Scientific Journals of Osh State University
Not a member yet
1820 research outputs found
Sort by
АСАНАКУН РЫСМЕНДЕЕВ – ГЕРОЙ, ВНЕСШИЙ СВОЙ ВКЛАД В ВЕЛИКУЮ ПОБЕДУ
No full textThis year, in 2025, marks the 80th anniversary of Victory in the Great Patriotic War. This is an important historical milestone, carrying special significance in preserving the memory of the heroism, resilience, and patriotism of our ancestors. The Soviet people, including Kyrgyz soldiers, made an immense contribution to this Great Victory. Hundreds of thousands of Kyrgyz citizens went to the front, and many of them perished in battle. We achieved this victory at the cost of our fathers\u27 blood, the perseverance, and the indomitable will of the people.
Kyrgyzstan gave the war many heroes, among them the legendary warriors of the Panfilov Division. One of the founders of this division was Asanakun Rysmendeev. He was an outstanding son of the Kyrgyz people, a hero of the Great Patriotic War, and a political and military figure. Dedicating his life to his homeland, he displayed true heroism in battle. His life path will forever remain an example of patriotism, resilience, and devotion to his country.Быйыл, 2025-жылы Улуу Ата Мекендик согуштагы Жеңиштин 80 жылдыгы белгиленет. Бул чоң тарыхый маараке – биздин ата-бабаларыбыздын эрдигин, кайраттуулугун жана мекенге болгон сүйүүсүн эскерүү үчүн өзгөчө мааниге ээ. Бул улуу Жеңишке Совет эли, анын ичинде кыргызстандык жоокерлер да эбегейсиз салым кошкон. Жүздөгөн миңдеген кыргызстандык аскерлер фронтко аттанып, алардын көпчүлүгү согуш талаасында курман болушкан. Биз бул жеңишти аталарыбыздын төгүлгөн каны, элдин сабырдуулугу жана кайраттуулугу менен жеттик. Согушка, Кыргызстан бир катар баатырларын берген, алардын катарында легендарлуу Панфилов дивизиясынын жоокерлери, ал дивизиянын түптөөчүлөрүнүн бири Асанакун Рысмендеев да бар эле. Асанакун Рысмендеев – кыргыз элинин белгилүү уулу, Улуу Ата Мекендик согуштун каарманы, саясий жана аскердик ишмер. Ал мекени үчүн өмүрүн арнаган, согушта эрдик көрсөткөн чыгаан инсандардын бири. Анын өмүр жолу патриотизмдин, кайраттуулуктун жана мекенге берилгендиктин үлгүсү болуп кала берет.В этом году, в 2025 году, отмечается 80-летие Победы в Великой Отечественной войне. Это важная историческая дата, имеющая особое значение для сохранения памяти о героизме, стойкости и любви к Родине наших предков. В эту Великую Победу огромный вклад внес советский народ, в том числе кыргызские воины. Сотни тысяч кыргызстанцев отправились на фронт, и многие из них погибли в сражениях. Мы достигли этой победы ценой крови наших отцов, терпения и несгибаемой воли народа.
Кыргызстан дал войне немало героев, среди которых – легендарные воины Панфиловской дивизии. Одним из основателей этой дивизии был Асанакун Рысмендеев. Он – выдающийся сын кыргызского народа, герой Великой Отечественной войны, политический и военный деятель. Посвятив свою жизнь Родине, он проявил истинный героизм в бою. Его жизненный путь навсегда останется примером патриотизма, стойкости и преданности своему Отечеству
МЕСТО И РОЛЬ АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКА В ВОСТОЧНОЙ ДИПЛОМАТИИ
No full textThe article analyzes the place and role of the English language in the diplomatic sphere of Eastern countries. In the conditions of globalization, the English language acquires special importance as a universal means of communication in international relations. The study examines the experience of using the English language based on the diplomatic practice of China, India, Japan, South Korea and the countries of Central Asia. The strategic advantages of learning English for the countries of the East are also noted, and its role in cultural and educational diplomacy is emphasized. In the conclusion of the article, the need to develop the English language as a diplomatic tool is justified.Бул макалада англис тилинин Чыгыш өлкөлөрүнүн дипломатиялык чөйрөсүндөгү орду жана ролу талданат. Глобалдашуу шартында англис тили эл аралык мамилелердин универсалдуу коммуникация каражаты катары өзгөчө мааниге ээ болууда. Изилдөөдө Кытай, Индия, Жапония, Түштүк Корея жана Борбор Азия мамлекеттеринин дипломатиялык практикасы негизинде англис тилин колдонуу тажрыйбасы каралган. Ошондой эле англис тилин өздөштүрүүнүн Чыгыш өлкөлөрү үчүн стратегиялык артыкчылыктары белгиленип, маданий жана билим берүү дипломатиясындагы ролу баса белгиленет. Макаланын жыйынтыгында англис тилин дипломатиялык инструмент катары өнүктүрүү зарылдыгы негизделет.