Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Not a member yet
1228 research outputs found
Sort by
Kilka uwag o wykładni celowościowej w prawie ochrony środowiska
Get PDFEnvironmental law is one of the few branches of law in which we can currently observe the increasing role of teleological interpretation. The system of values that affects this process has been changing dynamically, due to the type and scales of existing environmental hazards. Erroneous goal identification, or ignoring the goals altogether, while analysing grey areas of interpretation concerning legal standards, may interfere with, or even paralyse, the functioning of certain legal institutions. In practice, this translates to an increased level of environmental hazards. The significance of the axiological context means that the aim of this paper is not only to highlight the importance of teleological interpretation in this area but also to draw attention to the applicability of a particular interpretation scheme. The background of this study is a general analysis of the system of values and objectives present in environmental law and their reference to the relevant views and concepts established in the theory of law. The applied research method is based mainly on a review of the main teleological assumptions in Maciej Zieliński’s derivative conception of legal interpretation and an attempt to juxtapose them with the statements of the environmental law doctrine relating to the purpose of a legal norm. The adopted construction aims to substantiate the thesis that Zieliński’s derivative concept of legal interpretation may be the most accurate tool for interpreting environmental law norms. Its theoretical-legal structure, referring in particular to the reconstruction of objectives and other values from the legal text, confirms the indicated research assumption.Prawo ochrony środowiska to jedna z niewielu gałęzi prawa, w których rośnie obecnie rola wykładni celowościowej. System wartości oddziaływujący na ten proces podlega dynamicznym przekształceniom zarówno ze względu na rodzaj, jak i skalę pojawiających się zagrożeń środowiskowych. Błędna identyfikacja celów, czy też w ogóle ich pominięcie przy pojawiających się wątpliwościach interpretacyjnych, co do kształtu normy prawnej, może zaburzać, czy nawet paraliżować funkcjonowanie określonych instytucji prawnych. W praktyce przekłada się to na zwiększenie stopnia występujących zagrożeń środowiskowych. Doniosłość kontekstu aksjologicznego przesadza o tym, że celem artykułu jest nie tylko dążenie do wyeksponowania rangi wykładni celowościowej w tym obszarze, ale także zwrócenie uwagi na przydatność określonego schematu postępowania interpretacyjnego. Tłem dla poczynionych w niniejszym opracowaniu rozważań jest ogólna analiza systemu wartości oraz celów występujących w prawie ochrony środowiska oraz ich odniesienie do stosownych poglądów i koncepcji ugruntowanych w teorii prawa. Zastosowana metoda badawcza opiera się w głównej mierze na przeglądzie głównych założeń celowościowych występujących w derywacyjnej koncepcji wykładni prawa Macieja Zielińskiego oraz próbie ich zestawienia z twierdzeniami doktryny prawa ochrony środowiska odnoszącymi się do celu normy prawnej. Przyjęta konstrukcja ma za zadanie uwodnić tezę, że derywacyjna koncepcja wykładni prawa Macieja Zielińskiego może być najbardziej adekwatnym narzędziem do interpretacji norm prawa ochrony środowiska. Jej struktura teoretycznoprawna, odnosząca się zwłaszcza do odtwarzania celów i innych wartości z tekstu prawnego, potwierdza wskazane założenie badawcze
Łączenie studiów z pracą zarobkową a wejście absolwentów wyższych uczelni na rynek pracy
