТЕЧНАЯ НАРКОМАНИЯ» И УСТОЙЧИВОЕ РАЗВИТИЕ: РОЛЬ ФАРМАЦЕВТИЧЕСКИХ УЧРЕЖДЕНИЙ
No full textThis article examines the phenomenon of “pharmaceutical drug addiction” as a complex socio-medical issue that undermines the resilience of the healthcare system and impedes progress toward the Sustainable Development Goals, particularly in the context of public health (SDG 3) and institutional effectiveness (SDG 16). Special attention is given to the role of pharmaceutical institutions—not as the source of the problem, but as potential partners in addressing the consequences of the uncontrolled circulation of prescription drugs. Based on an analysis of the regulatory framework in the Kyrgyz Republic, expert opinions, and existing practices, the article proposes recommendations to improve pharmaceutical regulation, prevent addictive behavior, and strengthen institutional resilience in the healthcare sectorБул макалада “дарыкана баңгилиги” оор социалдык-медициналык маселе катары каралат, ал саламаттык сактоо тутумунун туруктуулугун бузат жана Туруктуу өнүгүүнүн максаттарына, өзгөчө калктын ден соолугуна (ТӨМ 3) жана институттардын эффективдүүлүгүнө (ТӨМ 16) жетүүгө тоскоолдук жаратат. Өзгөчө көңүл фармацевтикалык мекемелердин ролуна бурулуп, алар көйгөйдүн булагы катары эмес, рецептуралык дары-дармектерди көзөмөлсүз пайдалануунун кесепеттерин жеңүүдө мүмкүн болгон өнөктөштөр катары каралат. Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук базасынын, адистердин пикирлеринин жана учурдагы практикалардын негизинде фармацевтикалык жөнгө салууну жакшыртуу, көз карандылыктын алдын алуу жана саламаттыкты сактоо секторунда институционалдык туруктуулукту чыңдоо боюнча сунуштар берилетВ статье рассматривается феномен “аптечной наркомании” как сложная социально-медицинская проблема, подрывающая устойчивость системы здравоохранения и препятствующая достижению Целей устойчивого развития, в частности в контексте здоровья населения (ЦУР 3) и эффективности институтов (ЦУР 16). Особое внимание уделено роли фармацевтических учреждений — не в качестве источника проблемы, а как потенциальных партнёров в преодолении последствий неконтролируемого обращения рецептурных препаратов. На основе анализа нормативной базы Кыргызской Республики, экспертных мнений и существующих практик предложены рекомендации по совершенствованию фармацевтического регулирования, профилактике зависимого поведения и укреплению институциональной устойчивости в секторе здравоохранени
ИННОВАЦИОННЫЕ ПИТОМНИКИ В НОВЫХ УСЛОВИЯХ ВЫРАЩИВАНИЯ ПОСАДОЧНЫХ МАТЕРИАЛОВ
No full textThe article examines the role of innovative forest and horticultural nurseries in the sustainable development of Kyrgyzstan under conditions of climate change and increasing anthropogenic pressure. State programs, regulatory documents, and the historical experience of introducing tree species are analyzed. Particular attention is given to the degradation of mountain, juniper, and walnut–fruit forests, as well as to the shortage of high-quality planting material for reforestation and urban greening. The paper presents the results of long-term scientific research and practical projects focused on the establishment of innovative nurseries, the use of introduced species, bioreclamation of degraded lands, and the application of modern agrotechnological methods. Their ecological, social, and economic significance for climate change adaptation, biodiversity enhancement, and sustainable development of mountain and lowland areas of the republic is demonstrated.