Przegląd Politologiczny
Not a member yet
968 research outputs found
Sort by
Linia redakcyjna polskich tygodników opinii a obraz medialny polityczek
Full text linkThe aim of this article is to present the results of an analysis of the content of selected publications from the Polish opinion weeklies Polityka, Wprost, Newsweek Polska, and Gazeta Polska published between 2000 and 2019. The data presented was intended to show the frequency with which individual editorial offices wrote about female politicians from different political groups. The study also observed the extent to which stereotypical female and male characteristics were used in the way female politicians were portrayed by the editorial offices of opinion weeklies and how the political activity of women representing different political options was assessed. The main research hypothesis, assuming a connection between the editorial line pursued by opinion weeklies and the portrayal of female politicians in individual titles, was verified. The analyses conducted allow us to conclude that the expression of a specific editorial line is reflected in the political sympathies evident in the publications studied, which determine the frequency with which female politicians representing specific political groups are written about, but also influence the way they are portrayed and evaluated in individual titles.Celem artykułu jest prezentacja wyników analizy zawartości wybranych publikacji polskich tygodników opinii „Polityka”, „Wprost”, „Newsweek Polska” i „Gazeta Polska”, wydanych w latach 2000–2019. Przedstawione dane miały służyć pokazaniu częstotliwości pisania poszczególnych redakcji na temat polityczek różnych ugrupowań. Zaobserwowano także, jaki był udział stereotypowych cech kobiecych i męskich w sposobie obrazowania polityczek przez redakcje tygodników opinii oraz jak oceniano aktywność polityczną kobiet, reprezentujących różne opcje polityczne. Weryfikacji poddano główną hipotezę badawczą, zakładającą istnienie związku między linią redakcyjną realizowaną przez tygodniki opinii, a obrazowaniem polityczek w poszczególnych tytułach. Przeprowadzone analizy pozwalają wnioskować, że wyrazem realizacji określonej linii redakcyjnej, są sympatie polityczne uwidocznione w badanych publikacjach, determinujące częstotliwość pisania o polityczkach reprezentujących określone ugrupowania polityczne, ale także oddziałujące na sposób ich obrazowania i oceniania w poszczególnych tytułach
Rocznice historyczne w exposé ministrów spraw zagranicznych RP
Full text linkThe article examines the content of foreign policy exposés delivered by Poland’s Ministers of Foreign Affairs between 1990 and 2015, with particular attention to references to historical anniversaries, their role, and their significance in declarations outlining Polish foreign policy and the construction of the state’s international image. The analysis identifies the most frequently invoked anniversaries – such as the end of the Second World War or the year 1989 as the beginning of Poland’s democratic transformation – and explores the ways in which anniversaries such as the commemoration of the 1943 Volhynia massacres were addressed. The study demonstrates that historical anniversaries played an important role for the ministers, especially during periods of ongoing armed conflicts, anticipated changes in Poland’s security environment, or moments in which the external promotion of the state was a priority (as in 2009 and 2018).W artykule analizie poddano treść expose ministrów spraw zagranicznych Polski w latach 1990–2015 w zakresie przywoływania rocznicy historycznych, ich roli i znaczenia deklaracjach dotyczących polskiej polityki zagranicznej, budowania wizerunku państwa. Wskazano najważniejsze rocznice jak rocznicę zakończenia II wojny światowej czy rok 1989 jako moment początku stawania się przez Polskę państwem demokratycznym, które to najczęściej były przywoływane czy w jaki sposób odnoszono się do rocznic typu upamiętniania zbrodni na Wołyniu z 1943 roku. Wykazano, że rocznice historyczne były ważne dla ministrów, szczególnie w sytuacji trwających konfliktów zbrojnych lub przewidywalnych zmian w zakresie bezpieczeństwa Polski oraz w okresie, kiedy zależało nam na promocji państwa na zewnątrz (rok 2009 czy 2018)
Retoryczne strategie pamięci zbiorowej w preambułach ustaw ustanawiających polskie święta państwowe i narodowe w latach 1989–2025
Full text linkThis article presents an overview of the preambles of the laws establishing public and national holidays enacted between 1989 and 2025 (as of September 2025).The research material consists of the text of fifteen legal acts, which constitute part of the research material in the doctoral project entitled „Rhetorical strategies of collective memory in Polish discourse on the establishment of public holidays.” The research material consists of the text of fifteen legal acts, which constitute part of the research material in the doctoral project entitled „Rhetorical strategies of collective memory in Polish legal discourse in the years 1989–2023.” The subject of the actual rhetorical analysis is primarily the texts of the preambles to the examined acts, their titles, the circumstances of their adoption, and the dynamics of commemoration.In recent years, there has been an increase in the number of legal acts, including those establishing public holidays, devoted to history and commemoration. Of the fifteen such acts from the Third Republic of Poland, ten were passed in the last decade. In addition, the preambles that form an integral part of these acts are becoming increasingly extensive and contain more and more detailed descriptions of what, in the opinion of the legislator, deserves to be commemorated in the system and why. This process is part of a renaissance of interest in the past (memory boom) and collective memory, and drawing on these categories allows us to outline, based on selected examples, the connections between the research material and the rhetoric of memory, the creation of official memory, national consciousness, and historical policy.
