Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Not a member yet
783 research outputs found
Sort by
Cyfrowe kompetencje mieszkańców Wielkopolski na tle regionów Polski – ujęcie porównawcze
Full text linkThe aim of this article is to diagnose and assess the level of above-basic digital competences of the inhabitants of the Wielkopolskie voivodeship compared to other regions of Poland. The study is based on the European Digital Competence Framework (DigComp) and the latest data from Statistics Poland (GUS 2024). The methodological approach combines the digital gap analysis, cluster analysis and statistical tests, which allowed for the identification of regional typologies and for determining the position of Wielkopolska on the digital competence map of Poland. The findings reveal significant spatial disparities in digital skills across Polish regions. Wielkopolska is classified among the regions with a relatively high level of advanced digital competences, yet with noticeable gaps in the area of cybersecurity. The identified regional typologies clearly indicate the need for territorially differentiated policies aimed at developing human digital capital, taking into account local resources, socio-economic conditions and existing skill levels. The results highlight the strategic importance of fostering digital competences not only for strengthening the position of individuals in the labour market, but also for enhancing the overall competitiveness and resilience of regions in the context of dynamic technological change. This study contributes to the ongoing debate on the role of digital skills as a crucial factor in reducing spatial inequalities and supporting sustainable regional development within knowledge-based economies.Celem artykułu jest diagnoza i ocena poziomu ponadpodstawowych kompetencji cyfrowych mieszkańców województwa wielkopolskiego na tle regionów Polski. Badanie oparto na Europejskich Ramach Kompetencji Cyfrowych (DigComp) oraz danych GUS z 2024 r., wykorzystując metodę luki rozwojowej, analizę skupień i testy statystyczne. Wyniki ujawniły wyraźne przestrzenne zróżnicowanie kompetencji cyfrowych, a Wielkopolska znalazła się w grupie regionów o stosunkowo wysokim poziomie zaawansowania, choć z pewnymi deficytami w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego. Zidentyfikowana typologia regionów ukazuje potrzebę dostosowania działań rozwojowych do lokalnych uwarunkowań. Uzyskane rezultaty wpisują się w debatę nad rolą kompetencji cyfrowych jako kluczowego czynnika zmniejszania nierówności i wzmacniania konkurencyjności regionalnej
Ucieczka z uwięzienia na ścieżce rozwojowej. Ekoinnowacje w transformacji regionu węglowego. Przykład Wielkopolski Wschodniej
Full text linkA new energy paradigm based on, among other things, the development of eco-innovation offers an opportunity to escape from lock-in on the development path of coal regions. One such area is Eastern Greater Poland. The purpose of the article is to identify the mechanism of escape from negative lock-in on the development path of a coal region such as Eastern Greater Poland, and to determine the dynamics and spatial differences in eco-innovations of manufacturing enterprises in the region. Achieving the above goal was made possible by analyzing data from the Central Statistical Office on the adoption of eco-innovations in enterprises in Eastern Greater Poland. The research was also based on interviews on barriers to eco-innovation adoption conducted with representatives of local business, NGOs and institutions related to regional development. In addressing the first objective of this article, it was challenging to determine definitively which mechanism of escaping path dependency could be adopted in the case of the ongoing transformations in the coal region of Eastern Greater Poland. It appears that this escape should rely on diversifying the economy towards technologically related industries. In this scenario, the previously dominant industrial sectors gradually decline, yet the key competencies associated with them continue to be utilized by newly emerging, technologically similar enterprises. Regarding the second objective of this article, a spatial pattern can be observed in the adoption of eco-innovations