Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Not a member yet
1228 research outputs found
Sort by
Regulacja instrumentów polityki makrostrożnościowej we Francji: referencyjny model organizacyjny
No full textThe analysis of the mechanisms for regulating of macroprudential instruments implemented in individual EU countries indicates a separation of the roles of the decision-maker and the de facto regulator, with the legal authority to issue legal acts that may undermine the effectiveness of macroprudential policy tools. This anomaly is present in most Member States, both in cases where the mandate is exercised by central banks or by separate and independent macroprudential authorities. Against this backdrop, a unique institutional solution has been implemented in France. The paper aims to enrich the existing state of research on macroprudential policy by defining the administrative mechanism for the regulation of macroprudential instruments in France, the type of legal forms of action, and the role of the central bank in this regard. Using interdisciplinary analysis at the intersection of law and finance, as well as dogmatic and comparative legal methods, the paper also attempts to define criteria for assessing institutional frameworks and regulatory mechanisms. The paper concludes that the French model of shared responsibility among different authorities and institutions in the financial safety net, by bringing decision-making processes and regulatory powers together in a single body, achieves a high level of consistency in macroprudential policy actions and strengthens accountability. This solution best balances the organizational dilemma between the need for central bank involvement and the need to provide a broad regulatory framework for decision-making.Analiza mechanizmów regulacji instrumentów makroostrożnościowych przyjętych w poszczególnych państwach UE wskazuje na rozdzielenie ról decydenta i faktycznego regulatora, posiadającego przewidziane prawem kompetencje do wydawania aktów prawnych, co może w negatywny sposób wpływać na efektywność narzędzi polityki makroostrożnościowej. Prawidłowość ta występuje w większości państw członkowskich, zarówno w przypadkach, gdy mandat ten sprawują banki centralne, jak i oddzielne i niezależne organy makroostrożnościowe. Na tym tle wyjątkowe rozwiązanie instytucjonalne implementowano we Francji. Celem niniejszego artykułu jest wzbogacenie istniejącego stanu badań nad polityką makroostrożnościową przez zdefiniowanie administracyjnego mechanizmu regulacji instrumentów makroostrożnościowych we Francji, za stosowanych prawnych form działania oraz określenie w tym zakresie roli banku centralnego. Artykuł, wykorzystując interdyscyplinarną analizę na styku prawa i finansów, metodę dogmatyczną oraz prawnoporównawczą, stara się również określić kryteria oceny ram instytucjonalnych i mechanizmów regulacji. Przedstawione w artykule rozważania prowadzą do wniosków, że francuski model współodpowiedzialności różnych władz i instytucji sieci bezpieczeństwa finansowego, dzięki zespoleniu w jednym organie procesów decyzyjnych i uprawnień regulacyjnych, pozwala uzyskać wysoki poziomu spójności działań polityki makroostrożnościowej, a także wzmacnia jej rozliczalność (accountability). Rozwiązanie to pozwala najlepiej wyważyć organizacyjny dylemat pomiędzy potrzebą zaangażowania banku centralnego a koniecznością nadania szerokich ram odniesienia decyzji regulacyjnych
Konstrukcja bezwzględnego prawa podmiotowego w doktrynie polskiego prawa zwalczania nieuczciwej konkurencji: efemeryda czy użyteczny konstrukt?
