Przegląd Politologiczny
Not a member yet
968 research outputs found
Sort by
Klasyfikowanie luk badawczych w naukach społecznych
Full text linkIdentifying research gaps constitutes a key stage in setting research directions, essential for ensuring the originality and cognitive value of research outcomes. Determining a relevant gap justifies the choice of topic and research problem, facilitates the contextualisation of a study within the existing literature, and enables the articulation of its contribution to scientific advancement. A critical analysis of current definitions and classifications of research gaps reveals excessive complexity, a lack of consistent and transparent criteria for distinguishing between types of gaps, insufficient hierarchy in terms of their significance, and a tendency to conflate definitional work with classification itself. This fragmentation and conceptual imprecision hinder researchers’ ability to effectively differentiate between types of knowledge deficits and assess their relevance to specific research problems, which limits the systematisation and cumulative development of knowledge. The article aims to propose a new classification of research gaps, grounded in original criteria concerning the scope of generalizability and the level of maturity of a given research field. This approach contributes to the development of conceptual tools that support the identification and systematisation of research gaps within the social sciences. It is designed to enhance the understanding of significant types of knowledge deficits within a given research field, which is crucial for the precise formulation of research problems and their effective solution. The article is written for educational purposes and to meet the needs of researchers refining their methodological skills.Identyfikowanie luk badawczych to etap wytyczania kierunków badań, kluczowy dla zapewnienia oryginalności i wartości poznawczej wyników. Wskazanie właściwej luki uzasadnia podjęcie tematu, wybór problemu badawczego, umożliwia kontekstualizację badań w literaturze przedmiotu oraz wyznaczenie wkładu do rozwoju nauki. Krytyczna analiza istniejących ujęć definicyjnych i klasyfikacji luk badawczych ujawnia nadmierne skomplikowanie, brak spójnych i jasnych kryteriów rozróżnienia poszczególnych rodzajów luk badawczych, niedostateczną hierarchizację ich istotności oraz tendencję do mylenia definicji z samą klasyfikacją. Taka fragmentaryzacja i brak precyzji w istniejących ramach semantycznych utrudniają skuteczne rozróżnianie typów luk i określanie ich znaczenia dla konkretnych problemów badawczych, co prowadzi do niewystarczającego uporządkowania i ograniczeń w kumulowaniu wiedzy. Celem artykułu jest zaproponowanie nowej klasyfikacji luk badawczych, opartej na autorskich kryteriach zakresu generalizowalności oraz stopnia dojrzałości pola badawczego. Proponowane ujęcie stanowi wkład w rozwój narzędzi konceptualnych wspomagających identyfikację i systematyzację luk w badaniach społecznych. Ma ono ułatwić zrozumienie głównych rodzajów deficytów wiedzy w ramach danego pola badawczego, co jest ważne dla precyzyjnego formułowania problemów badawczych i ich efektywnego rozwiązywania. Artykuł odpowiada na potrzeby dydaktyczne oraz badaczy samodoskonalących swój warsztat badawczy
Polityka europejska jako kategoria polityki państwa w świetle Konstytucji RP i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego – przyczynek do dyskusji