Бул макалада климаттын өзгөрүшү жана антропогендик таасирдин күчөшү шартында Кыргызстандын туруктуу өнүгүүсүндөгү инновациялык токой жана бакча питомниктеринин ролу каралган. Мамлекеттик программалар, нормативдик-укуктук документтер жана дарак породаларын интродукциялоонун тарыхый тажрыйбасы талдоого алынган. Тоолуу, арчалуу жана жаңгак-жемиш токойлорунун деградациясы, ошондой эле токойду калыбына келтирүү жана шаарларды жашылдандыруу үчүн сапаттуу көчөттөрдүн жетишсиздиги негизги көйгөйлөр катары белгиленет. Инновациялык питомниктерди түзүү, интродукцияланган породаларды пайдалануу, деградацияланган жерлерди биорекультивациялоо жана заманбап агротехнологиялык ыкмаларды киргизүү боюнча көп жылдык илимий изилдөөлөрдүн жана практикалык долбоорлордун жыйынтыктары берилген. Алардын климаттык өзгөрүүлөргө ыңгайлашууда, биологиялык ар түрдүүлүктү жогорулатууда жана республиканын тоолуу жана өрөөн аймактарынын туруктуу өнүгүүсүн камсыз кылууда экологиялык, социалдык жана экономикалык мааниси көрсөтүлгөнВ статье рассматривается роль инновационных лесных и садовых питомников в устойчивом развитии Кыргызстана в условиях изменения климата и усиливающегося антропогенного воздействия. Проанализированы государственные программы, нормативные документы и исторический опыт интродукции древесных пород. Особое внимание уделено проблемам деградации горных, арчевых и орехово-плодовых лесов, а также дефициту качественного посадочного материала для лесовосстановления и городского озеленения. Представлены результаты многолетних научных исследований и практических проектов по созданию инновационных питомников, использованию интродуцированных пород, биорекультивации деградированных земель и внедрению современных методов агротехнологий. Показана их экологическая, социальная и экономическая значимость для адаптации к климатическим изменениям, повышения биоразнообразия и устойчивого развития горных и долинных территорий республик
ОБЗОР НАУЧНОЙ ЛИТЕРАТУРЫ ПО НАРОДНЫМ РЕМЕСЛАМ: ОТРАСЛЕВЫЕ ВЗГЛЯДЫ
No full textThis article presents a scientific study of folk crafts as a distinct industry. It primarily examines the historical, cultural, art historical, pedagogical, economic, and economic-geographical aspects of the development and distribution of crafts. The territorial (regional) development of this industry is examined using the examples of Russia and its individual regions (St. Petersburg, the Urals, Ivanovo Oblast, Altai, Dagestan, Kabardino-Balkaria), Azerbaijan, Uzbekistan, and others. The main goal of this research is to develop a comprehensive conceptual approach to studying the economic essence of crafts, their territorial distribution, and the social causes and factors of their development. It also identifies the need to create an institutional environment that would facilitate the preservation of craft production and its transformation into developed economic formsБул макалада элдик кол өнөрчүлүк өзүнчө тармак катары илимий жактан изилдөөсү каралган. Негизинен кол өнөрчүлүктүн тарыхый, маданият таануучулук, искусство таануучулук, педагогикалык, экономикалык жана экономикалык-географиялык өнүгүү жана жайгашуу аспектилери келтирилет. Аталган тармактын территориялык (аймактык) өнүгүүсү Россия жана анын айрым аймактары (Санкт-Петербург, Урал, Иваново областы, Алтай, Дагестан, Кабардино-Балкария), Азербайжан, Өзбекстан ж.б. мисалында каралган. Бул илимий иштердин негизги максаты кол өнөрчүлүктүн экономикалык маңызын, территориялык жайгашуусун, анын социалдык себептерин жана өнүгүү факторлорун изилдөөгө комплекстүү концептуалдык мамиле түзүү болуп эсептелет. Ошондой эле коомдо кол өнөрчүлүк өндүрүшүн сактап калууга жана аны өнүккөн экономикалык формаларга айлантууга көмөктөшүүчү институттук чөйрөнүн зарылдыгы аныкталатВ данной статье представлено научное исследование народных ремесел как отдельной отрасли. В основном рассматриваются исторические, культурные, искусствоведческие, педагогические, экономические и экономико-географические аспекты развития и размещения ремесел. Территориальное (региональное) развитие этой отрасли рассматривается на примере России и ее отдельных регионов (Санкт-Петербург, Урал, Ивановская область, Алтай, Дагестан, Кабардино-Балкария), Азербайджана, Узбекистана и др. Главная цель данной научной работы – создание комплексного концептуального подхода к изучению экономической сущности ремесел, их территориального размещения, социальных причин и факторов развития. Также выявляется необходимость создания институциональной среды, которая способствовала бы сохранению ремесленного производства и его трансформации в развитые экономические форм
