Scientific Journals of Osh State University
Not a member yet
1820 research outputs found
Sort by
ПЕРЕВОД ОБРАЗНОГО ЯЗЫКА ИЗ ПРОИЗВЕДЕНИЯ РЭЯ БРЭДБЕРИ “ВИНО ИЗ ОДУВАНЧИКОВ” ТУРУСБЕКА МАДЫЛБАЯ НА КЫРГЫЗСКИЙ ЯЗЫК
Get PDFThis article examines the challenges and strategies involved in translating Ray Bradbury\u27s figurative language in “Dandelion Wine” into Kyrgyz by Turusbek Madylbay. The translation of metaphors, similes, and personification presents unique challenges due to cultural differences and linguistic constraints. The article analyzes Madylbay\u27s strategies, including finding equivalent expressions, creative adaptation, and preserving the emotional impact, to effectively convey Bradbury\u27s evocative language while maintaining the integrity of the original text. This study contributes to our understanding of the complexities of literary translation and the translator\u27s role in bridging cultural gaps.Бул макалада Турусбек Мадылбаевдин Рэй Брэдберинин “Каакым ширеси” чыгармасынын образдуу тилин кыргыз тилине которууда кездешкен кыйынчылыктары жана стратегиялары изилденет. Метафоралардын, салыштыруулардын жана метонимиялардын котормосу маданий айырмачылыктар жана тилдик чектөөлөр менен байланыштуу өзгөчө кыйынчылыктарды жаратат. Макалада Мадылбаевдин Брэдберинин образдуу тилин натыйжалуу жеткирүү жана түп нуска текстти сактоо үчүн эквиваленттүү сөздөрдү табуу, чыгармачылык адаптациялоо менен эмоционалдык таасирин сактоо сыяктуу стратегияларын талдайт. Бул изилдөө адабий котормонун татаалдыгын жана маданияттар аралык байланышты түзүүдө котормочунун ролун түшүнүүгө салым кошот.Данная статья исследует проблемы и стратегии, связанные с переводом образного языка Рэя Брэдбери в романе “Вино из одуванчиков” на киргизский язык Турусбеком Мадылбаем. Перевод метафор, сравнений и олицетворений представляет уникальные трудности из-за культурных различий и языковых ограничений. Статья анализирует стратегии Мадылбаева, включая поиск эквивалентных выражений, творческую адаптацию и сохранение эмоционального воздействия, для эффективной передачи образного языка Брэдбери при сохранении целостности исходного текста. Это исследование способствует пониманию сложности литературного перевода и роли переводчика в преодолении культурных барьеров
ОСОБЕННОСТИ ПРАВОВОГО ПОЛОЖЕНИЯ ИНОСТРАННЫХ ГРАЖДАН
Get PDFThe article deals with globalization and integration processes, and on the other hand, the tense militarized situation observed in recent decades throughout the world, including in the Eurasian space, causes an increase in migration activity of the population. This forces the theory and practice of public administration to respond to emerging changes, to consider more deeply and broadly all aspects of the interaction of the state with foreign citizens and stateless persons, for the most effective regulation of the legal status of these persons, which largely determines their future fate.Макалада глобалдашуу жана интеграциялык процесстер каралат, экинчи жагынан, акыркы он жылдыктарда бүткүл дүйнөдө, анын ичинде Евразия мейкиндигинде байкалган курч милитаризацияланган кырдаал калктын миграциялык активдүүлүгүнүн өсүшүн шарттап жатат. Бул мамлекеттик башкаруунун теориясын жана практикасын пайда болгон өзгөрүүлөргө жооп берүүгө, мамлекеттин чет өлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар менен өз ара аракеттенүүсүнүн бардык аспектилерин тереңирээк жана кеңири кароого, бул адамдардын укуктук абалын эң натыйжалуу жөнгө салууга мажбурлайт. алардын келечектеги тагдырын негизинен аныктайт.