В статье анализируются место и роль английского языка в дипломатической сфере стран Востока. В условиях глобализации английский язык приобретает особое значение как универсальное средство общения в международных отношениях. В исследовании рассматривается опыт использования английского языка на основе дипломатической практики Китая, Индии, Японии, Южной Кореи и стран Центральной Азии. Отмечены также стратегические преимущества освоения английского языка для стран Востока, подчеркнута его роль в культурной и образовательной дипломатии. В заключение статьи обосновывается необходимость развития английского языка как дипломатического инструмента
ЖЕНСКАЯ МОДА В СССР ВО ВРЕМЯ ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ: БАЛАНС МЕЖДУ ПРАКТИЧНОСТЬЮ И ЖЕНСТВЕННОСТЬЮ
No full textThe article examines the peculiarities of women\u27s fashion in the USSR during the Great Patriotic War (1941–1945), focusing on the complex balance between practicality and the desire to preserve femininity. In conditions of shortages of fabrics, food and other resources, women adapted their wardrobes, creating comfortable but elegant outfits from scrap materials. Key trends of the wartime period are analysed: the use of simplified styles, the rethinking of traditional women\u27s clothing, the spread of uniforms and the emergence of homemade accessories. Particular attention is paid to the social and cultural role of fashion as a way to maintain morale and express individuality even in the difficult conditions of war.Макалада Улуу Ата Мекендик согуш мезгилиндеги (1941–1945-жж.) СССРдеги аялдардын модасынын өзгөчөлүктөрү каралат, практикалык пайдалуулук менен аялдык көрктү сактоо аракетинин ортосундагы татаал тең салмактуулукка басым жасалат. Тканилердин, азык-түлүктүн жана башка ресурстардын жетишсиздигинен улам аялдар гардеробун ыңгайлаштырып, колдо болгон материалдардан ыңгайлуу, бирок көрктүү кийимдерди жаратышкан. Согуш мезгилиндеги негизги тенденциялар талданат: жөнөкөйлөштүрүлгөн фасондорду колдонуу, салттуу аялдардын кийимдерин кайрадан чечмелөө, форманын жайылышы жана колго жасалган аксессуарлардын пайда болушу. Согуштун оор шарттарында да моданын моралдык духту колдоонун жана индивидуалдуулукту билдирүүнүн жолу катары социалдык жана маданий ролуна өзгөчө көңүл бурулат.Статья рассматривает особенности женской моды в СССР в период Великой Отечественной войны (1941–1945 гг.), акцентируя внимание на сложном балансе между практичностью и стремлением сохранить женственность. В условиях дефицита тканей, продовольствия и иных ресурсов женщины адаптировали свой гардероб, создавая удобные, но элегантные наряды из подручных материалов. Анализируются ключевые тенденции военного времени: использование упрощённых фасонов, переосмысление традиционной женской одежды, распространение униформы и появление самодельных аксессуаров. Особое внимание уделяется социальной и культурной роли моды как способу поддержания морального духа и выражения индивидуальности даже в тяжёлых условиях войны
ИСТОРИЯ ВОЗНИКНОВЕНИЯ ДИАЛЕКТОВ И ПУТЬ РАЗВИТИЯ ЕДИНОГО НАЦИОНАЛЬНОГО ЯЗЫКА КНР – ПУТУНХУА
No full textThis scientific article will focus on the history of Chinese dialects and the development of a single national language - Mandarin (Putonghua). The main reasons for the emergence of dialects, as a rule, are considered to be the migration of the population from historical settlements to nearby territories. In China, a clear distinction between the concepts of language and dialect, their study and identification plays an important role and has a socio-political nature.Макалада Кытайдын Бул илимий макала кытай өлкөсүнүн диалектилердин пайда болуу тарыхы жана кэрдин бирдиктүү улуттук тили - мандарин (путунхуа) тилинин өнүгүү жолу боюнча болмокчу. Диалектилердин пайда болушунун негизги себептери эреже катары, калктын тарыхый конуштардан жакынкы аймактарга көчүүсү деп эсептелет. Кытай өлкөсүндө тил жана диалект түшүнүктөрүн так айырмалоо, аларды изилдөө жана аныктоо кыйла маанилүү ролду ойнойт жана коомдук-саясий мүнөзгө ээ.Эта научная статья будет посвящена истории диалектов Китая и развитию единого национального языка - мандаринского (путунхуа). Основными причинами возникновения диалектов, как правило, считаются миграции населения из исторических поселений на близлежащие территории. В Китае четкое разграничение понятий язык и диалект, их изучение и идентификация играет важную роль и носит социально-политический характер
