Scientific Journals of Osh State University
Not a member yet
1820 research outputs found
Sort by
ВЛИЯНИЕ ПОСЕВА СЕМЯН ХЛОПЧАТНИКА В РАЗНЫХ СХЕМАХ НА ВОДОПРОНИЦАЕМОСТЬ ПОЧВЫ
No full textThe study presents data on the influence of seed planting methods and systems on soil permeability. This important physical property of the soil plays a significant role in the life of plants and microorganisms. Soil permeability is one of the important factors of its fertility. The level of water permeability depends on various conditions: mechanical composition of the soil, its structure, strength, structure and underlying bases. Depending on the planting patterns, the effect on moisture retention in the soil and soil permeability is determined.Изилдөөдө үрөн себүү ыкмаларынын жана системаларынын кыртыштын өткөрүмдүүлүгүнө тийгизген таасири жөнүндө маалыматтар берилген. Топурактын бул маанилүү физикалык касиети өсүмдүктөрдүн жана микроорганизмдердин жашоосунда чоң роль ойнойт. Кыртыштын өткөрүмдүүлүгү анын асылдуулугунун маанилүү факторлорунун бири болуп саналат. Суу өткөрүмдүүлүктүн деңгээли ар кандай шарттарга жараша болот: кыртыштын механикалык курамына, анын структурасына, бекемдигине, структурасына жана астындагы фундаменттерге. Отургузуунун схемаларына жараша кыртыштын нымдуулугун сактоого жана кыртыштын өткөрүмдүүлүгүнө таасири аныкталат.В исследовании представлены данные о влиянии методов и систем посадки семян на проницаемость почвы. Это важное физическое свойство почвы играет значительную роль в жизни растений и микроорганизмов. Проницаемость почвы является одним из важных факторов ее плодородия. Уровень водопроницаемости зависит от различных условий: механического состава почвы, ее структуры, прочности, строения и подстилающих оснований. В зависимости от схем посадки определено влияние на удержание влаги в почве и водопроницаемость почвы
ВЛИЯНИЕ БЫКА-ПРОИЗВОДИТЕЛЯ НА ИЗМЕНЧИВОСТЬ ПОКАЗАТЕЛЕЙ РОСТА ДОЧЕРЕЙ
No full textThe increase in the number of dairy cattle puts the issues of reproduction and rearing of repair young animals in the first place. The most realistic option is to switch to intensive cultivation technologies and early timing of the first insemination. The aim of the work was to study the variability of weight growth of repair heifers depending on the breeding bull. As a result of the research, it was found that all heifers increase their live weight with age until the end of rearing, which is taken into account until the age of 18 months, and then the heifers are transferred to the non-heifer group. By the age of 18 months, all of them reach a live weight from 508.0±6.13 kg (Thunderlight bull) to 519.1±7.23 kg (Bakero bull). The weight at the first insemination of heifers was 395.5± 2.20 – 406.0±2.12 kg. The daughters of breeding bulls differed in phenotypic parameters not only by belonging to the breeding bull, but also within each group. Thus, the lowest rates of variability of the trait by growth periods were found in the group of daughters of the Gatedexter bull, and the greatest variety of body weight was found in the daughters of the Bentley bull. All heifers, regardless of their origin and despite the differences in body weight between groups of heifers and within groups, grew in accordance with the patterns of growth and development. When planning the rearing of repair heifers, take into account the correlation coefficients and their variability depending on the breeding bull.