Przegląd Politologiczny
Not a member yet
968 research outputs found
Sort by
Obraz rocznic historycznych w systemie oświaty RP na przykładzie edukacji obywatelskiej
Full text linkThe subject of this article is historical anniversaries in the Polish education system. Due to the breadth of the research topic, considerations were limited to one subject: civic education implemented in upper secondary schools (general secondary schools and technical schools). The author of this text encompasses two subjects under the term “civic education”: social studies at the basic level (2018 core curriculum), and history and the present (2022 core curriculum). The aim of the study was to determine the scope and manner of presenting historical anniversaries during civic education lessons. The research question addressed is as follows: to what extent did changes to the core curriculum for civic education in the studied upper secondary schools address the issue of presenting historical anniversaries? The adopted methodological assumptions influenced the choice of research methods. Among them, the following were of primary importance: the method of analysis and criticism of literature (sources), the method of document analysis, the comparative method, and the systemic approach.Research findings indicate that the 2018 and 2022 core curriculum for civic education differed significantly in terms of the inclusion of historical anniversaries. The 2018 regulation was based on a social science perspective, with the primary goal of the subject being analyzed being the development of civic skills and competencies. This does not mean that there was no scope for addressing historical anniversaries, but they did not constitute the primary focus of study. The situation was different in the 2022 core curriculum. In this case, historical anniversaries constituted an important component of civic education, which was related to the adoption of a new model of civic education, i.e., a national-conservative model.Przedmiot artykułu stanowią rocznice historyczne w systemie oświaty RP. Z uwagi na rozległość podjętego zagadnienia badawczego rozważania ograniczono do jednego z przedmiotów, tj. edukacji obywatelskiej realizowanej w szkołach ponadpodstawowych (liceach ogólnokształcących i technikach). Autor niniejszego tekstu pod pojęciem edukacji obywatelskiej ujął dwa przedmioty: wiedzę o społeczeństwie na poziomie podstawowym (podstawa programowa z 2018 roku), historię i teraźniejszość (podstawa programowa z 2022 roku). Celem badań było ustalenie zakresu i sposobu prezentowania rocznic historycznych podczas lekcji edukacji obywatelskiej. Podjęty problem badawczy brzmi następująco – w jakim zakresie zmiany podstaw programowych edukacji obywatelskiej w badanych szkołach ponadpodstawowych dotyczyły problematyki prezentowania rocznic historycznych? Przyjęte założenia metodologiczne wpłynęły na wybór zastosowanych metod badawczych. Wśród nich podstawowe znaczenie miały następujące: metoda analizy i krytyki piśmiennictwa (źródeł), metoda badania dokumentów, metoda komparatystyczna, podejście systemowe.Wyniki badań wskazują, iż podstawy programowe edukacji obywatelskiej z lat 2018 i 2022 dość istotnie się różniły pod względem obecności rocznic historycznych. Rozporządzenie z 2018 roku bazowało na perspektywie charakterystycznej dla nauk społecznych, w ramach której podstawowym celem analizowanego przedmiotu było kształtowanie umiejętności i kompetencji obywatelskich. Nie oznacza to, iż w ogóle nie było przestrzeni do podejmowania zagadnienia rocznic historycznych, niemniej jednak nie stanowiły one głównego przedmiotu poznania. Inaczej sytuacja wyglądała w przypadku podstawy programowej z 2022 roku. W tym przypadku rocznice historyczne stanowiły ważny komponent kształcenia obywatelskiego, co miało związek z przyjęciem nowego modelu edukacji obywatelskiej, tj. modelu narodowo-konserwatywnego
Druga wojna światowa w ukraińskiej polityce pamięci (2005–2025). Rocznice, święta, narracje
