Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Not a member yet
1228 research outputs found
Sort by
Czy sprawca czynu zabronionego w prawie karnym postępuje zawsze racjonalnie?
Get PDFThe article presents the results of an analysis of some theoretical assumptions that underlie the concept of ‘carnist interpretation’ – understood as a criminal law-based interpretation – created by Wojciech Patryas in light of the currently applicable code regulations. In examining the area of institutions not thoroughly explored by Patryas, the study employed the instruments of general scientific methodologies, legal theory and formal-dogmatic methods. The article aims to locate the error as to the circumstance constituting an element of a prohibited act – as a circumstance that currently also excludes culpability – within the structure of the model of legal rationality. The author concludes that the perpetrator’s lack of awareness of essential elements of reality eliminates the possibility of making rational decisions in the sense understood by criminal law. In this respect, the repeal of the key assumptions that make up the structure of the model of legal rationality in criminal law allows for the thesis that an erring perpetrator does not fit into the canon of the subject making decisions according to the utility criterion. This conclusion exemplifies the lack of adaptation of some assumptions of the criminal law-based interpretation to today’s statutory realities, which may, in the near future, contribute to a broader discussion on the extent to which this variety of humanistic interpretations should be adapted to the normative reality. The interpretation of an act – whether from an abstract perspective or under conditions of assigning criminal liability to a specific perpetrator – has consistently remained one of the main tasks of criminal law for decades.Artykuł stanowi prezentację wyników dokonanej pod kątem aktualnie obowiązujących unormowań kodeksowych analizy niektórych założeń teoretycznych, które legły u podstaw koncepcji interpretacji karnistycznej stworzonej przez Wojciecha Patryasa. W badaniach niespenetrowanej szczegółowo przez Patryasa sfery instytucji błędu co do znamion posłużono się instrumentarium z obszaru ogólnej metodologii nauk, teorii prawa tudzież metod nazywanych formalno-dogmatycznymi. Celem artykułu jest próba umiejscowienia błędu co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego – jako okoliczności pełniącej obecnie również funkcję okoliczności wyłączającej zawinienie – w strukturze modelu legalnej racjonalności. Autor dochodzi do wniosku, że brak po stronie sprawcy czynu zabronionego świadomości dotyczącej istotnych elementów rzeczywistości eliminuje możliwość podejmowania przezeń decyzji racjonalnych – w rozumieniu prawa karnego. W tym zakresie uchylenie kluczowych założeń, które tworzą strukturę modelu (zasady) legalnej racjonalności w prawie karnym, pozwala postawić tezę, że sprawca błądzący nie wpisuje się w kanon podmiotu podejmującego decyzje wedle kryterium użyteczności. Wydaje się zatem, że wniosek ten – ujmując problematykę nieco szerzej – stanowi egzemplifikację braku przystosowania do dzisiejszych realiów ustawowych niektórych założeń interpretacji karnistycznej, co być może stanie się w najbliższej przyszłości przyczynkiem do podjęcia dyskusji doktrynalnej na temat tego, w jakim zakresie owa odmiana interpretacji humanistycznej winna zostać dostosowana do dynamicznie zmieniających się w ostatnich latach realiów normatywnych. Wszak interpretacja czynu – czy to z perspektywy abstrakcyjnej, czy też w warunkach przypisywania konkretnemu sprawcy odpowiedzialności karnej – stanowi niezmiennie jedno z głównych zadań prawa karnego
O dopuszczalności zakupu Chateau Cheval Blanc 1947 za pośrednictwem Internetu
Get PDFThe article deals with the possibility of legally purchasing of alcoholic beverages online, in light of the current provisions of the Act on Upbringing in Sobriety and Counteracting Alcoholism. The authors discuss both public law and private law issues, highlighting the permissibility of trading in alcoholic beverages via the Internet, contrary to previous case law and doctrinal views. In doing so, they provide an in-depth analysis of the provisions of civil law and public law regulations on undertaking and conducting business activity, as well as the legal conditions that allow its restriction.Artykuł dotyczy możliwości legalnego nabywania napojów alkoholowych w Internecie w świetle obecnej regulacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Autorzy omawiają zagadnienia publicznoprawne oraz prywatnoprawne, wskazując wbrew dotychczasowemu orzecznictwu oraz poglądom doktryny na dopuszczalność obrotu napojami alkoholowi w sieci Internet. Sięgają przy tym do pogłębionej analizy przepisów prawa cywilnego oraz regulacji publicznoprawnych dotyczących podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej oraz prawnych przesłanek umożliwiających jej ograniczenia