РЕЗУЛЬТАТЫ ПЕДАГОГИЧЕСКОГО ЭКСПЕРИМЕНТА ПО УЛУЧШЕНИЮ КООРДИНАЦИОННЫХ СПОСОБНОСТЕЙ ВОЛЕЙБОЛИСТОВ
No full textThe article presents the results of a pedagogical experiment aimed at developing coordination abilities of 17-18-year-old students involved in volleyball. The experiment was conducted at Osh State University. As part of the study, a methodology was developed and implemented aimed at improving various types of coordination abilities: reactions to the surprise factor, combating excessive muscle tension, developing static and dynamic stability, as well as specialized volleyball skills. The experimental group studied according to the new program, and the control group - according to the traditional one. The obtained data indicate significant improvements in the experimental group compared to the coordination ability. The students of the experimental group showed noticeable success in the tests for shuttle running, catching a falling ruler, as well as static and dynamic stability. In addition, a significant increase in the accuracy of ball passes was recorded, which confirms the development of specialized volleyball senses. The results of the experiment confirm the effectiveness of the proposed method and its applicability for improving the process of physical education in universities.Макалада волейбол менен алектенген 17-18 жаштагы окуучулардын координациялоо жөндөмдүүлүгүн өнүктүрүүгө багытталган педагогикалык эксперименттин жыйынтыгы берилген. Эксперимент ОшМУда жүргүзүлгөн. Эксперименталдык топ жаңы программа боюнча, ал эми көзөмөл тобу салттуу программа боюнча окушту. Алынган маалыматтар координациялоо жөндөмдүүлүгүнө салыштырмалуу эксперименталдык топтун олуттуу жакшыргандыгын көрсөтүп турат. Эксперименталдык топтун студенттери чуркоо, кулап түшкөн сызгычты кармоо, ошондой эле статикалык жана динамикалык туруктуулук боюнча сыноолордо байкаларлык ийгиликтерди көрсөтүштү. Мындан тышкары, топту берүүлөрдүн тактыгынын бир топ жогорулашы катталды, бул волейбол боюнча адистештирилген сезимдердин өнүгүшүн ырастайт. Эксперименттин натыйжалары сунуш кылынган методдун эффективдүүлүгүн жана ЖОЖдордо дене тарбия процессин өркүндөтүү үчүн анын колдонулушу мүмкүндүгүн тастыктайт.В статье представлены результаты педагогического эксперимента, направленного на развитие координационных способностей у студентов 17-18 лет, занимающихся волейболом. Эксперимент проводился на базе Ошского государственного университета. В рамках исследования была разработана и внедрена методика, направленная на совершенствование различных видов координационной способности: реакции на фактор неожиданности, борьбу с излишней мышечной напряженностью, развитие статической и динамической устойчивости, а также специализированных волейбольных навыков. Экспериментальная группа занималась по новой программе, а контрольная - по традиционной. Полученные данные свидетельствуют о значительных улучшениях в экспериментальной группе по сравнению с координационной способностью. У студентов экспериментальной группы отмечены заметные успехи в тестах на челночный бег, ловлю падающей линейки, а также на статическую и динамическую устойчивость. Кроме того, зафиксировано существенное повышение точности передач мяча, что подтверждает развитие специализированных волейбольных чувств. Результаты эксперимента подтверждают эффективность предложенной методики и её применимость для совершенствования процесса физического воспитания в вузах
АСИМПТОТИКА РЕШЕНИЯ ЗАДАЧИ ДИРИХЛЕ ДЛЯ СИНГУЛЯРНО ВОЗМУЩЕННОГО ДИФФЕРЕНЦИАЛЬНОГО УРАВНЕНИЯ ЭЛЛИПТИЧЕСКОГО ТИПА