Сүт багытындагы малдын санынын өсүшү биринчи орунга жаңы жаш малды көбөйтүү жана көбөйтүү маселелерин коюп жатат. Эң реалдуу вариант – интенсивдүү өстүрүү технологияларына жана биринчи уруктандыруунун эрте мөөнөтүнө өтүү. Иштин максаты - асыл тукум букага жараша алмаштыруучу кунаажындардын салмак кошуусунун өзгөрмөлүүлүгүн изилдөө. Жүргүзүлгөн изилдөөлөрдүн натыйжасында бардык кунаажындар тирүү салмагын жашына жараша өсүү мезгили аяктаганга чейин көбөйтүп, 18 айга жеткенге чейин эсепке алынып, андан кийин кунаажындар тобуна өткөрүлө тургандыгы аныкталды. 18 айга келгенде, алардын баары тирүү салмагы 508,0±6,13 кг (Thunderlight бука) 519,1±7,23 кг (Baquero Bull) чейин жетет. Биринчи уруктандырууда кунаажындардын салмагы 395,5±2,20 – 406,0±2,12 кг болгон. Букалардын кыздары фенотиптик мүнөздөмөлөрү боюнча атасынын тукумуна жараша гана эмес, ар бир топтун ичинде да айырмаланган. Ошентип, өсүү мезгилдериндеги өзгөчөлүктүн өзгөрүлмөлүүлүгүнүн эң төмөнкү көрсөткүчтөрү букачар Гейтекстердин кыздарынын тобунда, ал эми тирүү салмактын эң көп түрдүүлүгү Бентли буканын кыздарында табылган. Бардык кунаажындар тегине карабастан жана кунаажындардын топторунун ортосундагы жана алардын ичиндеги тируулей салмактагы айырмачылыктарга карабастан есуу жана енугуу закон ченемдуулуктеруне ылайык осушту. Алмаштыруучу кунаажындарды багууну пландаштырууда корреляциялык коэффи-циенттерди жана алардын асыл тукумуна жараша өзгөрүлмөлүүлүгүн эске алыңыз.Увеличение поголовья молочного скота ставит вопросы воспроизводства и выращивания ремонтного молодняка на первое место. Наиболее реальным является переход на интенсивные технологии выращивания и ранние сроки первого осеменения. Целью работы явилось изучение изменчивости весового роста ремонтных телок в зависимости от быка-производителя. В результате исследований установлено, что все телки с возрастом повышают свою живую массу до конца выращивания, которое учитывается до 18-ти месячного возраста, а далее проводится перевод телок в группу нетелей. К 18-ти месячному возрасту все они достигают живой массы от 508,0±6,13 кг (бык Тандерлайт) до 519,1±7,23 кг (бык Бакеро). Масса при первом осеменении телок составила 395,5±2,20 - 406,0±2,12 кг. Дочери быков-производителей отличались по фенотипическим показателям не только по принадлежности к быку-производителю, но и внутри каждой группы. Так, меньшие показатели изменчивости признака по периодам роста оказались в группе дочерей быка Гейтдекстера, а самое большое разнообразие живой массы оказалось у дочерей быка Бентли. Все телки, не зависимо от происхождения и, несмотря на различия по живой массе между группами телок и внутри групп, росли в соответствии с закономерностями роста и развития. При планировании выращивания ремонтных телок учитывать коэффициенты корреляции и их изменчивость в зависимости от быка-производителя
ОСОБЕННОСТИ РОСТА БЫЧКОВ-КАСТРАТОВ РАЗНОГО ГЕНОТИПА
No full textThe article presents the results of assessing the genotype of castrate gobies of the Kazakh bald (group I), Simmental (group II) breeds and their first-generation crossbreeds ½ simmental x ½ Kazakh bald (group III) by the absolute and relative increase in live weight. It was established that over the period from 6 to 16 months in young animals of group I, the absolute increase was 233.7 kg, relative - 79.69%, II - 261.0 kg and 80.89%, respectively, III - 272.1 kg and 83.20%.