Full text linkThe article addresses the status of “European policy” within the Polish constitutional order. It takes as its starting point Article 146 of the Constitution, which entrusts the Council of Ministers with the conduct of internal and foreign policy, yet does not refer expressly to European policy. Against this background, the author analyses the Constitutional Tribunal’s decision in case Kpt 2/08, in which the Tribunal held that Poland’s relations with the European Union constitute a specific area of state policy that escapes a simple division into internal and foreign affairs. The article reconstructs the main strands of doctrine: the hybrid approach, which treats European policy as functionally distinct yet still falling within the scope of Article 146; a more conservative view, reducing it to a particular segment of foreign policy; and “internal” approaches coupled with proposals to introduce a separate European chapter into the Constitution. The central conclusion is cautious: de lege lata European policy remains a hybrid sphere of state policy, whereas de lege ferenda its clearer constitutional recognition may be considered, provided this is accompanied by reflection on the allocation of political responsibility for Poland’s actions in the EU. The text is a contribution to the debate and seeks to organise existing discussions.Artykuł podejmuje problem statusu „polityki europejskiej” w polskim porządku konstytucyjnym. Punktem wyjścia jest art. 146 Konstytucji, który powierza Radzie Ministrów prowadzenie polityki wewnętrznej i zagranicznej, lecz nie posługuje się pojęciem polityki europejskiej. Na tym tle analizowane jest postanowienie TK w sprawie Kpt 2/08, w którym Trybunał uznał, że stosunki Polski z Unią Europejską stanowią specyficzny obszar polityki państwa, wymykający się prostemu podziałowi na sprawy wewnętrzne i zagraniczne. Autor rekonstruuje główne linie doktryny: ujęcie hybrydowe, traktujące politykę europejską jako funkcjonalnie wyodrębnioną, lecz mieszczącą się w ramach art. 146 Konstytucji; podejście zachowawcze, sprowadzające ją do szczególnej części polityki zagranicznej oraz ujęcie „wewnętrzne” i postulaty wprowadzenia rozdziału europejskiego w Konstytucji. Zasadniczy wniosek ma charakter ostrożny: de lege lata polityka europejska pozostaje hybrydową sferą polityki państwa, natomiast de lege ferenda można rozważać jej wyraźniejsze ujęcie konstytucyjne, o ile będzie temu towarzyszyć refleksja nad podziałem odpowiedzialności politycznej za działania Polski w UE. Tekst ma charakter przyczynkowy i porządkuje dotychczasową debatę
Metale ziem rzadkich w strategiach bezpieczeństwa narodowego: analiza porównawcza polityk USA, Japonii i AustraliiMetale ziem rzadkich w strategiach bezpieczeństwa narodowego: analiza porównawcza polityk USA, Japonii i Australii
No full textIn the face of increasing geopolitical rivalry and energy transition, access to rare earth elements (REEs) has become a key element of national security strategies. These raw materials are essential for modern civilian and military technologies, and their global supply remains highly concentrated, particularly in China. The purpose of this article is to provide a comparative analysis of the national security strategies of three countries – the United States, Japan and Australia – with a particular focus on their approaches to accessing, controlling and securing the supply of REEs. The research problem is to determine how the selected countries – the United States, Japan and Australia – integrate issues of access to rare earths into their national security strategies and what instruments they use to minimize their dependence on China. The analysis shows that, despite their differing roles as importers (US, Japan) and exporters (Australia), all three countries treat REEs as a component of strategic autonomy, taking steps to diversify supply, develop domestic processing technologies and build partnerships with other countries.W obliczu rosnącej rywalizacji geopolitycznej i transformacji energetycznej, dostęp do metali ziem rzadkich (REE) stał się kluczowym elementem strategii bezpieczeństwa narodowego. Surowce te są niezbędne dla rozwoju nowoczesnych technologii cywilnych i wojskowych, a ich globalna podaż uzależniona jest od największego ich producenta, Chin. Celem niniejszego artykułu jest analiza porównawcza strategii bezpieczeństwa narodowego trzech państw – Stanów