Scientific Journals of Osh State University
Not a member yet
1820 research outputs found
Sort by
ПАТРИОТИЧЕСКОЕ ВОСПИТАНИЕ В ИСПРАВИТЕЛЬНЫХ УЧРЕЖДЕНИЯХ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ-КАК МЕТОД ИСПРАВЛЕНИЯ И РЕСОЦИАЛИЗАЦИИ ОСУЖДЕННЫХ, ОТБЫВАЮЩИХ НАКАЗАНИЯ
Get PDFIn this scientific article, the author examines and analyzes patriotic education in correctional institutions of the Kyrgyz Republic as a method of correction and re-socialization of convicts serving sentences. The education of convicts is especially important for ensuring lawful behavior, fostering patriotism, respect for universal human values and love for the Motherland. Today, correctional institutions need to strengthen educational work aimed at developing the patriotism of convicts serving sentences, as the convict\u27s personality is formed, respect for his history, culture and the unity of the Motherland is shown.Бул илимий макалада автор тарабынан Кыргыз Республикасынын түзөтүү мекемелериндеги патриоттук тарбия - жаза өтөп жаткан соттолгондорду түзөтүү жана кайра социалдаштыруу ыкмасы катары иликтенип, талданат. Соттолгондорду тарбиялоо укук ченемдүү жүрүм-турумду камсыз кылуу, патриотизмге, жалпы адамзаттык баалуулуктарды урматтоого жана Мекенди сүйүүгө тарбиялоо үчүн өзгөчө актуалдуу. Бүгүнкү күндө түзөтүү мекемелеринде жаза өтөп жаткан соттолгондордун патриоттуулугун өнүктүрүүгө багытталган тарбиялык иштерди күчөтүү зарыл анткени соттолгон адамдын инсандыгы калыптанып, өзүнүн тарыхына, маданиятына жана мекенинин биримдигине болгон урмат-сый көрсөтүлөт.В данной научной статье автором исследуется и анализируется патриотическое воспитание в исправительных учреждениях Кыргызской Республики - как метод исправления и ресоциализации осужденных, отбывающих наказание. Воспитание осужденных особенно актуально для обеспечения правомерного поведения, воспитания патриотизма, уважения к общечеловеческим ценностям и любви к Родине. Сегодня в исправительных учреждениях надо усилить воспитательную работу, направленную на развитие патриотизма осужденных, отбывающих наказания так как формируется личность осужденного, проявляется уважение к своей истории, культуре и единству Родины
ВЛИЯНИЕ ЦИФРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ НА СОВЕРШЕНИЕ НАСИЛЬСТВЕННЫХ ПРЕСТУПЛЕНИЙ В ОТНОШЕНИИ НЕСОВЕРШЕННОЛЕТНИХ
Get PDFThe article deals with minors who are at increased risk, this is due to the fact that the virtual space provides an opportunity, including criminals, to commit illegal encroachments against this category. In modern conditions, due to age characteristics, the younger generation does not have the ability to correctly perceive the information presented on the Internet in order to distinguish law-abiding Internet users from intruders. This article presents the results of a pilot study in which the authors found that the use of digital media by minors has not only advantages, but also hidden risks and threats, since information technology is used by criminals to commit crimes against adolescents, which is facilitated by the wide reach of the youth audience, the anonymity of the virtual interlocutor, etc. Finally, the authors came to the conclusion that the number of violent and sexual crimes against adolescents is increasing in a digital environment, and propose to combine the efforts of parents with the far-right authorities and scientists to prepare an effective system for regulating the consumption of information products by minors in a digital environment.Макалада жогорку тобокелдик тобуна кирген жашы жете электерге байланыштуу, бул виртуалдык мейкиндик, анын ичинде кылмышкерлер үчүн бул категорияга каршы мыйзамсыз кол салууларды жасоого мүмкүнчүлүк бергендигине байланыштуу. Бул макалада пилоттук изилдөөнүн жыйынтыгы келтирилген, анда авторлор жашы жете электер тарабынан санариптик медианы колдонуунун артыкчылыктары гана эмес, жашыруун тобокелдиктер жана коркунучтар бар деген тыянакка келишкен, анткени маалымат технологиялары кылмышкерлер тарабынан өспүрүмдөргө каршы кылмыштарды жасоо үчүн колдонулат, бул өспүрүмдөрдүн кеңири чөйрөсү, ошондой эле виртуалдык маектешүүнүн анонимдүүлүгү ж.