Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Not a member yet
783 research outputs found
Sort by
Konsultokracja w programowaniu rozwoju lokalnego na przykładzie rewitalizacji
Full text linkThe aim of this paper is to identify and assess the role of consultants in regeneration programming in Poland. In pursuing this objective an attempt is made to answer the questions: (1) What is the scope for local authorities to prepare regeneration programmes themselves? and (2) What is the actual position of consultants in the decision making process of municipal regeneration policy? The results of the research carried out in the Wielkopolskie voivodship indicate the widespread use of consultants in regeneration programming, which is facilitated by the organisational structures of offices where there are no units dealing exclusively with regeneration. However, the use of consultants is mainly determined by: 1) Outside view and neutrality of consultants, 2) Experience and wide expertise of consultants, 3) Shortage of staff in offices. 4) Avoidance of responsibility by officials. As a result, based on the information collected, it can be concluded that consultants are the real decision-makers in the field of regeneration in municipalities. It is their advice that is crucial to the selection of regeneration areas, the types of regeneration projects and the way in which the whole regeneration process is managed. Key decisions are therefore made on the basis of their knowledge and experience.Celem artykułu jest identyfikacja oraz ocena roli konsultantów w programowaniu rewitalizacji w Polsce. Realizując powyższy cel, podjęto się próby odpowiedzi na pytania: (1) jaki jest zakres samodzielnego przygotowywania programów rewitalizacji przez gminy oraz (2) jaka jest faktyczna pozycja konsultantów w procesie podejmowania decyzji w zakresie prowadzenia polityki rewitalizacji gmin? Wyniki badań przeprowadzonych w województwie wielkopolskim wskazują na powszechność wykorzystania konsultantów, o czym decydują: 1) ich zewnętrzne spojrzenie i neutralność, 2) doświadczenie i szeroka wiedza ekspercka, 3) niedobory kadrowe w urzędach, 4) unikanie odpowiedzialności przez urzędników. Konsultanci są także faktycznymi decydentami programowania rewitalizacji w gminach
Dospołeczny i odspołeczny charakter przestrzeni publicznej. Studium przypadku miasta Kobylina
Full text linkThe aim of the article is to examine how public spaces function in the town of Kobylin and whether they are sociopetal or sociofugal. The empirical material was collected with the participation of children aged 9–13 (using a geo-survey) and adult residents of the town (in-depth interview). A scenario containing questions about the characteristics of selected public spaces of the town and the possibilities of spending time and interpersonal contacts there was used for this study. The selection and order of questions served to obtain information and at the same time gave the respondent control over reporting their own experiences. The article begins with theoretical considerations on public spaces and their social nature. The study part analyzes several spaces of the small town of Kobylin (approx. 3,000 inhabitants) located in the Krotoszyn district on the Rdęca river, approx. 15 km northwest of Krotoszyn. These spaces are selected and assessed by residents in terms of their social functioning and landscape planning. Empirical research provided answers to two research questions related to the space of the analyzed town: 1) What is the nature of the sociopetal space in the context of their social functioning and spatial development? 2) What is the nature of the non-social space in the context of their social functioning and landscape planning. The article ends with a collection of features of the sociopetal or sociofugal space, collected as a result of literature and empirical research. The research showed that the public spaces identified by the residents of the town of Kobylin do not meet their needs. They require functional changes and additional investment to ensure that their use is safe, allows outdoor activity and social relations.Celem artykułu jest zbadanie, w jaki sposób funkcjonują przestrzenie publiczne w mieście Kobylinie i czy mają one charakter dospołeczny czy odspołeczny. Materiał empiryczny został zebrany przy udziale dzieci w wieku 9–13 lat (za pomocą geoankiety) oraz dorosłych mieszkańców miasta (wywiad pogłębiony). Artykuł rozpoczynają rozważania teoretyczne na temat przestrzeni publicznych i ich społecznego charakteru. W części studialnej dokonuje się analizy kilku przestrzeni miasta Kobylina, które zostają wybrane i ocenione przez mieszkańców pod kątem ich społecznego funkcjonowania i przestrzennego zagospodarowania. Artykuł kończy zbiór cech przestrzeni dospołecznej i odspołecznej, zebrany w wyniku badań literaturowych i empirycznych
Aktywność przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym w województwach opolskim i świętokrzyskim