No full textThe paper reviews selected positions of the doctrine of Polish civil law relating to the construction of an absolute (exclusive) subjective right as developed within the legislation on combating unfair competition (of 1926 and 1993). The timeframe of this approach takes into account three distinct stages: up to the outbreak of World War II, the period of the People’s Republic of Poland and the ongoing period of the Third Polish Republic. This makes it possible to trace the directions and main threads of the theoretical discussion of this construction, its variations and the formation of selected positions of representatives of legal scholarship. The paper concludes by stating that despite the noticeable changes in the intensity with which the idea of exclusive subjective right is used, which is justified by the changeability of the structural political environment, the Polish literature continues to refer to this construction. Nowadays, while recognizing its historical significance, the legal doctrine does not consider it adequate in the contemporary context. This demonstrates its usefulness and therefore precludes treating the idea merely as an ephemeral phenomenon.Celem artykułu jest przegląd wybranych stanowisk doktryny polskiego prawa cywilnego odnoszących się do konstrukcji bezwzględnego prawa podmiotowego na gruncie krajowego ustawodawstwa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (z 1926 r. oraz z 1993 r.). W polskim piśmiennictwie takiego spojrzenia brakuje, a tymczasem poruszane tutaj zagadnienie zasługuje współcześnie, głównie z teoretycznej, aczkolwiek również z praktycznej perspektywy, na szersze zainteresowanie. Ramy czasowe tego ujęcia uwzględniają trzy odrębne etapy: do wybuchu II wojny światowej, okres PRL oraz okres II RP. Pozwalają one prześledzić kierunki oraz główne wątki teoretycznej dyskusji nad tą konstrukcją, jej odmianami oraz kształtowaniem się wybranych stanowisk przedstawicieli doktryny. W konkluzji pracy uznano, iż mimo dostrzegalnych zmian w intensywności sięgania po tę tematykę, uzasadnionych zmiennością otoczenia ustrojowego, rodzime piśmiennictwo nadal posługuje się tą konstrukcją, dostrzegając jej doniosłość historyczną, ale jednocześnie nie uznając jej za współcześnie adekwatną. Dowodzi to jednak jej użyteczności, a zatem nie pozwala traktować konstrukcji bezwzględnego prawa podmiotowego jako zjawiska efemerycznego
Procedury nadawania stopni naukowych – czy jesteśmy w punkcie zwrotnym?
No full textDespite the enormous importance of scientific degrees for the functioning of the Polish academic sector, the procedures for granting scientific degrees in Poland have not been thoroughly researched in legal scholarship, and their status (nature) still raises significant doubts and discrepancies in the doctrine and the jurisprudence of administrative courts. At the same time, legal changes and circumstances in recent years indicate that there has been a significant modification of the current model of procedures for granting scientific degrees, as well as a serious decline in the level of their legitimacy. The article presents these circumstances and argues that further development of the model of the Polish procedure for granting scientific degrees may be at a turning point, and the continuation of these procedures as administrative procedures subject to judicial review is not certain. In the author\u27s opinion, if the paradigms of the Polish procedure for granting scientific degrees are transformed while there is a gap in scientific knowledge regarding its current model and a crisis of its legitimization, the changes may occur in an uncontrolled direction, take on a largely random character, and depend on the dominant moods and expectations or political decisions, rather than on legal scholarship and the actual shortcomings of the current legal regulation.Mimo ogromnego znaczenia stopni naukowych dla funkcjonowania polskiego sektora akademickiego, procedury nadawania stopni naukowych w Polsce nie są dokładnie zbadane w nauce prawa, a ich status (charakter) wciąż budzi istotne wątpliwości i rozbieżności w doktrynie oraz orzecznictwie. Jednocześnie zmiany prawne i wydarzenia ostatnich lat wskazują, że doszło do istotnej modyfikacji dotychczasowego modelu procedur nadawania stopni naukowych, a także do poważnego spadku poziomu ich legitymizacji ze strony środowiska akademickiego. W artykule przedstawiono te okoliczności oraz sformułowano i uzasadniono twierdzenie, że w zakresie dalszego rozwoju modelu polskiej procedury nadawania stopni naukowych możemy znajdować się w punkcie zwrotnym, a dalsze trwanie tych procedur jako procedur administracyjnych podlegających kontroli sądowej nie jest pewne. W ocenie autora, jeżeli dojdzie do przekształcania paradygmatów polskiego postępowania w sprawie nadawania stopni naukowych w warunkach luki w wiedzy naukowej co do jego obecnego modelu oraz kryzysu jego legitymizacji, zmiany mogą pójść w niekontrolowanym kierunku, przybrać kształt w dużej mierze przypadkowy i zależny od akurat dominujących nastrojów i oczekiwań środowiskowych lub decyzji politycznych, a nie prawniczej wiedzy naukowej i rzeczywistych wad obecnej regulacji prawnej
