Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Not a member yet
783 research outputs found
Sort by
Wpływ planowanej kolei linowej na zmianę dostępności publicznego transportu zbiorowego na obszarze osiedla Bohnice w Pradze
Full text linkThe main objective of this study is to determine the changes in accessibility to public transport in the residential area of Bohnice in Prague as a result of the cableway construction plan. The spatial scope of the article covers the territory of the capital city of Prague with a special focus on the northern part of the city where the Bohnice residential area is located. An accessibility analysis of public transport was carried out, which showed good accessibility in the areas neighboring the Bohnice residential area, except Praha 6, and reasonably acceptable accessibility to the city center. In addition, the concept of improving the functioning of public transport in the Municipal Districts of Praha Troja and Praha 8 was analysed and its impact on the changing time accessibility was assessed. As a result of the investment, transport accessibility has improved, especially between the Bohnice residential area and Praha 6. The construction of a cableway reduced the travel time between these places by half, from approximately 30 minutes to approximately 15 minutes. Thanks to the analyses carried out, it was possible to give a positive opinion on the planned construction of the cableway and recommended the implementation of the investment. Despite this in February 2024, Prague’s Department of Environmental Protection rejected a project for a cableway in Troja Valley, citing negative impacts on the landscape. While acknowledging potential air quality improvements, officials highlighted the project’s visual intrusion.Celem opracowania jest określenie zmian dostępności publicznego transportu zbiorowego na obszarze osiedla Bohnice w Pradze na skutek realizacji planu budowy kolei linowej. Artykuł skupia się na analizie dostępności osiedla mieszkaniowego Bohnice zlokalizowanego w północnej części Pragi. Pomiaru dostępności dokonano przy wykorzystaniu metody analizy właściwości obrazów rastrowych, a rezultaty przedstawiono na rycinach utworzonych za pomocą oprogramowania GIS. Wyniki analizy wskazują na wyraźną poprawę dostępności na badanym obszarze. Na podstawie analiz przedstawiono rekomendacje dla realizacji projektu budowy kolei linowej. Dodatkowo w artykule przybliżono aktualny stan opisywanego przedsięwzięcia
Wprowadzenie
Full text linkZapraszamy Państwa do zapoznania się z nr 77 czasopisma „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna” przygotowywanego przez Wydział Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stanowi on dziewiąty zeszyt serii poświęconej wyzwaniom rozwojowym Wielkopolski. Dostrzegając niedostatek aktualnych opracowań na temat problemów społecznych i ekonomicznych naszego regionu, Redakcja, przy aprobacie ówczesnej Rady Instytutu Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, postanowiła, że począwszy od 2016 r. każdy czwarty w danym roku zeszyt naszego czasopisma będzie miał charakter tomu zbierającego wyniki badań regionalnych dotyczących województwa wielkopolskiego. Zakładamy, że podjęta inicjatywa przyczynia się do tworzenia cennego poznawczo zbioru wyników analiz, których zakres przestrzenny obejmuje Wielkopolskę. W niniejszym tomie autorzy szesnastu artykułów poruszają bardzo zróżnicowaną problematykę, prezentując wyniki analiz odnoszących się zarówno do obszarów całej Wielkopolski, jak i studiów przypadku pojedynczych jednostek położonych w granicach województwa wielkopolskiego
Stan planowania miejskiej adaptacji do zmiany klimatu w województwie wielkopolskim
Full text linkAdaptation planning in Polish cities has been optional and has focused mainly on the largest cities with more than 100,000 residents. The enactment of the Act of November 27, 2024, amending the Law – Environmental Protection Law and certain other laws, introduces an obligation for all cities with 20,000 residents and more to have a climate change adaptation plan. The question arises: Will the new planning obligation pose a major challenge for cities in the province? This study examined the status of climate change adaptation planning in all 119 cities in the Wielkopolska Province. The material for the study consisted of resolutions of City Councils published on the official websites of City Offices or in the Public Information Bulletin from 01.01.2015 to 30.06.2025 on climate