Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Not a member yet
783 research outputs found
Sort by
Laboratorium miejskie jako instrument budowy miast neutralnych dla klimatu – przykłady dobrych praktyk
Full text linkCities are a key area for taking pro-ecological activities and creating innovative solutions. Through cooperation, innovation, investment and education, they can play an important role in achieving climate neutrality by 2050. Therefore, city districts or their selected spaces function as laboratories of transformative pro-climate solutions. This is due to the instrument, which is called as a urban laboratory (urban lab). The urban lab is an instrument of cooperation between city authorities, residents, entrepreneurs, scientific entities and other stakeholders whose aim is to develop innovative solutions to urban problems, supporting the construction of neutral cities. An urban lab can be defined in many ways – as a physical (office) space where innovative solutions are developed, but it can also be a separate area of the city, e.g. a district or a street. Urban lab can also be a system for creating and testing innovative products and services that are intended to support the sustainable development of the city and improve the quality of life of residents. The essence of this instrument is based on cooperation between city stakeholders in order to develop innovative solutions to urban problems and test them in urban space. The aim of the article is to characterize the use of city laboratories along with examples of good practice. The publication analyzed and defined various forms of urban labs operating in cities around the world. In addition, leading urban labs and selected pro-ecological projects that were implemented in districts of cities such as Barcelona and Amsterdam were characterized. The experiences and selected achievements of the Polish precursors of this instrument – Urban Lab Gdynia and Urban Lab Rzeszów – were also recalled. The analyzes and characteristics of the above examples of good practices may be a source of inspiration for other Polish cities that are currently and in the future implementing climate neutrality strategies in their areas. The author’s part of the work is to initiate research on the issues of popularization and ways of using the urban laboratory as an instrument for building climate-neutral cities in Poland.Laboratorium miejskie (ang. urban lab) jest to instrument współpracy między władzami miast, mieszkańcami, przedsiębiorcami, podmiotami naukowymi i innymi interesariuszami, której celem jest opracowywanie innowacyjnych rozwiązań dotyczących problemów miejskich, sprzyjających budowie neutralnych klimatycznie miast. Celem artykułu jest charakterystyka różnorodnych form funkcjonowania laboratoriów miejskich wraz z przykładami dobrych praktyk, tj. głównych obszarów miasta podlegających transformacji klimatycznej wraz z kluczowymi projektami. W obliczu konieczności przystosowywania się polskich miast do zmian klimatycznych, przykłady funkcjonowania tego instrumentu oraz realizowanych za ich pomocą projektów mogą stanowić cenne źródło inspiracji dla decydentów miejskich. Autorską częścią pracy jest zainicjowanie badań nad problematyką popularyzacji i sposobów wykorzystania laboratorium miejskiego jako instrumentu budowy neutralnych klimatycznie miast w Polsce
Poprzemysłowe obiekty zombie a “lex developer” – zaprzepaszczona szansa na ich ożywienie?