Full text linkThe article aims to assess the the level of activity of enterprise with foreign capital in the Opole and Świętokrzyskie voivodeships in the years 2005–2023 and the dependence between the amount of investment expenditure of foreign capital and GDP and average wages. To achieve this goal, comparative analysis of the studied areas, literature analysis, descriptive statistics and the last squares methods were used. The analysis was based on data published by the Central Statistical Office. It was also found that the situation is more favorable in the Opole region, where one can see the tendency to create cluster structures in technologically advanced types of industrial activity: electrical engineering and automotive, related to the world market. The companies concentrated in them through constant investment, try to follow global technological progress and efficiency requirements. In the Świętokrzyskie voivodeship, foreign investors invest their capital mainly in traditional industries related to the extraction and use of mineral resources. The internationalization of their activities is limited by nature, and the prospects for their activity are determined by the further availability of mineral resources. These conditions are probably the reason for the decreasing trend in the amount of foreign capital and its investment activity. In the case of this region, unlike the Opole voivodeship, it cannot be stated that there is a significant statistical relationship between the volume of investments by foreign entities and the value of GDP per capita and average wages.Celem artykułu jest ocena aktywności przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym w województwach opolskim i świętokrzyskim w latach 2005–2023 oraz zależności między wielkością kapitału zagranicznego a PKB i przeciętnymi płacami. Na podstawie badania wykazano, że aktywność podmiotów z kapitałem zagranicznym w obydwu województwach utrzymuje się poniżej średniego poziomu w kraju. Korzystniej jednak kształtuje się sytuacja w województwie opolskim, gdzie można dostrzec tendencje powstawania struktur klastrowych w zaawansowanych technicznie rodzajach działalności przemysłowej: elektrotechnice i motoryzacji. W województwie świętokrzyskim inwestorzy zagraniczni największe środki ulokowali w zakłady produkujące materiały budowlane. Zakres i perspektywy aktywności tych podmiotów determinuje dostępność zasobów mineralnych. W przypadku tego województwa, w odróżnieniu od opolskiego, nie można stwierdzić, że istnieje istotna statystyczna zależność między wolumenem inwestycji podmiotów zagranicznych a PKB per capita i średnią płacą
Participation in just transition – gaps in applying deliberative governance in coal regions of Greater Poland, Lodzkie, Lower Silesia and Silesia
Full text linkArtykuł analizuje zastosowanie narzędzi proaktywnej partycypacji we wzmacnianiu zarządzania deliberatywnego (DG) w procesie planowania transformacji regionów węglowych. Główne pytanie badawcze brzmi: w jakim stopniu planowanie sprawiedliwej transformacji w polskich regionach węglowych (PCR) opierało się na zasadach proaktywnej partycypacji postulowanej w podejściu DG? Proaktywna partycypacja, stosowana w przypadku PCR wspieranych przez Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (JTF) – obejmujących Wschodnią Wielkopolskę, subregion wałbrzyski, Bełchatowski Obszar Transformacji (BAT) oraz regiony węglowe województwa śląskiego – napotyka na szereg barier w trakcie programowania Terytorialnych Planów Sprawiedliwej Transformacji (TJTP). Celem artykułu jest zatem identyfikacja luk w praktykach partycypacyjnych podczas programowania TJTP, które ograniczają wdrażanie DG. Badanie wykorzystuje ramy porównania ukierunkowanego (FCF), łącząc analizę koncepcyjną DG z pogłębionym przeglądem instrumentów partycypacyjnych stosowanych w TJTP w poszczególnych PCR. Metodologia opiera się na ramach koncepcyjnych projektu Horizon DUST oraz na pogłębionych wywiadach z decydentami w czterech PCR. Główne wyniki pozwalają na sformułowanie szczegółowej typologii luk proaktywnej partycypacji zidentyfikowanych w PCR, takich jak: ograniczony zakres stosowanych instrumentów partycypacyjnych, niewielkie wykorzystanie narzędzi cyfrowych, brak bezpośredniego zaangażowania obywateli, niedostateczne uwzględnienie poziomu lokalnego i sublokalnego oraz niezadowalające zaangażowanie władz publicznych.The paper explores the use of proactive participation tools in strengthening a deliberative governance (DG) within transition planning for coal regions. The main research question is: to what extent was the planning of the just transition in Polish Coal Regions (PCRs) based on the proactive participation postulated in the DG approach? Proactive participation, as applied in the case of PCRs supported by the Just Transition Fund (JTF) – including Eastern Greater Poland, the Walbrzych Subregion, the Belchatów Area of Transition (BAT), and the Silesian coal regions – have encountered a number of barriers during the programming of the Territorial Just Transition Plans (TJTPs). Therefore, the aim of the paper is to indicate the gaps in participatory practices during the programming of TJTPs for PCR that limit the DG. The study employs a focused comparison framework (FCF), combining a conceptual analysis of DG in context of detailed review of participatory instruments used in TJTPs across the PCRs. The methodology draws on the Horizon DUST project framework including in-depth interviews with policymakers and decision-makers in the four PCRs. The main findings highlight a detailed typology of gaps to proactive participation identified in the surveyed regions, including a limited range of participatory instruments, poor use of digital tools, lack of direct citizen involvement, insufficient consideration of local and sub-local levels, and the unsatisfactory commitment of public authorities