change adaptation planning. The obligation to have a municipal climate change adaptation plan (MPA) by January 2, 2028, applies to 17 cities (according to the population as of 31.12.2024), which accounts for 14% of all cities in the Wielkopolska Province. In this group, the two largest cities – Poznań and Kalisz – have a municipal adaptation plan enacted in accordance with the Act of November 27, 2024, another 14 cities have an adaptation document prepared or are in the process of preparing one, and one city has not started the procedure for preparing a plan. Making it mandatory to have a municipal adaptation plan has significantly increased the number of cities starting to prepare MPAs. However, making adaptation planning dependent on city size perpetuates the existing relationship between city size and the advancement of climate change adaptation planning. A declining urban population may reduce the number of cities in the province required to have a municipal adaptation plan.Dotychczasowe planowanie adaptacji w polskich miastach było fakultatywne i ukierunkowane głównie na największe miasta. Wejście w życie ustawy z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, wprowadza obowiązek posiadania planu adaptacji do zmiany klimatu przez miasta liczące 20 tys. mieszkańców i więcej. Powstaje pytanie, czy nowy obowiązek planistyczny będzie stanowił duże wyzwanie dla miast w województwie wielkopolskim? W pracy zbadano stan planowania adaptacji do zmiany klimatu we wszystkich 119 miastach województwa wielkopolskiego. Ustalono, że obowiązek posiadania miejskiego planu adaptacji do zmiany klimatu (MPA) do 2 stycznia 2028 r. dotyczy 17 miast (14% wszystkich miast). W tej grupie 2 miasta spełniły już wymogi ustawy, 14 ma opracowany dokument dotyczący adaptacji lub jest w trakcie jego przygotowania, jedno miasto nie rozpoczęło przygotowania planu
Rola błękitno-zielonej infrastruktury w kształtowaniu zdolności adaptacyjnych miast do zmian klimatu. Studium wybranych miast województwa wielkopolskiego położonych w dolinie Warty
Full text linkThe article presents the results of an assessment of the ecological potential of cities in terms of adaptation and mitigation to climate change. Five cities in Wielkopolska province located in the Warta River Valley were selected for the study: Luboń, Oborniki, Puszczykowo, Pyzdry and Sieraków. The analysis was based on an inventory of blue-green infrastructure (BGI) elements, taking into account their generic structure, function and spatial layout. The assessment used a system of indicators defining the role of BGI in shaping the resilience of cities to threats resulting from climate change. Therefore, the indicators were aggregated into four main categories of characteristics, i.e., natural diversity, modularity of natural structures, ecological connectivity, and ecological functionality. In summarizing the research results, the strengths and weaknesses of blue-green infrastructure in individual cities were identified, and an analysis was conducted of the targeted measures contained in local strategic documents that take into account the role of BGI in adaptive management. To this end, a review of studies in the field of spatial planning and environmental protection was conducted. The analysis revealed a different structure and spatial arrangement of blue-green infrastructure in the studied cities, which weighed on the assessment of their adaptability. Sieraków and Puszczykowo stand out for their comprehensive and well-developed BGI system, with supra-local importance and high functionality. Among the main factors contributing to the high potential of BGI are the large share of natural areas, their generic diversity and functions related to climate regulation and water retention. Lubon is characterized by low potential values in almost all groups of features. Particularly problematic issues include: significant fragmentation of ecological patches, low density of ecological corridors and their collision with technical infrastructure elements, as well as unfavorable spatial distribution of the urban heat island. The negative conditions found in Lubon also partially affect to Pyzdry and Oborniki.Artykuł przedstawia wyniki oceny potencjału ekologicznego miast w aspekcie adaptacji i mitygacji do zmian klimatu. Do badań wytypowano pięć miast województwa wielkopolskiego położonych w dolinie Warty: Luboń, Oborniki, Puszczykowo, Pyzdry i Sieraków. Analizę oparto na inwentaryzacji elementów błękitno-zielonej