б. Акыры, авторлор өспүрүмдөргө карата зордук-зомбулук жана сексуалдык кылмыштардын саны санариптик чөйрөдө көбөйүп жатат деген тыянакка келишти жана санариптик чөйрөдө жашы жете электердин маалымат өнүмдөрүн керектөөсүн жөнгө салуу үчүн натыйжалуу системаны даярдоо үчүн ата-энелердин аракеттерин ультра оңчул бийлик жана окумуштуулар менен айкалыштырууну сунушташатВ статье речь идет о несовершеннолетних, которые входят в группу риска, это связано с тем, что виртуальное пространство предоставляет возможность, в том числе и преступникам, совершать противоправные посягательства в отношении данной категории. В современных условиях, в силу возрастных особенностей, молодое поколение не имеет возможности правильно воспринимать информацию, представленную в Интернете, чтобы отличить законопослушных интернет-пользователей от злоумышленников. В данной статье представлены результаты пилотного исследования, в ходе которого авторы пришли к выводу, что использование цифровых МЕДИА несовершеннолетними имеет не только преимущества, но и скрытые риски и угрозы, поскольку информационные технологии используются преступниками для совершения преступлений против подростков, чему способствует широкий охват подростков, а также анонимность виртуального собеседника и т.д. Наконец, авторы пришли к выводу, что в цифровой среде растет число насильственных и сексуальных преступлений против подростков, и предлагают объединить усилия родителей с ультраправыми властями и учеными, чтобы подготовить эффективную систему регулирования потребления информационных продуктов несовершеннолетними в цифровой среде
ЭФФЕКТИВНЫЕ СПОСОБЫ РАЗВИТИЯ РЕГИОНАЛЬНОГО ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА НА ПРИМЕРЕ ЖАЛАЛ-АБАДСКОЙ ОБЛАСТИ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ
Get PDFIn the article, the author examines the problems of regional entrepreneurship and suggests ways to solve them. Reveals the importance of entrepreneurship, defining its role in the country\u27s economy. The features of regional entrepreneurship are considered using the example of the Jalal-Abad region, its features are identified based on the analysis of the general state of the business environment in the region. This analysis showed that in this region there is great potential for the development of small and medium businesses, mainly in the service sector. The author notes that this area does not require large capital investments and creates favorable conditions for both those who are just starting their business and for those who are already working, with a quick return on capital. He considers the innovative path of entrepreneurship development to be promising and justifies this with a number of arguments. He proposes to organize innovative production at enterprises, involve higher education institutions in this work with the support of local authorities, create a regional center for research, development and innovation, and also provides an approximate list of areas of activity for this center.Макалада автор аймактык ишкердиктин көйгөйлөрүн изилдеп, аларды чечүүнүн жолдорун сунуштаган. Ишкердиктин өлкөнүн экономикасындагы ролун аныктоо менен анын маани-маңызын ачып көрсөттү. Аймактык ишкердиктин өзгөчөлүктөрү Жалал-Абад областынын мисалында каралып, областтагы бизнес чөйрөсүнүн жалпы абалына талдоо жүгүзүүнүн негизинде анын өзгөчөлүктөрү аныкталган. Талдоонун жыйынтыгында чакан жана орто бизнес үчүн негизинен кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө өнүгүүсүнө чоң потенциал бар экендигин негиздеген. Автор бул чөйрө ишкердикти жаңыдан баштагандар үчүн да, мурдатан иштеп келгендер үчүн да чоң өлчөмдөгү капиталдык салымдарды талап кылбагандыгы жана капитал кайтарымдуулуктун ылдам жүрүшү менен жагымдуу шарттарды жаратаары белгилейт, ишкердикти өнүктүрүүнүн инновациялык жолун келечектүү деп табат жана муну бир катар далилдер менен негиздейт. Ишканаларда инновациялык өндүрүштү уюштурууну, бул ишти колго алуу үчүн жергиликтүү бийлик органдарынын колдоосу менен жогорку окуу жайларын тартуу аркылуу илимий изилдөөлөрдүн, иштелмелердин жана инновациялардын аймактык борборун уюштурууну сунуш кылып, бул борбордун иш-аракеттеринин болжолдуу тизмесин келтирет.