No full textThis paper studies the Dirichlet problem for a linear nonhomogeneous elliptic second-order partial differential equation with two independent variables and a small parameter in front of the Laplace operator. Similar problems are encountered in physics, engineering, biology, chemistry, and other fields of science. The Dirichlet problem under consideration is characterized by the following features: 1) the presence of a small parameter in front of the Laplace operator; 2) a removable singular circle on the inner boundary of the annulus. The noted singularities on the boundary annuli generate two boundary layers. One of them generates a classical boundary layer, and the second, a nonclassical one. Consequently, the solution to the Dirichlet problem consists of the sum of three functions: a regular exterior solution and two solutions in the boundary layers.Макалада кичи параметрди лапласиан белгиси астында кармаган экинчи тартиптеги, эки өзгөрүлмөлүү, сызыктуу, бир тектүү эмес эллиптикалык типтеги жекече туундулуу дифференциалдык теңдеме үчүн алкакта Дирихленин маселеси изилденет. Мындай маселелер физиканын, техниканын, биологиянын, химиянын ж.б. илимдердин тармактарында кездешет. Изилденип жаткан Дирихленин маселесинин өзгөчөлүктөрү: 1) кичи парметрдин лапласиандын операторунун белгиси астында катышып жаткандыгы; 2) алкактын ички четинде жоюлуучу өзгөчө айланага ээ болушу. Белгиленген өзгөчөлүктөр алкактын эки четиндеги айланаларда эки катмарды пайда кылат. Бирөөсү классикалык чектик катмарды, ал эми экинчиси – классикалык эмес чектик катмарды пайда кылат. Ошондуктан Дирихленин маселесинин чыгарылышы үч функциянын суммасынан турат: регулярдык тышкы чыгарылыш жана эки чектик катмарлардагы чыгарылыштар. Макаланын максаты каралып жаткан алкакта коюлган сингулярдык козголгон Дирихленин маселенинин чыгарылышынын бир калыптагы асимптотикалык ажыралмасын тургузуу. Макаладагы сингулярдык козголгон маселелерди чыгарылышынын асимптотикалык ажыралмаларын тургузуу үчүн жаңы алгоритм сунушталууда. Маселенин чыгарылышынын асимптотикалык ажыралмасы тургузулган жана анын калдык мүчөсү бааланган.В статье исследуется задача Дирихле для линейного неоднородного дифференциального уравнения в частных производных эллиптического типа второго порядка с двумя независимыми переменными и с малым параметром при лапласиане. Особенностями исследуемой задачи Дирихле являются: 1) присутствие малого параметра перед лапласианом; 2) устранимой сингулярной окружности на внутренней границе кольца. Цель статьи – построение равномерного асимптотического разложения решения сингулярно возмущенной задачи Дирихле в рассматриваемом кольце. В статье предлагается новый алгоритм построения асимптотического разложения решения сингулярно возмущенных задач. Построено асимптотическое разложение решения и полечена оценка для остаточного члена
АСИМПТОТИКА РЕШЕНИЯ ЗАДАЧИ КОШИ С ВНУТРЕННИМ И ПОГРАНИЧНЫМ СЛОЯМИ
No full textThis article examines the initial-value problem for a linear nonhomogeneous ordinary differential equation with a small parameter in the derivative. Similar problems are encountered in physics, engineering, biology, chemistry, and other fields of science. The Cauchy problem under study is characterized by a small parameter in front of the derivative of the unknown function and a singular point within the interval under consideration. These two singularities generate two layers, the first being the classical boundary layer, and the second the interior layer. Therefore, the solution consists of the sum of three functions: a regular exterior solution, a solution in the neighborhood of the initial point, which characterizes the classical boundary layer, and a solution in the neighborhood of the singular point, which characterizes the interior layer. The goal of this article is to construct a uniform asymptotic expansion of the solution to a bisingularly perturbed Cauchy problem. A new algorithm for constructing an asymptotic expansion of bisingular problems is proposed. A demonstration example and a comparison with a numerical solution constructed in the Maple system are provided.Макалада кичи параметрди туунду белгиси астында кармаган биринчи тартиптеги сызыктуу, бир тектүү эмес кадимки дифференциалдык теңдеме үчүн баштапкы маселе изилденет. Мындай маселелер физиканын, техниканын, биологиянын, химиянын ж.