infrastruktury (BZI) z uwzględnieniem ich struktury rodzajowej, funkcji oraz układu przestrzennego. W ocenie zastosowano system wskaźników określających rolę BZI w kształtowaniu odporności miast na zagrożenia wynikające ze zmian klimatu. W związku z tym wskaźniki zagregowano do czterech głównych kategorii cech, takich jak: różnorodność przyrodnicza, modułowość struktur przyrodniczych, łączność ekologiczna oraz funkcjonalność ekologiczna. W podsumowaniu wyników badań zidentyfikowano mocne i słabe cechy błękitno-zielonej infrastruktury w poszczególnych miastach oraz przeprowadzono charakterystykę działań kierunkowych zawartych w lokalnych dokumentach strategicznych, które uwzględniają BZI oraz jej rolę w adaptacyjnym zarządzaniu miastami. W tym celu dokonano przeglądu opracowań z zakresu planowania przestrzennego oraz ochrony środowiska
Wzorce przemian demograficznych w województwie wielkopolskim w latach 2002–2024
Full text linkThis study presents an analysis of population changes in the Wielkopolskie Voivodeship and their spatial patterns, which occurred between 2002 and 2024. The study focused on the age structure of the population and factors contributing to population changes during this period in the voivodeship’s counties and municipalities. Selected descriptive and multivariate statistical tools were used in the study (including the Ward method). Spatial autocorrelation was examined for selected demographic indicators. A typology of factors contributing to population changes during the study period was also developed. The analysis was based on statistical data from Statistics Poland’s publications. Between 2002 and 2024, the demographic situation in Wielkopolskie was relatively favorable compared to most other voivodeships, which was due to, among other things, one of the highest fertility rates, a positive migration balance, and a slightly lower level of demographic aging. Over the next decade, the voivodeship’s population is expected to decline. During the investigated period, a shift in spatial patterns in population processes occurred. At the beginning of the 21st century, demographically younger areas were located primarily in the northern and central parts of the region, while Poznań and the outskirts of the southeastern part of the voivodeship were among the oldest. In 2024, the least favorable demographic situation was observed in cities and municipalities located on the outskirts, particularly in the northern and eastern parts of the voivodeship (in the case of many of them, actual population decline occurred annually). However, a relatively more favorable demographic situation, i.e., with the lowest demographic aging and population growth (often annual, resulting primarily from migration, but in many cases also from natural increase), was observed in rural municipalities located around larger cities (especially Poznań).W opracowaniu przedstawiona została analiza przemian ludnościowych w województwie wielkopolskim oraz ich wzorców przestrzennych, jakie wystąpiły w okresie 2002–2024. Zakres tematyczny badania dotyczył struktury wieku populacji oraz czynników zmian w stanie ludności w powiatach i gminach województwa. W badaniu wykorzystano wybrane narzędzia statystyki opisowej i wielowymiarowej. W przypadku wybranych współczynników demograficznych zbadano występowanie autokorelacji przestrzennej. Przeprowadzono także typologię czynników zmian stanu ludności w badanym okresie. Podstawę analiz stanowiły dane statystyczne pochodzące z publikacji GUS
Przemiany przestrzenne w województwie wielkopolskim w kontekście koncentracji i rozpraszania zabudowy
Full text linkThe focus of this research is on the spatial evolution of the built environment within the Greater Poland Voivodeship, spanning from 2014 to 2023. The recent amendments to legal frameworks governing spatial planning in Poland are designed to mitigate the emergence of uncoordinated and haphazard development, promoting instead the formation of densely urbanized areas. Within this context, the purpose of this study is to assess the evolution of construction activities in Greater Poland, specifically evaluating whether they have resulted in more compact clusters or if new developments have exacerbated urban sprawl. To achieve this, a comparative analysis of the built environment in 2014 versus 2023 was performed utilizing the DBSCAN algorithm. This algorithm is a density-based clustering method that identifies areas with a higher density of structures relative