Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Not a member yet
783 research outputs found
Sort by
Wprowadzenie
Get PDFZapraszamy Państwa do zapoznania się z 66. numerem czasopisma „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna” przygotowanym przez Wydział Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jest on siódmym zeszytem serii poświęconej wyzwaniom rozwojowym Wielkopolski. Dostrzegając niedostatek aktualnych opracowań dotyczących problemów społecznych i ekonomicznych naszego regionu, Redakcja, przy aprobacie ówczesnej Rady Instytutu Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UAM, postanowiła, że począwszy od 2016 r., każdy czwarty w danym roku zeszyt naszego czasopisma będzie miał charakter tomu zbierającego wyniki badań regionalnych dotyczących województwa wielkopolskiego. Zakładamy, że podjęta inicjatywa przyczynia się do tworzenia cennego poznawczo zbioru wyników analiz, których zakres przestrzenny dotyczy Wielkopolski
Zmiany poziomu rozwoju gospodarczego województw w okresie pandemii COVID-19 z zastosowaniem metody porządkowania liniowego w ujęciu dynamicznym
Get PDFThe article presents the results of a study on assessing the direction and scale of changes in the level of economic development of voivodeships during the COVID-19 pandemic. A set of values for characteristics describing the economic situation in individual voivodeships was generated from the Local Data Bank via the website https://bdl.stat.gov.pl/BDL/dane/podgrup/temat.
The method of linear ordering of multidimensional objects was applied, using the Strahl method in a dynamic approach, to normalize the variables. A synthetic Development Level Indicator (DWPR) was determined, encompassing 13 diagnostic variables, based on which the level of economic development of individual voivodeships was determined for the years 2019, 2020, and 2021, and for comparison, also for 2010 and 2015.
Rankings of voivodeships were prepared, and the magnitude of changes in the level of economic development between 2019 and 2021 was calculated. The analysis showed a slight decrease in the DWPR indicator in 2020, which can be attributed to the effects of pandemic-related restrictions. However, in 2021, the indicator exceeded the pre-pandemic value in all voivodeships. The increase in DWPR was mainly influenced by the following factors: industrial sales, own revenues of municipalities, the number of newly created jobs, the number of business entities per 1000 working-age population, average wages, and GDP value. The values of these indicators significantly increased in 2021 compared to 2020, resulting in a significant growth in DWPR.
The growth dynamics were uneven: changes in more developed voivodeships were faster than in others, leading to deepening regional development disparities. The negative impact of the pandemic on the economy did not prove to be long-lasting.Celem badań jest ocena skali zmian poziomu rozwoju gospodarczego województw w czasie pandemii COVID-19, ze szczególnym uwzględnieniem województwa wielkopolskiego, które zajmuje w całym badanym okresie stosunkowo wysokie miejsce w rankingu. Badania przeprowadzono na podstawie danych GUS. Zastosowano metodę porządkowania liniowego obiektów wielowymiarowych przy normowaniu zmiennych metodą Strahl w ujęciu dynamicznym. Wyznaczono syntetyczny wskaźnik poziomu rozwoju obejmujący 13 zmiennych diagnostycznych i porównano poziom rozwoju gospodarczego województw w latach 2019–2021 oraz w 2010 i 2015 r. Analiza wykazała niewielkie obniżenie wskaźnika w 2020 r., ale w 2021 r. we wszystkich województwach osiągnął on wartość wyższą niż przed pandemią. Dynamika wzrostu była nierównomierna – zmiany w województwach bardziej rozwiniętych były szybsze niż w pozostałych, co spowodowało pogłębienie regionalnych różnic rozwojowych
Zmiany regionalnych struktur sektora usług w krajach UE w latach 2010–2020
Get PDFThe development of the service sector, which is observed along with the increase in socio-economic development, is only one of the symptoms of changes in the economy. Much more important are the changes in the structure of the service sector itself. Due to the high heterogeneity of this sector, only a detailed analysis of changes to individual types of services gives a complete picture of the changes and the importance of the third sector in the economy.
The article’s main objective is to identify changes taking place in the structure of the EU countries’ services sector using the transfer method of share transfer. The analysis was carried out in the format of NACE sections (PKD) in 2010–2020 for the number of economic entities and employees in the territorial layout at the NUTS2 level.