The methodology of the article is based primarily on critical discourse analysis (CDA) and its historical-discursive approach, which allows for the inclusion of historical and social context (nomination, prediction, argumentation, perspectivization, mitigation, and intensification strategies) in the analysis. This allows for the identification of strategies of power through which memory and history become important areas of legal discourse and, consequently, given their rhetorical potential, also of political, identity, and ideological discourse.Niniejszy artykuł prezentuje przegląd treści preambuł obowiązujących (stan na wrzesień 2025 r.) ustaw ustanawiających święta państwowe i narodowe uchwalonych w latach 1989–2025. Na materiał badawczy składa się tekst piętnastu aktów prawnych, które stanowią fragment materiału badawczego w projekcie doktorskim pt. „Retoryczne strategie pamięci zbiorowej w polskim dyskursie prawnym w latach 1989–2023”. Przedmiotem właściwej analizy retorycznej są przede wszystkim teksty preambuł badanych ustaw, ich tytuły, okoliczności ich uchwalenia oraz dynamika upamiętniania.W ostatnich latach przybywa aktów prawnych, także tych ustanawiających święta państwowe, poświęconych historii i upamiętnianiu. Spośród piętnastu takich ustaw z okresu III RP aż dziesięć zostało uchwalonych w ostatniej dekadzie. Ponadto preambuły stanowiące ich integralną część stają się coraz obszerniejsze i zawierają coraz bardziej szczegółowe opisy tego, co i dlaczego zasługuje zdaniem Ustawodawcy na systemowe upamiętnienie. Proces ten wpisuje się w renesans zainteresowania przeszłością (memory boom) oraz pamięcią zbiorową, a sięgnięcie do tych kategorii pozwala – w oparciu o wybrane przykłady – nakreślić związki materiału badawczego z retoryką pamięci, kreowaniem pamięci oficjalnej, świadomości narodowej czy polityki historycznej.Metodologia artykułu opiera się przede wszystkim na krytycznej analizie dyskursu (KAD) i jej podejściu historyczno-dyskursywnym, co pozwala na włączenie do analizy kontekstu historyczno-społecznego (strategii nominacyjnych, predykcyjnych, argumentacyjnych, perspektywizacji, łagodzenia i intensyfikacji). Dzięki temu wyłonione zostają strategie władzy, za sprawą których pamięć i historia stają się ważnymi obszarami dyskursu prawnego, a w konsekwencji, biorąc pod uwagę ich retoryczny potencjał, także politycznego, tożsamościowego i ideologicznego
Centrowe głosy w sferze cyfrowej: zaangażowanie polityczne i polaryzacja w europejskiej cyfrowej przestrzeni publicznej
No full textThe choice of topic was dictated by the specificity of contemporary communication and political realities. In an era of significant and continuously growing presence of social media in social life, political debate is increasingly taking place via the Internet. At the same time, we are witnessing intensified phenomena of polarization, the brutalization of political discourse, and the spread of politically motivated hate speech. In such a context, the question of who actually sets the tone of today’s political debate becomes particularly important: are these voices of reason, or rather radical, emotional messages that more easily break through in an algorithmically determined information environment? The aim of this article is to identify which group within the political spectrum is most active in political debate conducted online, especially on social media. An additional point of interest is how engagement in the digital dimension of political debate correlates with electoral participation. Selected variables from the ESS 11 study, completed in November 2024, are used to answer these questions. This article is also motivated by a desire to identify the segment of moderate voters and their role in the digital sphere of public debate. In a sense, it represents an attempt to locate the centrist voter – one who declares moderate political views – in an era dominated by narratives of the prevalence of extreme positions.Wybór tematu