to their surroundings. For the purposes of this analysis, criteria were set to a minimum of 500 buildings, with a maximum permissible inter-structure distance of 1,000 meters. Building data was sourced from the BDOT10k database. The analysis revealed a 10% growth in the built-up area across Greater Poland from 2014 to 2023, with an approximately 20% rise in the number of buildings forming clusters and a 2% rise in those outside clusters. However, when focusing on newly erected structures, findings indicate that nearly 60% of these new constructions formed clusters with pre-existing buildings, whereas around 40% were dispersed. Despite the fact that cluster formation prevails and a trend towards more compact grouping is evident with a diminishing proportion of non-clustered structures, the fact that over 40% of new facilities are situated significantly apart from existing developments underscores the imperative to further restrict uncontrolled expansion. Implementing new tools, such as designated infill development areas within general plans, may effectively mitigate urban sprawl.Przedmiotem badań są przemiany przestrzenne zabudowy w województwie wielkopolskim zachodzące w latach 2014–2023. Celem pracy jest zweryfikowanie, w jaki sposób w wymienionym okresie rozwijała się zabudowa, w szczególności czy nowe reali – zacje przyczyniały się do występowania zjawiska urban sprawl. Analizy stanu zabudowy z wykorzystaniem algorytmu DBSCAN wykazały, że prawie 60% budynków powstałych po 2014 r. stworzyło klastry z dotychczasową zabudową. Ponad 40-procentowy przyrost nowych obiektów położonych w znacznym oddaleniu od istniejących siedlisk świadczy o konieczności dalszego ograniczania niekontrolowanej zabudowy. Nowe narzędzie, jakie stanowią obszary uzupełnienia zabudowy w planach ogólnych, może przyczynić się do ograniczenia zjawiska urban sprawl
Koncentracja działalności gospodarczej w miastach należących do Polskiej Krajowej Sieci Miast Cittaslow
No full textThe Polish National Cittaslow Network associates small cities which, in line with the slow city concept, strive towards sustainable development and ensurance of proper relations between economic development, care of the natural environment and improved quality of life of the city residents. The development of Polish slow cities should rely on the local, endogenous potential. Thus, an opportunity for every slow city to develop is through the support to local producers and development of local production, and in particular the support of the dominant branches that could allow the city to achieve some specialisation. The aim of this study has been to analyse the concentration of business activity in the member cities of the Polish National Cittaslow Network, and to identify potential areas for specialisation of each city. The study covered 36 cities which belong to the Polish National Cittaslow Network. To evaluate the degree of concentration of the PKD sections (Polish Classification of Business Activities) in this cities, Florence’s location quotient was applied. The value of this index in year 2022 and the dynamics of its change in years 2018–2022 were calculated. The classification of the PKD sections in every city was also performed, thereby distinguishing four clusters. Based on the study, it has been demonstrated which PKD sections corresponded to the highest degree of the concentration of business activities. The sections which can be referred to as the “engines of the local economy” have been identified. Other clusters of the PKD sections have been also distinguished, which have been named as: developing sections, sections losing importance, sections of the marginal importance for the local economy. The study results have a practical dimension as they point to potential directions in the specialisation of the Polish slow cities.Polska Krajowa Sieć Miast Cittaslow zrzesza małe miasta, które zgodnie z założeniami koncepcji slow city dążą do zrównoważonego rozwoju i zapewnienia odpowiednich relacji między wzrostem gospodarczym, dbałością o środowisko i poprawą jakości życia mieszkańców. Rozwój polskich slow cities powinien odbywać się w oparciu o lokalny, endogeniczny potencjał. Szansą poszczególnych miast w tym zakresie jest więc wspieranie producentów lokalnych i rozwój lokalnej wytwórczości, a w szczególności wspieranie branż dominujących, w których miasta mogłyby osiągnąć specjalizację. Celem badań była analiza koncentracji działalności gospodarczej w miastach należących do