Get PDFThe study uses data from the national system of monitoring the economic fate of graduates who obtained their diplomas in 2018. The results confirm the opinions on the positive role of work experience. The differences in the fate of graduates of various groups of graduates were indicated, distinguishing the degrees and modes of study and the fields of study to which the majors are assigned. Relative unemployment experience for people without work experience is almost twice as high as for people with such experience, and the average wages are about 35% lower. At the same time, the study indicates exceptions to the rule in question.W artykule wykorzystano dane z Ogólnopolskiego systemu monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów szkół wyższych (ELA), którzy uzyskali dyplomy w roku 2018. Wyniki potwierdzają opinie o pozytywnej roli doświadczenia pracy zawodowej studentów. Wskazano na różnice w losach absolwentów, wyróżniając stopnie i tryby studiowania oraz dziedziny nauki, do których przyporządkowane są kierunki studiów. Względne doświadczenie bezrobocia osób, które nie pracowały, jest blisko dwukrotnie większe niż dla absolwentów wcześniej pracujących, a wynagrodzenia przeciętnie niższe o ok. 35%. Jednocześnie wskazano na odstępstwa od omawianej reguły
Kategoria słuszności w polskim orzecznictwie sądowym
Get PDFThe article provides a philosophical and legal analysis of the category of equity in the jurisprudence of Polish courts. The author distinguishes two main ways of invoking equity by courts: 1) indirect − by applying a provision containing a general clause indicating equity or other values, and 2) direct − by voluntarily invoking equity under the discretionary power of a judge. The author presents examples from Polish jurisprudence showing why courts rely on equity on their own initiative. An appeal to equity may confirm the results of the performed interpretation, or it may oppose them. Courts use the argument of equity also when justifying partial decisions that are crucial for making a final decision, and even with less binding decisions, such as demands for a change in the law. At the end, conclusions are formulated regarding the understanding of equity a casu ad casum and the going beyond the framework outlined by the legislator in this respect. The author concludes that in many cases the court gives meaning to equity only at the stage of applying the law, during the process of interpreting and selecting arguments for the purposes of a judgment. Moreover, it is concluded that courts often refer to equity without explaining this concept or justifying its application. Therefore, one may be tempted to conclude that it is impossible to avoid even a small dose of subjectivism when invoking equity.Przedmiotem artykułu jest filozoficzno-prawna analiza kategorii słuszności w orzecznictwie polskich sądów. Autorka wyróżnia dwa główne sposoby powoływania się na słuszność przez sądy: 1) pośredni – przez zastosowanie przepisu zawierającego klauzulę generalną wskazującą na słuszność lub na inne wartości oraz 2) bezpośredni – wskutek dobrowolnego powołania się na słuszność w ramach dyskrecjonalnej władzy sędziego. Autorka przedstawia przykłady z orzecznictwa polskiego pokazujące, w jakim celu sądy powołują się na słuszność z własnej inicjatywy. Odwołanie do słuszności może zarówno potwierdzać rezultaty przeprowadzonej wykładni, jak i się im sprzeciwiać. Sądy wykorzystują argument ze słuszności także w uzasadnieniu cząstkowych decyzji kluczowych dla podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia, a nawet przy mniej wiążących ustaleniach (jak np. postulatach za zmianą prawa). W zakończeniu sformułowane są wnioski dotyczące rozumienia słuszności a casu ad casum oraz wykraczaniu w tym względzie praktyki orzeczniczej poza ramy nakreślone przez ustawodawcę. Autorka formułuje wniosek, że w wielu przypadkach sąd nadaje znaczenie słuszności dopiero na etapie stosowania prawa, podczas procesu interpretacji i dobierania argumentów na potrzeby orzeczenia. Ponadto wyprowadza konkluzję, że sądy często odwołują się do słuszności z pominięciem wyjaśnienia tego pojęcia czy uzasadnienia jego zastosowania. W związku z tym, można pokusić się o refleksję, że niemożliwe jest uniknięcie choć niewielkiej dozy subiektywizmu przy odwołaniu się do słuszności
Samodzielność prawotwórcza jednostek samorządu terytorialnego