В статье рассматриваются глобализационные и интеграционные процессы, а с другой напряжённая милитаризированная обстановка, наблюдаемые в последние десятилетия во всем мире, и в том числе на евразийском пространстве, обуславливают усиление миграционной активности населения. Это заставляет теорию, и практику государственного управления реагировать на возникающие изменения, глубже и шире рассматривать все стороны взаимодействия государства с иностранными гражданами и лицами без гражданства, для наиболее эффективного регулирования правового положения данных лиц, которое во многом предопределяет их дальнейшую судьб
СОДЕРЖАТЕЛЬНЫЕ СТОРОНЫ ГОСУДАРСТВЕННОГО ПРИНУЖДЕНИЯ
Get PDFThe ability of a modern legal state to effectively regulate public relations is one of the pressing issues. The state ensures the normative regulation of public relations, its precise and uniform execution, as well as the elimination of its violations. In this case, the role of state coercion is special. State coercion through special mechanisms is aimed at achieving the relevant public interests.
The theoretical foundations of state coercion have been studied very little in domestic science, but in the course of the ongoing policy of decriminalization and humanization, they acquire particular relevance and create the need for a comprehensive study.
The purpose of the article is to identify the substantive aspects, characteristic features and features of state coercion through the analysis of the conceptual apparatus.
Research methods: In the course of the study, general scientific and specific scientific methods, systemic, systemic-structural, functional, grammatical-logical methods were used.Учурдагы укуктук мамлекеттин коомдук мамилелерди жөнгө салуунун натыйжалуулугуна жетишүүсү актуалдуу суроолордун бири катары келип чыгат. Мамлекет коомдук мамилелерди ченемдик жөнгө салуу менен анын так бирдей аткарылышын ал бузулган учурда калыбына келтирүү жактарын карайт. Бул учурда мамлекеттик мажбурлоонун ролу өзгөчө. Атайын механизмдер аркылуу мамлекеттик мажбурлоо тийиштүү коомдук кызыкчылыктарга жетүүнү көздөйт. Ата мекендик илимде мамлекеттик мажбурлоонун теориялык негиздери өтө аз изилденип учурдагы декриминализациялоо, гуманизациялоо саясатынын жүрүшүндө өзгөчө актуалдуулукка ээ болууда жана ар тараптуу изилдөө зарылчылыгын жарат. Макаланын максаты түшүнүк аппараттарын талдоо аркылуу мамлекеттик мажбурлоонун мазмундук жактарын жана мүнөздүү жалпычлыктарын жана өзгөчөлү ктөрүн аныктоо саналат. Изилдөөнүн усулдары: Изилдөөнүн жүрүшүндө жалпы илимий жана атайын илимий усулдар, тутумдук, тутумдук түзүмдүк, функционалдык, грамматикалык логикалык усулдар колдонулдуСпособность современного правового государства эффективно регулировать общественные отношения является одним из актуальных вопросов. Государство обеспечивает нормативное регулирование общественных отношений, его точное и единообразное исполнение, а также устранение его нарушений. В этом случае роль государственного принуждения особая. Государственное принуждение посредством специальных механизмов направлено на достижение соответствующих общественных интересов. Теоретические основы государственного принуждения изучены в отечественной науке крайне мало, однако в ходе проводимой политики декриминализации и гуманизации они приобретают особую актуальность и создают необходимость комплексного исследования. Целью статьи является выявление содержательных аспектов, характерных черт и особенностей государственного принуждения посредством анализа понятийного аппарата. Методы исследования: В ходе исследования использовались общенаучные и частнонаучные методы, системный, системно-структурный, функциональный, грамматико-логический метод
ПРАВО НА БЛАГОПРИЯТНУЮ ОКРУЖАЮЩУЮ СРЕДУ И СПОСОБЫ ЕГО ЗАЩИТЫ В КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ
Get PDFThis article analyzes the right of citizens of the Kyrgyz Republic to a favorable environment and the mechanisms for its protection. It examines constitutional guarantees, national legislation, and Kyrgyzstan\u27s international obligations in the field of environmental protection. The paper discusses judicial and administrative methods for protecting environmental rights. Particular attention is paid to the role of public associations and the institution of environmental expertise. The article highlights the main challenges in the realization of environmental rights and proposes ways to improve themБул макала Кыргыз Республикасынын жарандарынын жагымдуу айлана-чөйрөдө жашоого болгон укугун жана аны коргоо жолдорун талдоого арналган. Конституциялык кепилдиктер, улуттук мыйзамдар, ошондой эле айлана-чөйрөнү коргоо жаатындагы Кыргызстандын эл аралык милдеттенмелери каралат. Жарандардын экологиялык укуктарын сот жана административдик тартипте коргоо механизмдери баяндалат. Өзгөчө көңүл жарандык коом уюмдарынын ролуна жана экологиялык экспертиза институтуна бурулат. Макалада экологиялык укуктарды ишке ашыруудагы негизги көйгөйлөр көрсөтүлүп, аларды жакшыртуу жолдору сунушталат.Статья посвящена анализу права граждан Кыргызской Республики на благоприятную окружающую среду и способам его защиты. Рассматриваются конституционные гарантии, национальное законодательство, международные обязательства Кыргызстана в сфере охраны окружающей среды, а также механизмы судебной и административной защиты экологических прав. Особое внимание уделено роли общественных объединений и институту экологической экспертизы. Выделяются основные проблемы реализации экологических прав и предлагаются пути их совершенствования
ИЗ ИСТОРИИ ИЗУЧЕНИЯ УЧТЕПИНСКОГО АРХЕОЛОГИЧЕСКОГО ПАМЯТНИКА
No full textThis article explores the geographical location, historical-cultural context, and the research history of the archaeological site Uchtepa, located in the Norin district of Uzbekistan. Particular attention is given to the elements of material culture uncovered during excavations, including various types of ceramic vessels with slip coating, as well as household and kitchen utensils. The analysis of these artifacts provides insights into the daily life, economic activities, and religious beliefs of the ancient inhabitants of the region. In addition, the structural aspects of the site, such as possible cultic structures (temples), are examined, allowing for conclusions about the socio-cultural organization of the society across different historical periods.Бул макалада Өзбекстандын Нарын районунда жайгашкан Учтепа археологиялык эстелигинин географиялык жайгашуусу, тарыхый-маданий контексти жана изилденүү тарыхы каралат. Айрыкча казуулар учурунда табылган материалдык маданияттын элементтери – ангоб менен капталган керамикалык идиштер, күнүмдүк жана ашкана тиричилик буюмдары кеңири талданат. Бул табылгалар байыркы калктын күнүмдүк жашоосу, чарбасы жана диний ишенимдери жөнүндө маалымат берет. Ошондой эле эстеликтин түзүлүшү, анын ичинде ыйык жайлар (ийбадатканалар) да каралып, ар түрдүү доордогу коомдук жана маданий түзүлүштөр тууралуу жыйынтык чыгарууга шарт түзөт.В данной статье рассматриваются географическое расположение, историко-культурный контекст и этапы изучения археологического памятника Учтепа, находящегося в Нарынском районе Республики Узбекистан. Особое внимание уделяется особенностям материальной культуры, выявленной в ходе археологических раскопок, в частности, различным видам керамической посуды, включая сосуды с ангобом, бытовую и кухонную утварь. Анализ обнаруженных артефактов позволяет реконструировать элементы повседневной жизни, хозяйственной деятельности и религиозных верований древнего населения, обитавшего на данной территории. Кроме того, рассматривается структура памятника, включая возможные культовые сооружения (храмы), что позволяет сделать выводы о социально-культурной организации общества в разные исторические периоды
ИСТОРИЯ СОЗДАНИЯ И РАЗВИТИЯ МОЛОДЕЖНОЙ ПОЛИТИКИ В ГОДЫ НЕЗАВИСИМОСТИ В КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ
No full textRelevance. Youth is currently a strategic resource for the development of the state; it has enormous socio-economic, cultural, creative and scientific potential. The development of an effective state youth policy includes not only political science, but also jurisprudence, sociology, psychology, pedagogy, and historical education. In this work, taking into account the characteristics of youth as a social group, we would like to focus on the formation and development of youth policy.Маанилүүлүк. Жаштар азыркы учурда мамлекетти өнүктүрүүнүн стратегиялык ресурсу болууда, алар эбегейсиз социалдык-экономикалык, маданий, чыгармачыл жана илимий потенциалга ээ. Натыйжалуу мамлекеттик жаштар саясатын иштеп чыгуу саясат таануу боюнча гана эмес, юриспруденция, социология, психология, педагогика, тарых билим берүүчүлүк жаатындагы иштерди да камтыйт. Бул эмгекте жаштардын социалдык топ катары өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен, жаштар саясатынын калыптануусу жана өнүгүүсүнө кеңири токтолмокчубуз.Актуальность. Молодежь в настоящее время является стратегическим ресурсом развития государства, она обладает огромным социально-экономическим, культурным, творческим и научным потенциалом. Разработка эффективной государственной молодежной политики включает в себя не только политологию, но и юриспруденцию, социологию, психологию, педагогику, историческое образование. В данной работе, учитывая особенности молодежи как социальной группы, мы хотели бы сосредоточить внимание на формировании и развитии молодежной политики
ПРОБЛЕМА ВОДНЫХ РЕСУРСОВ В ПРОЦЕССАХ РЕГИОНАЛИЗАЦИИ ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ: РОЛЬ КЫРГЫЗСТАНА
No full textThis article examines water resources as a key factor in the regionalization processes of Central Asia, with a particular focus on the role of Kyrgyzstan. It analyzes the issue of transboundary water use and its impact on economic and political stability in the region. The study identifies the main challenges, including water scarcity, conflicts between upstream and downstream countries, the politicization of water resources, and environmental risks. Existing cooperation mechanisms are explored, along with prospects for their improvement. Special attention is given to the need for establishing new institutions for water resource management, introducing international best practices, and attracting investments in hydro-infrastructure. The article proposes measures such as developing long-term interstate agreements, creating an arbitration mechanism for water disputes, modernizing water supply systems, and protecting natural water sources. The study contributes to the academic understanding of regional cooperation by offering a comprehensive approach to addressing water-related issues.Макалада суу ресурстары Борбордук Азияны региондоштуруунун фактору катары каралып, Кыргызстандын ролуна өзгөчө басым жасалат. Трансчегаралык суу пайдалануу маселеси, анын аймактагы экономикалык жана саясий туруктуулукка тийгизген таасири талдоого алынат. Негизги чакырыктар аныкталган: суунун тартыштыгы, жогоруда жана төмөндө жайгашкан өлкөлөрдүн ортосундагы карама-каршылыктар, суу ресурстарынын саясий куралга айланышы жана экологиялык тобокелчиликтер. Учурдагы кызматташтык механизмдери жана аларды өркүндөтүү мүмкүнчүлүктөрү изилденет. Айрыкча суу ресурстарын башкаруунун жаңы институттарын түзүүнүн, эл аралык тажрыйбаны киргизүүнүн жана гидроинфраструктурага инвестиция тартуунун зарылдыгына көңүл бурулат. Макалада узак мөөнөттүү мамлекеттер аралык келишимдерди иштеп чыгуу, суу боюнча талаштарды чечүүчү арбитраждык механизмди түзүү, суу менен камсыздоо системаларын модернизациялоо жана жаратылыш суу булактарын коргоо боюнча сунуштар берилет. Бул макала аймактык кызматташтыкты илимий жактан түшүнүүгө салым кошуп, суу маселелерин чечүүгө комплекстүү мамилени сунуштайт.В статье рассматриваются водные ресурсы как фактор регионализации Центральной Азии, с особым акцентом на роль Кыргызстана. Анализируется проблема трансграничного водопользования, его влияние на экономическую и политическую стабильность в регионе. Выявлены основные вызовы, включая дефицит воды, противоречия между странами верхнего и нижнего течения, политизацию водных ресурсов и экологические риски. Исследуются существующие механизмы сотрудничества, а также перспективы их совершенствования. Особое внимание уделяется необходимости создания новых институтов управления водными ресурсами, внедрения международного опыта и привлечения инвестиций в гидроинфраструктуру. Предложены меры по разработке долгосрочных межгосударственных соглашений, созданию арбитражного механизма по водным спорам, модернизации систем водоснабжения и защите природных источников воды. Статья вносит вклад в научное осмысление регионального сотрудничества, предлагая комплексный подход к решению водных проблем