В статье автор рассмотривает проблемы регионального предпринимательства и предлагает пути их решения. Раскрывает значимость предпринимательства, определив его роль в экономике страны. Рассмотрены особенности регионального предпринимательства на примере Джалал-Абадской области, выявлены его особенности на основе анализа общего состояния деловой среды в регионе. Данный анализ показал, что в названном регионе существует большой потенциал для развития малого и среднего бизнеса, в основном в сфере услуг. Автор отмечает, что данная сфера не требует больших капиталовложений и создает благоприятные условия как для тех, кто только начинает свой бизнес, так и для тех, кто уже работает, с быстрой окупаемостью капитала. Считает инновационный путь развития предпринимательства многообещающим и обосновывает это рядом аргументов. Предлагает организовать инновационное производство на предприятиях, привлечь к этой работе высшие учебные заведения при поддержке местных органов власти, создать региональный центр научных исследований, разработок и инноваций, а также приводит примерный перечень направлений деятельности этого центра
ПРИДАНИЕ МНОГОЗНАЧНОСТИ И ПЕРЕХОДНЫХ ЗНАЧЕНИЙ У СУЩЕСТВИТЕЛЬНЫХ
Get PDFThe article examines that nouns, by their nature, express the names of nominal, characteristic, and measurement concepts. Some of them, such as pronouns, while not naming directly, serve an expressive function and are widely used in artistic speech in various semantic and stylistic functions. Among these, nouns constitute the primary or initial group of words; therefore, compared to other parts of speech (adjectives, numerals, pronouns), they are characterized by several grammatical categories. In artistic speech, they are often assigned transitional and multiple meanings. According to statistical results based on factual materials taken from minor epics, it is observed that the concept of naming holds a central place in the emergence of multiple and transitional meanings. Adjectives and numerals, in this context, are given in plural or transitional meanings, reflecting their tendency to undergo materialization processes. As a result, among the multiple and transitional words in minor epics, nouns are frequently used, and among them, many words denote parts of the human and animal body, which seems evident. The primary reason for this can be seen in the role and function of body parts in human worldview and interactions with the external environment. In concluding among the studied words commonly found in the Kyrgyz language, the most prevalent and transitional words are nouns. Approximately ten studied words are used in exceptional cases.Макалада атооч сөздөр өз табияттарында заттык, белгилик, чен өлчөмдүк түшүнүктөрдүн аталыштарын туюнтуп жана айрымдары (ат атоочтор) алардын ордуна атабай туюнтуучулук кызматты аткарып келип, көркөм кепте түрдүүчө семантика-стилистикалык кызматта арбын колдонулгандыгын көрөбүз. Булардын ичинен зат атоочтор негизги же баштапкы сөз түркүмү болгондуктан, башка атооч сөздөргө (сын атооч, сан атооч, ат атооч) салыштырмалуу ага бир нече грамматикалык категориялар да мүнөздүү болуу менен көркөм кепте өтмө, көп маанилерде да арбын берилет. Кенже эпостордон алынган фактылык материалдардын негизиндеги статистикалык жыйынтыкка ылайык көп, өтмө маанилердин келип чыгышында эң алгач атоо түшүнүгүнүн негизги орунда тургандыгы байкалат. Мында сын атооч, сан атоочтордун көп, же өтмө маанилерде берилиштери да, дээрлик, заттануу процессине дуушарланган учурларына мүнөздүү болгондуктан, кенже эпостордогу көп жана өтмө маанилүү сөздөрдүн ичинен зат атоочтор бир топ арбын колдонулуп, алардын ичинен адамдын жана жаныбарлардын дене мүчөлөрүнүн аталыштарын билдирген сөздөрдүн көп экендиги ачык көрүнөт. Анын негизги себеби катары адамзаттын дүйнө таанымындагы, сырткы чөйрө менен болгон карым-катышындагы дене мүчөлөрүнүн ролунун, функциясынын ордун көрүүгө болот. Андыктан, талдоого алынып жаткан сөздүн кыргыз тилинде эң арбын кезиккен көп жана өтмө маанилүү сөздөр зат атоочтордон болуп, алардын айрымдары онго жакын маанилүү бөтөнчөлүктөрдө колдонулгандыгы тууралуу изилдөөгө алынды.