Get PDFThe purpose of this paper is to highlight the essence of the law-making autonomy of local self-government units, to describe the various legal forms that their formal decisions take, as well as to distinguish and define – using the achievements of the doctrine and jurisprudence – the various categories of acts created by local government bodies. The research method used was based on comparative legal analysis and literature research, evaluation of the legal status existing in the field of the discussed issues, as well as on an analysis of views presented in the science of administrative law and in the case law. The author points out that the legislator has granted local self-government bodies a large degree of law-making independence. Its sources can be found in the Constitution of the Republic of Poland, and then in local government system acts. These norms are additionally strengthened by the provisions of the European Charter of Local Self-Government, which provide for the right of local communities to act freely on their territory while respecting the principle of legalism. The attribution of the quality of autonomy to local government units has also been consolidated in the jurisprudence of the Constitutional Tribunal. The far-reaching independence of self-governments can be seen in many areas of their activity, but legislation seems to be one of the most important. Legal acts set the norms and rules of conduct, binding certain groups of addressees and affect their personal situation. in terms of their rights and obligations.Celem artykułu jest ukazanie istoty samodzielności prawotwórczej jednostek samorządu terytorialnego, scharakteryzowanie poszczególnych form prawnych, które przybierają ich formalne decyzje, oraz wyodrębnienie i zdefiniowanie – posługując się dorobkiem doktryny i orzecznictwem – poszczególnych kategorii aktów tworzonych przez organy samorządowe. Zastosowana metoda badawcza oparta została na analizie prawnoporównawczej oraz badaniach literaturowych, ocenie stanu prawnego istniejącego w zakresie omawianej problematyki, a także na analizie poglądów prezentowanych w nauce prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie. Autorka zwraca uwagę, że ustawodawca przyznał organom samorządu terytorialnego dużą samodzielność prawotwórczą. Jej źródeł można doszukać się w Konstytucji RP, a w następnej kolejności w samorządowych ustawach ustrojowych. Unormowania te są dodatkowo wzmocnione przez przepisy Europejskiej karty samorządu lokalnego, stanowiącej o prawie społeczności lokalnych do pełnej swobody działania na swoim terytorium z poszanowaniem zasady legalizmu. Przypisanie przymiotu samodzielności jednostkom samorządowym zostało utrwalone również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Z daleko idącą niezależnością samorządów mamy do czynienia w wielu dziedzinach ich działalności, jednak prawodawstwo wydaje się jedną z najistotniejszych. Akty prawne wyznaczają normy i reguły postepowania, gdyż wiążą określone grupy adresatów i wpływają na ich sytuację podmiotową: prawa i obowiązki
Sporne problemy typizacji usiłowania
Get PDFThis article discusses various ideas concerning the legal nature of attempted crime, which has traditionally been viewed as a stage of crime. Using the method of analysing criminal law provisions based on a systemic examination of the normative structures encoded in these provisions, some authors have come to a different conclusion and posited that an attempt is a separate type of prohibited act. The article attempts to interpret this method which, taking into account the scholarly achievements to date in the field of normative analyses of penal provisions, does not question the nature of an attempt as a stage of crime that does not have an independent existence. A separate problem related to the way of interpreting the normative nature of an attempt is the issue of the application of the provisions on attempted offenses to those that are delictum sui generis of an attempt. A normative analysis of the attempt, shaped in the penal code as a stage of crime, leads to the conclusion that the basis of this legal structure is a violation of the same sanctioned norm that we extrapolate from the provision specifying the act.W artykule omówiono różne koncepcje na temat charakteru prawnego usiłowania postrzeganego tradycyjnie jako forma stadialna przestępstwa. Stosując metodę analizy przepisów prawnokarnych opartą na