No full textMany cities in Poland were affected by the crisis in the 1990s due to the political transformation. Large production factories had to close their operations, leaving properties that have turned into zombie buildings. The fight against this type of real estate requires appropriate legal regulations, which are rather missing in Poland. However, individual provisions of “lex developer” or the new Act on Spatial Planning and Development seem to provide some opportunity to take action in these areas. This article aims to present the problem of zombie buildings, especially concerning post-industrial areas, and to check whether the provisions of “lex developer” and changes in the Spatial Planning and Development Act can affect the revival of this type of facility in Poland.W latach 90. XX w. wiele miast Polski zostało dotkniętych kryzysem z powodu transformacji ustrojowej. Duże zakłady produkcyjne musiały zamknąć działalność, pozostawiając po sobie nieruchomości, które z czasem zamieniły się w budynki zombie. Walka z tego typu nieruchomościami wymaga odpowiednich regulacji prawnych, których w Polsce raczej brakuje. Jednak niektóre przepisy „lex developer” czy nowej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dają, jak się zdaje, pewną szansę na podjęcie działań na tych obszarach. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie problemu budynków zombie, zwłaszcza na terenach poprzemysłowych, oraz sprawdzenie, czy przepisy „lex developer” i zmiany w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym mogą wpłynąć na odrodzenie się tego typu obiektów w Polsce
Rozmieszczenie sieci wi-fi na obszarach wiejskich na przykładzie gminy Bierutów
Full text linkSince the beginning of the Internet, we have seen constant changes in the ways we use it. Nowadays, we are increasingly seeing a shift away from using a fixed-line connection on one device to a wireless connection from multiple devices. The wi-fi network currently plays an important role in the functioning of the Internet, as it is one of the solutions to meet the needs of Internet users. However, the spread of wi-fi networks does not mean that spatial differences in access or Internet quality have disappeared. As a result, the problem of uneven access to the Internet remains a major challenge. From the point of view of scientific research, accurate identification of the spatial distribution of Internet access at the lowest spatial reference level (local scale) is crucial for understanding the challenges and directions of development of local communities, especially in the context of smart rural development. The article presents the results of research based on source material obtained by scanning wi-fi networks using the wardriving method in the area of Bierutów commune. The purpose of this study was to identify the relationships between the distribution of wi-fi networks and the distribution of population and buildings on a local scale. The study was also of great importance in the methodological dimension. The authors developed a procedure for obtaining data on wi-fi networks and assessed the possibility of using this data for quantitative characterization of the population and settlement network in a given area. Based on the conducted analyses, it can be concluded that the distribution of wi-fi networks is closely related to the distribution of population, housing, and buildings, confirming the assumption of widespread Internet usage. In a methodological context, the study confirmed that the distribution of wi-fi networks allows to estimate the population indirectly, as well as the number of buildings and dwellings directly.Sieci wi-fi odgrywają obecnie istotną rolę w funkcjonowaniu Internetu, a rozpoznanie ich rozkładu przestrzennego w skali lokalnej ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia wyzwań i kierunków rozwoju społeczności lokalnych, szczególnie w kontekście inteligentnego rozwoju obszarów wiejskich. W artykule zaprezentowano wyniki badań, w których materiał źródłowy pozyskano metodą wardrivingu na obszarze gminy Bierutów. Celem opracowania była identyfikacja związków pomiędzy rozmieszczeniem sieci wi-fi a rozmieszczeniem ludności i zabudowy w skali lokalnej. Autorzy opracowali procedurę pozyskiwania danych dotyczących sieci wi-fi oraz ocenili możliwości ich wykorzystania do ilościowej charakterystyki ludności i sieci osadniczej. Analiza wykazała, że na badanym obszarze istnieje wyraźna zależność pomiędzy rozmieszczeniem sieci wi-fi a rozmieszczeniem mieszkań, budynków i ludności. Można stwierdzić, że niezależnie od charakterystyki danego obszaru oraz jego cech społecznych, korzystanie z podłączenia do sieci bezprzewodowej jest standardem. W kontekście metodycznym badanie potwierdziło, że rozmieszczenie sieci wi-fi pozwala pośrednio oszacować liczbę ludności, a także bezpośrednio liczbę budynków i mieszkań
Innowacyjność w Polsce z perspektywy regionalnej