został podyktowany specyfiką współczesnych realiów komunikacyjnych i politycznych. W dobie znaczącej i wciąż rosnącej obecności mediów społecznościowych w życiu społecznym, debata polityczna w coraz większym stopniu odbywa się za pośrednictwem Internetu. Jednocześnie obserwujemy nasilające się zjawiska polaryzacji, brutalizacji języka debaty oraz szerzenia hejtu motywowanego politycznie. W takim kontekście szczególnie istotne staje się pytanie o to, kto dziś rzeczywiście nadaje ton tej debacie – czy są to głosy rozsądku, czy raczej radykalne, emocjonalne przekazy, które łatwiej przebijają się w algorytmicznie determinowanym świecie informacji. Celem tekstu jest odpowiedź na pytanie, jaka grupa politycznego spektrum jest najbardziej aktywna w debacie politycznej toczonej za pośrednictwem Internetu, w tym przede wszystkim mediów społecznościowych. Interesujące jest też to, w jaki sposób zaangażowanie w cyfrowy wymiar debaty politycznej koreluje z udziałem w wyborach. Odpowiedzi na te pytania dostarczają wybrane zmienne pochodzące z badania ESS 11, zakończonego w listopadzie 2024 roku. Asumptem dla tego tekstu jest również chęć zidentyfikowania segmentu wyborców umiarkowanych oraz ich roli w cyfrowej przestrzeni debaty publicznej. W pewnym sensie jest to wręcz próba odnalezienia wyborcy centrowego (deklarującego swoje poglądy jako umiarkowane) w czasach powszechnej narracji o dominacji poglądów skrajnych
„Takie sobie bajeczki”. Postęp naukowy w Stosunkach Międzynarodowych
Full text linkScientific progress in the social sciences remains difficult to assess. Scientific goals such as discovery, transparency, reproducibility, and accumulation of knowledge are frustratingly beyond the reach of researchers. To what extent, then, do our disciplinary theoretical interests allow us to generate insights that can outlive the context of their genesis? When, if ever, do the achievements indicated by our familiar theoretical programs contain insights that we can potentially consider to constitute substantive progress? Do we know more about international politics today in any meaningful sense than Thucydides did?This article seeks to answer the question: is progress being made in International Relations? In the first part, he discusses the understanding of science and scientific progress in International Relations. In the second part, he discusses the discipline’s understanding of the role of theory in the production of knowledge. In the third part, he presents criteria for assessing theoretical explanations and scientific progress. The fourth part of the article attempts to understand the “turns” in the discipline and the scientific expectations associated with them.As a result of the analysis, the author recognizes that from the point of view of the technical aspects conducted in the discipline of research (as in painting, music, literature, film) progress is unquestionable. However, technology is not theory. Even if by theory we mean only ideas that go beyond any single case. Maybe we are simply inventing fairy tales, following the example of Rudyard Kipling in the collection of short stories Just So Stories (1902), which includes a fantastic story about how a leopard got its spots. This story perhaps only allows us to remember that leopards have spots, and perhaps the same is true of international theories that have been adapted in various ways to observations. The author also takes a critical stance towards the hopes for scientific progress associated with big data and the new behavioral revolution.Postęp naukowy w naukach społecznych jest nadal trudny do oceny. Naukowe cele, takie jak odkrycia, przejrzystość, powtarzalność wyników i kumulacja wiedzy znajdują się frustrująco poza zasięgiem badaczy. A zatem, w jakim stopniu nasze dyscyplinarne zainteresowania teoretyczne pozwalają na generowanie spostrzeżeń, które mogą przetrwać dłużej niż kontekst ich genezy? Kiedy, jeśli w ogóle, osiągnięcia wskazywane przez znane nam programy