Full text linkThis article analyses the evolution of Ukrainian memory politics concerning the Second World War in the years 2005–2025, with particular emphasis on the role of presidents, the internal situation and geopolitical factors. It presents changes in official historical narratives, the nature and symbolism of public holidays – from the post-Soviet model of glorifying the so-called Great Patriotic War to European models of commemoration. The year 2014 and the war with Russia were crucial for the reinterpretation of wartime events.Using chronological and problem-based analysis, analysis of legal sources and analysis of political discourse, the article discusses the groundbreaking changes associated with the presidency of Viktor Yushchenko (the heroisation of the Ukrainian Insurgent Army), the return to Soviet narratives during the Viktor Yanukovych period, the process of decommunisation and “Ukrainisation of memory” after 2014. The symbolic significance of the reform of public holidays was also analysed – the introduction of Remembrance and Reconciliation Day (8 May), the redefinition of Victory Day (9 May) and new practices of remembrance after 2022.The war with Russia has given the Second World War new meanings in the discourse on identity and patriotism. The article points out that between 2005 and 2025, the memory of the Second World War became a tool for legitimising power and an element in the struggle for the symbolic boundaries of Ukraine’s national identity.W artykule przeanalizowano ewolucję ukraińskiej polityki pamięci w latach 2005–2025 dotyczącej drugiej wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem roli prezydentów, sytuacji wewnętrznej oraz czynników geopolitycznych. Przedstawiono zmiany w oficjalnych narracjach historycznych, charakterze i symbolice świąt państwowych – od postsowieckiego modelu gloryfikacji tzw. Wielkiej Wojny Ojczyźnianej po europejskie wzorce upamiętniania. Dla reinterpretacji wydarzeń wojennych kluczowy był rok 2014 (tzw. rewolucja godności) oraz rozpoczęcie pełnoskalowej wojny po ataku Rosji na Ukrainę 24 lutego 2022 roku.Posługując się metodami analizy chronologiczno-problemowej, analizą źródeł prawnych oraz analizą dyskursu politycznego omówiono przełomowe zmiany związane z prezydenturą Wiktora Juszczenki (heroizacja Ukraińskiej Powstańczej Armii), powrót do narracji radzieckich w okresie rządów Wiktora Janukowycza, proces dekomunizacji i „ukrainizacji pamięci” po 2014 roku. Opisano także symboliczne znaczenie reformy świąt państwowych – wprowadzenie Dnia Pamięci i Pojednania (8 maja), redefinicję Dnia Zwycięstwa (9 maja) oraz nowe praktyki pamięci.Wojna z Rosją nadała drugiej wojnie światowej nowe znaczenia w dyskursie tożsamościowym i patriotycznym. Artykuł wskazuje, że w latach 2005–2025 pamięć o drugiej wojnie stała się narzędziem legitymizacji władzy oraz elementem walki o symboliczne granice tożsamości narodowej Ukrainy
Mapa pamięci Poznania. Kobiety w polityce nazewnictwa miejskiego jako narzędzie kształtowania tożsamości lokalnej i obywatelskiej
Full text linkThis article analyzes the role of urban toponymy in shaping collective memory as well as local and civic identity, focusing on the presence of women in the urban space of Poznań. Street names are treated as instruments of memory politics and elements of the city’s symbolic order, reinforcing specific visions of the past. Historical analysis shows that women were long absent from the urban topography, and female patronages today constitute only a small percentage of street names. Contemporary social and municipal initiatives aim to restore women to their rightful place in collective memory. Incorporating them into the urban naming system contributes to the democratization of public space, strengthens local identity, and promotes values of equality and civic participation.W niniejszym artykule poddano analizie rolę nazewnictwa miejskiego w kształtowaniu pamięci zbiorowej oraz tożsamości lokalnej i obywatelskiej, koncentrując się na obecności kobiet w przestrzeni Poznania. Nazwy ulic traktowane są jako narzędzie polityki pamięci i element symbolicznego porządku miasta, utrwalający określone wizje przeszłości. Analiza historyczna pokazuje, że kobiety przez długi czas pozostawały nieobecne w miejskiej topografii, a ich patronki stanowią dziś jedynie niewielki odsetek nazw. Współczesne inicjatywy społeczne i samorządowe dążą do przywrócenia kobietom należnego miejsca w pamięci zbiorowej. Włączenie ich w system nazw miejskich sprzyja demokratyzacji przestrzeni publicznej, wzmacnia tożsamość lokalną i promuje wartości równości oraz uczestnictwa obywatelskiego