б. илимдердин тармактарында кездешет. Изилденип жаткан Кошинин маселесинин өзгөчөлүктөрү – кичи параметрдин белгисиз изделүүчү функциянын туундусу белгиси астында катышып жаткандыгы жана каралып жаткан аралыктын ичинде өзгөчө чекитке ээ болушу. Бул эки өзгөчөлүк эки катмарды пайда кылат, биринчиси классикалык чек аралык катмарды, ал эми экинчиси – ички катмарды. Ошондуктан чыгарылыш үч функциянын суммасынан турат: регулярдык тышкы чыгарылыш, баштапкы чекиттин чеке белиндеги чек аралык катмарды мүнөздөөчү чыгарылыш жана өзгөчө чекиттин чеке белиндеги ички катмарды мүнөздөөчү чыгарылыш. Биздин максат каралып жаткан кесиндиде коюлган бисингулярдык козголгон Коши маселенинин чыгарылышынын бир калыптагы асимптотикалык ажыралмасын тургузуу. Макалада бисингулярдык козголгон маселелердин чыгарылыштарынын асимптотикалык ажыралмаларын тургузуу үчүн жаңы алгоритм сунушталууда. Конкреттүү мисал келтирилген жана Maple системасында тургузулган сандык чыгарылыш менен салыштырылган.В статье исследуется начальная задача для линейного неоднородного обыкновенного дифференциального уравнения с малым параметром при производной. Подобные задачи встречаются в физике, технике, биологии, химии и др. отраслях науки. Особенностями исследуемой задачи Коши являются: присутствие малого параметра перед производной неизвестной искомой функций и особой точки внутри рассматриваемого промежутка. Эти две особенности порождают два слоя, первое – классический пограничный слои, а второе внутренний слои. Поэтому решение состоит из суммы трех функций: регулярное внешнее решение, решение в окрестности начальной точки, характеризующий классический пограничный слои и решение в окрестности особой точки, характеризующий внутренний слои. Целью статьи является построение равномерного асимптотического разложения решения бисингулярно возмущенной задачи Коши. В статье предлагается новый алгоритм построения асимптотического разложения бисингулярных задач. Приведены демонстрационный пример и сравнение с численным решением построенной в системе Maple
ВЛИЯНИЕ ПРОБИОТИКА “MAXILAC” НА ПОКАЗАТЕЛИ КРОВИ МОЛОДНЯКА КАРАКУЛЬСКИХ ОВЕЦ
No full textThe relevance of the study is determined by the need to increase the resistance and adaptability of young Karakul sheep in conditions of a sharply continental climate and intensive livestock farming, which requires the search for safe metabolic stimulants. The use of probiotics in the early postnatal period is considered a promising way to improve haematological and metabolic parameters in farm animals. The aim of this study was to investigate the effect of the probiotic “Maxilac” on the morphological and biochemical parameters of blood in Karakul lambs aged two and four months. To achieve this goal, an experiment was conducted on 20 clinically healthy lambs, evenly divided into control and experimental groups. The probiotic under investigation was added to the drinking water of the experimental group at a rate of 1 g per 100 l. The dynamics of growth were assessed by evaluating the erythrocyte and leukocyte formulas, haemoglobin levels, and blood metabolites. It was found that the lambs in the experimental group had a significantly higher number of erythrocytes (up to 10.48 million/μl) and haemoglobin level (up to 11.82 g/l) compared to the control group, as well as a physiological decrease in the number of leukocytes. Biochemical indicators showed an increase in the concentrations of glucose, urea, total bilirubin, and cholesterol, which may indicate the activation of metabolic processes. At the same time, a moderate decrease in the levels of total protein, chlorides, calcium, and phosphorus was observed. These changes persisted at both control points – at 2 and 4 months. Thus, the use of the probiotic under study had a positive effect on metabolic and haematological parameters, which allows it to be recommended for the prevention of alimentary disorders and the optimisation of the development of young Karakul sheepИзилдөөнүн актуалдуулугу курч континенталдык климат шарттарында жана интенсивдүү мал чарбачылыгында каракул жүндүү койлордун жастарынын туруктуулугун жана адаптациясын жогорулатуу зарылдыгынан келип чыгат. Бул болсо организмдин алмашуу процессин стимулдаштыруу үчүн коопсуз препараттарды издөө талап кылынат. Пробиотиктерди туулган соңку эрте мезгилде колдонуу айыл чарба жаныбарларынын гематологиялык жана метаболикалык