The analysis concludes that there is a decline in the importance of traditional services under Section G, the development of professional, scientific and technical services (Section M) and an increase in the importance of ICT-related services (Section J). Polish regions do not differ from the panuropean pattern of change; some belonged to units with the most dynamically developing sections of the surveyed services in Europe.Rozwój sektora usług, który obserwowany jest wraz ze wzrostem poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego, jest tylko jednym z symptomów przemian zachodzących w gospodarce. Znacznie istotniejsze są zmiany w strukturze samego sektora usług. Ze względu na dużą heterogeniczność tego sektora, dopiero analiza przekształceń w odniesieniu do poszczególnych rodzajów usług daje pełen obraz przemian i znaczenia trzeciego sektora w gospodarce.
Głównym celem artykułu jest identyfikacja zmian zachodzących w strukturze sektora usług krajów UE z wykorzystaniem metody przesunięć udziałów. Analiza została przeprowadzona w układzie sekcji NACE (PKD) w latach 2010–2020 dla liczby podmiotów gospodarczych oraz liczby zatrudnionych w układzie terytorialnym na poziomie NUTS2. Analiza prowadzi do wniosku, że następuje spadek znaczenia tradycyjnych usług zaliczanych do sekcji G oraz rozwój usług profesjonalnych, naukowych i technicznych (sekcja M), a także wzrost znaczenia usług związanych z sektorem ICT (sekcja J). Polskie regiony nie odstają od ogólnoeuropejskiego wzorca zmian, a niektóre z nich należały do jednostek z najdynamiczniej rozwijającymi się sekcjami badanych usług w Europie
Dostępność społeczna warsztatów terapii zajęciowej w Polsce
Get PDFThe article aims to determine spatial differences in social availability of occupational therapy workshops in Poland in 2012 and 2021 and makes an attempt to answer the research question if there is a correlation between district (poviat) resources of occupational therapy workshops and their distribution in Poland. An availability indicator measured by the number of occupational therapy workshops per 10,000 persons with disabilities was adopted as the variable for the study. The research was conducted at country, voivodeship and district levels. Use was made of the spatial autocorrelation method, which makes it possible to designate the clusters with similar (high or low) values of the investigated phenomenon. It also shows an impact of the neighbourhood and spatial correlations occurring between adjacent territorial units (districts). The analysis showed that in the years 2012–2021 there was an increase in the number of occupational therapy workshops. During this period, 57 new institutions were established, which is 7.8% of their total number. However, the rate of this growth was slow and did not exceed 2% in comparison to 5% in the years 2000–2006, and more than 10% in the 1990s. It was also lower than the dynamics of growth in the number of individuals benefiting from workshop activities, which amounted to 17% in the investigated period. It has been demonstrated that the distribution of occupational therapy workshops as well as participants of the activities are highly spatially concentrated, which is manifested in the location of about 50% of the institutions and the concentration of nearly half of the participants in five voivodeships. Concurrently, in 2021 the largest number of participants per one institution (49 persons) was noted in Podkarpackie (Sub-Carpathia) and Śląskie (Silesia) Voivodeships, whereas the highest increase in the indicator in the investigated years was observed in Podkarpackie and Świętokrzyskie (Kielce) Voivodeships. The social availability indicator of occupational therapy workshops was found to be strongly spatially diversified, both at voivodeship and district levels. This is evidenced by coefficients of variation, which exceed 61%. It means that the availability of these institutions is unequal. The results show that spatial autocorrelation coefficients of the level of social availability of occupational therapy workshops were stable. In the investigated years, the districts with similar access to occupational therapy workshops tended to cluster, and the distribution and range of clusters with high and low values changed very little.Celem artykułu jest określenie zróżnicowania przestrzennego dostępności społecznej warsztatów terapii zajęciowej w Polsce w latach 2012 i 2021. W pracy postawiono pytanie badawcze: czy istnieje zależność pomiędzy powiatowymi zasobami warsztatów terapii zajęciowej a ich rozmieszczeniem w Polsce? Jako zmienną do badań przyjęto wskaźnik dostępności mierzony liczbą warsztatów terapii zajęciowej przypadających