Dwoistość finansowania państwowego trzeciego sektora: ograniczenia instytucjonalne i możliwości dla społecznych organizacji pozarządowych w Rosji (2006–2021)
Full text linkThe article presents a study of the dual nature of state funding for non-governmental organizations in Russia during the period 2006–2021. Based on statistical data analysis, expert interviews, and surveys conducted among NGO managers, it demonstrates how state funding simultaneously generates formal and informal institutional constraints, leading to organizational isomorphism and limited autonomy. On the other hand, it creates new opportunities for NGO development within state-approved formats of activity. In response to this duality, NGOs develop various adaptive strategies: from conformism to balancing between different resource sources.The research findings confirm the hypothesis about the transformation of Russian NGOs from independent civil society actors into integrated partners of the state in implementing social policy. The study contributes to the development of resource dependence theory and the concept of “managed civil society” in the context of hybrid political regimes.Artykuł przedstawia badanie dwoistej natury państwowego finansowania organizacji pozarządowych w Rosji w okresie 2006–2021. Na podstawie analizy danych statystycznych, wywiadów eksperckich i ankiet przeprowadzonych wśród kierowników organizacji pozarządowych wykazano, jak finansowanie państwowe jednocześnie generuje formalne i nieformalne ograniczenia instytucjonalne, prowadzące do izomorfizmu organizacyjnego i ograniczenia autonomii. Z drugiej strony, tworzy nowe możliwości rozwoju organizacji pozarządowych w ramach dopuszczalnych przez państwo formatów działalności. W odpowiedzi na tę dwoistość organizacje pozarządowe opracowują różnorodne strategie adaptacyjne: od konformizmu po balansowanie między różnymi źródłami zasobów.Wyniki badania potwierdzają hipotezę o transformacji rosyjskich organizacji pozarządowych z niezależnych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego w zintegrowanych partnerów państwa w realizacji polityki społecznej. Badanie wnosi wkład w rozwój teorii zależności zasobowej i koncepcji „zarządzanego społeczeństwa obywatelskiego” w kontekście hybrydowych reżimów politycznych
Analiza roli rocznicy wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau dla relacji polsko-izraelskich w latach 2016–2023
Full text linkThe research topic discussed in this article is memory politics and historical politics in international relations, within which the role of the anniversary celebrations of the liberation of Auschwitz-Birkenau in Polish-Israeli relations during the United Right’s rule from 2016 to 2023 is analysed. The article analyses the annual event of the anniversary of the liberation of Auschwitz-Birkenau, with particular emphasis on the statements made by politicians present at the event and the topics they raised. By examining the celebrations of the anniversary of the liberation of Auschwitz-Birkenau, the authors attempt to answer the question of whether the shared and difficult legacy of the memory of the Holocaust brings Poland and Israel closer together or drives them apart.Tematem badawczym rozważanym w niniejszym artykule jest polityka pamięci i polityka historyczna w stosunkach międzynarodowych, w ramach którego analizowana jest rola obchodów rocznicy wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau w stosunkach polsko-izraelskich w okresie rządów Zjednoczonej Prawicy od roku 2016 do 2023. Artykuł poddaje analizie coroczne wydarzenie jakim jest rocznica wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau, ze szczególnym uwzględnieniem wypowiedzi polityków podczas niej obecnych oraz tematów przez nich poruszanych. Poprzez zbadanie obchodów rocznicy wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau, autorzy starają odpowiedzieć się na pytanie, czy wspólne i trudne dziedzictwo, jakim jest pamięć o Holokauście zbliża, czy też oddala Polskę i Izrael
Uwarunkowania członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Czy realny jest polexit?