polskiej sieci Cittaslow oraz identyfikacja obszarów specjalizacji poszczególnych miast. Badaniami objęto 36 miast należących do sieci. Do oceny stopnia koncentracji sekcji PKD w tych miastach wykorzystano iloraz lokalizacji Florence’a. Obliczono wartość tego wskaźnika dla roku 2022, jak również jego dynamikę zmian w okresie 2018–2022. Przeprowadzono też klasyfikację sekcji PKD w poszczególnych miastach, wyróżniając cztery skupienia. Na podstawie badań wykazano, w których sekcjach PKD występuje w miastach największy stopień koncentracji działalności gospodarczej. Zidentyfikowano sekcje, które w danych miastach można nazwać „kołami napędowymi” ich lokalnej gospodarki. Zidentyfikowano także pozostałe skupienia sekcji PKD: sekcje rozwojowe, sekcje tracące na znaczeniu, sekcje o marginalnym znaczeniu dla lokalnej gospodarki. Wyniki badań mają wymiar praktyczny, wskazują bowiem kierunki specjalizacji lokalnej badanych slow cities
Model struktury funkcjonalno-przestrzennej jako element strategii rozwoju województwa
Full text linkThe article presents research and its results aiming at an attempt to systematise knowledge and experience on functional and spatial structure models as new elements of voivodeship development strategies in Poland. The article presents the new legal regulations in Poland and the state of the existing theoretical knowledge on such models, followed by an analysis of the available, existing voivodeship development strategies in Poland. It was pointed out that the concept of functional and spatial structure model is not a new one. So far, however, this concept has occurred more often within spatial, normative planning than strategic planning.
The takeover of the concept of the model by strategic planning is an attempt to integrate spatial planning more closely with strategic planning. The new development strategies are intended to fulfill the objectives of closer integration and coherence of the system of new spatial planning acts. However, this integration should not only consist in the integration of normative and strategic planning. It should integrate, first and foremost, the actions taken by planning actors and originators up to now within different fields and domains. This type of integration can be called horizontal. However, the strategy should also fulfill the objectives of vertical integration, i.e. one in which the activities of development policy actors at different levels will be made coherent. A special place in this system will be occupied by the voivodeship development strategy together with its integral element – the model of the functional and spatial structure.
On the basis of an attempt to systematise the existing knowledge and an analysis of the existing provincial development strategies, two basic types of structure models were identified: a static-subject model and a dynamic-entity model. These models can be recognized as certain extreme models. The most frequently used type of model will certainly be their variant – a hybrid model, combining some features of one and the other type.The article concludes with some recommendations for further research and the search for optimal forms of models at regional scales.Artykuł prezentuje badania, których celem była próba systematyzacji wiedzy i doświadczeń na temat modeli struktury funkcjonalno-przestrzennej jako nowych elementów strategii rozwoju województw. W artykule dokonano przeglądu stanu prawnego oraz stanu wiedzy teoretycznej na temat modeli, a następnie przeprowadzono analizę dostępnych, obowiązujących strategii rozwoju województw w Polsce. Na podstawie próby systematyki wiedzy oraz analizy zidentyfikowano dwa typy modeli struktury: model statyczno-przedmiotowy oraz dynamiczno-podmiotowy oraz ich pewne odmiany pośrednie – modele hybrydowe. Artykuł kończą wnioski w postaci rekomendacji do dalszych badań oraz poszukiwań optymalnych form modeli w skalach regionalnych
Skuteczność wdrażania polityki spójności w regionach UE – modelowanie przestrzenne z uwzględnieniem różnych typów powiązań międzyregionalnych