ПУТИ ФОРМИРОВАНИЯ ЭКОЛОГИЧЕСКОГО ВОСПИТАНИЯ И КУЛЬТУРЫ ШКОЛЬНИКОВ
No full textThe article presents the results of practical activities aimed at shaping the environmental education and culture of students in modern educational conditions. The research materials were collected through surveys, interviews, questionnaires, and practical classes focused on developing the environmental culture of students, parents, and subject teachers in the city of Osh, as well as improving the state of the environment. The results of the study revealed certain discrepancies between theoretical knowledge and practical activities. The analysis of the data obtained was performed using descriptive statistics methods and is presented in percentage terms. Recommendations were developed based on the results of the study. The work also takes into account the results of practical exercises conducted at a municipal waste landfill in the Kurmanzhan Datka district of Osh, aimed at promoting environmental education among schoolchildren. It is noted that modern environmental education based on the principles of sustainable development should be not only theoretical but also practical, providing students with knowledge that can be applied to solving real environmental problems. The need to actively involve schoolchildren in understanding issues of environmental education and culture, as well as in practical activities, is emphasised.Макалада окуучулардын экологиялык тарбиясын жана маданиятын калыптандырууга багытталган заманбап билим берүү шарттарындагы практикалык ишмердүүлүктүн натыйжалары көрсөтүлгөн. Изилдөө материалдары Ош шаарынын окуучуларынын, ата-энелеринин жана мугалимдеринин экологиялык маданиятын өнүктүрүүгө, ошондой эле айлана-чөйрөнүн абалын жакшыртууга багытталган сурамжылоолор, интервьюлар, анкеталар жана практикалык сабактар аркылуу чогултулган. Изилдөөнүн натыйжалары теориялык билим менен практикалык ишмердүүлүктүн ортосунда белгилүү бир дал келбөөчүлүктөрдү аныктады. Алынган маалыматтарды талдоо дескриптивдик статистика методдорун колдонуу менен жүргүзүлүп, пайыздык түрдө көрсөтүлгөн. Изилдөөнүн жыйынтыгы боюнча сунуштар иштелип чыкты. Иште Ош шаарынын Курманжан Датка муниципалдык районундагы тиричилик калдыктарынын полигонунда өткөрүлгөн, окуучулардын экологиялык тарбиясын калыптандырууга багытталган практикалык сабактардын натыйжалары да эске алынган. Туруктуу өнүгүү принциптерине негизделген заманбап экологиялык билим берүү теориялык гана эмес, практикалык да болушу керек, бул окуучуларды реалдуу экологиялык көйгөйлөрдү чечүүгө колдонула турган билим менен камсыз кылат деп белгиленет. Окуучуларды экологиялык тарбия жана маданият маселелерин түшүнүүгө, ошондой эле практикалык ишмердүүлүккө активдүү тартуу зарылдыгы баса белгиленет. Мугалимдер үчүн жаңы методикалык ресурстарды иштеп чыгуу, тажрыйба алмашуу үчүн онлайн платформаларды түзүү жана окуучуларды окутуу үчүн санариптик куралдарды киргизүү сунушталат.В статье представлены результаты практической деятельности, направленной на формирование экологического воспитания и культуры учащихся в современных образовательных условиях. Материалы исследования были собраны с помощью опросов, интервью, анкетирования и практических занятий, ориентированных на развитие экологической культуры учащихся, родителей и учителей-предметников города Ош, а также на улучшение состояния окружающей среды. Результаты исследования выявили определённые несоответствия между теоретическими знаниями и практической деятельностью. Анализ полученных данных выполнен с использованием методов дескриптивной статистики и представлен в процентном выражении. По итогам исследования разработаны рекомендации. В работе также учтены результаты практических занятий, проведённых на полигоне бытовых отходов в муниципальном районе Курманжан Датка города Ош, направленных на формирование экологического воспитания школьников. Подчёркивается необходимость активного вовлечения школьников в осмысление вопросов экологического воспитания и культуры, а также в практическую деятельность