В статье рассматривается, что по своей природе существительные выражают названия именных, характерных и измерительных понятий, а некоторые из них (местоимение), не называя,выполняют функцию выразительности, а также видны, что они широко используются в художественной речи и в различных семантико- стилистических функциях. Среди них существительные являются основной или первоначальной группой слов, поэтому по сравнению с другими частями (прилагательным,числительным, местоимением) для него характерно несколько грамматических категорий, а в художественной речи ему часто придают переходные и множественные значения. По статистическим результатам, основанным на фактических материалах, взятые из младших эпосов, наблюдается, что понятие наименования занимает главное место в возникновении множественных, преходящих значений. Прилагательные и чилительные при этом даны во множественном или переходном значении, как это свойственно , подвергающимся процессу материализации, поэтому среди множественных и переходных слов в младших эпосах много употребляются существительные, а среди них много слов, обозначающих названия частей тела человека и животных, что кажется очевидным. Главную причину этого можно видеть в роли и функции частей тела в мировоззрении человечества, во взаимоотношениях с внешней средой. Таким образом, среди изученных слов, часто встречающихся в кыргызском языке наиболее распространенными и переходными словами являются существительные, а исследуемые, примерно, десять слов, употребляются в исключительных случаях
ОСНОВНЫЕ КЛИНИЧЕСКИЕ ВИДЫ ПОРАЖЕНИЯ ПЕЧЕНИ ПРИ СИСТЕМНОЙ КРАСНОЙ ВОЛЧАНКЕ
Get PDFSystemic lupus erythematosus (SLE) is an autoimmune connective tissue disorder characterized by systemic inflammation affecting almost all organs and tissues of the body. The aim of this study was to evaluate the frequency and clinical manifestations of liver involvement in 78 patients diagnosed with SLE. The study methods included clinical examination, biochemical blood tests (measuring transaminases, bilirubin, and albumin levels), serological tests to identify specific antibodies, and liver ultrasound to assess its condition. Liver involvement was identified in 41 (52.5%) patients. The clinical forms of liver pathology observed in these patients included lupus hepatitis in 19 (46.3%), drug-induced hepatitis in 8 (19.5%), chronic viral hepatitis B and C in 2 (4.9%), secondary antiphospholipid syndrome in 3 (7.3%), non-alcoholic fatty liver disease in 6 (14.6%), and cirrhosis in 3 (7.3%) cases. These findings highlight the importance of early detection and regular monitoring of liver abnormalities in SLE patients, which will allow for optimized treatment and prevention strategies, improving the overall prognosis of the disease.Системдик кызыл жүгүрүк (СКЖ) – бул туташтыруучу ткандардын диффуздук оорусу, ал дээрлик бардык органдарды жана ткандарды жабыркаткан кеңири таралган аутоиммундук сезгенүү менен мүнөздөлөт. Бул изилдөөнүн максаты 78 СКЖ диагнозу коюлган бейтаптарда боордун жабыркоосу жана алардын клиникалык белгилеринин өзгөчөлүктөрүн баалоо. Изилдөө методдоруна клиникалык текшерүү, биохимиялык кандын анализи (трансаминаздардын, билирубиндин жана альбуминдин деңгээлин аныктоо), серологиялык анализдер жана боорду ультра үн менен изилдөө кирди. Боордун заараланышы 41 (52,5%) бейтапта аныкталды. СКЖ менен ооругандарда боордун патологиясынын клиникалык түрлөрү төмөнкүчө белгиленген: люпус-гепатит – 19 (46,3%) бейтапта, дарыкана гепатити – 8 (19,5%), хроникалык вирус жуккан гепатит В жана С – 2 (4,9%), экинчи антифосфолипиддик синдром – 3 (7,3%), алкоголь эмес май боору оорусу – 6 (14,6%) жана цирроз боору – 3 (7,3%) учурларда. Алынган маалыматтар СКЖ менен ооругандарда боордук бузулууну эрте аныктоо жана үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүүнүн маанилүүлүгүн көрсөтүп, алардын дарылоо жана алдын алуу стратегияларын оптималдаштыруу жана жалпы оорунун болжолун жакшыртуу мүмкүнчүлүгүн түзөт.