ПРИНЦИПЫ РАЦИОНАЛЬНОГО ПРИРОДОПОЛЬЗОВАНИЯ В МОСКОВСКОЙ ТЕРРИТОРИАЛЬНОЙ СХЕМЕ ОБРАЩЕНИЯ С ОТХОДАМИ
No full textThis article examines the territorial scheme of waste management from the point of view of the principles of rational use of natural resources. The aim of the work is a qualitative assessment of the environmental and economic principles laid down in territorial waste management schemes using the example of the city of Moscow. The territorial scheme is a document that defines the procedure for waste management in the city in the coming years. The main objectives of the territorial waste management scheme for Moscow are related to improving the quality of the environmental situation in the city, increasing the efficiency of resource use and increasing the comfort of life for city residents. The territorial plan provides for the construction of new sorting complexes for waste processing, improvement of the operation of existing landfills, an increase in the volume of waste collection in the city, and an increase in the level of waste recyclingБул макалада таштандыларды башкаруунун аймактык планы жаратылышты сарамжалдуу башкаруу принциптеринин көз карашынан каралат. Изилдөөнүн максаты Москва шаарын мисал катары пайдалануу менен аймактык калдыктарды башкаруу пландарынын негизинде жаткан экологиялык жана экономикалык принциптерге сапаттуу баа берүү болуп саналат. Аймактык план жакынкы жылдарда шаар ичиндеги таштандыларды башкаруунун жол-жоболорун аныктаган документ болуп саналат. Москва шаарынын таштандыларды башкаруунун аймактык планынын негизги максаттары шаардын экологиялык абалын жакшыртууга, ресурстардын натыйжалуулугун жогорулатууга жана шаар тургундарынын жашоо шарттарын жакшыртууга байланыштуу. Аймактык планда жаңы таштандыларды сорттоочу жайларды куруу, учурдагы таштанды жайларын жакшыртуу, шаар ичинде таштандыларды чогултуу көлөмүн көбөйтүү, таштандыларды кайра иштетүү көрсөткүчтөрүн жогорулатуу каралганВ данной статье рассматривается территориальная схема обращения с отходами с точки зрения принципов рационального природопользования. Целью работы является качественная оценка экологических и экономических принципов, заложенных в территориальные схемы обращения с отходами на примере города Москвы. Территориальная схема является документом, определяющим порядок обращения с отходами на территории города в ближайшие годы. Основные задачи территориальной схемы обращения с отходами для Москвы связаны с улучшением качества экологической ситуации в городе, повышение эффективности использования ресурсов и повышение комфорта жизни горожан. В территориальной схеме предусмотрено строительство новых сортировочных комплексов для обработки мусора, улучшение работы существующих полигонов, увеличение объемов сбора отходов на территории города, а также повышение уровня переработки отходо
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЕ БАРЬЕРЫ ДЛЯ СТУДЕНТОВ С ИНВАЛИДНОСТЬЮ
No full textThis article examines the key barriers faced by youth with disabilities in accessing professional and higher education. The results of an empirical study conducted among youth with disabilities in the Osh, Jalal-Abad, and Batken regions reveal the presence of physical, social, economic, and informational obstacles, as well as regional differences in the perception of educational accessibility. Special attention is given to students’ professional interests, the level of difficulties encountered during learning, and common challenges such as financial hardship, lack of support, and insufficient information. The novelty of this article lies in its comprehensive approach to analyzing educational barriers, taking into account territorial context and individual characteristics of youth with disabilities.