and the dynamics of this process. The hierarchy of settlement centers plays a crucial role in this process. As a result, the largest city in terms of population – Konin – and the Konin County hold the leading position. At the same time, a high growth rate of eco-innovations was recorded in Turek County, which, as revealed by interviews and statistical data, is linked to a high level of entrepreneurship.Nowy paradygmat energetyczny oparty m.in. na rozwoju ekoinnowacji, ograniczających wpływ działalności człowieka na środowisko, daje nowe możliwości rozwojowe regionom węglowym, do których należy m.in. Wielkopolska Wschodnia. Cel artykułu polega na określeniu mechanizmu ucieczki z uwięzienia (lock-in) na ścieżce rozwoju oraz na określeniu dynamiki i przestrzennego zróżnicowania ekoinnowacyjności przedsiębiorstw produkcyjnych we wschodniej Wielkopolsce. Osiągnięcie powyższego celu było możliwe dzięki analizie danych pochodzących z Głównego Urzędu Statystycznego, dotyczących wdrażania ekoinnowacji w średnich i dużych przedsiębiorstwach w badanym regionie. Badania oparto również na wywiadach poświęconych ekoinnowacyjności przedsiębiorstw, przeprowadzonych z przedstawicielami lokalnego biznesu, organizacji pozarządowych i instytucji związanych z rozwojem regionalnym
Transformacja lokalnych systemów kolei w Polsce w XXI wieku w kontekście historycznych przemian transportu kolejowego
Full text linkPublikacja monografii „Transformacja lokalnych systemów kolei w Polsce w XXI wieku w kontekście historycznych przemian transportu kolejowego” stanowi próbę kompleksowego przedstawienia procesu transformacji lokalnych systemów kolei w Polsce wraz z opisem uwarunkowań, które kształtowały przebieg tego procesu. Perspektywa autora, współpracującego od lat z samorządowymi i pozarządowymi zarządcami infrastruktury, pozwala spojrzeć na zjawiska zachodzące w tym obszarze „od wewnątrz” i wziąć pod uwagę także kontrowersyjne, mało znane lub nieobecne w dyskusji naukowej uwarunkowania funkcjonowania lokalnych systemów kolei w Polsce. Koleje lokalne tworzą wyizolowane systemy techniczno-społeczno-ekonomiczne, zarządzane przez autonomicznych zarządców infrastruktury i obsługujące przewozy na ograniczonym, określonym obszarze oddziaływania (niezależnie od pozostałych podobnych systemów)
Zagraniczne migracje absolwentów szkół średnich na przykładzie województwa lubelskiego
Full text linkThe aim of the article is to identify and assess the intensity, selectivity, and destinations of post-secondary school international migration, which has so far been poorly recognized. The authors used a unique dataset from five editions of census-type surveys tracking the mobility of secondary school graduates in Lublin (Poland), conducted annually between 2016 and 2020, which provided information on the international migration patterns of 572 individuals. The article examines the scale and structure of both student and economic migration.
The international migration rate among graduates was 3.4%, with nearly half of migrated individuals studying at Higher Education Institutions (HEIs). The migration rate remained relatively stable during the studied period of 2016–2020, including the pandemic year of 2020. The selectivity of migration was assessed using structural indicators and logit models. Higher mobility was confirmed among women (especially in student migration) and graduates of technical schools (particularly in economic migration). The likelihood of student migration was significantly increased by obtaining an International Baccalaureate diploma, and graduates with higher final exam scores also displayed a greater propensity for migration. The determinants of economic migration were found to be different: the risk of migration was higher for those with lower exam scores or those who did not take (or were not eligible to take) the exam.
The research shows that fields of study chosen by migrants differed from those selected by their peers in Poland. Fields such as business, administration and law, humanities and arts, and natural sciences and mathematics were relatively more popular abroad, whereas engineering, industry, construction, services, education, and agriculture, forestry, fisheries, and veterinary sciences were less popular.