Full text linkInnovation is an important issue in the context of the socio-economic development of enterprises, regions and even entire countries. It is a key element of the economic competitiveness of regions. The innovativeness of regions is the result of the innovativeness of entities located in their territory. Innovations play a special role among the various sources of competitive advantages. Their successive creation combined with the ability to adapt to the changing environment creates better opportunities for entrepreneurs to stay in a competitive market and, as a result, leads to the socio-economic development of regions. The aim of the article is to analyze the diversity of innovation potential and assess the level of innovation of voivodeships in Poland in the years 2010–2022. The study assessed such measures as: expenditures on innovation activity in enterprises in relation to GDP, expenditures on innovation activity in enterprises per 1 professionally active person, the share of expenditures on innovation activity in enterprises in national expenditures. Measures regarding the innovative activity of enterprises, the size and structure of expenditures on innovation as well as the effects of implemented innovation activities also play an important role. In order to comprehensively assess the level of innovation of voivodeships in Poland, one of the methods of multidimensional comparative analysis was used – a synthetic indicator was constructed using the Hellwig development pattern method. Based on the conducted analysis, significant differentiation of Polish regions in terms of innovation was indicated. The analysis shows that regions with a higher level of socio-economic development, including a higher share of the service sector in their economy, are characterized by greater involvement in innovation activities. Therefore, a relationship can be observed between the level of innovation and the level of socio-economic development measured by GDP. As a rule, voivodeships with a high GDP are also characterized by a higher level of innovation.Celem artykułu jest analiza i ocena zróżnicowania potencjału innowacyjnego, jak również poziomu innowacyjności regionów w Polsce w okresie 2010–2022. W opracowaniu dokonano oceny podstawowych mierników innowacyjności dotyczących aktywności innowacyjnej, nakładów, efektów oraz współpracy podejmowanej w ramach aktywności innowacyjnej. W celu kompleksowej oceny poziomu innowacyjności województw w Polsce wykorzystano jedną z metod wielowymiarowej analizy porównawczej – skonstruowano syntetyczny wskaźnik z wykorzystaniem metody wzorca rozwoju Hellwiga
Wprowadzenie
Full text linkPrzedstawiamy Państwu nr 76 czasopisma „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna”, przygotowywanego przez Wydział Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stanowi on zbiór dwunastu artykułów opracowanych przez autorów z ośrodków naukowych z całej Polski w formule varia. W niniejszym tomie autorzy poruszają zróżnicowane zagadnienia dotyczące uwarunkowań, przebiegu i konsekwencji procesów rozwoju społeczno-gospodarczego zachodzących zarówno na poziomie regionalnym, jak i lokalnym
Model struktury funkcjonalno-przestrzennej województwa: między teorią a praktyką
Full text linkThe research objective of our article is to expand the existing knowledge on the regional model of the functional and spatial structure as a mandatory element of development strategy with the perspective (i.e. knowledge and experience) of regional planning practitioners. The presented research is based on an analysis of legal texts, literature on the subject, and in-depth interviews with 88 experts, representatives of local government administration, and planning specialists. The study also covers regional development strategies. Furthermore, we attempted to assess the progress of integrating socio-economic and spatial planning systems in the context of legislative reforms in Poland. The research employs an interdisciplinary methodological approach. A detailed analysis of the law regulating the obligatory preparation of the regional model of the functional and spatial structure in regional and local development strategies was conducted. A review of the literature on the subject enabled the systematisation of scientific definitions of the ‘model’ and the identification of proposals for its key elements, pointing to the dominant visionary nature of this instrument. An important contribution of the article is the analysis of the practitioners’ perspective, based on a series of in-depth interviews conducted in 2024 as part of the ‘ReActPlan’ research project.