teoretyczne zawierają spostrzeżenia, które potencjalnie możemy uważać za stanowiące merytoryczny postęp? Czy dzisiaj w jakimkolwiek znaczącym sensie wiemy więcej o polityce międzynarodowej niż wiedział Tukidydes?W artykule autor szuka odpowiedzi na pytanie: czy w Stosunkach Międzynarodowych dokonuje się postęp? W jego pierwszej części omawia rozumienie nauki i naukowego postępu w Stosunkach Międzynarodowych. W drugiej części analizuje rozumienie w dyscyplinie roli teorii w wytwarzaniu wiedzy. W trzeciej części artykułu przedstawia kryteria oceny teoretycznych wyjaśnień i postępu naukowego. Czwartą część artykułu poświęca próbie zrozumienia „zwrotów” w dyscyplinie i wiązanych z nimi oczekiwaniami naukowymi.W wyniku analizy autor uznaje, że z punktu widzenia technicznych aspektów prowadzonych w dyscyplinie badań (podobnie jak w malarstwie, muzyce, literaturze, filmie) postęp jest niewątpliwy. Jednak technika nie jest teorią. Nawet jeśli przez teorię rozumiemy jedynie idee wykraczające poza jakikolwiek pojedynczy przypadek. Może zatem wymyślamy po prostu bajki, na wzór Rudyarda Kiplinga w zbiorze opowiadań Takie sobie bajeczki (1902), w którym znalazła się fantastyczna opowieść o tym, skąd lampart ma cętki. Opowiadanie to być może pozwala nam tylko zapamiętać, że lamparty mają cętki, i być może podobnie jest w przypadku teorii międzynarodowych, które na różne sposoby dopasowano do obserwacji. Autor zajmuje także krytyczne stanowisko wobec nadziei na postęp naukowy wiązanych z big data i nową rewolucją behawioralną
Wyborcy i media. Ocena działań mediów w okresie polskiej parlamentarnej kampanii wyborczej 2023 roku
Full text linkIt is a truism to say that the media are the primary source of information on politics. This is confirmed by numerous quantitative studies, which clearly show that although users’ preferences regarding the types of media that meet their needs for orientation in political issues are changing, their dominant position is not eroding. However, media recipients are relatively rarely asked about their assessment of the quantity and quality of information prepared and distributed by the media and through them.An election campaign is usually a time of intensified communication between politicians and voters, in which the media play not only a reporting role, but also an active role, and, as can be assumed, the needs of political orientation of voters who declare active participation in the electoral process also increase. The subject of this article will be the presentation of the results of a study that concerned the assessment of the media’s performance during the 2023 parliamentary election campaign and their importance for making electoral decisions. The study was conducted as a survey, on a representative random sample.Truizmem jest stwierdzenie, że media stanowią podstawowe źródło informacji dotyczących polityki. Potwierdzają to liczne badania ilościowe, z których jasno wynika, że choć zmianie ulegają preferencje użytkowników co do typów mediów zaspokajających ich potrzeby orientacji w kwestiach politycznych, to ich dominująca pozycja nie ulega żadnej erozji. Jednak relatywnie rzadko odbiorcy mediów pytani są o ich ocenę ilości i jakości informacji przygotowanych i dystrybuowanych przez media oraz za ich pośrednictwem.Kampania wyborcza to zwykle czas intensyfikacji komunikowania się polityków z wyborcami, w którym media pełnią rolę nie tylko sprawozdawczą, ale aktywnych aktorów, zwiększają się również, jak można domniemywać, potrzeby orientacji politycznej wyborców, którzy deklarują czynny udział w procesie wyborczym. Przedmiotem artykułu będzie prezentacja wyników badania, które dotyczyło ocen działania mediów podczas parlamentarnej kampanii wyborczej 2023 roku oraz ich znaczenia dla podejmowania decyzji wyborczych. Badanie miało charakter ankietowy, przeprowadzone zostało na reprezentatywnej próbie losowej
Rocznice jako przestrzeń konfliktu pamięci w państwach z doświadczeniem systemu niedemokratycznego i transformacji. Przypadek Polski, Hiszpanii i Chile: 2015–2025