Regionalne zróżnicowanie środowiskowej efektywności rolnictwa w Polsce
Full text linkThe aim of this study is to assess the environmental efficiency of agriculture in Poland at the regional level, specifically at the NUTS 2 level. The significance of such research has grown in response to contemporary challenges faced by agriculture, including increased competition for alternative uses of natural resources, biodiversity conservation, food security, and climate change mitigation. This study employed the Data Envelopment Analysis (DEA) method, utilizing a modified BCC model that accounts for undesirable effects. Data on agricultural inputs and outputs for 2022 were sourced from the Local Data Bank, CSO studies, and the National Center for Balancing and Emissions Management. An analysis of the spatial variation in greenhouse gas (GHG) emissions revealed that regions with the lowest emissions were primarily those with unfavorable agrarian structures, which were associated with lower production intensity. Conversely, high emissions were observed in regions with high livestock density, particularly the Wielkopolska, Mazowieckie, and Podlaskie voivodeships. The study also assessed both production efficiency (excluding externalities) and environmental efficiency (including GHG emissions from agriculture) at the regional scale. Eight voivodeships – Zachodniopomorskie, Lubuskie, Wielkopolskie, Kujawsko-Pomorskie, Śląskie, Łódzkie, Mazowieckie, and Świętokrzyskie – demonstrated the highest production efficiency. The inclusion of the environmental component (i.e., greenhouse gas emissions) did not negatively affect their ranking among the studied voivodeships. For these regions, it is expected that reductions in undesirable outcomes would either lead to a decrease in desired outcomes or necessitate costly technological changes. In contrast, other regions exhibited changes in their rankings based on the environmental efficiency coefficient when compared to their production efficiency rankings. The results highlight the dominant role of production effects in the overall assessment of agricultural efficiency.Celem opracowania jest ocena środowiskowej efektywności rolnictwa w Polsce na poziomie województw. W badaniu zastosowano metodę DEA (Data Envelopment Analysis). Pozwoliło to na przeprowadzenie oceny efektywności produkcyjnej oraz efektywności środowiskowej badanych regionów. W przypadku ośmiu województw od- notowano pełną efektywność produkcyjną, a włączenie do modelu komponentu środowiskowego (emisji gazów cieplarnianych) nie spowodowało pogorszenia miejsca wśród badanych województw. W odniesieniu do pozostałych regionów obserwuje się zmiany pozycji w rankingu dotyczącego wskaźnika efektywności środowiskowej w stosunku do efektywności produkcyjnej. Z badań wynika, że redukcja tylko niechcianych rezultatów jest w przypadku produkcji rolniczej bardzo trudna, natomiast możliwa jest jednoczesna redukcja rezultatów pozytywnych i negatywnych
Procesy koncentracji ziemi w Polsce w świetle paradygmatu rozwoju D.C. Northa
No full textThe subject of this paper is the process of land ownership consolidation. The primary goal of the research is to address the question of whether a connection exists between institutional conditions arising from various historical experiences in Polish regions and the dynamics of land ownership concentration processes in Poland, and whether this can lead to a spatially diversified model of development for Polish agriculture. The research was conducted based on a critical analysis of literature concerning institutional aspects of rural areas and data from the General Agricultural Censuses of 2010 and 2020. The research results are presented in the form of process mapping. As indicated by the conducted studies, land ownership concentration processes are advancing in Polish agriculture, leading to the emergence of industrial agriculture, which may contradict the paradigm of sustainable development. However, in spatial terms, these processes occur unevenly, and their scale and dynamics depend on different historical experiences. Concentration processes are primarily visible in western and northern Poland, regions where an almost complete population exchange occurred as a result of World War II, leading to a disruption of institutional continuity. In Southeastern and Central Poland, these processes occur more slowly. This may lead to the formation of a dual model of agricultural development in Poland, where, on the one hand, industrial agriculture will operate, striving for increased competitiveness through productivity growth, and, on the other hand, sustainable agriculture will develop (in Southeastern and Central Poland).Przedmiotem rozważań w niniejszej pracy są problemy związane z procesem koncentracji własności ziemi. Głównym celem badań jest odpowiedź na pytanie, czy istnieje związek pomiędzy uwarunkowaniami instytucjonalnymi, wynikającymi z różnych doświadczeń historycznych polskich regionów, a dynamiką procesów koncentracji własności ziemi w Polsce i czy może to doprowadzić do zdywersyfikowanego przestrzennie modelu rozwoju polskiego rolnictwa.