Prawne aspekty co-parentingu w związkach heteroseksualnych na gruncie polskiego prawa rodzinnego
No full textThe aim of the article is to explain the concept of ‘co-parenting’, which describes one of the contemporary family models. The analysis is limited to Polish practice, focusing on the relationships between two individuals of different genders who choose to raise a child within the co-parenting model. The article discusses key provisions of the Family and Guardianship Code that regulate the rights and obligations of parents involved in the upbringing process. Issues related to the legal recognition of parenthood, limitations in entrusting child care, and the role of family courts in resolving disputes related to co-parenting are also analysed. The article examines three key issues concerning the need to protect the welfare of a child raised in this contemporary family model. The considerations focus on the child’s right to maintain contact with both parents, agreements regulating the fulfilment of alimony obligations, and the impact of parents living apart on their parental rights and duties. The article highlights the legal provisions applicable to the co-parenting model and interprets them in the context of the principle of the child’s welfare, which is the fundamental principle governing family relations. The conclusion indicates that Polish regulations adequately protect the interests of the child in co-parenting; however, in light of social changes, they may require broader adaptation to ensure the full realization of parental and maintenance rights.Celem artykułu jest wyjaśnienie pojęcia „co-parentig”, które opisuje jeden ze współczesnych modeli rodziny. Przeprowadzona analiza ogranicza się do praktyki polskiej, która obejmuje stosunki dwóch osób odmiennej płci decydujących się na wychowywanie dziecka w przedmiotowym modelu. W artykule omówiono kluczowe przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, które regulują prawa i obowiązki rodziców uczestniczących w procesie wychowawczym. Rozważano również kwestie związane z formalnoprawnym uznawaniem rodzicielstwa, ograniczeniami w powierzaniu pieczy nad dzieckiem oraz rolą sądów rodzinnych w rozstrzyganiu sporów związanych z rodzicielstwem wspieranym. Artykuł analizuje trzy kluczowe zagadnienia związane z potrzebą dbania o dobro dziecka wychowującego się w omawianym modelu rodziny. Rozważania skupiają się na prawie dziecka do kontaktów z rodzicami, umowach regulujących wykonywanie obowiązku alimentacyjnego oraz na wpływie życia rodziców w rozłączeniu na ich prawa i obowiązki rodzicielskie. W artykule podkreślone zostały przepisy mające zastosowanie przy modelu co-parentingu oraz przeprowadzono ich wykładnię w kontekście zasady dobra dziecka, która jest podstawową zasadą normowania stosunków rodzinnych. W podsumowaniu wskazano, że polskie regulacje adekwatnie chronią interesy dziecka w co-parentingu, lecz wobec przemian społecznych mogą wymagać szerszej adaptacji, by zagwarantować pełną realizację praw rodzicielskich i alimentacyjnych
Wprowadzenie
No full textSociology in relation to social practices and perceptions of disruption to the everyday order of energy management; Introduction
Socjologia wobec społecznych praktyk i wyobrażeń zakłócania codziennego porządku gospodarowania energią: Wprowadzeni
Mateusz Błachucki i Lucyna Staniszewska (red.), Profesor Stanisław Kasznica – skazany na zapomnienie i odkrywany na nowo dla polskiej nauki, Wydawnictwo Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, 2024
Full text linkJakość jako kategoria społeczno-ekonomiczna oraz regulacyjno-prawna
Full text linkAlthough quality is a market value, it also performs a vital regulatory and legal function. This is because its fundamental feature is safety, the lack of which undermines the significance of the other characteristics that constitute quality. Given the importance of quality, the article aims to present key perspectives on its perception in economic, social and legal terms. The paper employs a review of literature sources, legal acts and standards, alongside desk research, synthesis, and logical inference. It cites key definitions of quality, both historical and contemporary. Particular attention is given to the role of standards in quality development and in the resolution of disputes between suppliers and customers. Attention is also focused on the European harmonized standards and ISO 9001 as key specifications that must be applied by manufacturers or their authorized representatives for selling products in the European Union and affixing CE marking. The article outlines the key benefits and obligations arising from the application of