na 10 tys. osób z niepełnosprawnościami. Badanie prowadzono na poziomie krajowym, wojewódzkim i w układzie powiatowym. W pracy wykorzystano metodę autokorelacji przestrzennej. Wykazano, że wskaźnik dostępności społecznej warsztatów terapii zajęciowej charakteryzuje się zróżnicowaniem zarówno na poziomie województw, jak i powiatów, co oznacza nierównomierną dostępność do tych placówek. Z badań wynika, że współczynniki autokorelacji przestrzennej poziomu dostępności społecznej warsztatów terapii zajęciowej były stabilne. W badanych latach występowały tendencje do skupiania się powiatów o podobnej dostępności do warsztatów terapii zajęciowej, a rozmieszczenie i zasięg klastrów wysokich i niskich wartości uległy niewielkim zmianom. Wyniki badań mogą być przydatne dla władz samorządowych i innych podmiotów przy typowaniu i podejmowaniu decyzji o lokalizacji nowych warsztatów terapii zajęciowej
Wprowadzenie
Get PDFPrzedstawiamy Państwu nr 63 czasopisma „Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna” przygotowywanego przez Wydział Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stanowi on zbiór jedenastu artykułów opracowanych przez autorów z ośrodków naukowych z całej Polski w formule varia. W tomie tym autorzy poruszają problematykę przemian polskiej przestrzeni wiejskiej, wyzwań związanych z definiowaniem peryferyjności na gruncie badań regionalnych, zmieniających się uwarunkowań integracji społeczno-gospodarczej w Europie Środkowo-Wschodniej, przemian polityki zdrowotnej w obliczu konsekwencji pandemii COVID-19, wyzwań rozwojowych administracji publicznej oraz uwarunkowań przyrodniczych i społecznych procesu planowania i zagospodarowania przestrzennego
Wsie o istotnych walorach krajobrazowych. Przypadek województwa łódzkiego
Get PDFThe main objective of the work was to determine the state of preservation of significant landscape values of rural settlements. Significant landscape value is understood as those features of a rural settlement that are important for the recognition of its resources as scarce, i.e. those that occur in several or more territories but not commonly. It is crucial to identify those localities in which the various interrelated components of the landscape form a rare one. The scarcity of the resource results primarily from the relict nature of the material cultural heritage, i.e. the concentration of landscape remains of past times. The field reconnaissance and the resulting valorization of rural settlements allowed us to determine many regularities concerning their state of preservation. First of all, it should be emphasized that the group of villages to which rare landscape values can be attributed is very small. The best-rated villages received a score of 8.5 and 8 points, i.e. Bąkowa Góra and Spycimierz, Gidle, and Spała. Among the most important values of these villages, one should point out the preservation of historical features of the spatial layouts of the habitat. This is mainly due to the lack of advanced development processes in the new construction field after World War II and in the twenty-first century. In villages that have preserved significant landscape values, both in terms of planning and physiognomy, the main problem is the advanced degradation of farm buildings. Most of he existing facilities may be destroyed in the coming years. It is also important that these localities have a distinguishing feature or features of the landscape, which are the basis for their social recognition, and thus the possibility of determining the basis for the protection of settlements based on the identity of the rural landscape.Kwestie przemian krajobrazu kulturowego wsi w województwie łódzkim są nieczęsto podejmowanym zagadnieniem badawczym. O ile proces ewolucji układów morfogenetycznych jest stosunkowo dobrze rozpoznany, o tyle problematyka materialne- go dziedzictwa kulturowego wsi pozostaje sprawą otwartą, której należy poświęcić więcej zainteresowania. Podjęte prace nie dotyczyły kwestii zachowania obiektów zabytkowych oraz dziedzictwa kulturowego traktowanego fragmentarycznie, ale odnosiły się do próby całościowej oceny krajobrazowej wybranych osiedli wiejskich. Autor podejmuje się identyfikacji istotnych walorów krajobrazowych wsi na podstawie 10 wyróżnionych aspektów. Istotność całościowego (ogólnego) waloru krajobrazowego utożsamiana jest z pojęciem zasobu rzadkiego. Rzadkość zasobu wynika przede wszystkim z reliktowego charakteru materialnego dziedzictwa kulturowego, tj. koncentracji pozostałości krajobrazu czasów minionych w określonym miejscu. Wyniki prac pozwalają stwierdzić, że wsie, w których występują istotne walory krajobrazu kulturowego, są nieliczne i należy je traktować jako relikty minionych czasów. Stan zachowania takich walorów w województwie łódzkim jest w większości przypadków niski oraz następuje zanik ostatnich tradycyjnych krajobrazów osadnictwa wiejskiego