Academic Conference ‘Effective Justice – International and Comparative Approaches: Challenges of Digital Transformation’, Poznań, 8–9 May 2024
Get PDFWpływ śmierci uczestnika postępowania wieczystoksięgowego na szybkość i sprawność toczącego się postępowania o wpis w księdze wieczystej
Get PDFThe article aims to resolve the issue of whether the death of a participant in land and mortgage register proceedings, whose right is to be entered or removed from the register, has an impact on the rapid and efficient disclosure of a change in the legal status of real estate in the land and mortgage register. In particular, it clarifies whether this state of affairs results in the suspension of these proceedings and then in their resumption with the participation of their legal successors under the regulations of the Polish Code of Civil Procedure. The author, using the dogmatic-legal method, examines the regulation of the institution of land and mortgage registers, and the associated proceedings, in the light of the issue at hand. In addition, he analyses the jurisprudence of the European Court of Human Rights, the Constitutional Tribunal, and the Supreme Court focused on the issue in question. The article determines that in terms of ensuring that participants in the legal turnover of real estate have their rights protected, the land and mortgage register court is not obliged to suspend land and mortgage register proceedings in the event of the death of a participant in these proceedings in order to undertake them with the participation of his or her legal successors, as this is in conflict with the rapid and efficient disclosure of the change in the legal status of the real estate in the land and mortgage register.Celem artykułu jest rozstrzygnięcie kwestii, czy śmierć uczestnika postępowania wieczystoksięgowego, którego prawo ma być wpisane bądź wykreślone, ma wpływ na szybkie i sprawne ujawnienie w księdze wieczystej zmiany stanu prawnego nieruchomości. W szczególności ustalenia wymaga, czy ten stan skutkuje – na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. – zawieszeniem tego postępowania, a następnie podjęciem go z udziałem następców prawnych zgodnie z art. 180 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Wykorzystując metodę dogmatycznoprawną, wnikliwe zbadano regulacje instytucji ksiąg wieczystych i postępowania wieczystoksięgowego istotnych z punktu widzenia omawianego zagadnienia. Dodatkowo analizie poddano orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego dotyczące powyższych kwestii. Wnioski z przeprowadzonej analizy przesądzają o tym, że – z punktu widzenia zapewniania uczestnikom obrotu prawnego nieruchomościami ochrony ich praw – sąd wieczystoksięgowy nie ma obowiązku zawieszania postępowania wieczystoksięgowego w przypadku śmierci uczestnika tego postępowania celem podjęcia go z udziałem jego następców prawnych, gdyż stoi to w sprzeczności z szybkim i sprawnym ujawnieniem w księdze wieczystej zmiany stanu prawnego nieruchomości
Uwagi polemiczne o aspekcie teoretycznym kontratypu obrony koniecznej
Get PDFThis polemic contributes to the discussion on the formal aspect of the justification of necessary (self) defence and on how the justification should be located in the normative structures of criminal law. The author, using the dogmatic-legal method with particular emphasis on the derivative concept of legal interpretation as an integrated concept, argues that the regulations on the justification of necessary (self) defence function as a modifier of the scope of the sanctioning norm. This approach to the issue of the normative placement of the justification leads the author to the conclusion that it is an expression given, by the norm-maker, to the concept of strong permission, which is an operator in deontic logic. This present study rejects the thesis that the provision on the justification of necessary (self) defence constitutes the modifier of the scope of application of the prohibition of the norm. This means that conduct performed in justification conditions meets the criteria of a prohibited act under penalty, and this entails that it is conduct capable of transgressing the sanctioned norms of criminal law. The occurrence of this situation prevents the sanctioning norm from being