Full text linkThe article analyzes anniversaries as a space of conflict of memory in the years 2015-2025 in three countries that have experienced undemocratic regimes and political transformations, i.e., Poland, Spain, and Chile. The study aimed to show how selected historical anniversaries became a tool for legitimizing the democratic order and an arena for symbolic rivalry. Two research questions were posed: (1) What similarities and differences can be identified in how selected historical anniversaries were institutionalized and ritualized in Poland, Spain, and Chile during the period under study? and (2) how were the anniversaries included in the survey used to maintain the legitimacy of the democratic political order, and when and why did they become a space for conflicts of memory and identity tensions? A comparative case study method and document analysis technique were used, covering official state narratives and media reports. In the countries studied, anniversaries served commemorative, educational, and legitimizing functions, but also became a field of contestation. In Poland and Chile, anniversaries intensified conflicts of memory, while Spain continued to operate in a model of conflict suppression, albeit with decreasing effectiveness. In all cases, anniversaries proved to be not only a form of institutional memory, but also a space for grassroots actors to act and negotiate the meanings of the past.Artykuł analizuje rocznice jako przestrzeń konfliktu pamięci w latach 2015–2025 w trzech państwach doświadczonych przez reżimy niedemokratyczne i transformacje ustrojowe, czyli w Polsce, Hiszpanii i Chile. Celem badań było ukazanie, w jaki sposób wybrane rocznice historyczne stawały się narzędziem legitymizacji porządku demokratycznego oraz areną rywalizacji symbolicznej. Postawiono dwa pytania badawcze: (1) jakie wyróżnić można było podobieństwa i różnice w sposobach instytucjonalizacji oraz rytualizacji wybranych rocznic historycznych w Polsce, Hiszpanii i Chile w badanym okresie?; oraz (2) w jaki sposób ujęte w badaniu rocznice były wykorzystywane do podtrzymywania legitymizacji demokratycznego porządku politycznego oraz kiedy i dlaczego stawały się przestrzenią konfliktów pamięci i napięć tożsamościowych? Zastosowano metodę porównawczego studium przypadków i technikę analizy dokumentów, obejmującą oficjalne narracje państwowe i przekazy medialne. W badanych państwach rocznice pełniły funkcje upamiętniające, edukacyjne i legitymizacyjne, ale także stały się polem kontestacji. W Polsce i Chile rocznice intensyfikowały konflikty pamięci, podczas gdy Hiszpania wciąż operowała w modelu wyciszającym konflikty, choć coraz mniej skutecznie. We wszystkich przypadkach rocznice okazały się nie tylko formą pamięci instytucjonalnej, lecz także przestrzenią działania oddolnych aktorów i negocjowania znaczeń przeszłości
Nowa architektura instytucjonalna Unii Europejskiej z perspektywy propozycji Parlamentu Europejskiego dotyczących zmiany traktatów założycielskich
Full text linkThis article aims to analyse the EP’s proposals for institutional reforms affecting the balance of power between EU political institutions, and to determine the extent to which the proposed changes would lead to the EU becoming more federalised.The analysis will address the following research questions: How would the interinstitutional balance in the EU change if the EP’s reforms were implemented? And would the reforms strengthen federal solutions within the EU?The study employs an institutional and legal approach to analyse the proposed legal solutions and their potential impact on the functioning of the institutional system. Additionally, a comparative method was employed to evaluate the potential consequences of the proposed changes for the EU’s political and institutional systems, in relation to the current interinstitutional arrangements.This article verifies the research hypothesis