Zjednoczonych, Japonii i Australii – ze szczególnym uwzględnieniem ich podejścia do dostępu, kontroli i zabezpieczenia dostaw pierwiastków ziem rzadkich. Problemem badawczym rozważań podjętych w niniejszym artykule jest próba określenia, w jaki sposób wybrane państwa – Stany Zjednoczone, Japonia i Australia – włączają kwestie dostępu do metali ziem rzadkich do swoich strategii bezpieczeństwa oraz jakich instrumentów używają, aby zminimalizować swoją zależność od Chin. Przeprowadzona analiza pokazuje, że pomimo różnych ról jako importerów (USA, Japonia) i eksporterów (Australia), wszystkie trzy państwa traktują metale ziem rzadkich jako element strategicznie ważnej niezależności i podejmują kroki w celu dywersyfikacji dostaw, rozwoju własnych technologii przetwarzania oraz budowania relacji partnerskich z innymi państwami
Antyukraiński dyskurs w Polsce jako narzędzie polaryzacji i delegitymizacji. Analiza komunikacji politycznej na Twitterze
No full textThis article examines the political functions of anti-Ukrainian discourse in the Polish digital sphere, with a focus on Twitter/X activity following Russia’s invasion of Ukraine in 2022. The study is based on a corpus of 64,897 tweets and a methodology combining internet data processing techniques, the “thick big data” approach, and critical discourse analysis. It identifies dominant narratives, enemy representations, and rhetorical strategies. The findings indicate that anti-Ukrainian content is not spontaneous, but forms part of an ideologically driven strategy and a tool of political mobilisation. This discourse is marked by high emotional intensity, polarising rhetoric, the delegitimation of political elites, and the instrumental use of historical memory. Its primary function is to consolidate anti-system communities, reinforce exclusion-based political identities, and undermine trust in public institutions. The article contributes to research on digital political communication, populist rhetoric, and mechanisms of polarisation under conditions of social tension and geopolitical destabilisation.Artykuł analizuje funkcje polityczne dyskursu antyukraińskiego w polskiej sferze cyfrowej, koncentrując się na platformie Twitter/X po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku. Badanie oparto na korpusie 64 897 tweetów oraz metodologii wykorzystującej techniki przetwarzania danych internetowych, podejście „thick big data” oraz krytyczną analizę dyskursu. Zidentyfikowano dominujące narracje, sposoby konstruowania wizerunku wroga oraz strategie retoryczne. Wyniki wskazują, że treści antyukraińskie nie mają charakteru spontanicznego, lecz stanowią element strategii ideologicznej i narzędzia mobilizacji politycznej. Dyskurs ten cechuje się wysokim ładunkiem emocjonalnym, retoryką polaryzacji i delegitymizacji elit politycznych oraz instrumentalnym odwołaniem do pamięci historycznej. Jego funkcją jest konsolidacja środowisk antysystemowych, wzmacnianie tożsamości politycznych opartych na wykluczeniu oraz podważanie zaufania do instytucji publicznych. Artykuł wnosi wkład w badania nad cyfrową komunikacją polityczną, retoryką populistyczną oraz mechanizmami polaryzacji w warunkach napięć społecznych i destabilizacji geopolitycznej
Wykorzystanie bezzałogowych statków we współczesnym konflikcie zbrojnym do agregacji danych z pola walki. Polityczno-militarne konsekwencje wojny rosyjsko-ukraińskiej w drugiej dekadzie XXI wieku
Full text linkThe two sides in the Russian-Ukrainian war, especially since the end of February 2022, have been systematically using innovative solutions to combat the enemy, as well as to protect against it. This activity produces not only military consequences, but also affects the political perception of the conflict itself, including public attitudes. Therefore, it is worth analyzing the political and military implications of the massive use of drones in military operations, especially from the perspective of human potential.