Системная красная волчанка (СКВ) — это аутоиммунное заболевание соединительной ткани, характеризующееся системным воспалением, которое затрагивает различные органы и ткани. Цель настоящего исследования заключалась в оценке частоты и клинических проявлений поражения печени у 78 пациентов с СКВ. Для этого использовались методы клинического обследования, биохимический анализ крови (определение уровня трансаминаз, билирубина, альбумина), серологические исследования для выявления специфических антител и ультразвуковое исследование печени. Поражение печени было выявлено у 41 (52,5%) пациента. Среди клинических форм печеночной патологии преобладали следующие: люпус-гепатит — у 19 (46,3%) пациентов, лекарственный гепатит — у 8 (19,5%), хронический вирусный гепатит В и С — у 2 (4,9%), вторичный антифосфолипидный синдром — у 3 (7,3%), неалкогольная жировая болезнь печени — у 6 (14,6%), цирроз печени — у 3 (7,3%) случаев. Эти результаты подчеркивают важность раннего выявления и регулярного мониторинга печеночных нарушений у пациентов с СКВ, что позволит улучшить стратегии лечения и профилактики печени, а также улучшить общий прогноз заболевания
СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ МОТИВАЦИИ К ИЗУЧЕНИЮ ПРОГРАММИРОВАНИЯ У СТУДЕНТОВ НАПРАВЛЕНИЙ ИВТ И ИСТ ИНСТИТУТА МФТИТ ОШГУ
Get PDFThe article provides an in-depth comparative analysis of motivational factors influencing students from Osh State University studying in the areas of " Computer Science and Engineering " (CSE) and "Information Systems and Technologies" (IST) toward mastering programming disciplines. The study examines various dimensions of motivation, focusing on both internal and external motives that shape students’ interest and engagement in acquiring professional competencies. It explores the roles played by personal interests, career aspirations, instructional quality, and characteristics of the educational environment in defining students’ motivational profiles. Utilizing questionnaires and individual interviews with a sample of 40 students (20 from each specialization), the study identifies both similarities and meaningful differences between the two groups regarding their learning approaches and expectations. The authors present practical recommendations aimed at increasing student motivation and enhancing the effectiveness of educational processes based on the findings. The results will be beneficial for educators, methodological specialists, university administrators, and researchers in higher education pedagogy and psychology, who are interested in improving the preparation of students in technical specializations.Макалада ОшМУнун «Информатика жана эсептөө техникасы» (ИЭТ) жана «Информациялык системалар жана технологиялар» (ИСТ) багыттарында билим алып жаткан студенттердин программалоо дисциплинасын окууга болгон мотивациясынын салыштыруу анализи берилген. Изилдөө мотивациянын ар кандай аспектилерин, анын ичинде студенттердин кесиптик чеберчиликти өздөштүрүүсүнө кызыгуу деңгээлин аныктоочу ички жана тышкы мотивдерди ачып берет. Мотивациянын деңгээлине жана структурасына жеке кызыкчылыктардын, карьералык келечектин, педагогикалык жамааттын жана билим берүү чөйрөсүнүн өзгөчөлүктөрүнүн таасири каралат. Сурамжылоо жана интервью ыкмаларын колдонуу менен, ага 40 студент (ар бир багыттан 20) катышкан, окшоштуктар да, ыкмалардагы жана окуу процессинен күтүүлөрдөгү олуттуу айырмачылыктар да аныкталган. Авторлор анализдин негизинде окуучулардын мотивациясын жана окуу процессинин натыйжалуулугун жогорулатуу боюнча практикалык сунуштарды сунушташты. Алынган натыйжалар студенттерди техникалык адистиктер боюнча даярдоону жакшыртууга кызыккан мугалимдерге, методисттерге, университеттин администрацияларынын өкүлдөрүнө, ошондой эле жогорку окуу жайларынын педагогика жана психология тармагындагы изилдөөчүлөргө пайдалуу болушу мүмкүн.