көрсөткүчтөрүн жогорулатуу боюнча перспективдүү жол катары каралууда. Бул иштин максаты – эки жана төрт айлык каракул жылкаларда “Maxilac” пробиотигинин кан морфологиялык жана биохимиялык көрсөткүчтөрүнө тийгизген таасирин изилдөө болду. Максатка жетүү үчүн 20 клиникалык ден соолугу чың жылкаларда эксперимент жүргүзүлүп, алар тең бөлүнүп көзөмөл жана тажрыйба топторуна бөлүндү. Изилденген пробиотик тажрыйба тобунун ичүүчү суусуна 100 литрге 1 грамм өлчөмүндө кошулду. Өсүү динамикасында эритроцитардык жана лейкоцитардык формулалар, гемоглобин деңгээли жана кан метаболиттери бааланды. Натыйжада, тажрыйба тобунда көзөмөлгө салыштырмалуу эритроциттердин саны (10,48 млн/мкл чейин), гемоглобин деңгээли (11,82 г/л чейин) статистикалык мааниде жогорулап, лейкоциттердин саны физиологиялык жактан төмөндөгөнү аныкталды. Биохимиялык көрсөткүчтөрдө глюкоза, мочевина, жалпы билирубин жана холестериндин концентрациясы жогорулаганы байкалган, бул алмашуу процесстеринин активдешүүсүн көрсөтөт. Ошол эле учурда жалпы белок, хлориддер, кальций жана фосфор деңгээли орточо төмөндөдү. Бул өзгөрүүлөр 2 жана 4 айдагы көзөмөл чекиттеринде сакталды. Демек, изилденген пробиотик алмашуу жана гематологиялык параметрлерге оң таасирин тийгизип, аны азык алмашуунун бузулушун алдын алуу жана каракул тукумундагы жастардын өнүгүүсүн оптималдаштыруу үчүн колдонуу сунушталатАктуальность исследования обусловлена необходимостью повышения резистентности и адаптивности молодняка каракульских овец в условиях резко континентального климата и интенсивного животноводства, что требует поиска безопасных стимуляторов обмена веществ. Применение пробиотиков в раннем постнатальном периоде рассматривается как перспективный путь повышения гематологических и метаболических показателей у сельскохозяйственных животных. Целью настоящей работы являлось изучение влияния пробиотика «Maxilac» на морфологические и биохимические показатели крови у каракульских ягнят в возрасте двух и четырёх месяцев. Для достижения цели проведён эксперимент на 20 клинически здоровых ягнятах, равномерно разделённых на контрольную и опытную группы. Исследуемый пробиотик добавлялся в питьевую воду опытной группе из расчёта 1 г на 100 л. В динамике роста оценивались показатели эритроцитарной и лейкоцитарной формул, уровень гемоглобина, а также метаболиты крови. Установлено, что у ягнят опытной группы по сравнению с контрольной достоверно повысились количество эритроцитов (до 10,48 млн/мкл), уровень гемоглобина (до 11,82 г/л), а также отмечено физиологическое снижение количества лейкоцитов. В биохимических показателях зафиксировано увеличение концентраций глюкозы, мочевины, общего билирубина и холестерина, что может свидетельствовать об активации обменных процессов. Одновременно наблюдалось умеренное снижение уровня общего белка, хлоридов, кальция и фосфора. Эти изменения сохранялись в обе контрольные точки – в 2 и 4 месяца. Таким образом, применение исследуемого пробиотика оказало положительное влияние на показатели обмена и гематологических параметров, что позволяет рекомендовать его для профилактики алиментарных нарушений и оптимизации развития молодняка каракульской пород
ПРОДУКТИВНОСТЬ ОВЕЦ КУЙБЫШЕВСКОЙ ПОРОДЫ РАЗНЫХ ВНУТРИПОРОДНЫХ ТИПОВ
No full textThe authors studied the productivity of Kuibyshev sheep in the Saratov region during intrabreed breeding to identify promising intrabreed types of animals with improved productive qualities. The purpose of the research was to study and substantiate the methods of improving Kuibyshev sheep using intrabreed selection in the Saratov region of the Volga region. The studies were conducted taking into account generally accepted methods. When mating Kuibyshev sheep, animals deviating to a certain intrabreed type were conditionally selected – ewes were of the meat and wool type, rams belonged to the meat type. The offspring obtained after mating were selected into groups: I – meat and wool intrabreed productive type; II – meat. When evaluating the productivity, an advantage of meat and wool type young animals over meat ones was revealed. The live weight of the meat-type ewe lambs was 5.0% higher than that of the meat-and-wool type peers, while the meat-and-wool type offspring exceeded their meat peers in dirty wool yield