After applying research methods and techniques appropriate to the dynamics of the Russian-Ukrainian conflict, the answers to the research questions posed suggest that drones, mass used on the battlefield by both sides, have particularly changed the picture of the kinetic confrontation. It has been possible to confirm the thesis that unmanned aerial vehicles (to a lesser extent, naval ones) offer the possibility of acquiring detailed data on battlefield behavior in real time. Thanks to such massive and permanent monitoring, the data accumulated (in big data) and then aggregated provide the possibility of inference, through which the effectiveness of ongoing warfare, both defensive and attacking, is increased. The experiences, recorded on audiovisual materials, will certainly continue to be used by the superpowers, other states and armed groups, including in the area of shaping human attitudes (e.g., in propaganda).Strony w wojnie rosyjsko-ukraińskiej, szczególnie od końca lutego 2022 roku, systematycznie wykorzystują innowacyjne rozwiązania w zwalczaniu przeciwnika, jak i ochronie przed nim. Ta działalność wywołuje nie tylko militarne konsekwencje, ale także wpływa na polityczny odbiór samego konfliktu, w tym na postawy społeczne. Zatem warto dokonać analizy skutków polityczno-militarnych masowego zastosowania bezzałogowych statków w działaniach zbrojnych, szczególnie z perspektywy potencjału ludzkiego.Po zastosowaniu adekwatnych do dynamiki konfliktu rosyjsko-ukraińskiego metod i technik badawczych odpowiedzi na postawione pytania badawcze sugerują, że drony, masowo wykorzystywane na polu walki przez obie strony, szczególnie zmieniły obraz kinetycznej konfrontacji. Udało się potwierdzić tezę, że bezzałogowe statki powietrzne (w mniejszym stopniu morskie) umożliwiają zdobywanie na bieżąco szczegółowych danych o zachowaniach na polu walki. Dzięki takiemu masowemu i permanentnemu monitorowaniu zgromadzone dane (w big data) i następnie agregowane dają możliwość wnioskowania, dzięki któremu zwiększa się skuteczność prowadzonych działań wojennych, zarówno obronnych, jak i napastniczych. Doświadczenia, utrwalone na materiałach audiowizualnych, z pewnością nadal będą wykorzystywane przez mocarstwa, pozostałe państwa i grupy zbrojne, także w obszarze kształtowania postaw ludzkich (np. w propagandzie)
Doświadczenia Polski jako biorcy pomocy rozwojowej w latach 1946–2023
Full text linkThe article presents Polish experience as a recipient of development aid in the years 1946–2023.Reference was made to the development aid provided to Poland by the United Nations Relief and Development Administration (UNRRA), development assistance provided by members of the Council for Mutual Economic Assistance (COMECON), support from the West for the Polish transformation, and development support of the European Communities and the European Union. A separate consideration was given to the participation of Poland in the structures of development organizations, including the International Bank for Reconstruction and Development (IBRD), the International Center for Settlement of Investment Disputes (ICSID), the Multilateral Investment Agency (MIGA), the International Monetary Fund (IMF) and the International Financial Corporation (IFC).W artykule zaprezentowano polskie doświadczenia w roli biorcy pomocy rozwojowej w latach 1946–2023. Odniesiono się do pomocy rozwojowej przekazanej Polsce przez Administrację Pomocy i Zagospodarowania Narodów Zjednoczonych (UNRRA), pomocy rozwojowej udzielanej przez członków Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG), wsparcia z Zachodu dla polskiej transformacji, wsparcia rozwojowego Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej. Osobnym rozważaniom poddano udział Polski w strukturach organizacji rozwojowych, w tym finansowanie pozyskane przez Polskę z Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju (IBRD), Międzynarodowego Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSID), Wielostronnej Agencji Inwestycji (MIGA), Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF) oraz Międzynarodowej Korporacji Finansowej (IFC)
Stronniczość polityczna radia na przykładzie parlamentarnej kampanii wyborczej w 2023 roku