В статье представлен подробный сравнительный анализ мотивации студентов Ошского государственного университета, обучающихся по направлениям «Информатика и вычислительная техника» (ИВТ) и «Информационные системы и технологии» (ИСТ), к изучению дисциплины программирования. В исследовании раскрываются различные аспекты мотивации, включая внутренние и внешние мотивы, определяющие степень заинтересованности студентов в овладении профессиональными навыками. Рассматривается влияние личных интересов, карьерных перспектив, преподавательского состава и особенностей образовательной среды на уровень и структуру мотивации. С использованием методов анкетирования и интервьюирования, в которых приняли участие 40 студентов (по 20 из каждого направления), выявлены как сходства, так и значимые различия в подходах и ожиданиях от процесса обучения. Авторами предложены практические рекомендации по повышению мотивации студентов и эффективности учебного процесса на основе проведённого анализа. Полученные результаты могут быть полезны преподавателям, методистам, представителям администраций вузов, а также исследователям в области педагогики и психологии высшей школы, заинтересованным в совершенствовании подготовки студентов технических специальностей
МОЛОЧНАЯ ПРОДУКТИВНОСТЬ ЗАВОЗИМОГО КРУПНОГО РОГАТОГО СКОТА ГОЛШТИНСКОЙ ПОРОДЫ В УСЛОВИЯХ УЗБЕКИСТАНА
No full textIn the aspect of a comprehensive study of the mechanism of formation of the adaptive potential of cattle imported into the country, which is an important condition for the rapid adaptation of the animal body to changing environmental conditions, the performance of experimental Holstein-Friesian cows (Poland) was studied. For Holstein-Friesian cows imported from Poland, the minimum milk yield for 7 months of lactation (unfinished) was 3522.5 kg, the milk fat content was 3.78%, the maximum milk yield was 5124.5 kg, the milk fat content was 3.95%. The average daily milk yield for unfinished lactation for the herd is 20.8 kg. The fat content in cows\u27 milk (on average for the herd) corresponds to the breed standard.Жаныбарлардын организминин өзгөрүлүүчү экологиялык шарттарга тез ыңгайлашуусунун маанилүү шарты болуп саналган өлкөгө алынып келинген бодо малдын ыңгайлашуу потенциалын түзүү механизмин комплекстүү изилдөө аспектисинде эксперименталдык голштейн-фриз уйларынын (Польша) көрсөткүчтөрү изилденген. Польшадан алынып келинген голштейн-фриз тукумундагы уйлар үчүн 7 айлык лактациядагы (бүтүлбөгөн) эң аз сүт саап алуу 3522,5 кг, сүттүн майлуулугу 3,78%, суттун эң жогорку көрсөткүчү 5124,5 кг, сүттүн майлуулугу 3,95% түздү. Бутпеген саандык учун суткалык орточо сут саап алуу отор боюнча 20,8 килограммды тузет. Уйлардын сүтүндөгү майлуулугу (үйүр боюнча орточо) породалык стандартка туура келет.В аспекте комплексного изучения механизма формирования адаптационно-приспособительного потенциала завозимого в страну крупного рогатого скота, являющегося важным условием быстрой приспособляемости организма животных к изменяющимся условиям окружающей среды, изучена показатели подопытных коров голштино-фризской породы (Польша). У завезенных из Польши коров голштино-фризской породы минимальный удой за 7 месяцев лактации (неоконченную) составил 3522,5 кг, жирность молока - 3,78%, максимальный удой 5124,5 кг, жирность молока- 3,95%. Среднесуточный удой за неоконченную лактацию по стаду составляет 20,8 кг. Содержанию жира в молоке коров (в среднем по стаду) соответствует стандарту породы
ПОДХОДЫ И МЕТОДЫ ФОРМИРОВАНИЯ ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ НА УРОКАХ БИОЛОГИИ В ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ ШКОЛЕ
No full textA variety of teaching methods and formats contribute to the comprehensive development of students\u27 interest in and respect for nature, helping them recognize the importance of environmental protection and engaging them in conservation activities. This study explores key concepts such as ecological culture and ecological worldview. The main functions of environmental education in school biology lessons are identified. The article examines aspects of cultivating ecological culture, including both curricular and extracurricular activities, and instructional formats that facilitate the assimilation of environmental values and effective learning. Active acquisition of ecological knowledge occurs through the use of diverse teaching methods for explaining and reinforcing material, including problem-solving tasks with ecological content. A significant form of fostering ecological culture among students is scientific research work.