systemowym badaniu struktur normatywnych zakodowanych w tych przepisach, niektórzy autorzy dochodzą do odmiennych wniosków i przyjmują, że usiłowanie jest odrębnym typem czynu zabronionego. W artykule podjęto próbę takiego sposobu interpretacji, który uwzględniając dotychczasowy dorobek nauki w zakresie analiz normatywnych przepisów karnych, nie kwestionuje jednocześnie charakteru usiłowania jako nieposiadającej bytu samoistnego postaci stadialnej przestępstwa. Osobnym problemem, związanym ze sposobem odczytania charakteru normatywnego usiłowania, jest kwestia stosowania przepisów o usiłowaniu do przestępstw będących delictum sui generis usiłowania. Analiza normatywna usiłowania ukształtowanego w kodeksie karnym jako forma stadialna przestępstwa prowadzi do wniosku, że u podstaw tej konstrukcji prawnej leży naruszenie tej samej normy sankcjonowanej, którą odczytujemy z przepisu typizującego dokonanie
Pokoleniowość w świecie smartfonów, algorytmizacji i sztucznej inteligencji
Get PDFIn recent years, significant changes in almost all areas of everyday life have occurred due to the constant acceleration of civilizational progress, mainly caused by the dynamic development of information technologies. As a result of these changes, new territories of generational relations (sub-worlds of the present-past and the present-future) and new dividing lines are being created. Contemporary people play the role of being members of their own generation differently. In the sub-world of generations, we observe more and more clearly visible modifications of the features characterizing generations\u27 social identity and changes in the process of generational differentiation. The presented text is an attempt at a preliminary diagnosis of the changes mentioned above.W konsekwencji stałego przyspieszenia procesu cywilizacyjnych zmian, w znacznym stopniu generowanego dynamicznym rozwojem technologii informatycznych, w ostatnich latach doszło do istotnych przemian niemal wszystkich otaczających nas i współtworzonych przez nas przestrzeni świata życia codziennego. W efekcie powyższych tworzą się, nieistniejące wcześniej, nowe płaszczyzny pokoleniowych relacji – subświaty teraźniejszej przeszłości i teraźniejszej przyszłości, oraz nowe linie podziałów, skutkujące nowymi sposobami realizacji roli przedstawiciela własnego pokolenia. W subświecie pokoleń obserwujemy coraz wyraźniej zarysowujące się modyfikacje cech charakteryzujących tożsamość społeczną pokoleń oraz zmiany w procesie dyferencjacji pokoleń. Prezentowany tekst stanowi próbę wstępnej diagnozy zasygnalizowanych powyżej zmian
Ochrona autonomii człowieka w ramach wybranych gwarancji dotyczących wolności
Get PDFThis article synthetically presents the protection of human autonomy under certain guarantees of freedom. The considerations undertaken by the author focus primarily on determining what freedom is. Then, the issue of the protection of human autonomy is analysed from the perspective of the current legislative solutions guaranteeing the protection of freedom, in particular constitutional provisions, civil law provisions, and also some of the provisions regulating legal and medical relations. The purpose of this article is to present, on the one hand, the relationship between freedom and autonomy, and on the other, to determine whether the current regulations guarantee adequate protection of autonomy within the framework of guarantees concerning freedom.Niniejszy artykuł w syntetyczny sposób prezentuje kwestie ochrony autonomii człowieka w ramach niektórych gwarancji dotyczących wolności. Rozważania podjęte przez autorkę koncentrują się wokół w pierwszej kolejności wokół ustalenia, czym jest wolność. Następnie poddano analizie problematykę ochrony autonomii człowieka z perspektywy obecnych rozwiązań legislacyjnych gwarantujących ochronę wolności, w szczególności przepisów konstytucyjnych, przepisów prawa cywilnego, a także niektórych spośród przepisów regulujących stosunki prawnomedyczne. Celem niniejszego artykułu jest bowiem zaprezentowanie, z jednej strony relacji istniejącej pomiędzy wolnością a autonomią, z drugiej zaś - ustalenie czy obecne przepisy gwarantują właściwą ochronę wolności, a w następstwie również autonomii