The United Kingdom was the most popular destination regarding both student and labor migration; however, its popularity significantly declined over the study period. What is more, the consequences of Brexit appear to have a much stronger impact on post-secondary migrations than on total permanent emigrations reported by Statistics Poland (GUS). Considering student migration, young individuals tend to choose HEIs ranked higher in the Shanghai Ranking than top Polish universities, though only a small number of graduates began studies at institutions ranked in the top 100. Both the decision on fields of study and university selection align with the findings of human capital theory and sociological theories of migration. Interviews with talented youth provided further insights into the motives behind their mobility, which included a belief in the superiority of Western education systems over the Polish one, a desire for life change, and the wish to experience a different lifestyle from that in Poland. The level of economic development of their home city or region had little influence on their decisions. Overall, this student migration appears to be primarily driven by pull factors associated with the destination area, while push factors specific to the home region play a minimal role. In the case of economic migration, on the other hand, the situation in the labor market of the home region appears to play a significant role.Celem artykułu jest identyfikacja i ocena natężenia, selektywności i kierunków zagranicznych migracji pomaturalnych, które pozostają dotychczas bardzo słabo rozpoznane. Autorzy wykorzystali unikalne dane pochodzące z pięciu edycji badań losów absolwentów szkół średnich realizowanych w Lublinie w latach 2016–2020, które dostarczyły informacji o migracjach zagranicznych 572 osób. W artykule przeanalizowano skalę i strukturę zarówno migracji edukacyjnych, jak i ekonomicznych. Na podstawie informacji o wyniku egzaminu maturalnego potwierdzono pozytywną selekcję w odniesieniu do migracji edukacyjnych i negatywną selekcję w odniesieniu do migracji ekonomicznych. W dyskusji wykorzystano wywiady z uzdolnioną młodzieżą, oceniając migracje absolwentów zarówno z perspektywy teorii migracji, jak i konsekwencji dla regionu wysyłającego
Wpływ polityki regionalnej na poziomie NUTS 2 na rozwój gospodarki cyfrowej w Polsce
Full text linkThis article examines the role of regional policy in shaping the development of the digital economy in Poland, with a focus on the NUTS 2 level (voivodeships). Its main objective is to assess the extent to which regional development strategies incorporate issues related to digital transformation, and to evaluate how closely they align with the actual level of digital development across regions. The study employs two complementary approaches: a qualitative analysis of 16 regional strategies for the period up to 2030, and a quantitative analysis based on selected statistical indicators related to digital infrastructure, competencies, and employment in high-tech sectors. The qualitative part involves classifying regions according to the presence and intensity of references to key components of the digital economy, such as infrastructure, digital education, e-services, and the technological transformation of enterprises. The quantitative analysis draws on six diagnostic indicators, which were normalized and aggregated into a synthetic digital development index. Using the Jenks natural breaks method, three levels of digital development were identified: high, medium, and low. The comparative analysis highlights regions where strategic planning is consistent with actual development, as well as those where significant discrepancies exist. The results indicate that regional policy can play different roles: reinforcing (in digitally advanced regions), aspirational (in those aiming to catch up), or marginal (where digital themes are insufficiently addressed in strategic documents). The article also discusses the study’s limitations, including the temporal mismatch between strategic documents and statistical data, the limited set of indicators used, and the exclusion of other levels of public policy. Future research directions include correlation analysis, evaluation of policy implementation, and more in-depth institutional and territorial studies. The findings contribute to the ongoing debate on the effectiveness of regional policy as an instrument for supporting digital transformation in Poland.Artykuł analizuje wpływ polityki regionalnej na poziomie NUTS 2 na rozwój gospodarki cyfrowej w Polsce. W badaniu zestawiono treść strategii rozwoju 16 województw do 2030 r. z aktualnymi wskaźnikami opisującymi stan cyfryzacji. Zastosowano analizę jakościową oraz ilościową, uzupełnioną taksonomią, która pozwoliła wyodrębnić trzy poziomy rozwoju cyfrowego. Wyniki pokazują znaczące różnice regionalne – w niektórych województwach polityka regionalna wzmacnia istniejący potencjał, w innych pełni funkcję aspiracyjną. Wskazano również przypadki braku spójności między strategiami a rzeczywistością. Artykuł kończy się refleksją nad ograniczeniami badania i propozycją dalszych kierunków analizy, w tym badań korelacyjnych oraz oceny wdrażania polityk cyfrowych
Barometr koniunktury gospodarczej jako uniwersalne narzędzie oceny sytuacji gospodarczej w polskich regionach – studium teoretyczno-empiryczne
Full text linkThe aim of the article is to propose the construction of a synthetic, universal tool for assessing the economic situation in Polish regions, i.e. a quantitative indicator of the economic situation for a given area (voivodeship). The subject of the study are economic variables and their cyclical adjustment as component variables of the regional barometer of the economic situation. To construct a synthetic index of the economic situation in a regional perspective, aggregated data on the following economic macro quantities were used: registered unemployment rate; number of unsubsidized job offers submitted to labor offices; dynamics of the average salary in the enterprise sector; dynamics of construction and assembly production; dynamics of sold industrial production; dynamics of retail sales; number of building permits granted; value of the IFO index for the German economy, the Pengab banking sector economic situation index. The TRAMO/SEATS procedure was used to eliminate the seasonal component from the empirical time series data. The Christiano-Fitzgerald band-pass filter was used to estimate the cyclical component.