Full text linkThe author analyzes the impact of geopolitical and domestic changes on the debate surrounding Poland’s membership in the European Union. In the context of the war in Ukraine, the return of Donald Trump, and the rise of the alternative right, voices have emerged calling for a redefinition of Poland-European Union relations. This has led to a debate about polexit. Although membership in the EU and NATO is the foundation of Poland’s security, the growing influence of the Confederation – especially among young voters – is challenging this consensus. The document, titled “Polexit: A Safe Emergency Exit,” presents a scenario for leaving the EU. Research indicates a decline in support for integration, especially among young people, who assess it primarily through the prism of tangible benefits. The author concludes that while Polexit is currently not a realistic prospect, its possibility depends on changes in the Polish political scene and the stability of public support for EU membership. This raises the question of whether these changes will lead to polexit or to the marginalization of Poland’s position in the European Union (Decopuling).Autor analizuje wpływ zmian geopolitycznych i wewnętrznych na debatę wokół członkostwa Polski w Unii Europejskiej. W kontekście wojny na Ukrainie, powrotu do władzy Donalda Trumpa i wzrostu znaczenia alternatywnej prawicy pojawiły się głosy nawołujące do przedefiniowania relacji Polska–Unia Europejska. Ich konsekwencją jest dyskusja na temat polexitu. Chociaż członkostwo w UE i NATO stanowi fundament bezpieczeństwa Polski, rosnące wpływy Konfederacji – zwłaszcza wśród młodych wyborców – podważają ten konsensus. Dokument zatytułowany „Polexit – bezpieczne wyjście awaryjne” przedstawia scenariusz wyjścia z UE. Badania wskazują na spadek poparcia dla integracji, zwłaszcza wśród ludzi młodych, którzy oceniają ją głównie przez pryzmat wymiernych korzyści. Autor konkluduje, że choć polexit nie jest obecnie realną perspektywą, jego możliwość zależy od zmian na polskiej scenie politycznej i stabilności poparcia społecznego dla członkostwa w UE. Rodzi to pytanie o to, czy zmiany te doprowadzą do polexitu bądź marginalizacji pozycji Polski w Unii Europejskiej (Decopuling)
Bliski Wschód i konflikt bliskowschodni w rezolucjach i decyzjach Parlamentu Europejskiego IX kadencji
Full text linkThe purpose of the research, the results of which are presented in the article, was to show the position of the European Parliament towards the Middle East, resulting from the resolutions and decisions of the EP of the 9th term, taken in 2019–2024. The research hypothesis assumed that the position of the EP towards the Middle East, resulting from its resolutions and decisions taken, is in line with the basic policies of other EU institutions – the Council and the European Commission. The research used, among others, the method of institutional analysis. The research confirmed that the Parliament’s position is consistent with the policies of other EU institutions. Members of the European Parliament have diverse opinions on the Middle East Peace Process. Regardless of their views, however, they are unable to influence the actions of the parties to the conflict, or to bring about the realization of Parliament’s key demand - the resumption of direct negotiations between Israel and Palestine.Celem badań, których wyniki są przedstawione w artykule, było ukazanie stanowiska Parlamentu Europejskiego wobec Bliskiego Wschodu, wynikającego z rezolucji i decyzji PE IX kadencji, podejmowanych w latach 2019–2024. Hipoteza badawcza zakładała, że stanowisko PE wobec Bliskiego Wschodu, wnikające z jego rezolucji i podejmowanych decyzji jest zgodne z podstawowymi założeniami polityki innych instytucji unijnych – Rady i Komisji Europejskiej. W badaniach wykorzystano, m.in. metodę analizy instytucjonalnej. Badania potwierdziły, że stanowisko Parlamentu jest zbieżne z polityką innych instytucji unijnych. Posłowie mają zróżnicowane opinie na temat procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie. Niezależnie od swych poglądów, nie są jednak w stanie wpłynąć na działania stron konfliktu, ani doprowadzić do zrealizowania kluczowego postulatu Parlamentu, czyli do wznowienia bezpośrednich negocjacji między Izraelem i Palestyną