actualized. A different approach leads to a situation in which normative content is redundant in the legal text and is also inconsistent with the prohibition of synonymous interpretation.Niniejsza polemika jest głosem w dyskusji nad aspektem formalnym kontratypu obrony koniecznej oraz lokowania sytuacji kontratypowej w prawnokarnych strukturach normatywnych. Autor, posługując się metodą dogmatycznoprawną ze szczególnym uwzględnieniem derywacyjnej koncepcji wykładni prawa jako koncepcji zintegrowanej, przedstawia punkt widzenia, który w przepisach o kontratypie obrony koniecznej upatruje modyfikatora zakresu zastosowania normy sankcjonującej. Takie ujęcie problematyki normatywnego lokowania sytuacji kontratypowej prowadzi autora do wniosku, że stanowi on danie wyrazu przez normodawcę koncepcji dozwolenia mocnego, będącego operatorem w logice deontycznej. W niniejszym opracowaniu odrzuca się tezę, jakoby przepis o kontratypie obrony koniecznej stanowił modyfikator zakresu zastosowania normy sankcjonowanej i ograniczał zasięg zakazu normy. Oznacza to, że zachowanie podjęte w warunkach kontratypowych wypełnia znamiona czynu zabronionego pod groźbą kary, a oznacza to, że jest zachowaniem zdatnym do przekroczenia prawnokarnej normy sankcjonowanej. Wystąpienie rzeczonej sytuacji uniemożliwia zaktualizowanie się normy sankcjonującej. Odmienne ujęcie prowadzi do sytuacji redundancji treści normatywnej w tekście prawnym, a także niezgodne jest z zakazem wykładni synonimicznej
Działania prokuratury po wniesieniu zażalenia na postanowienia zamykające drogę do wydania wyroku
Get PDFThe study deals with the evaluation of the prosecutor’s action after the victim files a complaint against the decision to refuse to initiate or discontinue proceedings. As the current practice shows, here we meet a specific behaviour of a body, which, as a consequence, can lead to a significant violation of the procedural rights of the victim. The article provides a critical assessment of such action based on a thorough analysis of the regulations governing the functioning of the proceedings in this particular area. The filing of an appeal, in other words the submission of a procedural decision to appellate review, should petrify the evidentiary proceedings and exclude any procedural activity, without a prior decision to initiate proceedings as a result of the acceptance of the complaint. Otherwise, the meaning of judicial review is strongly undermined, and as a result, the right to a court is significantly restricted. The following discussion is intended to point out a problem that exists in practice and to draw attention to the negative consequences resulting from it. There is no doubt – as the analyses presented show – that the current situation must change.Opracowanie dotyczy oceny działania prokuratury po wniesieniu przez pokrzywdzonego zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia lub umorzenia postępowania. Jak pokazuje obecna praktyka, spotykamy tutaj specyficzne zachowanie organu, które w konsekwencji może prowadzić do istotnego naruszenia uprawnień procesowych pokrzywdzonego. Przedmiotem publikacji jest krytyczna ocena takiego działania oparta na gruntownej analizie przepisów regulujących funkcjonowanie postępowania w tym właśnie zakresie. Wniesienie środka odwoławczego, czyli poddanie decyzji procesowej kontroli odwoławczej, powinno petryfikować postępowanie dowodowe i wyłączać jakąkolwiek aktywność procesową, bez uprzedniej decyzji o podjęciu postępowania na skutek uwzględnienia zażalenia. W przeciwnym wypadku zostaje podważony sens sądowej kontroli, a w konsekwencji prawo do sądu zostaje istotnie ograniczone. Poniższe rozważania mają na celu wskazanie problemu istniejącego w praktyce i zwrócenie uwagi na negatywne konsekwencje z niej wynikające. Jak bowiem wynika z prezentowanych analiz, nie ulega wątpliwości, że obecna sytuacja musi ulec zmianie
Performatywność wypowiedzi manifestacyjnej w demokracji – na przykładzie protestów kobiet w Polsce