Макалада казактын ак баш тукуму (I топ), симментал (II топ) породаларынын жана алардын биринчи муундагы ½ симментал х ½ казак ак башынын (III топ) айкаштарынын генотипине абсолюттук жана салыштырмалуу тирүү салмак кошуунун мааниси боюнча баа берүүнүн натыйжалары берилген. 6 айдан 16 айга чейинки мезгилде I топтогу жаш малдын абсолюттук өсүшү 233,7 кг, салыштырмалуу өсүш 79,69%, II топтогу малда тиешелүүлүгүнө жараша 261,0 кг жана 80,89%, III топтогу – 272,1 кг жана 83,20% болгондугу аныкталган.В статье приводятся результаты оценки генотипа бычков-кастратов казахской белоголовой (I группа), симментальской (II группа) пород и их помесей первого поколения ½ симментал х ½ казахская белоголовая (III группа) на величину абсолютного и относительного прироста живой массы. Установлено, что за период от 6 до 16 мес у молодняка I группы абсолютный прирост составлял 233,7 кг, относительный – 79,69%, II – соответственно 261,0 кг и 80,89%, III – 272,1 кг и 83,20
РЕЗУЛЬТАТЫ ВКЛЮЧЕНИЯ СОЕДИНЕНИЯ МАРГАНЦА В РАЦИОН ГУСЕЙ РОДИТЕЛЬСКОГО СТАДА
No full textThe article under consideration presents the results of the effect of manganese as a feed additive on the productive values of geese of the parent stock of the White Hungarian breed. As a result of the inclusion of manganese bioplex, low bird mortality was observed, which indicates a positive effect of the feed additive on the viability of the livestock. The egg production of geese was at the peak of productivity when feeding manganese bioplex in the amount of 125 g / t. It should be concluded that the use of the manganese bioplex feed additive in the diet of geese of the parent stock of the White Hungarian breed has a positive effect on the egg productivity of the bird.Каралып жаткан макалада марганецтин ак венгр породасынын ата-энесинин каздарынын продуктуулугуна тоют кошумчасы катары таасиринин натыйжалары берилген. Марганец биоплексин кошуунун натыйжасында канаттуулардын аз өлүмү байкалды, бул тоют кошумчасынын малдын жашоого жөндөмдүүлүгүнө оң таасирин көрсөтүп турат. Каздардын жумуртка өндүрүүсү 125 г/т өлчөмүндө марганец биоплекси менен азыктанганда эң жогорку өндүрүмдүүлүккө жеткен. Ак венгер породасынын ата-энесинин каздарынын рационунда марганец биоплексинин тоют кошумчасын колдонуу канаттуунун жумуртка продуктуулугуна оң таасирин тийгизет деген тыянак чыгаруу керек.В рассматриваемой статье представлены итоги влияния марганца в виде кормовой добавки на продуктивные значения гусей родительского стада белой венгерской породы. В результате включения биоплекса марганца наблюдался низкий падёж птицы, что говорит о положительном эффекте кормовой добавки на жизнеспособность поголовья. Яйценоскость гусей была на пике продуктивности при скармливании биоплекса марганца в количестве 125 г/т. Следует сделать вывод, что использование кормовой добавки биоплекс марганца в рацион гусей родительского стада белой венгерской породы оказывает положительное влияние на показатель яичной продуктивности птицы
НЕОБХОДИМОСТЬ ФОРМИРОВАНИЯ ФУНКЦИОНАЛЬНО-МАТЕМАТИЧЕСКОЙ ГРАМОТНОСТИ УЧАЩИХСЯ ПРИ ОБУЧЕНИИ МАТЕМАТИКЕ
No full textToday, society places new social demands on schools. A school must not only provide students with essential knowledge, but also teach them how to independently find information and effectively apply it in real-life situations. These same expectations are placed on mathematics education. Such demands arise from the UN Sustainable Development Goals, the results of the PISA study, and the concept of transitioning to 12-year education in Kyrgyzstan.