Podżeganie i pomocnictwo do czynu popełnianego za granicą
Get PDFThe paper discusses the problem of criminal responsibility of secondary parties for inciting and aiding an act that is committed outside of Polish territory. According to Article 18 § 2 and § 3 of the Polish Criminal Code, encouraging and supporting a prohibited act are under penalty. It is debatable whether those regulations apply if the advocated or assisted act is to be performed abroad. In principle, such a possibility cannot be excluded, but there are certain categories of acts in case of which aiding or abetting an out-of-country commitment shall not be penalized. Firstly because the prohibited act can be performed only on Polish territory, secondly because the protected good can be attacked only domestically, and thirdly, because the performance of the act abroad will not be of a reckless nature, exceeding the permitted risk.Artykuł poświęcony jest problematyce odpowiedzialności karnej podżegacza i pomocnika za podżeganie lub pomocnictwo do czynów, które mają zostać popełnione poza terytorium Polski. Zgodnie z art. 18 § 2 i § 3 polskiego Kodeksu karnego nakłanianie do oraz ułatwianie popełnienia czynu zabronionego jest zabronione pod groźbą kary. Wątpliwe jest przy tym to, czy owe regulacje mają zastosowanie do sytuacji, gdy czyn, do którego popełnienia sprawca nakłania lub popełnienie którego ułatwia, ma być realizowany za granicą. Co do zasady możliwości takiej wyłączyć nie można. Istnieją jednak pewne kategorie czynów, w odniesieniu do których karalność podżegania czy pomocnictwa do ich zagranicznego popełnienia jest wyłączona. Po pierwsze, z uwagi na to, że znamię danej czynność wykonawczej może wypełnić jedynie zachowanie na terenie Polski, po drugie, dlatego że dane dobro może zostać zaatakowane tylko w kraju oraz, po trzecie, ponieważ wykonanie czynu za granicą nie będzie miało charakteru nieostrożnego, przekraczającego dozwolone ryzyko
Misja prawniczego czasopisma naukowego w kryzysie i anomii konstytucyjnej
Get PDFReferring to the honourable one-hundred-year history of Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, and the more than seventy-year tradition of Państwo i Prawo, the two most prestigious legal journals in Poland, the authors discuss the mission of legal journals in a democratic society. They focus on the times of constitutional revolutions and transformations, where the well-established interpretations of constitutional provisions became questioned or even violated. The 2015−2020 constitutional developments in Poland serve as an illustrative background and point of reference for the authors in answering the following question: how and what should legal journals publish when the constitution is being ‘vanished’ (to use the compelling metaphor of Mirosław Wyrzykowski). This predominantly descriptive and interpretative article consists of the following four parts: the mission of journals, constitutional revolution, constitutional crisis, and constitutional anomy.Odwołując się do stuletniej historii „Ruchu Prawniczego, Ekonomicznego i Socjologicznego” oraz ponadsiedemdziesięcioletniej tradycji „Państwa i Prawa”, dwóch najbardziej prestiżowych czasopism prawniczych w Polsce, autorzy rozważają pojęcie misji czasopisma naukowego i jej znaczenie w demokratycznym społeczeństwie. Rozważania te osadzone zostały w szczególnym kontekście: rewolucji konstytucyjnych, w trakcie których utrwalone interpretacje konstytucyjne są kwestionowane, a przepisy konstytucyjne – naruszane. Tłem rozważań autorów są zmiany polskiego prawa i praktyki z lat 2015–2020 o znaczeniu konstytucyjnym. Ten okolicznościowy artykuł szkicuje odpowiedź na pytanie, jak czasopisma prawnicze powinny reagować na sytuację „wymazywania” konstytucji (by użyć obrazowej metafory Mirosława Wyrzykowskiego). Aby odpowiedzieć na to pytanie, autorzy odwołują się kolejno do koncepcji: rewolucji konstytucyjnej, kryzysu konstytucyjnego, oraz adaptują pojęcie anomii konstytucyjnej. Artykuł ma w istotnej mierze charakter deskryptywny oraz interpretacyjny, choć jego części mogą służyć dalszym rozważaniom normatywnym