Get PDFPublic discourse is one of the spheres in which the common understanding of legal language concepts, as well as many legal institutions, is shaped. We can find many elements of discourse in social media nowadays. Another discursive element in the public sphere may be demonstrations, during which participants present diverse slogans on banners. The article aims to find out the nature of statements formulated by participants of demonstrations in Poland, particularly in the context of the performative potential of the slogans presented, from the point of view of their social impact. The theoretical background of the research was provided by the concept of performative speech acts developed by John L. Austin and John R. Searle. An analysis of the empirical material from the public sphere was carried out. The research process used the method of discourse analysis with a particular reference to elements of linguistic and contextual analysis. The material includes primarily the participants’ communications in the so-called Black Protest and its follow-up, the Women’s Strike. The interdisciplinary analysis of the materials carried out in this way makes it possible to decode the performative meaning of the messages created by the citizens participating in the demonstrations which were focused on the problem of access to abortion in Poland. The conducted research allows the performative practices within demonstration statements to be explored. The presented findings lead to a qualitative widening of the perception of citizen activism within democratic processes. They also signal the need for further research on the phenomena of social activism in the public sphere and legal discourse involving non-lawyer citizens.Dyskurs publiczny jest jedną ze sfer, w której kształtowane jest potoczne rozumienie pojęć języka prawnego, a także wielu instytucji prawnych. Współcześnie wiele elementów dyskursu możemy odnaleźć w mediach społecznościowych. Innym elementem dyskursywnym w przestrzeni publicznej mogą być manifestacje, podczas których uczestnicy przedstawiają na transparentach zróżnicowane hasła. Celem artykułu jest określenie charakteru wypowiedzi formułowanych przez uczestników manifestacji w Polsce, w szczególności w kontekście performatywnego potencjału prezentowanych haseł, z punktu widzenia ich społecznego oddziaływania. Tło teoretyczne badań stanowiła koncepcja performatywnych aktów mowy Johna L. Austina oraz Johna R. Searle’a. Przeprowadzono analizę materiału empirycznego dostępnego w sferze publicznej. W procesie badawczym wykorzystano metodę analizy dyskursu ze szczególnym uwzględnieniem elementów analizy lingwistycznej i kontekstowej. Materiał obejmuje przede wszystkim komunikaty uczestników tak zwanego Czarnego Protestu oraz – będącego jego kontynuacją – Strajku Kobiet. Tak przeprowadzona interdyscyplinarna analiza materiałów umożliwia odkodowanie sensu komunikatów tworzonych przez obywateli uczestniczących w manifestacjach. Przeprowadzone badania pozwalają na odkrycie performatywnych praktyk związanych z działaniami władzy publicznej w kontekście dostępności aborcji w Polsce w ramach wypowiedzi manifestacyjnych. Zaprezentowane wnioski prowadzą do jakościowego rozszerzenia sposobu postrzegania aktywności obywateli w ramach procesów demokratycznych. I podnoszą potrzebę prowadzenia dalszych badań nad zjawiskami społecznej aktywności sferze publicznej oraz dyskursu prawnego z udziałem obywateli niebędących prawnikami
Ubezpieczenie D&O a funkcja prewencyjna odpowiedzialności członka zarządu za szkodę wyrządzoną spółce działaniem albo zaniechaniem sprzecznym z prawem lub umową (statutem) spółki
Get PDFThe article investigates the impact of directors and officers (D&O) insurance on the preventive function of the director’s liability. First, it considers how D&O insurance influences this preventive function. For this purpose, the article examines the function of general civil liability and the function of Article 293, Article 300125 and Article 483 of the Commercial Companies Code (CCC). The analysis highlights an important difference between these two types of liability: director’s liability has a more pronounced preventive function than general civil liability. Moreover, D&O insurance weakens the preventive function of Article 293, Article 300125 and 483 of the CCC.However, the conclusion remains ambiguous, since D&O insurance may also be an incentive to undertake bold but justified business decisions, which are necessary in a modern, highly competitive economy. Second, the article analyses the insurer’s influence on corporate governance. The insurer can, at least theoretically, offset the negative effect of D&O insurance on the preventive function of the director’s liability. The article identifies both monetary and non-monetary incentives that the insurer can use to influence the company. At first glance, both types of incentives may positively affect corporate governance by providing incentives to improve decision-making process. However, closer analysis indicates that in a non-regulated market only deductibles seem to provide sufficiently strong motivation for directors. The considerations presented in the article are based on the interpretation of provisions and the analysis of the literature.Artykuł