This article analyzes the key aspects that have led to the emergence of the problem of developing students’ functional mathematical literacy within school education. Based on the applied principle in teaching mathematics, the article examines important issues such as the influence of globalization on education and the alignment of teaching practices with significant policy documents adopted after the Kyrgyz Republic gained independence. These aspects have both theoretical and practical significance in addressing the issue of functional literacy.Азыркы учурда коом мектепке жаңы социалдык заказды коюп олтурат. Мектеп окуучуну керектүү билим менен эле камсыз кылбастан, аны маалыматты өзү таба ала турганга, алган маалыматтарын турмушта ийгиликтүү колдоно билүүсүн үйрөтүүсү зарыл. Математикалык билим берүүдө дагы ушул талаптар коюлууда. Мындай талаптар ЮНЕСКОнун туруктуу өнүгүү максаттарынан, PISA изилдөөсүнүн натыйжаларынан, Кыргызстанда 12 жылдык билим берүүгө өтүү концепцияларынан келип чыгууда. Макалада мектептик билим берүүдө окуучулардын функционалдык-математикалык сабаттуулуктарын калыптандырууга себеп болгон аспектилер талдоого алынды. Мында негизгилерден болуп, дүйнөлүк ааламдашуунун билим берүүгө тийгизген таасири, Кыргыз Республикасынын эгемендүүлүккө ээ болгондон кийинки кабыл алынган маанилүү документтердин талаптарына шайкеш келүү, математиканы окутууда колдонмоочулук принцибин жетекчиликке алуу сыяктуу маанилүү аспектилер каралган. Бул аспектилер функционалдык сабаттуулук проблемасын изилдөөдө теориялык жана практикалык мааниге ээ болуп эсептелет.В настоящее время общество предъявляет новый социальный заказ школе. Школа должна не только обеспечить ученика необходимыми знаниями, но и научить его находить информацию самостоятельно, успешно использовать полученную информацию в жизни. Эти же требования предъявляются и к математическому образованию. Такие требования вытекают из Целей устойчивого развития ЮНЕСКО, результатов исследования PISA, концепции перехода к 12-летнему образованию в Кыргызстане. В статье проанализированы аспекты, приведшие к появлению проблемы формирования функционально-математической грамотности учащихся в школьном образовании. При этом руководствуясь прикладным принципом в преподавании математики, были рассмотрены такие важные аспекты, как влияние глобализации на образование, соответствие требованиям важных документов, принятых после обретения Кыргызской Республикой независимости. Эти аспекты имеют теоретическое и практическое значение при изучении проблемы функциональной грамотности
ЭЛЕМЕНТЫ АВТОБИОГРАФИЗМА В ПРОИЗВЕДЕНИЯХ Ч.АЙТМАТОВА НА ВОЕННУЮ ТЕМАТИКУ
No full textIn The Article, the problem of autobiography in Aitmatov\u27s work was analyzed using the example of the story “Early Cranes”. The innovation of his works on military subjects was considered against the ideological background of the Soviet period. The artistic transformation of biographical personal materials was supported by the analysis and analysis of the text-comparisons. The biographical material of the author is presented in the story as a reflection of the consciousness of the characters. If we consider a work of art as a whole, memory serves as a tool for the development of the plot, for the full creation of an image. It also contributes to a deeper understanding of the meaning of the work than a subjective understanding of real-life facts. The relevance of creating and teaching military-themed works is also confirmed by examples. Based on ch.\u27s investigation, a scientific conclusion was made about the elements of autobiography in Aitmatov\u27s work, its place in the context of the work, and its service.Макалада Ч.Айтматовдун чыгармачылыгындагы автобиографизм маселеси “Эрте келген турналар” повестинин мисалында талданды. Согуш темасындагы чыгармаларынын жаңычылдыгы советтик мезгилдин идеологиялык фонунда каралды. Биографиялык жеке материалдардын көркөм трансформациясы тексттик талдоо-салыштыруулар менен бекемделип, анализ жасалды.