Full text linkThe aim of the article is to assess the effectiveness of Cohesion Policy implementation in the regions of European Union countries, taking into account different types of interregional relations. Given the ambiguity of research findings regarding the impact of European fund expenditures on economic growth, an attempt was made to develop spatial econometric models that define spatial interactions between regions in various ways. These interactions were incorporated into the modelling process by using of six different types of spatial weight matrices: distance, contiguity, block weights, mixed, freight flows, and migration flows. The study covers 262 regions from 28 European Union countries (including the United Kingdom and Croatia) over the period 2007–2022. The results obtained align with studies indicating the conditional effectiveness of Cohesion Policy implementation. However, in contrast to previous research, our analysis suggests that the identification of the positive impact of European funds on economic growth may depend on the approach used in econometric modelling. While classical ordinary least squares (OLS) models did not confirm the impact of EU funds, the spatial approach enabled positive verification of the analysed relationship. Furthermore, the results obtained demonstrate that the method of quantifying the relations between regions (resulting from the applied spatial weights matrix) is significant in this context.Celem artykułu jest weryfikacja skuteczności realizacji polityki spójności w regionach państw Unii Europejskiej z uwzględnieniem różnych typów powiązań międzyregionalnych. Wobec niejednoznaczności wyników badań, które odnoszą się do wpływu wydatkowania funduszy europejskich na wzrost gospodarczy, podjęto próbę budowy przestrzennych modeli ekonometrycznych definiujących w różny sposób oddziaływania przestrzenne pomiędzy regionami. Interakcje te zostały uwzględnione w modelowaniu poprzez zastosowanie sześciu różnych rodzajów macierzy wag przestrzennych: odległości, przyległości, przynależności blokowej, mieszanej, przepływów towarowych i przepływów migracyjnych. Zakresem badania objęto 262 regiony z 28 krajów Unii Europejskiej (włączając Wielką Brytanię i Chorwację) w latach 2007–2022
Zróżnicowanie poziomu rozwoju gospodarczego województw w Polsce w latach 2011–2022. Prognozy na lata 2023–2025 z wykorzystaniem łańcuchów Markowa
Full text linkThe aim of the article is to present the disparities in the economic development levels of voivodeships in Poland from 2011 to 2022 based on the taxonomic indicator SK and to forecast the changes in the voivodeships’ membership in specific quartile groups for the years 2023–2025 due to the SK values. For selected macroeconomic variables, SK indicator values were calculated, identifying quartile groups of voivodeships with similar levels of economic development. The use of Markov chains allowed for the estimation of the transition probability matrix for voivodeships between groups, based on which forecasts of changes in the voivodeships’ membership in specific quartile groups were obtained for the next three years. The study showed an increase in the economic level of all Polish voivodeships. The Mazowieckie, Dolnośląskie, Wielkopolskie and Śląskie voivodeships belonged to the first quartile group throughout the analyzed period, achieving the highest level of economic development measured by the SK indicator. The most frequent transitions were between the second and third quartiles, while changes in the fourth quartile were observed very rarely. The average SK indicator values for the years 2011–2022 calculated for each voivodeship range from 0.4233 (Świętokrzyskie voivodeship) to 0.7809 (Mazowieckie voivodeship), confirming the persistent disparities in the economic development levels of voivodeships. The data used in the study was sourced from the Local Data Bank.Celem artykułu jest określenie zmian przynależności województw do poszczególnych grup kwartylowych ze względu na wartość wskaźnika SK mierzącego poziom rozwoju gospodarczego województw w latach 2011–2022 oraz prognoza przesunięć województw pomiędzy tymi grupami w kolejnych latach 2023–2025 z wykorzystaniem łańcuchów Markowa. Badanie wykazało wzrost poziomu gospodarczego wszystkich polskich województw. Województwa: mazowieckie, dolnośląskie, wielkopolskie i śląskie przez cały analizowany okres należały do pierwszej grupy kwartylowej, osiągając najwyższy poziom badanego zjawiska mierzonego wskaźnikiem SK. Najczęściej występowały zmiany przynależności pomiędzy drugą a trzecią grupą, podczas gdy zmiany w czwartej grupie kwartylowej obserwowano bardzo rzadko. Średnie wartości wskaźnika taksonomicznego SK z lat 2011–2022 obliczone dla każdego z województw wynoszą od 0,4266 do 0,7848, co potwierdza utrzymujące się dysproporcje w poziomie rozwoju gospodarczego województw. Źródłem danych wykorzystanych w badaniu jest Bank Danych Lokalnych