Макаланын укмуштуудай ыкмалары жана формалары мугалимдин табигатка болгон кызыгуусун жана урматын ар тараптан өнүктүрүүгө, ошондой эле окуучуларга айлана-чөйрөнү коргоонун маанилүүлүгүн түшүнүүгө жардам берет жана аларды табигатты коргоо иш-аракеттерине тартат. Изилдөөнүн жүрүшүндө экологиялык маданият, экологиялык дүйнө таанымы, экологиялык билим берүүнүн негизги функциялары боюнча түшүнүктөр каралат. Мектептеги биология сабактарында экологиялык маданиятты калыптандыруунун аспектилери, окуу жана кошумча иш-чаралардын түрлөрү, экологиялык баалуулуктарды өздөштүрүү жана натыйжалуу билим алууну камсыз кылуу үчүн колдонулуучу сабактардын түрлөрү каралган. Экологиялык билимдерди активдүү өздөштүрүү, материалды түшүндүрүү жана бекемдөө боюнча ар кандай ыкмаларды колдонууда, анын ичинде экологиялык мазмуну бар тапшырмаларды колдонууда жүргүзүлөт. Окуучулардын экологиялык маданиятын калыптандыруунун маанилүү формасы илимий-изилдөө иши болуп саналат.Разнообразие методов и форм работы учителя способствует всестороннему развитию интереса и уважения к природе, а также помогает учащимся осознать важность охраны окружающей среды и вовлекает их в природоохранную деятельность. В ходе исследования изучаются такие понятия, как экологическая культура, экологическое мировоззрение. Выявлены основные функции экологического образования на школьных уроках биологии. В статье рассмотрены аспекты формирования экологической культуры, виды учебной и внеучебной деятельности; формы занятий, посредством которых возможно усвоение экологических ценностей и результативное обучение. Активное усвоение экологических знаний происходит при применении разнообразных методов объяснения и закрепления материала, включая задачи с экологическим содержанием. Важной формой формирования экологической культуры учащихся является научно-исследовательская работа
ИСТОРИЯ, КУЛЬТУРА И ИСКУССТВО КЫРГЫЗСКОГО НАРОДА (ВО ВРЕМЯ ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ)
No full textThis article examines the history, culture, and art of the Kyrgyz people during the Great Patriotic War. During the war years, the economy of Kyrgyzstan was adapted to military needs, and industrial enterprises worked to provide for the front. Since most able-bodied men in agriculture went to war, women and adolescents worked in some sectors and showed labor heroism. Culture and art played an important role in raising the morale of the people during the war. It is clear that Kyrgyz writers, poets, and artists created works on the theme of defending the homeland and educated the people in a patriotic spirit. Theater and literature continued to develop in order to support the front and the rear. The traditional epics and historical heritage of the Kyrgyz people also have a patriotic significance. During this period, the Kyrgyz people showed unity, tolerance, and courage, and despite the hardships of the war, they were able to preserve and develop their national culture and art.Бул макалада Улуу Ата Мекендик согуш мезгилиндеги кыргыз элинин тарыхы, маданияты, искусствосу тууралуу изилденди. Согуш жылдарында Кыргызстандын экономикасы согуштук керектөөлөргө ыңгайлаштырылып, өнөр жай ишканалары фронтту камсыздоо үчүн иштеп келген. Дыйканчылыкта эмгекке жарамдуу эркектердин көбү согушка кеткендиктен, айрым тармактарда аялдар жана өспүрүмдөр иштеп, эмгек каармандыгын көрсөтүшкөн. Маданият жана искусство согуш учурунда элдин рухун көтөрүүдө маанилүү роль ойногон. Кыргыз жазуучулары, акындары жана артисттери мекенди коргоо темасында чыгармаларды жаратышып, элди патриоттук духта тарбиялашканы анык. Театр жана адабият фронтко жана тылга колдоо көрсөтүү максатында өнүгүүнүсун уланткан. Кыргыз элинин салттуу эпостору жана тарыхый мурастары да мекенчилдикти шыктандыруучу мааниге ээ десем болот. Ушул мезгилде кыргыз эли биримдикти, сабырдуулукту жана эр жүрөктүүлүктү көрсөтүп, согуштун оорчулугуна карабастан, улуттук маданиятын жана өнөрүн сактап, өнүктүрө алган десек болот.