Full text linkThe aim of this article is to present the findings from research on political bias within selected Polish radio stations during the lead-up to the 2023 parliamentary election. The article also explores how much airtime radio stations dedicated to political content during an active election campaign, offering insights into whether radio still serves as a relevant medium for modern political communication or if its influence has diminished. The study employed a content analysis of news broadcasts from four of Poland’s most popular radio stations, distinguished by the highest listenership ratings. The collected data were used to calculate the Media Political Bias Index, a metric enabling comparative analysis of bias levels across different media outlets. Analysis of the 8:00 PM news broadcasts over the month preceding election day, covering RMF FM, Radio Zet, Jedynka (the First Program of Polish Radio), and Radio Tok FM, revealed that public radio exhibited the highest degree of bias, dedicating the most time and content to the electoral competition. Among commercial stations, the study observed a varying degree of political bias and engagement in campaign coverage.Celem artykułu jest prezentacja wyników badań stronniczości politycznej wybranych polskich stacji radiowych w okresie poprzedzającym elekcję parlamentarną w 2023 roku. Jednocześnie w artykule przedstawiono także wyniki analizy tego, na ile radio wciąż poświęca swój czas antenowy polityce w czasie toczącej się kampanii wyborczej, co pośrednio sprzyja też poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, czy radio wciąż pozostaje medium relewantnym dla współczesnej komunikacji politycznej, czy też czasy radia przeminęły. Do przeprowadzenia badania wykorzystano analizę zawartości radiowych serwisów informacyjnych w czterech najpopularniejszych polskich stacjach cieszących się najwyższymi wynikami słuchalności. Zebrane dane wykorzystane zostały do obliczenia wartości Indeksu Stronniczości Politycznej Mediów, będącego miernikiem umożliwiającym porównywanie skali stronniczości różnych mediów. Analiza serwisów informacyjnych nadanych o godzinie 20.00 w okresie miesiąca poprzedzającego dzień wyborów parlamentarnych przez stacje RMF FM, Radio Zet, Jedynkę Pierwszy Program Polskiego Radia oraz Radio Tok FM pozwoliły ocenić, że radio publiczne było najbardziej stronnicze, a także najwięcej czasu i newsów w badanym materiale poświęciło toczącej się rywalizacji wyborczej. W przypadku stacji komercyjnych odnotowano zróżnicowany poziom stronniczości politycznej oraz zaangażowania w relacjonowanie kampanii wyborczej
Wpływ inwazji Rosji na Ukrainę wobec sytuacji politycznej w regionie Bliskiego Wschodu
Full text linkThe main objective of the considerations is to present the most important conditions and dependencies that allow for assessing the impact that the invasion of Ukraine in February 2022 had on the policy of the Middle East countries in the political and economic aspects. In this respect, it will also be important to try to analyze to what extent the role of the Russian Federation in the area in question may be strengthened or weakened.At the beginning, we should present the position of Iran, which is key in this analysis due to the growing importance of this country in the international configuration. In addition, the subject of interest is also the view of the Egyptian authorities on the military operations in Ukraine. Additionally, it will be appropriate to address the views of the Israeli authorities on the war in Ukraine. We cannot also forget to trace Turkey’s policy in this matter, important due to its membership in NATO and the significant role of this country in the political processes taking place in the Arab world. The attitude of the Persian Gulf countries – especially Saudi Arabia and the United Arab Emirates - towards the actions conducted by the Russian Federation is also present in the further part of the article.The summary presents possible scenarios for the future. It attempts to answer the question of how much the Russian Federation will be able to increase its geopolitical role in the Middle East and the readiness of Arab states to deepen cooperation with Moscow.Głównym celem przedmiotowych rozważań jest przedstawienie najważniejszych uwarunkowań i zależności, pozwalających ocenić wpływ, jaki inwazja na Ukrainę w lutym 2022 r. wywarła na politykę państw Bliskiego Wschodu w aspekcie politycznym i ekonomicznym. W tej mierze istotna będzie także próba przeanalizowania, na ile może ulec wzmocnieniu lub osłabieniu rola Federacji Rosyjskiej na przedmiotowym obszarze.Na wstępie powinniśmy przedstawić stanowisko Iranu, które w niniejszej analizie jest kluczowe ze względu na rosnące znaczenie tego państwa w konfiguracji