The obtained research results indicate that building a regional barometer of the economic situation is possible and even necessary for practical reasons. Changes in the economic situation in the regions do not necessarily have to coincide with changes in the economic situation in the country as a whole. Each region, being a separate administrative unit of the country and at the same time having a different economic structure, level of development and geographical location – has its own economic cycle. The results defining the current state of the regional economic situation together with its short-term forecast can – and should – be the subject of interest of regional authorities. Along with the growing autonomy of individual regions, responding to the situation in accordance with the principle of subsidiarity promotes a more adequate and precise impact of public (regional) authorities on changes in economic activity in regions, especially those where the variability of the economic situation is relatively high. The research results described in the literature allow for a clear definition of their collectiveness.Celem artykułu jest propozycja konstrukcji syntetycznego, uniwersalnego narzędzia oceny sytuacji gospodarczej w polskich regionach, tj. ilościowego wskaźnika koniunktury gospodarczej dla danego obszaru (województwa). Do skonstruowania barometru koniunktury gospodarczej w regionach wykorzystano szeregi czasowe zmiennych publikowanych przez regionalne urzędy statystyczne w częstotliwości miesięcznej. W procedurze konstruowania regionalnego barometru koniunktury wykorzystano metody: TRAMO/SEATS – do odseparowania czynnika sezonowego z danych empirycznych; filtr Christiano-Fitzgeralda – do estymacji wahań koniunkturalnych. Wyniki badań empirycznych wskazują, że daje on lepsze wyniki zwłaszcza na końcach badanego szeregu czasowego. Uniwersalność konstrukcji barometru polega na indywidualnym dla każdego regionu udziale poszczególnych zmiennych składowych w ostatecznym kształcie wskaźnika regionalnej koniunktury
Zmiany w strukturze wykształcenia kierowników gospodarstw rolnych w województwie wielkopolskim w latach 2010–2020
Full text linkThe aim of the article is to analyze the level and type of education of farm managers in Wielkopolska Province, related changes and spatial differences. The paper deals with the following research questions: Does general or agricultural education prevail among farm managers? Is the rate of change in the level of farm managers’ agricultural education faster than the level of general education? Is there a relationship between the level of agricultural education of farm managers and natural conditions and non-natural factors? The research was conducted at the province level and by county, on the basis of published and unpublished materials made available by Statistics Poland. Owing to the availability of educational data, the study was carried out among those in charge of agricultural holdings. Use was made of aggregated data by residence of a farm user. The analysis covers the years 2010 and 2020, in which agricultural censuses were conducted and from which the most complete data on the level of education of the agricultural population are drawn. The study adopted indicator, relationship analysis and cartographic methods. The study has shown that not only does a higher percentage of farm managers have general education, but there was also an increase in their share between 2010 and 2020. The opposite trend has been noted for agricultural education, but its structure has improved. The trends observed on a provincial scale are spatially different. What was observed was the influence of natural conditions on spatial differences in the level of farm managers’ education. In contrast to the areas with unfavorable natural conditions, the areas with favorable ones are characterized by a significantly higher level of general and agricultural education of farm managers and a decrease in the share of those who have completed an agricultural course. Furthermore, a higher level of general and agricultural education of farm managers and a higher increase in the proportion of managers with higher agricultural and secondary agricultural education was recorded in the