by 2.50% (P≥0.99). The meat-and-wool type young animals exceeded the meat individuals in pure fiber yield by 4.08%, and in pure wool yield – by 10.47% (P≥0.999). The wool fiber of the ewe lambs of both intra-breed productive types corresponded to quality 50 (29.1-31.0 μm). Thus, the best uniformity of wool fineness was characterised by the meat-and-wool type offspring, in comparison with the meat type analogues. The natural wool length of the meat-and-wool type ewe lambs was 1.29 cm higher, in comparison with their meat peers (P≥0.999). The young animals of the meat productive type had rarer wool, lower fleece density, which contained 1.85% more mechanical impurities, and less sweat. Thus, mating of ewes of the meat-wool intrabreed type with meat producers can be considered an improving selection method not only for live weight, but also for wool parameters necessary for further selection work with Kuibyshev sheep of the Saratov region of the Volga regionАвторлор продуктуу сапаттары жакшырган малдын перспективдүү породанын ичиндеги түрлөрүн аныктоо учун Саратов областындагы Куйбышев койлорунун продуктуулугун асылдандырууну изилдешкен. Изилдөөнүн максаты – Поволжьенин Саратов областында порода ичиндеги селекциясын колдонуу менен Куйбышев койлорун жакшыртуунун ыкмаларын изилдөө жана негиздөө. Изилдөөлөр жалпы кабыл алынган ыкмаларды эске алуу менен жүргүзүлгөн. Куйбышев койлорун жупташтырууда белгилуу порода ичиндеги типке четтеген малдар шарттуу тандалып алынган – койлор эт-жүндүү, кочкорлор эт тибине кирген. Жупташкандан кийин алынган төлдөр төмөнкүдөй топторго тандалып алынган: I – эт жана жүн тукумундагы продуктуу түрү; II – эт. Кунардуулугун баалоодо эт жана жүн тибиндеги жаш малдын этке караганда артыкчылыгы аныкталды. Эт багытындагы койлордун тирүүлөй салмагы эт-жүн тибиндегилерге караганда 5,0 %га жогору, ал эми эт-жүн тибиндеги төлдөр кир жүн алуу боюнча этке салыштырганда 2,50 % ашып кеткен (P≥0,99). Эт-жүн тибиндеги жаш малдар этке караганда таза булалуулугу боюнча 4,08 %га, жүндөн 10,47 %га (P≥0,999) көп. Эки тукумдагы продуктуу түрдөгү койлордун жүн буласы 50 (29,1-31,0 мкм) сапатка туура келген. Ошентип, эт тибиндеги аналогдорго салыштырмалуу жүн уяңдыгынын эң жакшы бирдейлиги эт-жүн тибиндеги тукуму менен мүнөздөлгөн. Эт-жүн тибиндеги койлордун табигый жүнүнүн узундугу эт багытындагыларга салыштырмалуу 1,29 см көп болгон (P≥0,999). Эт продуктуу тибиндеги жаш малдын жүнү сейрек, жүнүнүн тыгыздыгы төмөн, анын курамында механикалык аралашмалар 1,85 % көп, тер азыраак болгон. эт-жүндү туудурган тибиндеги койлорду эт өндүрүүчүлөр менен жупташтырууну жакшыртуучу селекциялык метод деп эсептөөгө болот Ошентип, Поволжьедеги Саратов областынын Куйбышев койлору менен мындан аркы селекциялык иштерди жүргүзүү учун тирүүлөй салмак боюнча гана эмес, жундун параметрлери боюнча да селекция жүргүзүү талап ылайык.Авторами была изучена продуктивность овец куйбышевской породы в Саратовской области при внутрипородном разведении для выявления перспективных внутрипородных типов животных с улучшенными продуктивными качествами. Цель исследований заключалась в изучении, обосновании приемов улучшения овец куйбышевской породы с использованием внутрипородного подбора в Саратовской области Поволжья. Исследования проводились, с учетом общепринятых методик. При спаривании овец куйбышевской породы условно отбирались животные, уклонявшиеся к определенному внутрипородному типу – овцематки были мясо-шерстного типа, бараны относились к мясному. Полученное после спаривания потомство, отбирали в группы: I – мясо-шерстного внутрипородного продуктивного типа; II – мясного. При оценке продуктивности было выявлено преимущество молодняка мясо-шерстного типа над мясным. Ярки мясного типа обладали на 5,0 % более высокой живой массой, чем сверстницы мясо-шерстного типа, при этом, потомство мясо-шерстного типа по настригу грязной шерсти преобладало на 2,50 % над сверстницами мясного (Р0,99). Молодняк мясо-шерстного типа превосходил особей мясного по выходу чистого волокна на 4,08 %, а по настригу чистой шерсти – на 10,47 % (Р≥0,999). У ярочек обоих внутрипородных продуктивных типов шерстное волокно соответствовало 50 качеству (29,1-31,0 мкм). Так, лучшей уравненностью шерсти по тонине характеризовались потомки