Макалада майыптыгы бар жаштардын кесиптик жана жогорку билим алуу процессинде кездешкен негизги тоскоолдуктар каралат. Изилдөө Ош, Жалал-Абаджана Баткен облустарынд ажүргүзүлгөн эмпирикалык маалыматтарга негизделип, билим берүүнүн жеткиликтүүлүгүнө физикалык, социалдык, экономикалык жана маалыматтык тоскоолдуктардын таасирин аныктайт. Натыйжалар каржылык чектөөлөрдүн, колдоонун жана маалыматтын жетишсиздигинин кеңири таралган көйгөйлөр экенин көрсөтөт. Изилдөөнүн жаңылыгы тоскоолдуктарды аймактык контекстте жана жеке өзгөчөлүктөрдү эске алуу менен комплекстүү талдоодо жататВ статье анализируются ключевые барьеры, с которыми сталкивается молодежь с инвалидностью в процессе получения профессионального и высшего образования. Результаты эмпирического исследования, проведённого среди молодежи с инвалидностью в Ошской, Джалал-Абадской и Баткенской областях, свидетельствуют о наличии физических, социальных, экономических и информационных препятствий, а также о региональных различиях в восприятии доступности образования. Особое внимание уделяется профессиональным интересам обучающихся, уровню учебных трудностей и распространённым проблемам, включая финансовые ограничения, недостаток поддержки и информации. Новизна статьи заключается в комплексном анализе образовательных барьеров с учётом территориального контекста и индивидуальных особенностей молодежи с инвалидностью
РАЗВИТИЕ МУЗЫКАЛЬНОГО ВОСПРИЯТИЯ У ДОШКОЛЬНИКОВ
No full textThe article raises the pressing issue of developing musical perception skills in music classes in preschool educational institutions for preschool-aged children.Макалада мектеп жашына чейинки курактагы балдардын мектепке чейинки билим берүү мекемелериндеги музыкалык сабактарда музыкалык кабылдоо жөндөмдүүлүгүн өнүктүрүүнүн актуалдуу маселеси көтөрүлөт.В статье поднимается актуальная проблема развития навыков музыкального восприятия на занятиях музыкой в дошкольных образовательных организациях у детей дошкольного возраста
ТВОРЧЕСКИЙ ПУТЬ КЫРГЫЗСКОГО КОМПОЗИТОРА АСКАРА ТУЛЕЕВА
No full textThe article analyzes the work of the outstanding Kyrgyz composer Askar Tuleyev, and also examines the features of the creation of a number of his works of musical art. His pieces were studied, making him the first composer of professional Kyrgyz music. His musical works were widely used in film and theater.Бул макалада кыргыздын чыгаан композитору Аскар Тулеевдин чыгармачылыгына анализ жүргүзүлдү. Ошондой эле, анын музыка искусствосуна таандык бир топ чыгармаларынын жаралуу жолдоруна көңүл бурулду. Анын кыргыз профессионалдык музыка искусствосундагы эң алгачкы композитор катары тааныткан пьесаларына иликтөө жүргүзүлдү. Анын музыкалык чыгармалары кино тасмаларда, театрда кеңири колдонулган.В статье анализируется творчество выдающегося кыргызского композитора Аскара Тулеева, а также рассматриваются особенности создания ряда его произведений музыкального искусства. Было проведено исследование его пьес, что сделало его первым композитором в кыргызской профессиональной музыке. Его музыкальные произведения широко использовались в кино и театре
МЕТОДИКА АССЕССМЕНТ-ЦЕНТРА КАК ИНСТРУМЕНТ ОТБОРА ШКОЛЬНИКОВ ДЛЯ ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКОЙ РАБОТЫ
No full textThe article examines the use of assessment centers in the process of selecting students for organizing and conducting research work for secondary school students, in particular in mathematics at the senior level. We note that with the growing desire to identify and measure the key qualities of educational leadership and the importance of mastering the skills of independent research, the idea arose of using assessment through the methodology using assessment centers. The assessment center\u27s tools have been developed to measure the competencies necessary for the successful organization and writing of scientific work by a student. The assessment center was based on a combination of different methods: situational task modeling, individual assignments, and project protection. The approbation was carried out with the participation of methodologists from the Department of Education and researchers in the field. The uniqueness of the proposed methodology lies in its high performance: students who passed the assessment center at a high level actually showed significantly higher results in research competitions compared to students who were selected based on the recommendations of subject teachers and the student\u27s academic performance. Thus, the assessment center acts as an effective tool for selecting and developing students\u27 research competencies, allowing students to purposefully develop the skills of independent scientific activity, critical thinking and leadership skills. The article includes a description of all the stages of the experiment, as well as concluding considerations regarding the possibilities of using the assessment center in various fields of higher education.