Автордун биографиялык материалы повестте каармандардын аң-сезиминин чагылдырылышы катары берилген. Эгер көркөм чыгарманы бүтүндүк катары карасак, эс тутум сюжетти өнүктүрүүнүн, образды толук кандуу жаратуунун куралы катары кызмат кылат. Ошондой эле турмуштук реалдуу фактыларды субьективдүү аңдоодон башка да чыгарманын маани-мазмунун тереңден түшүнүүгө шарт түзөт.Ошондой эле согуш темасындагы чыгармаларды жаратуунун, окутуунун актуалдуулугу да мисалдар менен тастыкталды.Иликтөөнүн негизинде Ч.Айтматовдун чыгармачылыгындагы автобиографизмдин элементтери, анын чыгарманын контекстиндеги орду, кызматы тууралуу илимий корутунду чыгарылды.В статье проблема автобиографизма в творчестве Ч.Айтматова была проанализирована на примере повести “ранние журавли”. новаторство его произведений на военную тематику рассматривалось на идеологическом фоне советского периода. художественное преобразование биографических личных материалов подкреплялось анализом и сравнениями. Биографический материал автора представлен в повести как отражение сознания героев. если рассматривать произведение искусства как целостность, память служит инструментом развития сюжета, полноценного создания образа. это также способствует более глубокому пониманию смысла произведения,чем субъективное понимание реальных жизненных фактов. Актуальность создания и преподавания произведений военной тематики также подтверждается примерами. Было сделано научное заключение об элементах автобиографизма в творчестве ч.айтматова, его роли и функции в контексте произведения
ВКЛАД ЖЕНЩИН В ВЕЛИКУЮ ОТЕЧЕСТВЕННУЮ ВОЙНУ
No full textThis article examines the contribution of women to the Victory. They were unique and multifaceted, serving in combat units, providing medical care to the wounded, working in industry and agriculture. Particular attention is paid to the feats of outstanding individuals whose achievements have become symbols of heroism and labor valor. Many of them were awarded military orders and medals for their exceptional bravery. Women served in various military units, participated in reconnaissance operations, and provided medical assistance to wounded soldiers.Бул макалада аялдарынын Жеңишке кошкон салымы туралуу каралды. Алар уникалдуу жана көп кырдуу, күжүрмөн бөлүктөрдөгү кызматты, жарадарларды медициналык тейлөөнү, өнөр жайындагы жана айыл чарбасындагы эмгекти аркалаган. Жетишкендиктери баатырдыктын жана эмгектик эрдиктин символу болуп калган көрүнүктүү инсандардын эрдиктерине өзгөчө көңүл бурулду. Алардын көбү өзгөчө эрдик көрсөтүп, аскердик ордендер жана медалдар менен сыйланган. Аялдар түрдүү аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөп, чалгындоо иштерине катышып, жарадар болгон жоокерлерге медициналык жардам көрсөтүшкөн.В статье рассматривается вклад женщин в Победу. Они уникальны и многогранны: служат в боевых частях, оказывают медицинскую помощь раненым, работают в промышленности и сельском хозяйстве. Особое внимание было уделено подвигам выдающихся личностей, чьи достижения стали символами героизма и трудовой доблести. Многие из них проявили исключительную храбрость и были награждены боевыми орденами и медалями. Женщины служили в различных воинских частях, участвовали в разведывательных операциях, оказывали медицинскую помощь раненым солдатам
ПОЭТ ФРОНТОВИК СООРОНБАЙ ЖУСУЕВ И ЕГО ПРОИЗВЕДЕНИЕ «АЛАКАН»
No full textThe article is dedicated to the Kyrgyz poet and frontline soldier Sooronbay Jusuyev and his work "Alakan". Having experienced the horrors of war, Jusuyev conveys the tragedy of human destinies through his poetry, symbolizing the pain and losses associated with the war. In the poem "Alakan", the image of a child\u27s palm reveals themes of vulnerability, fear, and loss. His creative work made a significant contribution to the development of Kyrgyz literature, and his works remain relevant today, urging the preservation of the memory of war victims and the importance of peace.