międzynarodowej. Ponadto przedmiotem zainteresowania jest także pogląd władz Egiptu na działania wojenne na Ukrainie. Dodatkowo właściwe będzie ustosunkowanie się do poglądów władz izraelskich wobec wojny na Ukrainie. Nie możemy także zapominać o prześledzeniu polityki Turcji w tej materii, ważnej ze względu na jej członkostwo w NATO i znaczącą rolę tego państwa w procesach politycznych zachodzących w świecie arabskim. W dalszej części artykułu obecna też jest postawa państw Zatoki Perskiej – szczególnie Arabii Saudyjskiej i Zjednoczonych Emiratów Arabskich – wobec działań prowadzonych przez Federację Rosyjską.W podsumowaniu przybliżone są możliwe scenariusze na przyszłość. Zawarta jest w nim próba odpowiedzi na pytanie, na ile Federacja Rosyjska będzie zdolna do zwiększenia swojej geopolitycznej roli na Bliskim Wschodzie i gotowość państw arabskich do pogłębienia kooperacji z Moskwą
N. Lubik-Reczek, Partycypacja i edukacja obywatelska młodego pokolenia. Rozważania na tle doświadczeń polskich debat oksfordzkich, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa, Poznań 2024
Full text linkKlasyfikacja postaw natywistycznych jako narzędzie badania pamięci historycznej
Full text linkHistorical memory constitutes a significant area of contention in contemporary politics, which justifies the need for precise theoretical tools to systematically analyse the attitudes and values that shape it. This article identifies this research gap and proposes a multidimensional classification of cultural nativistic attitudes. The study aims to develop a coherent and operationalizable theoretical framework that enhances the analysis of memory politics. This objective is achieved through a critical review of the existing literature on nativism. The review enabled the identification of significant drawbacks in current classification models. They included inconsistent criteria for distinguishing between forms of nativism, insufficient differentiation between attitude and practice, and the omission of forms of legitimation and the performative aspect. In response to these deficits, the article offers an original, four-dimensional classification of nativistic attitudes, encompassing the value attributed to a native culture, the relationship with foreign culture, the function attributed to the past, and forms of action. The proposed model organizes the ways of thinking underlying memory politics, moving beyond the dichotomic approaches that dominate the literature. This study’s contribution to research on historical memory and collective identity lies in providing a modifiable and empirically testable theoretical tool that enables the identification and classification of distributed ways of thinking about one’s own culture, as well as a systematic and comparative analysis of disputes about the past in a public discourse and the mapping of identity strategies.Pamięć historyczna stanowi ważny obszar sporów we współczesnej polityce, co przekłada się na potrzebę opracowania precyzyjnych narzędzi teoretycznych do systematycznej analizy leżących u jej podstaw postaw i wartości. Niniejszy artykuł identyfikuje tę lukę badawczą i proponuje wielowymiarową klasyfikację kulturowych postaw natywistycznych. Celem opracowania jest stworzenie spójnego i operacjonalizowalnego narzędzia teoretycznego, które usprawni analizę polityki pamięci. Realizacja tego celu opiera się na krytycznym przeglądzie literatury przedmiotu poświęconej natywizmowi. Przegląd pozwolił zdiagnozować istotne braki w dotychczasowych modelach klasyfikacyjnych: niespójne kryteria rozróżniania natywizmów, niedostateczne rozróżnienie między postawą a praktyką, pomijanie form legitymizacji oraz aspektu performatywnego. W odpowiedzi na te deficyty, artykuł oferuje oryginalną, czterowymiarową klasyfikację postaw natywistycznych, która obejmuje wartość przypisywaną własnej kulturze, relację z kulturą obcą, funkcję nadawaną przeszłości oraz formy działania. Zaproponowany model porządkuje sposoby myślenia leżące u podstaw polityki pamięci, wykraczając poza dominujące w literaturze dualne ujęcia natywizmu. Wkład niniejszego opracowania do badań nad pamięcią historyczną i tożsamością zbiorową polega na dostarczeniu modyfikowalnego i empirycznie testowalnego narzędzia teoretycznego, które umożliwia identyfikację i klasyfikację dystrybuowanych sposobów myślenia o własnej kulturze, a także systematyczną i porównawczą analizę sporów o przeszłość w dyskursie publicznym oraz mapowanie strategii tożsamościowych