Badania zostały przeprowadzone w oparciu o krytyczną analizę literatury przedmiotu dotyczącej aspektów instytucjonalnych obszarów wiejskich oraz dane z Powszechnych Spisów Rolnych z 2010 i 2020 r. Wyniki przedstawiono w formie mapowania procesów.
Na podstawie badań można stwierdzić, że w polskim rolnictwie postępują procesy koncentracji własności ziemi, prowadzące do powstawania rolnictwa industrialnego, co może stać w sprzeczności z paradygmatem zrównoważonego rozwoju. W wymiarze przestrzennym procesy te zachodzą jednak nierównomiernie, a ich skala i dynamika zależą od odmiennych doświadczeń historycznych. Przede wszystkim procesy koncentracji widoczne są w zachodniej i północnej Polsce, czyli w regionach, w których w rezultacie II wojny światowej nastąpiła niemalże całkowita wymiana ludności, co doprowadziło do zerwania ciągłości instytucjonalnej. W Polsce południowo-wschodniej i centralnej procesy te zachodzą wolniej. Może to przyczynić się do ukształtowania dualnego modelu rozwoju rolnictwa w Polsce, w którym to z jednej strony funkcjonować będzie rolnictwo industrialne dążące do wzrostu konkurencyjności poprzez wzrost produktywności, a z drugiej strony rozwijać się będzie rolnictwo zrównoważone (w południowo-wschodniej i centralnej Polsce)
Znaczenie samozatrudnienia jako podstawowej formy aktywizacji zawodowej – analiza regionalna
Full text linkThe aim of the article is to determine the importance of self-employment as a form of professional activation of unemployed people in individual regions of Poland. Self-employment is becoming an instrument whose role in reducing unemployment is becoming more and more important. For this reason, the article attempts to answer several key questions, namely: in which regions are the unemployed most likely to use this form of support? In which regions is the effectiveness of self-employment the highest? Is there a relationship between the structure of the unemployed and the decision to start your own business? In order to answer the questions asked, rankings of voivodeships in Poland were prepared, highlighting the key aspect of self-employment. The identification and analysis of the indicated relationships was possible thanks to a literature review and statistical data collected by the Central Statistical Office and reports from the Ministry of Development and Social Policy. The analysis confirmed that the role of self-employment is growing in the Polish economy, although with varying intensity in individual regions of Poland. The analysis of statistical data also allows us to conclude that there is a relationship between the structure of unemployment and interest in one’s own business, although it is not so obvious in every region. However, it should be remembered that although this is the simplest form of entrepreneurship, it can become an important factor in the development of a given region. Each new enterprise increases its growth possibilities, and although it has a sole proprietorship structure, there is a chance that due to the scale of such companies, some of them will expand their operations and employ employees in the future.Celem artykułu jest określenie znaczenia samozatrudnienia jako formy aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych w poszczególnych regionach Polski. Samozatrudnienie staje się bowiem instrumentem, którego rola w zmniejszaniu bezrobocia zaczyna znaczyć coraz więcej. Z tego też względu w artykule podjęto próbę odpowiedzi na kilka kluczowych pytań, a mianowicie: w których regionach bezrobotni najchętniej korzystają z takiej formy wsparcia? W których regionach skuteczność samozatrudnienia jest największa? Czy istnieje związek między strukturą bezrobotnych a decyzją o założeniu własnej firmy? W celu uzyskania odpowiedzi na postawione pytania sporządzono rankingi województw w Polsce, wyodrębniając ów kluczowy aspekt, jakim jest samozatrudnienie. Identyfikacja i analiza wskazanych zależności była możliwa dzięki przeglądowi literatury oraz danym statystycznym gromadzonym przez Główny Urząd Statystyczny, a także raportom i sprawozdaniom Ministerstwa Rozwoju i Polityki Społecznej