Parlamentarne narracje o III RP w uchwałach rocznicowych Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (1989–2023)
Full text linkThe article examines the narratives of the Third Polish Republic present in the anniversary resolutions adopted by the Sejm and Senate of the Republic of Poland between 1989 and 2023, treated as instruments of parliamentary memory practices. The study aims to identify the dominant interpretative frameworks applied to the democratic transition as well as to key events and figures of the post-1989 period. The analysis combines quantitative content examination with qualitative discourse analysis. The findings reveal three competing narratives of parliamentary memory: the narrative of success, emphasising the peaceful nature of the transition and Poland’s democratic consolidation; the narrative of incomplete reform, pointing to the need to correct the shortcomings of the transformation; and the narrative of accountability, framing 1989 as a moment of “semi-freedom” and insufficient rupture with the communist past. The study also highlights differences between the two chambers of parliament: the Sejm more frequently reproduces ongoing political conflicts, whereas the Senate promotes a more integrative vision of collective memory. Anniversary resolutions thus emerge not only as acts of commemoration but also as tools that shape the symbolic identity of the contemporary Polish state.Artykuł analizuje narracje o III Rzeczypospolitej Polskiej obecne w uchwałach rocznicowych podejmowanych przez Sejm i Senat RP w latach 1989–2023, traktowanych jako narzędzia parlamentarnych praktyk pamięci. Celem badania jest identyfikacja dominujących sposobów interpretowania transformacji ustrojowej oraz kluczowych wydarzeń i postaci po 1989 roku. Zastosowane metody obejmują ilościową analizę treści oraz jakościową analizę dyskursu. Wyniki wskazują na istnienie trzech konkurencyjnych narracji o III RP: narracji sukcesu, podkreślającej pokojowy charakter przemian i demokratyczny rozwój państwa; narracji niedokończonej reformy, zwracającej uwagę na potrzebę korekty błędów transformacji; oraz narracji rozliczeniowej, przedstawiającej rok 1989 jako moment „półwolności” i niewystarczającego zerwania z dziedzictwem komunizmu. Analiza ujawnia także odmienne podejścia izb parlamentu: Sejm RP częściej odzwierciedla bieżące konflikty polityczne, podczas gdy Senat RP akcentuje bardziej integracyjny wymiar pamięci. Uchwały rocznicowe okazują się nie tylko formą upamiętnienia, lecz także instrumentem kształtowania symbolicznej tożsamości współczesnego państwa
Radykalny umysł, nowa tożsamość? Wyniki badania najmłodszych wyborców w przededniu wyborów parlamentarnych w 2023 r. w Polsce
No full textPaper offers a snapshot of the political preferences of youngest voters in Poland on the eve of parliamentary elections 2023, explaining it through prism of theory of socialisation and historical legacy. The study is based on the results of an empirical survey conducted in spring 2023 in two regions: Podkarpackie and Lubuskie. The results showed that the plurality (49%) of prospective first-time voters back the radical right-wing Confederation (Konfederacja). Its supporters were more numerous in Podkarpackie (53.2%) than in Lubuskie (42.5%) and more men (67.8%) than women (25.4%) declared support for Confederation. The gap between the Confederation and its nearest contender, Civic Platform/Civic Coalition (Platforma Obywatelska/Koalicja Obywatelska – PO/KO), was immense, with PO/KO receiving the support of just 13.3% of prospective youngest voters. The potential voter share of the Law and Justice (Prawo i Sprawiedliwość – PiS) was even lower (7.8%). In this paper, we provide the characteristics of voters of each party by including ideological beliefs, civic activity and other demographic characteristics. We also provide an interpretation of the differences between the political preferences of youngest