The issues raised in the article focus on the content, nature and relations of the regional model of the functional and spatial structure with the regional spatial development plan, with regard to the proposed functional integration, which could reduce the time-consuming nature of the planning process. The article presents a critical analysis of the ill-considered sequence of implementing the reform of the development management system in Poland. It points out that the time-line obliging municipalities to prepare development strategies and general plans before the finalisation of work on new regional development strategies – and, consequently, their regional models of the functional and spatial structure – may significantly limit or even deprive the model of its coordinating role towards local self-government units, leading to a lack of the expected vertical and horizontal coherence in the development management system of Poland.W artykule podjęto próbę poszerzenia dotychczasowej wiedzy na temat modelu struktury funkcjonalno-przestrzennej jako elementu strategii rozwoju o perspektywę praktyków planowania regionalnego. Zaprezentowane badania opierają się na analizie tekstów prawnych, literatury przedmiotu oraz wywiadów pogłębionych z 88 ekspertami, przedstawicielami administracji samorządowej i specjalistami planowania. Analizą objęto również strategie rozwoju województw. Przeprowadzona przez autorów artykułu dyskusja odnosi się do zawartości, charakteru oraz relacji modelu z planami zagospodarowania przestrzennego województw. Ponadto autorzy scharakteryzowali wyzwania związane z sekwencją wprowadzania reformy systemu zarządzania rozwojem w Polsce
Waloryzacja przyrodniczo-krajobrazowa i kulturowa Brodnickiego Parku Krajobrazowego w kontekście atrakcyjności turystycznej
Full text linkThe article presents an assessment of the natural, landscape, and cultural attractiveness of the Brodnica Landscape Park (BPK) area based on the point-based bonitation method. This method involved selecting and analyzing criteria that influence the visual attractiveness of the landscape and the state of tourism development. The evaluation categories included natural assets such as landforms, surface waters, forests, nature monuments, and nature reserves, as well as anthropogenic and cultural assets: accommodation and dining facilities, transportation accessibility, historical monuments, and accompanying infrastructure. The BPK area was divided into 351 basic hexagonal units. The selected criteria were used to prepare a map of the visual-aesthetic value of the landscape, based on the total point score of each criterion from both dimensions within each basic unit. In the final stage, four categories of tourism attractiveness were distinguished, ranging from the least attractive areas to the most attractive parts of the BPK. This enabled the identification of locations with the greatest landscape values and the highest appeal from a tourist’s perspective. An evaluation was also conducted regarding the applicability of the method for planning the development of tourism functions within the BPK area, through the application of Wejchert’s curve of impressions and an assessment of tourism attractiveness.Artykuł przedstawia ocenę atrakcyjności przyrodniczo-krajobrazowej i kulturowej Brodnickiego Parku Krajobrazowego (BPK) wykonaną metodą bonitacji punktowej. Waloryzację przeprowadzono w oparciu o kryteria przyrodnicze: rzeźbę terenu, wody powierzchniowe, lasy, pomniki i rezerwaty przyrody oraz antropogeniczno-kulturowe: bazę noclegową i gastronomiczną, dostępność komunikacyjną, zabytki oraz bazę towarzyszącą. Obszar BPK został podzielony na 351 pól o kształcie heksagonu. Wybrane kryteria posłużyły do przygotowania mapy wartości wizualno-estetycznej krajobrazu, dzięki czemu możliwe było wyznaczenie miejsc o największych walorach krajobrazowych i najbardziej atrakcyjnych z punktu widzenia turysty. Dokonano także oceny atrakcyjności turystycznej poprzez wyznaczenie krzywej wrażeń Wejcherta
W kierunku gminy miejsko-wiejskiej: analiza możliwości i konsekwencji ewentualnej konsolidacji miasta i gminy wiejskiej Wągrowiec
Full text linkThe main objective of this article is to assess the possibilities and consequences of a potential consolidation of the town and rural municipalities of Wągrowiec into a single local government unit – an urban-rural municipality. The spatial scope of the study covers two administratively separate yet functionally interconnected local governments located in the Greater Poland Voivodeship, within Wągrowiec County. The temporal scope refers to the state as of 2022, with a projection of the potential effects of consolidation through 2030. The study consists of five main stages. The first stage includes a review of the literature on municipal consolidation reforms in both international and national contexts. The second stage presents the geographical location and characteristics of the two municipalities. The third stage discusses the potential opportunities and consequences of a merger, including the identification of possible financial benefits – particularly the ministerial consolidation bonus. The fourth stage presents the results of a survey conducted among residents of both the town and rural municipalities of Wągrowiec, covering their opinions on the proposed merger, willingness to participate in a potential