Poziom rozwoju mieszkalnictwa w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii
Full text linkThe aim of this article is to present and assess the level of housing development in the municipalities that make up Metropolis GZM. The study analyzes the spatial variation of the housing development index and documents changes in the housing situation since the establishment of the Metropolis GZM in 2017. An indicator-based method is used to determine the level of housing development. The data utilized in the study are sourced from the Local Data Bank and housing market reports published by the National Bank of Poland. The results indicate that the Metropolis GZM is dominated by municipalities with a high or medium level of housing development, which account for 51.2% of the municipalities in the metropolitan area. The two best-performing sub-regions in terms of housing development are Bytomski and Gliwicki. Approximately 17% of municipalities have a low level of housing development. A positive trend is the increase in the housing development level in municipalities surrounding the metropolis, which has reached the level of municipalities in the metropolitan core by 2022. Rural municipalities have shown a significant increase in housing development over the six years studied. Municipalities with a low level of housing development are characterized, among other things, by insufficient results in housing construction, particularly in the areas of social and municipal housing. The highest level of housing development is found in municipalities focused on improving housing standards and implementing social rental housing.Celem artykułu jest przedstawienie i ocena stopnia rozwoju mieszkalnictwa w gminach tworzących GZM. W badaniu skoncentrowano się na analizie przestrzennego zróżnicowania wskaźnika rozwoju mieszkalnictwa oraz wskazano na zmiany, które zaszły od momentu powstania Metropolii. Zastosowano metodę wskaźnikową, korzystając z danych pochodzących z Banku Danych Lokalnych oraz Narodowego Banku Polskiego. Wyniki badania wskazują, że w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii dominują gminy o wysokim lub średnim poziomie rozwoju mieszkalnictwa. Najlepsze pod względem rozwoju mieszkalnictwa są dwa podregiony – bytomski i gliwicki. Niski poziom rozwoju mieszkalnictwa dotyczy około 17% gmin. Pozytywnym zjawiskiem był wzrost poziomu rozwoju mieszkalnictwa w gminach stanowiących otoczenie Metropolii, który w 2022 r. osiągnął poziom gmin wchodzących w skład rdzenia Metropolii. W gminach wiejskich odnotowano znaczący wzrost poziomu rozwoju mieszkalnictwa w badanych latach
Sektor usług i jego zmiany w Polsce i innych krajach UE w latach 1995–2012
Full text linkDynamicznemu rozwojowi usług, jaki następuje w Polsce od początku lat 90. XX w., towarzyszą przemiany związane ze strukturą sektora usług. Analiza zmian zachodzących w gospodarce prowadzi do wniosku, że coraz większego znaczenia w sektorze usług nabierają usługi wyspecjalizowane, zatrudniające pracowników o wysokich kwalifikacjach zawodowych, wśród nich usługi o wysokim nasyceniu wiedzą oraz grupa usług dla producentów i dla biznesu. Celem pracy jest prezentacja przemian zachodzących w sektorze usług w Polsce na tle innych państw Europy. Analiza zmian strukturalnych zostanie przeprowadzona w oparciu o Polską Klasyfikację Działalności (NACE), na podstawie danych publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny i Eurostat
Wprowadzenie
Full text linkPrzedstawiamy Państwu nr 74 czasopisma „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna” przygotowywanego przez Wydział Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stanowi on zbiór dwunastu artykułów opracowanych przez autorów z ośrodków naukowych z całej Polski w formule varia. W tym tomie autorzy poruszają problematykę polityki regionalnej, współpracy metropolitalnej, zróżnicowań przestrzennych rozwoju, w tym znaczenia zależności od ścieżki w procesach rozwoju regionalnego, wpływu uwarunkowań kulturowych na procesy rozwojowe, wyzwań programowania i wrażania przemian rewitalizacyjnych, charakteru przestrzeni publicznej oraz znaczenia dostępu do infrastruktury cyfrowej na obszarach wiejskich