voters and the whole population, and the reasons for such a radical shift.Artykuł przedstawia obraz preferencji politycznych najmłodszych wyborców w Polsce tuż przed wyborami parlamentarnymi w 2023 roku, analizując je przez pryzmat teorii socjalizacji i dziedzictwa historycznego. Badanie opiera się na wynikach empirycznej ankiety przeprowadzonej wiosną 2023 roku w dwóch regionach: podkarpackim i lubuskim. Wyniki pokazały, że największa grupa (49%) potencjalnych pierwszorazowych wyborców popiera radykalnie prawicową Konfederację. Jej zwolennicy byli liczniejsi na Podkarpaciu (53,2%) niż w Lubuskiem (42,5%), a także wśród mężczyzn (67,8%) niż kobiet (25,4%). Przewaga Konfederacji nad jej najbliższym konkurentem – Platformą Obywatelską/Koalicją Obywatelską (PO/KO) – była ogromna, ponieważ PO/KO uzyskała poparcie jedynie 13,3% potencjalnych najmłodszych wyborców. Potencjalne poparcie dla Prawa i Sprawiedliwości (PiS) było jeszcze niższe i wyniosło 7,8%. W artykule przedstawiamy charakterystykę wyborców każdej z partii, uwzględniając przekonania ideologiczne, aktywność obywatelską oraz inne cechy demograficzne. Próbujemy również zinterpretować różnice między preferencjami politycznymi najmłodszych wyborców a całej populacji oraz przyczyny tak radykalnego przesunięcia
W poszukiwaniu równowagi między dopasowaniem komunikacji a ochroną danych klientów: istota i determinanty paradoksu personalizacji i prywatności w komunikacji marketingowej online
Full text linkThe article presents considerations on the nature and key determinants of the personalization – privacy paradox (PPP) – the tension experienced by consumers who, on the one hand, expect individualized marketing messages, and on the other, fear the loss of privacy resulting from sharing the data necessary to create such messages. Referring to the theories of privacy calculus, social exchange, and level of abstraction, the article conceptualizes this phenomenon as a complex process integrating rational, relational, and cognitive–affective mechanisms. It also highlights the relationships between PPP and other privacy paradoxes in the digital environment and extends the set of determinants of this phenomenon compared to an earlier publication from 2023. The results of the literature analysis indicate that maintaining an optimal – that is, consumer-acceptable – balance between the personalization of online marketing communication and data protection requires not only transparent and ethical practices in the processing of personal information, but also a deeper understanding of the determinants of PPP, which depend on consumers’ characteristics, attitudes, knowledge, and experience. The conclusion provides recommendations for designing personalized marketing messages in digital environments to mitigate PPP.Artykuł zawiera rozważania na temat istoty oraz kluczowych determinant paradoksu personalizacji i prywatności (PPP) – napięcia odczuwanego przez konsumentów, którzy z jednej strony, oczekują zindywidualizowanych komunikatów marketingowych, a z drugiej – obawiają się utraty prywatności wynikającej z udostępniania danych niezbędnych do tworzenia takich przekazów. Odwołując się do teorii kalkulacji prywatności, wymiany społecznej oraz poziomu uogólnienia, artykuł konceptualizuje to zjawisko jako złożony proces, integrujący mechanizmy racjonalne, relacyjne i poznawczo-afektywne. Ukazuje również relacje pomiędzy PPP a innymi paradoksami prywatności w środowisku cyfrowym, a także rozszerza zestaw determinant tego zjawiska w porównaniu z wcześniejszą publikacją z 2023 roku. Wyniki analizy literatury wskazują, że utrzymanie optymalnej, tj. akceptowalnej przez konsumentów, równowagi między personalizacją komunikacji marketingowej online a ochroną danych wymaga nie tylko transparentnych i etycznych praktyk w zakresie przetwarzania informacji osobistych, lecz także głębszego zrozumienia czynników determinujących PPP, zależnych od cech, postaw, wiedzy i doświadczeń klientów. W podsumowaniu zawarto rekomendacje dotyczące projektowania spersonalizowanych komunikatów marketingowych w środowisku cyfrowym w celu ograniczenia PPP