referendum, and perceptions of potential benefits and risks associated with creating a new administrative unit. The final stage provides conclusions and recommendations embedded in a broader discussion on the future of urban and rural municipalities and the feasibility of their potential consolidation. The analysis indicates that a newly formed urban-rural municipality could receive a ministerial bonus of over PLN 33 million within five years, which would significantly enhance investment capacity, particularly in the rural areas. Survey results suggest that residents of both municipalities would be likely to participate in a possible referendum on the merger.Głównym celem artykułu jest określenie możliwości i konsekwencji ewentualnej konsolidacji miasta i gminy wiejskiej Wągrowiec w jedną jednostkę samorządu terytorialnego, tj. gminę miejsko-wiejską. Zakres przestrzenny pracy obejmuje dwa odrębne administracyjnie, lecz funkcjonalnie powiązane samorządy lokalne, położone w województwie wielkopolskim, w powiecie wągrowieckim. Zakres czasowy odnosi się natomiast do stanu na rok 2022, z projekcją skutków ewentualnej konsolidacji do roku 2030. Opracowanie zostało podzielone na pięć zasadniczych etapów. Z analizy wynika, że nowo utworzona gmina miejsko-wiejska mogłaby otrzymać bonus ministerialny w wysokości ponad 33 mln zł w ciągu pięciu kolejnych lat, co stworzyłoby znaczący potencjał inwestycyjny, zwłaszcza dla obszaru wiejskiego. Wyniki badań ankietowych wykazały, że mieszkańcy obu gmin raczej wzięliby udział w ewentualnym referendum dotyczącym połączenia gmin w jedną jednostkę samorządu terytorialnego
Potencjał usług kulturowych krajobrazów priorytetowych na przykładzie obszarów wiejskich województwa wielkopolskiego
Full text linkThis paper explores the quantitative evaluation of cultural ecosystem services (CES) at a local scale, employing biophysical landscape analysis. The evaluation was carried out for spatial units representing different types of rural areas protected in the landscape audit of Wielkopolskie voivodeship. The study used a set of indicators grouped into six categories of CES: recreation and tourism (A), knowledge system (B), natural heritage and natural diversity (C), cultural heritage and cultural diversity (D), landscape aesthetics and inspiration (E), religious and spiritual experience (F). The results of the analyses showed that open rural landscapes with a mosaic of small or medium-sized fields (subtypes 6c and 6d) provide the best supply of CES. In contrast, areas dominated by rural settlements (subtype 6g) exhibit a low CES value. In the case of open rural landscapes, a high potential is particularly evident in CES categories related to recreation and tourism, landscape aesthetics and inspiration, as well as religious and spiritual experience. However, the situation differs for ecosystem services related to cultural heritage and cultural diversity, where landscapes with a predominance of rural settlements hold an advantage. Similar CES supply values were observed across all analyzed landscapes and concerned knowledge systems, natural heritage and natural diversity. The proposed methodological approach can serve as an objective and recognized tool to support the process of rural landscape management. This applies to activities related to landscape protection and its development for tourism and recreation.Artykuł przedstawia wyniki oceny potencjału kulturowych usług ekosystemowych (CES) z zastosowaniem podejścia metodycznego opartego na analizie cech biofizycznych krajobrazu. Ocenę przeprowadzono dla jednostek przestrzennych reprezentujących charakterystyczne typy krajobrazów wiejskich objęte ochroną w ramach audytu krajobrazowego województwa wielkopolskiego. Badania oparto na systemie wskaźników pogrupowanych w sześć głównych kategorii świadczeń kulturowych: turystyka i rekreacja, system wiedzy i wartości poznawcze, dziedzictwo i różnorodność przyrodnicza, dziedzictwo i różnorodność kulturowa, walory estetyczne oraz wartości duchowe i symboliczne. Wskaźniki analizują przyrodnicze, kulturowe i fizjonomiczne cechy obszarów wiejskich, które zidentyfikowano na podstawie części diagnostycznej audytu krajobrazowego oraz własnych badań kameralnych i terenowych. Wyniki badań wykazały, że krajobrazy priorytetowe odgrywają ważną rolę w kształtowaniu podaży usług kulturowych w skali regionalnej i lokalnej, a przez to wpływają na kierunki rozwoju obszarów recepcyjnych turystyki i rekreacji
Od Redakcji
Full text linkOddając w Państwa ręce niniejszy tom „Rozwoju Regionalnego i Polityki Regionalnej”, mamy nadzieję, że włączą się Państwo w tworzenie kolejnych numerów naszego czasopisma, które jest indeksowane m.in. w bazie ERIH PLUS. Informujemy również, że według Komunikatu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych czasopismo „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna”, wydawane przez Wydział Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UAM, ma obecnie przyznane 70 punktów