В статье рассматривается история, культура и искусство кыргызского народа в годы Великой Отечественной войны. В годы войны экономика Кыргызстана была адаптирована к военным нуждам, промышленные предприятия работали на снабжение фронта. Поскольку большинство трудоспособных мужчин, занятых в сельском хозяйстве, ушли на войну, в некоторых отраслях работали женщины и подростки, проявлявшие трудовой героизм. Культура и искусство сыграли важную роль в повышении морального духа народа во время войны. Очевидно, что кыргызские писатели, поэты и художники создавали произведения на тему защиты Родины и воспитывали народ в патриотическом духе. Театр и литература продолжали развиваться в целях поддержки фронта и тыла. Могу сказать, что традиционные эпосы и историческое наследие кыргызского народа также имеют патриотическую вдохновляющую ценность. В этот период кыргызский народ продемонстрировал единство, толерантность и мужество и, несмотря на тяготы войны, смог сохранить и развить свою национальную культуру и искусство
ВОЙНА В ПРОИЗВЕДЕНИЯХ ЧИНГИЗА АЙТМАТОВА: ОБРАЗЫ ГЕРОЕВ И ИХ СУДЬБЫ В ГОДЫ ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ
No full textChingiz Aitmatov\u27s works often touch upon the themes of war, human suffering and fate in the context of cruel historical events, including the years of the Great Patriotic War. The heroes of his works often face difficult trials that require not only physical strength, but also internal fortitude and moral honesty. Aitmatov depicts them as people for whom war becomes not only an external conflict, but also a tragic test of human values. In his stories and novellas, he reveals the images of soldiers, civilians and those who remained in the rear areas, and their fates, filled with the pain of loss, personal sacrifice and the search for meaning in the cruel realities of war. The author focuses on mental fortitude and self-sacrifice, showing how individuals, faced with the horrors of war, retain their humanity. Through the fates of his heroes, Aitmatov conveys ideas about the importance of loyalty to one’s native land, a sense of duty, and the inevitability of loss in cruel historical moments.Чыңгыз Айтматовдун чыгармаларында каардуу тарыхый окуялардын, анын ичинде Улуу Ата Мекендик согуш жылдарынын контекстинде согуш, адам азап-кайгы, тагдыр темалары көп козголот. Анын чыгармаларынын каармандары көбүнчө оор сыноолорго туш болушат, алардан физикалык күчтү гана эмес, ички кайраттуулукту жана моралдык чынчылдыкты да талап кылат. Айтматов аларды согуш тышкы конфликт гана эмес, адамдык баалуулуктардын трагедиялык сыноосу болуп калган адамдар катары көрсөтөт. Ал өзүнүн аңгемелеринде жана аңгемелеринде жоокерлердин, карапайым калктын жана тылда калгандардын образдарын, алардын жоготуу азабына, жеке курмандыктарга жана согуштун каардуу чындыгынан маани издөөгө толгон тагдырын ачып берет. Автор согуштун үрөй учурарына туш болгон инсандар адамгерчилигин кантип сактап калаарын көрсөтүп, психикалык бекемдикке жана жан аябастыкка басым жасайт. Баатырлардын тагдырлары аркылуу Айтматов туулган жерге берилгендиктин, милдетти сезүүнүн маанилүүлүгү, ошондой эле катаал тарыхый ирмемдерде жоготуулардан кутулуу мүмкүн эместиги жөнүндө ойлорду берет. В произведениях Чингиза Айтматова часто затрагиваются темы войны, человеческих страданий и судьбы в условиях жестоких исторических событий, включая годы Великой Отечественной войны. Герои его произведений часто оказываются перед лицом тяжелых испытаний, которые требуют от них не только физической силы, но и внутренней стойкости, моральной честности. Айтматов изображает их как людей, для которых война становится не только внешним конфликтом, но и трагическим испытанием человеческих ценностей. В своих рассказах и повестях он раскрывает образы солдат, мирных жителей и тех, кто остался на тыловых территориях, и их судьбы, наполненные болью утрат, личными жертвами и поисками смысла в жестоких реалиях войны. Автор акцентирует внимание на душевной стойкости и самопожертвовании, показывая, как личности, сталкиваясь с ужасами войны, сохраняют свою человечность. Через судьбы героев Айтматов передает идеи о важности верности родной земле, чувства долга, а также неизбежности потерь в жестокие исторические моменты