lands of the former Prussian partition. Significant disparities were found when evaluating spatial conditions. The land counties were characterized by a high share of farm managers with agricultural education, a much smaller decrease in it during the decade under study, and a marked increase in the number of those with secondary education. The results of the study may be useful in delineating rural development strategies at province and county levels.Celem artykułu jest zbadanie poziomu i typu wykształcenia osób kierujących gospodarstwem rolnym w województwie wielkopolskim, ich zmian oraz zróżnicowania przestrzennego. Analiza obejmuje okres 2010–2020. Z badań wynika, że wzrósł odsetek kierowników gospodarstw posiadających wykształcenie ogólne oraz nastąpił spadek poziomu ich wykształcenia rolniczego. Stwierdzono, że struktura wykształcenia rolniczego poprawiła się – zwiększył się udział osób z wykształceniem wyższym i średnim. Trendy obserwowane w skali województwa są zróżnicowane przestrzennie. Wykazano, że zróżnicowanie przestrzenne poziomu wykształcenia rolniczego osób prowadzących gospodarstwa rolne jest rezultatem oddziaływania uwarunkowań przyrodniczych, historycznych i przestrzennych. Wyniki badań mogą być przydatne do wytyczania strategii rozwoju obszarów wiejskich na szczeblu wojewódzkim i powiatowym
Układy obwarzankowe małych miast a poziom rozwoju społeczno-gospodarczego. Studium przypadku województwa wielkopolskiego
Full text linkThe main aim of the article is to determine the level of socio-economic development of the bagel systems of small towns. The spatial scope of the study concerns selected urban municipalities (towns with up to 20,000 inhabitants) and their rural counterparts (bagel municipalities) located in the Greater Poland Voivodeship, namely: Chodzież, Czarnków, Obrzycko, Słupca, and Złotów. The temporal scope, on the other hand, covers the years 2011 and 2021. The research process, aimed at achieving the main objective of the study, consists of four stages. In the first stage, a literature review was conducted regarding municipalities that are part of bagel systems. The second stage of the study presents the location and characteristics of bagel systems of small towns in the Greater Poland Voivodeship. In the main, third stage, the research results on the demographic and economic situation and the level of socio-economic development in a comprehensive approach are discussed, along with descriptive statistics of a typical municipality in the studied bagel systems. The final, fourth stage of the study presents conclusions and initiates a discussion related to the functioning of bagel municipalities around small towns. The conducted analysis has shown that the bagel systems of small towns in the Greater Poland Voivodeship are characterized by a varied level of socio-economic development, which is confirmed by the value of the calculated synthetic Perkal indicator (Ws). In 2021, compared to 2011, bagel municipalities recorded an average greater increase in the value of this indicator than small towns. This led to changes in their positions on the scale of socio-economic development and in their affiliation with specific classes of development in the examined voivodeship. The most significant transformations in this regard occurred in the bagel municipalities of Słupca and Chodzież. Conversely, unfavorable changes were noted in the small towns of Chodzież and Słupca.Głównym celem artykułu jest określenie poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego układów obwarzankowych małych miast. Zakres przestrzenny pracy dotyczy wybranych gmin miejskich (miast do 20 tys. mieszkańców) i ich wiejskich odpowiedników (gmin obwarzankowych) położonych w województwie wielkopolskim, którymi są: Chodzież, Czarnków, Obrzycko, Słupca oraz Złotów. Zakres czasowy obejmuje natomiast lata 2011 i 2021. Postępowanie badawcze, które ma na celu realizację głównego założenia pracy, obejmuje cztery etapy. W pierwszym etapie przeprowadzono przegląd literatury dotyczący gmin wchodzących w skład układów obwarzankowych. W drugim etapie przedstawiono położenie i charakterystykę układów obwarzankowych małych miast w województwie wielkopolskim. W zasadniczym, trzecim etapie omówiono wyniki