Макалада орто мектептин окуучуларынын, айрыкча жогорку класстарда математика сабагы боюнча, илимий-изилдөө иштерин уюштуруу жана жүргүзүү үчүн окуучуларды тандоодо баалоо борборунун (assessment center) ыкмасын колдонуу каралат. Билим берүү лидерлигинин негизги сапаттарын аныктоого жана өлчөөгө болгон умтулуунун өсүшү, ошондой эле өз алдынча изилдөө ишмердүүлүгүнүн көндүмдөрүн өздөштүрүүнүн маанилүүлүгү ассессмент-борборлорду колдонуу аркылуу баалоо идеясын пайда кылганын белгилеп өтөбүз. Окуучунун илимий ишти ийгиликтүү уюштуруусу жана жазуусу үчүн зарыл болгон компетенцияларды өлчөө максатында ассессмент-борбордун иштөө куралдары иштелип чыкты. Ассессмент-борбор ар түрдүү ыкмалардын айкалышына негизделди: ситуациялык тапшырмаларды моделдештирүү, жеке тапшырмалар жана долбоорду коргоо. Апробация билим берүү бөлүмүнүн методисттеринин жана бул багыттагы изилдөөчүлөрдүн катышуусу менен өткөрүлдү. Сунушталып жаткан методиканын өзгөчөлүгү анын жогорку натыйжалуулугунда: ассессмент-борбордон жогорку деңгээлде өткөн окуучулар илимий-изилдөө иштеринин конкурстарында предмет мугалимдеринин сунушу жана окуучунун үлгүрүмү боюнча тандалган окуучуларга салыштырмалуу кыйла жогорку жыйынтыктарды көрсөтүштү. Ошентип, ассессмент-борбор окуучулардын изилдөө компетенцияларын тандоонун жана өнүктүрүүнүн натыйжалуу куралы катары кызмат кылат, бул окуучуларда өз алдынча илимий ишмердүүлүк, сынчыл ой жүгүртүү жана лидерлик сапаттарын максаттуу түрдө калыптандырууга мүмкүндүк берет. Макалада эксперименттин бардык этаптарынын сүрөттөлүшү, ошондой эле ассессмент-борборду жогорку билим берүүнүн ар түрдүү тармактарында колдонуу мүмкүнчүлүктөрү боюнча жыйынтык ойлор камтылган.Статья рассматривает применение центра оценки (assessment centers) в процессе отбора учащихся для организации и проведения научно-исследовательской работы учащихся средней школы, в частности по математике в старшем звене. Мы отмечаем, что с ростом стремлений определить и измерить ключевые качества образовательного лидерства и важность овладения умениями самостоятельной исследовательской деятельности, возникла идея использования оценки через методику использующие ассессмент-центры. Разработаны инструменты действия ассессмент-центра для измерения компетенций необходимых для успешной организации и написания научной работы школьником. Ассессмент-центр строился на сочетании различных методов: моделирование ситуационных задач, индивидуальные задания и защита проекта. Апробация была проведена с участием методистов отдела образования и исследователей в данной области. Уникальность предлагаемой методики заключается в её высокой результативности: ученики, прошедшие ассессмент-центр на высоком уровне, действительно демонстрировали значительно более высокие результаты на соревнованиях научно-исследовательских работ, по сравнению со школьниками, отбиравшихся на основе рекомендации учителей предметников и успеваемости школьника. Таким образом, ассессмент-центр выступает как эффективный инструмент отбора и развития исследовательских компетенций учащихся, позволяя целенаправленно формировать у школьников навыки самостоятельной научной деятельности, критического мышления и лидерских качеств. Статья включает описание всех этапов эксперимента, а также заключительные соображения, касающиеся возможностей применения ассессмент-центра в различных сферах высшего образования
ФОРМИРОВАНИЕ И ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ КАРАКАЛПАКСКОГО КУПЕЧЕСТВА В СИСТЕМЕ ТОРГОВЫХ ОТНОШЕНИЙ РЕГИОНА (ВТОРАЯ ПОЛОВИНА XIX - ПЕРВАЯ ЧЕТВЕРТЬ XX ВВ.)