standards and other quality requirements, from the perspective of consumers, manufacturers, and various institutional customers. It is noted that compliance with quality requirements supports stakeholder satisfaction, enhances societal quality of life, contributes to the rationalization of the production process, reduces manufacturing costs, and eliminates or limits material waste.Mimo że jakość jest wartością rynkową, pełni także bardzo ważną funkcję regulacyjno-prawną. Wynika to z faktu, że jej podstawową cechą jest bezpieczeństwo, którego brak przekłada się na utratę znaczenia pozostałych cech składających się na jakość. Celem artykułu jest ukazanie istotnych perspektyw postrzegania jakości w ujęciu ekonomicznym, społecznym i prawnym. W artykule zastosowano metodę przeglądu źródeł literaturowych, aktów prawnych oraz norm, metodę desk research, syntezy i wnioskowania logicznego. W pracy przywołano kluczowe definicje jakości, zarówno historyczne, jak i współczesne. Ważne miejsce w rozważaniach zajmuje omówienie roli norm w kształtowaniu jakości oraz w sytuacji rozstrzygania sporów między dostawcą a odbiorcą. Uwagę skoncentrowano również na europejskich normach zharmonizowanych oraz na normie ISO 9001, jako kluczowych specyfikacjach stosowanych obligatoryjnie przez producentów lub ich upoważnionych przedstawicieli przy sprzedaży produktów na rynek Unii Europejskiej i oznakowaniu CE. W artykule zaprezentowano podstawowe korzyści i zobowiązania wynikające ze stosowania norm oraz innych wymagań jakościowych z perspektywy konsumentów, producentów oraz różnych odbiorców instytucjonalnych. Zwrócono uwagę, że zgodność z wymaganiami jakościowymi sprzyja satysfakcji interesariuszy, poprawie jakości życia społeczeństwa, racjonalizacji procesu produkcyjnego, redukcji kosztów wytwarzania, a także eliminacji lub ograniczeniu marnotrawstwa materiałów
Wzrost cen energii a sprawiedliwość społeczna. O poczuciu solidarności i wrażliwości w dobie kryzysu energetycznego
No full textIn the face of the sharp rise in energy prices during the winter season of 2022/2023, many Polish households faced significant financial strain. This situation provided the impetus for undertaking the present study. The aim of the article is to understand how, under conditions of an energy crisis, social attitudes related to justice and solidarity are shaped, and to identify the groups most vulnerable to the consequences of rising energy costs. As part of the international research project Disrupted Routines, a mixed-methods approach combining quantitative and qualitative analysis was employed. The findings indicate that key indicators of social solidarity include: acceptance of income redistribution by affluent individuals, willingness to make personal sacrifices to support economically weaker citizens, and the expectation of state intervention in times of crisis. At the same time, the qualitative analysis enabled the identification of particularly vulnerable social groups: the elderly, low-income households, and single parents. The conclusions of the study highlight the need to develop sustainable support mechanisms and foster strategies of social solidarity in response to future energy crises.W obliczu gwałtownego wzrostu cen energii w sezonie zimowym 2022/2023 wiele polskich gospodarstw domowych stanęło przed poważnymi wyzwaniami ekonomicznymi, co stało się impulsem do podjęcia niniejszych badań. Celem artykułu jest zrozumienie, jak w warunkach kryzysu energetycznego kształtują się postawy społeczne związane ze sprawiedliwością i solidarnością, a także identyfikacja grup najbardziej narażonych na skutki wzrostu cen energii. W ramach międzynarodowego projektu badawczego Disrupted Routines zastosowano połączono analizę ilościową z jakościową. Badania wykazały, że istotnymi wskaźnikami solidarności społecznej są: akceptacja redystrybucji dochodów przez osoby zamożne, gotowość do osobistych wyrzeczeń na rzecz słabszych ekonomicznie obywateli oraz oczekiwanie interwencji państwowej w sytuacjach kryzysowych. Jednocześnie analiza jakościowa pozwoliła wyodrębnić szczególnie wrażliwe grupy społeczne: osoby starsze, gospodarstwa domowe o niskich dochodach oraz osoby samotnie wychowujące dzieci. Wnioski z badań wskazują na konieczność budowania trwałych mechanizmów wsparcia i rozwijania strategii solidarności społecznej w odpowiedzi na przyszłe kryzysy energetyczne
Sprawiedliwość przestrzenna jako fundament pracy socjalnej