Uwarunkowania rozwoju społeczno- gospodarczego środkowoeuropejskich regionów peryferyjnych UE
Get PDFRegional peripherality is a multi-dimensional phenomenon. Peripheral areas are usually characterized by low levels of economic development, infrastructure, entrepreneurship or innovation. The term peripherality can be understood in different ways, but in each case it contains a comparative element. The aim of the study was to analyze and assess the degree of peripherality of selected Central European regions of the EU in 2014 and 2019. The European Union accession of countries located in Central Europe forced far-reaching changes in regional policies direction. Although the implementation of European Union regional development concept has brought benefits to studied countries, the extent of development disparities elimination between EU regions is unsatisfactory. The analysis presented in paper was preceded by theoretical concepts concerning peripheral regions review. Empirical research was based on data from the European Statistical Office Eurostat. The obtained results showed a slight variation in development of Central European regions of EU level over the studied period. The research has shown the usefulness of Czekanowski’s diagrammatic method for a comparative peripheral regions evaluation. In applications such as the present problem, where there is a significant range of ambiguity, Czekanowski’s approach may find justification because of its flexibility. The diagraphic method can demonstrate its usefulness in situations of complex interdependencies between objects when hierarchical clustering methods fail.Obszary peryferyjne zwykle cechują się niskim poziomem rozwoju gospodarczego, infrastruktury, przedsiębiorczości czy innowacji. Termin peryferyjność może być rozumiany na różne sposoby, ale w każdym przypadku określenie to zawiera element komparatystyczny. Celem opracowania była analiza i ocena stopnia peryferyjności wybranych środkowoeuropejskich regionów UE w latach 2014 i 2019. Analiza przedstawiona w pracy została poprzedzona przeglądem koncepcji teoretycznych dotyczących regionów peryferyjnych. Badania empiryczne przeprowadzono w oparciu o dane pochodzące z Europejskiego Urzędu Statystycznego Eurostat. Uzyskane wyniki wykazały nieznaczną zmienność w poziomie rozwoju środkowoeuropejskich regionów UE na przestrzeni badanych lat oraz przydatność metody diagraficznej Czekanowskiego do oceny porównawczej poziomu peryferyjności regionów
Nieruchomości gruntowe w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w województwie wielkopolskim
Get PDFThe article presents the resources, their changes and spatial diversification of land managed by the State Forests National Forest Holding in the Wielkopolskie Voivodeship. The time scope adopted in the study covers the years 2002 and 2020. The research was conducted at voivodeship lev[1]el and by commune on the basis of materials provided by the Head Office of Geodesy and Cartography in Warsaw with the use of the indicator method. The study has shown that in 2020 the State Forests were second only to private farms in terms of the area covered. Their share in the total area of the voivodship is 23.7% and is the same as the national average. The land use structure is dominated by forests, and their acreage and share in the total area of the State Forests increased in the analyzed years. At the same time, their share is not spatially diversified. In many cities and communes, forests are the only-and in most of them predominant-form of land use. Half of the non-forest land area is occupied by agricultural land (50.3%), and one quarter by wasteland. Their share in the total resources of the State Forests in 2002–2020 shows a downward trend. Ecological land and mined land are characterized by an increase in the acreage. Nevertheless, their proportion is still small and does not exceed 0.3%. The above-mentioned forms of land use play a greater role in individual communes or in their small clusters, which results from their spatial dispersion and small areas. The general increase in the land resources of the State Forests observed in the voivodeship is spatially diversified. Apart from communes characterized by inconsiderable changes, there are units with a large increase in this type of land ownership, as well as those in which the resources have decreased or have not changed.Celem artykułu jest analiza stanu zasobów, ich zmian oraz zróżnicowania przestrzennego gruntów będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w województwie wielkopolskim. Odniesienie dla prowadzonych rozważań stanowi sytuacja w zakresie struktury zasobów pozostałych województw Polski. Przyjęty w opracowaniu zakres czasowy obejmuje lata 2002 i 2020. Badanie prowadzono na poziomie województwa oraz w układzie gminnym. Jego podstawę stanowiły niepublikowane materiały udostępnione przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii w Warszawie. W pracy zastosowano metodę wskaźnikową. Przedstawiono i opisano aktualne trendy i zmiany zachodzące w strukturze nieruchomości gruntowych Lasów Państwowych. Stwierdzono, że zasoby gruntów Lasów Państwowych plasują województwo wielkopolskie na trzecim miejscu w kraju i ustępują jedynie gospodarstwom rolnym osób fizycznych. Wyniki badań wskazują na pozytywny kierunek zachodzących zmian. W strukturze użytkowania gruntów dominują lasy, a w latach 2002–2020 nastąpił wzrost ich areału oraz udziału w ogólnej powierzchni Lasów Państwowych. Wykazano, że zmiany zasobów gruntowych Lasów Państwowych w województwie wielkopolskim charakteryzują się zróżnicowaniem wewnątrzregionalnym
Nowość wydawnicza: Geografia społeczno-ekonomiczna: doświadczenia, szanse i wyzwania w procesie kształcenia
Get PDFNowość wydawnicza: Geografia społeczno-ekonomiczna: doświadczenia, szanse i wyzwania w procesie kształcenia, Geografia społeczno-ekonomiczna:doświadczenia, szanse i wyzwania w procesie kształcenia, pod redakcją Anny Kołodziejczak i Lidii Mierzejewskiej, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań 2021
Publikacja poświęcona jest określeniu miejsca i roli geografii społeczno-ekonomicznej w kształceniu geografów, a także rozważaniom nad przyszłością i kształtem geografii społeczno-ekonomicznej jako dyscypliny naukowej w procesie dydaktyki geografii w kontekście wyzwań przed nią stawianych.Nawiązuje przy tym do najnowszych problemów, także tych, które pojawiły się w efekcie pandemii COVID-19
Identyfikacja relacji budujących lokalny kapitał terytorialny w kontekście adaptacji do zmian klimatu w Metropolii Poznań – doświadczenia projektu TeRRIFICA
Get PDFClimate change is a global problem that requires adaptation actions at the local level, which are adjusted to the conditions and needs of a given area. In preparing adaptation actions, the territorial capital of a region can be used effectively. This study chooses to present the relationships between local actors of the five-element innovation helix model, building territorial capital, regarding the specific socio-economic development challenge of climate change adaptation. The article is based on the results of the TeRRIFICA (Territorial RRI Fostering Innovative Climate Action) project which was implemented in the period 2019–2022. The main objective of the project was to propose, based on the assumptions of the RRI and the helix model, future scenarios and appropriate climate actions improving climate change mitigation and adaptation at the level of six pilot European regions, including the Metropolis of Poznań. Based on the case study of the Metropolis of Poznań, this article presents the processes and interactions that take place within the territorial capital of a region in relation to climate change adaptation. It also demonstrates the importance of a socialized responsible research and climate change adaptation process, using social innovation.Zmiany klimatu są problemem globalnym, który wymaga podejmowania działań adaptacyjnych na poziomie lokalnym, dostosowanych do uwarunkowań i potrzeb danego obszaru. Przygotowując działania adaptacyjne, można skutecznie wykorzystywać kapitał terytorialny regionu, który w dużej mierze tworzą relacje pomiędzy kluczowymi aktorami pięcioelementowej helisy regionalnego środowiska innowacji. Niniejszy artykuł przedstawia wyniki studium przypadku, którego przedmiotem była Metropolia Poznań stanowiąca jeden z regionów pilotażowych, w których realizowano w okresie 2019–2022 międzynarodowy projekt TeRRIFICA (Territorial RRI Fostering Innovative Climate Actions). Jego celem było wspieranie odpowiedzialnych badań i innowacji (RRI) na rzecz wzmocnienia działań związanych ze zmianami klimatu, zwłaszcza poprzez zaangażowanie różnego rodzaju przedstawicieli lokalnej społeczności reprezentujących mieszkańców, naukę, władze lokalne, organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa. Pozwoliło to wskazać główne kategorie relacji, które budują lokalny kapitał terytorialny na rzecz adaptacji do zmian klimatu. Istotnym wątkiem poruszonym w artykule było również znaczenie uspołecznienia odpowiedzialnych badań i innowacji oraz procesu adaptacji do zmian klimatu przy wykorzystaniu innowacji społecznych