bada wpływ ubezpieczenia członków zarządu („ubezpieczenie D&O”) na funkcję prewencyjną odpowiedzialności członka zarządu. Po pierwsze artykuł rozważa wpływ ubezpieczenia D&O na funkcję prewencyjną odpowiedzialności członka zarządu. W tym celu artykuł bada funkcję ogólnej odpowiedzialności cywilnoprawnej oraz funkcję art. 293, art. 300125 i art. 483 Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) Analiza ta wskazuje na istotną różnicę między tymi dwoma typami odpowiedzialności, tj. odpowiedzialność członka zarządu charakteryzuje się wyraźniejszą funkcją zapobiegawczą niż ogólna odpowiedzialność cywilnoprawna. Ponadto ubezpieczenie D&O osłabia funkcję prewencyjną art. 293, art. 300125 i art. 483 k.s.h. Niemniej wynik tego spostrzeżenia jest niejednoznaczny, gdyż ubezpieczenie może także stanowić bodziec do podejmowania śmiałych, choć uzasadnionych, decyzji biznesowych, niezbędnych w nowoczesnej, wysoko konkurencyjnej gospodarce. Po drugie, artykuł analizuje oddziaływanie ubezpieczyciela na nadzór korporacyjny. Ubezpieczyciel może, przynajmniej teoretycznie, zrównoważyć negatywny wpływ ubezpieczenia D&O na funkcję zapobiegawczą odpowiedzialności członka zarządu. W artykule określono bodźce pieniężne i niepieniężne, za pomocą których ubezpieczyciel może wywierać wpływ na spółkę. Oba typy bodźców mogą prima facie pozytywnie wpłynąć na nadzór korporacyjny, ponieważ dostarczają zachęt do usprawnienia procesu decyzyjnego. Dokładniejsza analiza wskazuje jednak, że na nieregulowanym rynku jedynie udział własny wydaje się stanowić wystarczająco silną zachętę dla członka zarządu. Rozważania w artykule opierają się na interpretacji przepisów oraz analizie literatury
Asystemowy i niekonstytucyjny charakter ewolucji modelu opodatkowania spółek handlowych w Polsce
Get PDFThe article critically analyses the direction of the development of the taxation model of commercial companies in Poland, pointing out that the changes introduced in recent years in the taxation of partnerships (limited partnership, limited joint-stock partnership and general partnership) are asystemic. The author argues that some of the introduced solutions violate the constitutional principle of tax justice (Articles 2 and 32 in conjunction with Article 84 of the Constitution of the Republic of Poland), in particular: the granting of tax status to a general partnership (Article 1 para. 3 item 1a lit. a–c of the CIT Act), unequal treatment of partners in a general partnership and general partners in a limited partnership and a limited joint-stock company (Article 30a(1)(4) in conjunction with Article 30a(6a–6c) PIT Act), and granting unjustified privileges to a limited partner (Article 21(51a) of the PIT Act). Finally, as part of de lege ferenda postulates, the author considers the possibilities of correcting the current model of taxation of companies and their partners. The text fills an important research gap in reflection on the constitutionality and systemicity of changes in the taxation of commercial companies in Poland. The author uses the dogmatic-legal method to examine the constitutionality of the regulations mentioned above and the theoreticallegal method to demonstrate the asystemicity of the new model of corporate taxation.Celem artykułu jest krytyczna ocena kierunku ewolucji modelu opodatkowania spółek handlowych w Polsce. Autor wskazuje, że wprowadzone w ostatnich latach zmiany w opodatkowaniu spółek osobowych (komandytowej, komandytowo-akcyjnej i jawnej) mają charakter asystemowy i dowodzi, że niektóre z wprowadzonych rozwiązań naruszają konstytucyjną zasadę sprawiedliwości podatkowej (art. 2 i 32 w zw. z art. 84 Konstytucji RP), w szczególności: nadanie podmiotowości prawnopodatkowej spółce jawnej (art. 1 ust. 3 pkt 1a lit. a–c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych), nierówne traktowanie wspólników spółki jawnej i komplementariuszy spółki komandytowej i komandytowo-akcyjnej (art. 30a ust. 1 pkt 4 w związku z art. 30a ust. 6a–6c ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych [u.p.d.o.f.]) oraz przyznanie nieuzasadnionych przywilejów komandytariuszowi (art. 21 ust. 51a u.p.d.o.f.). Na koniec w ramach postulatów de lege ferenda autor rozważa możliwości korekty obowiązującego modelu opodatkowania spółek i ich wspólników. Tekst uzupełnia istotną lukę badawczą w refleksji nad konstytucyjnością i systemowością zmian w opodatkowaniu spółek handlowych w Polsce.W pracy wykorzystano metodą dogmatycznoprawną w celu weryfikacji konstytucyjności przywołanych wyżej regulacji oraz metodą teoretycznoprawną w celu wykazania asystemowości nowego modelu opodatkowania spółek