No full textThe article examines the usefulness of applying the concept of spatial justice and the postulate of the right to the countryside in social work in relation to communities living in rural areas. Due to the significant diversity of rural areas in Poland today, labeling social work as ‘rural’ can be challenging, misleading, and at times counterproductive because of the specific character of a given community in a particular spatial location that is not administratively classed as a city. The use of the adjective ‘rural’ when specifying actions undertaken within local diagnoses, and later when implementing social work methods, should be preceded by reflection on the actual attributes of the given area. This article proposes introducing of the concept of social work oriented towards spatial justice into theory and practice, in place of the terms ‘rural/urban social work’.W artykule rozważono użyteczność zastosowania koncepcji sprawiedliwości przestrzennej i postulatu prawa do wsi w pracy socjalnej w odniesieniu do społeczności zamieszkujących obszary wiejskie. Ze względu na występujące współcześnie ogromne zróżnicowanie jednostek osadniczych na obszarach wiejskich w Polsce etykietowanie pracy socjalnej jako „wiejskiej” może być trudne, mylące, a czasami przeciwskuteczne ze względu na specyfikę danej społeczności w określonej lokalizacji przestrzennej, niebędącej administracyjnie miastem. Używanie przymiotnika „wiejski” przy dookreślaniu podejmowanych działań w ramach diagnoz lokalnych, a następnie wdrażania metod pracy socjalnej, powinno być poprzedzone namysłem o rzeczywistych atrybutach danego obszaru. W artykule proponuję rozważanie wprowadzenia do teorii i praktyki konceptu pracy socjalnej zorientowanej na sprawiedliwość przestrzenną zamiast stosowania terminu „wiejska/miejska praca socjalna”
Psychospołeczne konsekwencje doświadczania choroby onkologicznej na terenach wiejskich – wyzwanie dla badań i praktyki pracy socjalnej
No full textBeing a resident of non-urbanized areas may entail several consequences important for coping with cancer and for treatment and recovery. In Poland, there is a lack of in-depth analyses devoted to these issues. Research in this area is necessary to build a comprehensive support system that uses social work resources, eliminating inequalities related to the place of residence in the context of cancer. The article aims to discuss the potential of social work in counteracting the exclusion from psychosocial support of people with cancer living in rural areas. Analysis of available scientific data allowed us to indicate several factors related to living in rural areas, which may interact with the psychosocial consequences of having cancer. As a result of these interactions, special non-medical needs may arise among patients and their families. The manner and degree to which these unique needs are met may affect the mental health of patients during treatment and after its completion. The results of the empirical analyses presented in the text justify the urgent need to conduct empirical studies in Poland, defining the psychosocial needs of people ‘with cancer’ and ‘after cancer’ living in rural areas. Care for cancer patients and their mental health should extend throughout the entire trajectory of the disease, including the period after treatment, when individuals actively participate in family and professional roles. Convalescents and cancer patients in rural areas require preventive measures, with social work playing an important role in diagnosis and the design of appropriate support.Bycie mieszkańcem terenów niezurbanizowanych może pociągać za sobą szereg konsekwencji istotnych dla procesu radzenia sobie z chorobą onkologiczną, dla procesu leczenia oraz powrotu do zdrowia. W naszym kraju brakuje pogłębionych analiz poświęconych tym zagadnieniom. Ustalenia w tym obszarze są konieczne do budowania kompleksowego systemu wsparcia wykorzystującego zasoby pracy socjalnej, niwelującego nierówności związane z miejscem zamieszkania w sytuacji choroby onkologicznej. Celem artykułu jest podjęcie dyskusji nad potencjałem pracy socjalnej w obszarze przeciwdziałania wykluczeniu ze wsparcia psychospołecznego osób chorujących onkologicznie zamieszkujących tereny wiejskie. Analiza dostępnych danych naukowych pozwoliła na wskazanie kilku aspektów związanych z zamieszkiwaniem terenów wiejskich, które mogą wchodzić w interakcje z psychospołecznymi konsekwencjami oświadczania choroby nowotworowej. W wyniku ich wzajemnych oddziaływań mogą być kreowane szczególne potrzeby o charakterze pozamedycznym, dotyczące chorych i ich rodzin. Od sposobu i stopnia zaspokojenia tych unikalnych potrzeb zależeć może m.in. stan zdrowia psychicznego chorych w trakcie leczenia, a także po jego zakończeniu. Wyniki referowanych na łamach tekstu analiz empirycznych uzasadniają pilną potrzebę realizowania w naszym kraju badań empirycznych określających potrzeby psychospołeczne osób „z rakiem” oraz „po raku” zamieszkujących tereny wiejskie. Troska o pacjentów onkologicznych i kondycję ich zdrowia psychicznego powinna dotyczyć osób w całej trajektorii choroby, włączając w to osoby wyleczone, aktywnie uczestniczące w rolach rodzinnych i zawodowych. Ozdrowieńcy i chorzy onkologicznie na terenach wiejskich wymagają objęcia działaniami profilaktycznymi, z wyraźną obecnością pracy socjalnej jako istotnego ogniwa procesu diagnozy i projektowania trafnego wsparcia