that the European Parliament’s proposed reforms to the founding treaties in the area of interinstitutional balance aim solely to strengthen the powers of the European Parliament without having any real impact on increasing the efficiency of the institutional system.Celem artykułu jest analiza propozycji PE w zakresie reform instytucjonalnych wpływających na kształt równowagi międzyinstytucjonalnej w systemie politycznym UE oraz określenie, w jakim stopniu proponowane zmiany wprowadzałyby większą federalizację systemu politycznego UE.Prowadzona analiza umożliwi udzielenie odpowiedzi na następujące pytania badawcze: w jaki sposób zmieniłaby się równowaga międzyinstytucjonalna w UE w przypadku wprowadzenia reform zaproponowanych przez PE oraz czy proponowane przez PE reformy wzmacniają federalne rozwiązania (elementy) wewnątrz UE?W prowadzonym badaniu zastosowano metodę instytucjonalno-prawną umożliwiającą analizę proponowanych rozwiązań prawnych i ich wpływu na funkcjonowanie systemu instytucjonalnego. Dodatkowo zastosowano metodę porównawczą umożliwiającą ocenę konsekwencji, jakie proponowane zmiany przyniosłyby dla systemu politycznego i instytucjonalnego UE w stosunku do istniejącego obecnie układu międzyinstytucjonalnego.Hipoteza badawcza weryfikowana w niniejszym artykule stanowi, iż proponowane przez Parlament Europejski reformy traktatów założycielskich w obszarze równowagi międzyinstytucjonalnej są ukierunkowane tylko i wyłącznie na wzmocnienie kompetencji Parlamentu Europejskiego, jednakże bez realnego wpływu na zwiększenie sprawności systemu instytucjonalnego
Niemcy wobec problemu „zamrożonego konfliktu” o Naddniestrze w latach 1990–2025
Full text linkThe main goal of this article is to examine Germany’s involvement and diplomatic efforts in resolving resolving the frozen conflict over Transnistria, which is the point of contention the dispute between Moldova and the self-proclaimed, independent republic of Transnistria, supported mainly by Russia. The author’s intention is to assess the effectiveness of Germany’s actions, Berlin’s diplomatic successes and failures in relations with Chisinau, Tiraspol, Moscow, as well as in contacts with world powers and international organizations, including primarily the USA, the OSCE, and the European Union. The main research hypothesis assumes that Germany was only minimally involved in resolving the Transnistria problem after 1990. The impetus for Berlin’s shift towards resolving the “frozen conflict” was the Russian aggression against Ukraine, which began in 2022 and opened the possibility of conflict escalation in Europe, including in Transnistria.Zasadniczym celem artykułu jest zbadanie zaangażowania Niemiec i ich politycznych oraz dyplomatycznych wysiłków w rozwiązanie problemu Nadniestrza, będącego osią sporu pomiędzy Mołdawią a samozwańczą, niezależną republiką – Naddniestrze popieraną na arenie międzynarodowej głównie przez Rosję.Zamierzeniem autora jest ocenienie efektywności działań Niemiec, dyplomatycznych sukcesów i porażek Berlina zarówno w stosunkach z Kiszyniowem, Tyraspolem, Moskwą, a także w kontaktach z mocarstwami światowymi oraz organizacjami międzynarodowymi, w tym przede wszystkim USA, OBWE, Unią Europejską. Główna hipoteza badawcza zakłada, że po 1990 roku Niemcy w niewielkim stopniu zaangażowane były w rozwiązanie problemu Naddniestrza. Impulsem do zmiany stanowiska Berlina do możliwości rozwiązania „zamrożonego konfliktu” była rosyjska agresja na Ukrainę, która rozpoczęła się w 2022 roku i otworzyła możliwość eskalacji konfliktu w Europie, w tym również na Naddniestrzu.W opracowaniu artykułu pomocne były metody badawcze: analiza źródeł, metoda historyczna, porównawcza, decyzyjna oraz instytucjonalno-prawna. W pierwszej kolejności wykorzystano rządowe materiały źródłowe (Bundeskanzler, Auswärtiges Amt) opracowania oraz przeprowadzono kwerendę prasową obejmującą najważniejsze niemieckie dzienniki i tygodniki, a także wybrane polskie periodyki prasowe