badań w zakresie sytuacji ludnościowej i gospodarczej oraz poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego w ujęciu całościowym, a także przedstawiono statystyki opisowe typowej gminy w badanych układach obwarzankowych. W ostatnim, czwartym etapie pracy zaprezentowano wnioski i podjęto dyskusję związaną z funkcjonowaniem gmin obwarzankowych wokół małych miast. Analiza wykazała, że układy obwarzankowe małych miast w województwie wielkopolskim charakteryzują się zróżnicowanym poziomem rozwoju społeczno-gospodarczego, co potwierdza wartość obliczonego wskaźnika syntetycznego Perkala (Ws). W 2021 r. w porównaniu do 2011 r. gminy obwarzankowe odnotowały przeciętnie większy wzrost wartości wymienionego wskaźnika niż małe miasta. Doprowadziło to do zmian w ich pozycjach na skali poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego oraz w przynależności do poszczególnych klas rozwoju w rozpatrywanym województwie
Quaestiones Geographicae 43(4)
Full text linkZ okazji 50-lecia czasopisma „Quaestiones Geographicae” serdecznie zapraszamy do lektury jubileuszowego numeru 43(4).
Czasopismo „Quaestiones Geographicae” powstało w 1974 r. jako rocznik wydawany przez Instytut Geografii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jego założycielem i pierwszym redaktorem był profesor Stefan Kozarski. Od momentu powstania pismo publikuje artykuły w języku angielskim. Początkowo były to prace z zakresu geografii fizycznej i geografii człowieka, następnie zaczęły pojawiać się artykuły dotyczące planowania przestrzennego, zrównoważonego rozwoju, nauk o środowisku, systemów informacji geograficznej (GIS), turystyki i rekreacji. Obecnie „Quaestiones Geographicae” jest czasopismem wydawanym przez Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych oraz Wydział Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UAM
Kulturowe uwarunkowania paradygmatu miasta regeneratywnego
Full text linkThe experience of many cities confirms that reversing the spiral of collapse and transforming it into a spiral of development (regenerativeness) will not be possible using traditional financial and planning instruments. All actions to create regenerative capacities are embedded in a broad institutional and cultural context (conditions). In this article, we focus on culture as a phenomenon that conditions and influences the regenerative processes of cities and as the “subject” of the long-term impact of public policies on creating lasting cultural conditions for the regenerative metabolism of cities. The cultural conditions of a regenerative city refer to the identification and then shaping of the values of a regenerative society. Moreover, the public authorities play a significant role in creating cultural conditions for a regenerative city. Through actions stimulating cultural development, society’s values are shaped, which constitute the basis for a change of thinking towards regenerativeness. The success of the new regenerative economy, therefore, depends on building a new paradigm of the culture of the regenerative economy, but above all, on building lasting social foundations of the culture of a regenerative city. The article aims to systematize concepts, indicate key challenges of regenerativeness, and also determine the impact of culture on regenerative development by indicating actions that build the regenerativeness of cities.Doświadczenie wielu miast potwierdza, że odwrócenie wektora spirali zapaści i przekształcenie jej w spiralę rozwoju (regeneratywności) nie powiedzie się przy użyciu tradycyjnych instrumentów finansowych i planistycznych. Wszystkie działania na rzecz wytworzenia zdolności regeneratywnej osadzone są w szerokim kontekście (uwarunkowaniu) instytucjonalnym, a przede wszystkim kulturowym. W artykule koncentrujemy się na kulturze jako zjawisku warunkującym procesy regeneracyjne miast i wpływającym na nie i jako „przedmiocie” długookresowego oddziaływania polityk publicznych w celu stworzenia trwałych kulturowych uwarunkowań regeneratywnego metabolizmu miast. Zamierzeniem autorów jest systematyzacja pojęć i identyfikacja kluczowych wyzwań regeneratywności oraz określenie wpływu kultury na rozwój regeneratywny przez rozpoznanie działań warunkujących budowanie regeneratywności miast