МЕТОДОЛОГИЯ ТЕСТИРОВАНИЯ БЕЗОПАСНОСТИ ВЕБ-ПРИЛОЖЕНИЙ НА DJANGO С АКЦЕНТОМ НА ВЫЯВЛЕНИЕ УЯЗВИМОСТЕЙ БИЗНЕС-ЛОГИКИ
No full textThis paper presents a hands-on methodology for security testing of Django web applications with a dedicated focus on business-logic vulnerabilities–defects rooted not in low-level implementation flaws but in violated domain invariants and misdesigned workflows. We formalize domain invariants and demonstrate how to convert them into executable test oracles. The proposed process spans from threat modeling and abuse-case elicitation tailored to a given Django project to state- and property-based test design, including metamorphic testing. We explain how to instrument Django (middleware, signals, transactions, permissions, URLConf) to log, enforce, and verify invariants, and how to combine unit, integration, and API tests with dynamic and interactive techniques (DAST/IAST). We introduce business-logic coverage metrics (role-endpoint matrices, invariant coverage, and critical-scenario coverage) and provide CI/CD automation patterns. An e-commerce checkout case illustrates discount manipulation, object-level authorization, inventory race conditions, and multi-step validation bypass. Throughout, we mark concrete insertion points for figures, tables, and code listings, enabling seamless adoption by engineering teams.Макалада Django веб-тиркемелеринин коопсуздугун тестирлөөнүн практикага багытталган методологиясы сунушталат, бизнес-логикалык алсыздыктарга өзгөчө көңүл бурулат – бул төмөнкү деңгээлдеги ишке ашыруу каталарынан эмес, домендин инварианттарын бузуудан жана туура эмес иштөө процессинен келип чыккан кемчиликтер. Домендин логикалык инварианттарынын концепциясын формалдаштыруу жана аларды тесттер үчүн текшерилүүчү “оракулдарга” кантип айландыруу көрсөтүлгөн. Ырааттуу процесс сунушталат: конкреттүү Django долбоору үчүн коркунуч моделин жана кыянаттык менен пайдалануу сценарийлерин түзүүдөн тартып, абалдарга жана касиеттерге негизделген тесттерди долбоорлоого чейин, анын ичинде мүлккө негизделген жана метаморфикалык тестирлөө. Django инфраструктурасын (орто программа, сигналдар, транзакциялар, уруксаттар, URLConf) максаттуу инструменттештирүү, инварианттарды каттоо жана көзөмөлдөө үчүн кантип колдонууну, ошондой эле бирдикти, интеграцияны жана API тесттерин динамикалык жана интерактивдүү тестирлөө (DAST/IAST) менен кантип айкалыштыруу керектиги көрсөтүлгөн. Бизнес-логикалык камтуу метрикалары киргизилген жана CI/CDде автоматташтыруу шаблондору камсыздалган. Мисал катары онлайн дүкөнгө заказ берүү процесси каралган: арзандатууларды башкаруу, объект деңгээлинде авторизация, балансты өчүрүү жана көп баскычтуу текшерүүлөрдү айланып өтүү. Методология иллюстрациялар, таблицалар жана код фрагменттери үчүн орундар менен коштолот, бул материалды иштеп чыгуу командаларында ишке ашырууга ылайыктуу кылат.Статья предлагает практико-ориентированную методологию тестирования безопасности веб-приложений на Django с особым акцентом на уязвимости бизнес-логики – дефекты, которые возникают не из-за низкоуровневых ошибок реализации, а вследствие нарушений инвариантов предметной области и некорректных рабочих процессов. Формализуется понятие инвариантов доменной логики и показывается, как превращать их в проверяемые «оракулы» для тестов. Предлагается связный процесс: от построения модели угроз и сценариев злоупотребления для конкретного Django-проекта до проектирования тестов на основе состояний и свойств, включая property-based и метаморфическое тестирование. Показано, как использовать инфраструктуру Django (middleware, сигналы, транзакции, permissions, URLConf) для целенаправленной инструментализации, логирования и контроля инвариантов, а также как комбинировать юнит-, интеграционные и API-тесты с динамическим и интерактивным тестированием (DAST/IAST). Вводятся метрики покрытия бизнес-логики и даются шаблоны автоматизации в CI/CD. В качестве ориентировочного кейса рассматривается процесс оформления заказа в интернет-магазине: управление скидками, авторизация на уровне объектов, гонки при списании остатков и обход многошаговых проверок. Методология сопровождается местами для иллюстраций, таблиц и фрагментов кода, что делает материал пригодным для внедрения в реальные команды разработки