No full textThe relevance of the study lies in the fact that the professional activity of the Karakalpak merchant class in the second half of the 19th – first quarter of the 20th centuries has so far remained insufficiently explored in domestic historiography. The article examines the peculiarities of the formation of this social group in the region and its role in the development of trade relations. The aim of the research is to identify the contribution of Karakalpak merchants to the evolution of entrepreneurship and the socio-economic development of the region. Based on archival materials, pre-revolutionary sources, and historiographical studies, the article analyzes the socio-economic functions of the merchant estate, as well as the specifics of its interaction with the local population and state institutions. The scientific novelty of the article lies in a comprehensive analysis of the socio-professional structure of the Karakalpak merchant class. The author identifies the distinctive features of the emergence of the Karakalpak merchant community, its participation in the transformation of the trade and economic system, and its influence on the integration of the region into the all-Russian and international trade networks. The materials presented in the study make it possible to shed more light on the socio-economic history of Karakalpakstan during the period of agrarian development and the region’s transition to industrial forms of economy.Бул изилдөөнүн актуалдуулугу 19-кылымдын экинчи жарымы – 20-кылымдын биринчи чейрегиндеги каракалпак соодагерлеринин кесиптик ишмердүүлүгү орус тарыхнаамасында жетишсиз изилденип калгандыгы менен аныкталат. Бул макалада аймактагы бул социалдык топтун калыптанышы жана анын соода мамилелерин өнүктүрүүдөгү ролу каралат. Иштин максаты - каракалпак көпөстөрүнүн ишкердик чөйрөсүн өнүктүрүүгө жана аймактын социалдык-экономикалык өнүгүүсүнө кошкон салымын аныктоо. Архивдик материалдардын, революцияга чейинки булактардын, тарыхна-малык изилдөөлөрдүн негизинде соодагерлер табынын социалдык-экономикалык функциялары, анын жергиликтүү калк жана мамлекеттик органдар менен өз ара байланышынын өзгөчөлүктөрү талданат. Макаланын илимий жанылыгы каракалпак көпөстөр табынын коомдук-профессионалдык түзүлүшүн ар тараптуу изилдөө. Автор каракалпак көпөстөр табынын калыптануусунун спецификалык өзгөчөлүктөрүн, анын соода-экономикалык системасынын трансформациясындагы салымын, ошону менен бирге аймактын орус жана эл аралык соода системасына интеграциялануу жараянын көрсөтүүгө аракет кылат. Изилдөөдө пайдаланылган материалдар Каракалпакстандын агрардык системанын өнүгүүсү жана аймактын чарба жүргүзүүнүн индустриалдык формаларына өтүү мезгилиндеги социалдык-экономикалык тарыхын толугураак чагылдырууга мүмкүнчүлүк берет.
Актуальность исследования обусловлена тем, что профессиональная деятельность каракалпакского купечества во второй половине XIX - первой четверти XX вв. до настоящего времени оставалась недостаточно изученной в отечественной историографии. В статье рассматриваются особенности формирования данной социальной группы в регионе и её роль в развитии торговых отношений. Цель работы состоит в выявлении вклада каракалпакских купцов в эволюцию предпринимательской сферы и социально-экономическое развитие края. На основе архивных материалов, дореволюционных источников и историографических исследований анализируются социально-экономические функции купеческого сословия, особенности его взаимодействия с местным населением и государственными структурами. Научная новизна статьи заключается в комплексном анализе социально-профессиональной структуры каракалпакского купечества. Автор выделяет специфические черты становления каракалпакского купечества, его участие в трансформации торгово-экономической системы, а также влияние на интеграцию региона в общероссийские и международные торговые сети. Материалы, представленные в исследовании, дают возможность более полно осветить социально-экономическую историю Каракалпакстана в период развития аграрного уклада и перехода региона к индустриальным формам хозяйствования