Макала кыргыз акыны-фронтовик Сооронбай Жусуевге жана анын «Алакан» чыгармасына арналып жазылган. Жусуев согуштун оор күндөрүн башынан кечирип, өзүнүн поэзиясы аркылуу адамзаттын трагедиясын, согуштан келген жоготууларды жана кайгыны чагылдырат. «Алакан» чыгармасында акын бала колунун образы аркылуу корголбогондукту, коркууну жана жоготууларды сүрөттөйт. Жусуевдин чыгармалары кыргыз адабиятынын өнүгүүсүнө чоң салым кошуп, бүгүнкү күндө да согуштун кайгылуу эскерүүсү жана дүйнө элдеринин тынчтыкка болгон муктаждыгын унутпашы үчүн маанилүү.Статья посвящена кыргызскому поэту-фронтовику Сооронбаю Жусуеву и его произведению «Алакан». Жусуев, переживший ужас войны, через свою поэзию передает трагизм человеческих судеб, символизируя боль и утраты, связанные с войной. В произведении «Алакан» через образ детской ладони автор раскрывает темы беззащитности, страха и потерь. Его творчество стало важным вкладом в развитие кыргызской литературы, а его произведения актуальны и в наше время, призывая к сохранению памяти о жертвах войны и значении мира
ГЕРОИЗМ ИСМАИЛБЕКА ТАРАНЧИЕВА: ПОДВИГ КЫРГЫЗСКОГО ЛЁТЧИКА В ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЕ
No full textThe Great Patriotic War was a time when millions of people demonstrated incredible courage and self-sacrifice. Among the heroes of this war, Ismailbek Taranchiev holds a special place, as his feat became a symbol of bravery and devotion to the Motherland. On March 18, 1944, while carrying out a combat mission near the city of Narva in Estonia, his aircraft was shot down. Instead of ejecting, Taranchiev directed his burning plane into a concentration of enemy equipment, demonstrating exceptional patriotism and heroism. This act has become a symbol of self-sacrifice and courage, inspiring generations.Улуу Ата Мекендик согуш кыргыз аскерлери үчүн кайраттуулуктун жана эрдиктин символу болуп калды. Мындай баатырлардын бири Исмаилбек Таранчиевдин эрдиги өзгөчө орунду ээлейт. Ал 1944-жылдын 18-мартында Эстониядагы Нарва шаарынын жанында согуштук тапшырманы аткарып жатканда, күйүп жаткан учагын душмандын согуштук техникаларына багыттаган. Бул эрдик Кыргызстанга жана бүтүндөй Советтик Союзга мекенчилдиктин жана өз өмүрүн курмандыкка чалуунун эң зор мисалын көрсөттү. Исмаилбек Таранчиевдин күрөшү жана эрдиги бүгүнкү күндө келечек муундарга үлгү болуп калууда.Великая Отечественная война стала временем, когда миллионы людей продемонстрировали невероятную смелость и самоотверженность. Среди героев этой войны особое место занимает Исмаилбек Таранчиев, чей подвиг стал символом отваги и преданности Родине. 18 марта 1944 года, выполняя боевое задание в районе города Нарва в Эстонии, его самолёт был подбит. Вместо того, чтобы катапультироваться, Таранчиев направил горящий самолёт в скопление вражеской техники, что стало актом безграничной преданности Родине и героизма. Этот подвиг вошел в историю как пример мужества и самопожертвования
АКТУАЛЬНОСТЬ ФИЛОЛОГИЧЕСКИХ И ЛИНГВИСТИЧЕСКИХ НАУК
No full textThe article discusses the relevance of philology and linguistics, the place of these sciences in the lives of humankind, society, as well as issues of multilingualism. In the current era of globalization, special attention is paid to their use and role in modern society. The authors also shared brief information about the founders of the philology and linguistics sciences.Бул макалада филология жана лингвистика илимдеринин актуалдуулугу жана бул илимдердин адазатынын жашоосундагы, коомдогу ээлеген орду, көп тилдүүлүк маселелери каралды. Азыркы ааламдашуу доорунда алардын пайдалануу багыттарына, заманбап коомдогу ролуна да басым жасалып кетти. Ошондой эле авторлор филология жана лингвистика илимдерин негиздөөчулөру тууралуу да кыскача маалыматтар менен бөлүшүштү.В статье рассматривается актуальность филологии и языкознания, место этих наук в жизни человечества, общества, а также вопросы многоязычия. В нынешнюю эпоху глобализации особое внимание уделяется их использованию и роли в современном обществе. Авторы также поделились краткими сведениями об основоположниках наук филологии и языкознания