ЭМОЦИОНАЛЬНО-ОЦЕНОЧНЫЕ ОСОБЕННОСТИ КОНЦЕПТА «РЕБЕНОК» В ЛИНГВИСТИЧЕСКОЙ КАРТИНЕ МИРА КЫРГЫЗСКОГО И АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКОВ
No full textThis study is devoted to analyzing the linguo-cognitive and cultural features of the concept “bala/child” in the Kyrgyz and English languages. The article’s relevance lies in the need for an in-depth examination of the cultural aspects of the concept “bala/child” in both languages. In different languages and their cultures, the emotional and evaluative characteristics of the concept “bala/child” are shaped in diverse ways, thereby revealing the cognitive mechanisms of world perception. The research relies on the theory of evaluative semantics, the methods of cognitive linguistics, and the study of the role of emotions in language, aiming to identify the cultural and linguistic foundations of how the concept “bala/child” is perceived. The task of the study is to determine, through comparison, the evaluative meanings, cognitive mechanisms, and cultural specificities of emotional expression associated with the concept “bala/child” in Kyrgyz and English. The applied methods include analysis within the framework of the theory of evaluative semantics, cognitive-linguistic research, comparative analysis, and metaphorical transfer. The study highlights the interrelation between language and culture and reveals the social significance of the studied concept.Бул изилдөө кыргыз жана англис тилдериндеги «бала» концептинин лингвокогнитивдик жана маданий өзгөчөлүктөрүн изилдөөгө арналган. Макаланын актуалдуулугу “бала” түшүнүгүнүн эки тилдеги (кыргыз, англис) маданий аспектилерин терең изилдөөгө байланышкан. Ар кандай тилдерде жана алардын маданиятында “бала” концептинин баалоочу жана эмоционалдык мүнөздөмөлөрү ар түрдүү калыптанып, дүйнөнү кабылдоонун когнитивдик механизмдерин ачат. Бул изилдөө тилдеги баалоочу семантика теориясына, когнитивдик лингвистика методдоруна жана эмоциянын тилдеги ролуна таянып, бала түшүнүгүн кабыл алуунун маданий жана лингвистикалык негиздерин изилдөөнү максат кылат. Изилдөөнүн милдети – кыргыз жана англис тилдериндеги “бала” түшүнүгүнүн баалоочу маанилерин, когнитивдик механизмдерин жана эмоциялардын маданий өзгөчөлүктөрүн салыштыруу аркылуу аныктоо. Колдонулган методдорго баалоочу семантика теориясынын анализи, когнитивдик лингвистикалык изилдөө, салыштыруу, метафоралык которуу ыкмалары кирет. Изилдөө тил менен маданияттын өз ара байланышын жана «бала» түшүнүгүнүн коомдогу маанисин ачып көрсөтөт.Данное исследование посвящено изучению лингвокогнитивных и культурных особенностей концепта «бала (ребёнок)» в кыргызском и английском языках. Актуальность работы определяется необходимостью глубокого анализа культурных аспектов концепта «бала» в двух языках (кыргызском и английском). В разных языках и их культурах эмоционально-оценочные характеристики концепта «бала» формируются по-разному, что позволяет выявить когнитивные механизмы восприятия мира. Исследование основывается на теории оценочной семантики, методах когнитивной лингвистики и изучении роли эмоций в языке, с целью раскрыть культурные и лингвистические основания восприятия понятия «бала». Задача исследования заключается в выявлении и сопоставлении оценочных значений, когнитивных механизмов и культурных особенностей выражения эмоций, связанных с понятием «бала» в кыргызском и английском языках. В качестве методов применяются анализ теории оценочной семантики, когнитивно-лингвистический подход, сопоставление, а также приёмы метафорического переноса. Результаты исследования демонстрируют взаимосвязь языка и культуры и раскрывают социальную значимость концепта «бала»