мясо-шерстного типа, в сравнении с аналогами мясного типа. У ярочек мясо-шерстного типа естественная длина шерсти оказалась выше на 1,29 см, по сравнению со сверстницами мясного (Р≥0,999). Молодняк мясного продуктивного типа, имел более редкую шерсть, меньшую плотность руна, в котором было больше на 1,85 % механических примесей, меньше жиропота. Таким образом, спаривание овцематок мясо-шерстного внутрипородного типа с производителями мясного можно считать улучшающим селекционным приемом не только по живой массе, но и шерстным параметрам, необходимым для дальнейшей селекционной работы с овцами куйбышевской породы Саратовской области зоны Поволжь
ИЗУЧЕНИЕ ПОВЕРХНОСТЕЙ ВТОРОГО ПОРЯДКА С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ
No full textIn the course of analytical geometry, the topic of "Second-order surfaces" is one of the most difficult. The functional and graphical representations of students who began their education at the school level are increasingly being improved during their studies at the university. The material learned about second-order curves is actively used in the study of surfaces. The difficulty lies in the fact that not all students can depict one or another surface considered in the task condition. Information technology helps in solving this issue. In the lectures, when studying this material, we use a method of constructing surfaces based on the method of sections. The construction of each surface is considered in stages, the images of curves in the corresponding planes are accompanied by additional drawing elements, which contributes to the process of understanding and assimilation of the material. Having received an image of the surface, we show the visible and invisible lines of the shape. Further, the material is fixed and visualized using the GeoGebra computer program, where students, depending on the values of the semi-axes, can analyze the change in the appearance of the surface.Аналитикалык геометрия курсунда «Экинчи тартиптеги беттер» темасы эң татаал темалардын бири болуп эсептелет. Студенттердин функционалдык-графикалык түшүнүктөрү мектеп баскычында калыптана баштап, жогорку окуу жайында окуу процессинде барган сайын өркүндөйт. Экинчи тартиптеги ийри сызыктар боюнча өздөштүрүлгөн материал беттерди изилдөөдө активдүү колдонулат. Кыйынчылыгы — бардык эле студенттер берилген шарттагы тигил же бул бетти элестетип, сүрөттөп бере албайт. Бул маселени чечүүдө маалыматтык технологиялар чоң жардам берет. Лекцияларда бул материалды окутууда биз кесилиштер ыкмасына негизделген беттерди куруу методикасын колдонобуз. Ар бир бетти куруу этап-этабы менен каралат, тиешелүү жазыктыктардагы ийри сызыктардын сүрөттөрү кошумча чийме элементтери менен коштолуп, бул материалды түшүнүүгө жана өздөштүрүүгө өбөлгө түзөт. Беттин сүрөтү алынгандан кийин фигуранын көрүнгөн жана көрүнбөгөн сызыктары көрсөтүлөт. Андан соң материалды бекемдөө жана аны визуалдаштыруу GeoGebra компьютердик программасынын жардамы менен ишке ашырылат, мында студенттер жарым огдордун маанилерине жараша беттин формасынын өзгөрүшүн талдай алышат.В курсе аналитической геометрии тема «Поверхности второго порядка» является одной из сложных. Функционально-графические представления студентов, получивших начало своего формирования на школьной ступени обучения, все более совершенствуются во время обучения в вузе. Пройденный материал о кривых второго порядка активно применяются при изучении поверхностей. Сложность заключатся в том, что не все студенты могут изобразить ту или иную поверхность, рассматриваемую в условии задачи. В решении данного вопроса помогают информационные технологии. На лекциях при изучении данного материала мы используем методику построения поверхностей, основанную на методе сечений. Построение каждой поверхности рассматривается поэтапно, изображения кривых в соответствующих плоскостях сопровождается дополнительными элементами чертежа, что способствует процессу понимания и усвоения материала. Получив изображение поверхности, показываем видимые и невидимые линии фигуры. Далее закрепление материала и его визуализация осуществляется при помощи компьютерной программы GeoGebra, где студенты, в зависимости от значений полуосей, могут проанализировать изменение вида поверхности