Przegląd Politologiczny
Not a member yet
968 research outputs found
Sort by
Więzi, nie roszczenia. Reprezentacja polityczna jako forma relacji politycznej
No full textIn the article, I argue that Michel Saward’s popular approach to political representation leads to its particularly problematic understanding as a potentially coercive form of political relationship. Drawing primarily on the experiences of feminist theorists, I argue that beyond analyzing the mechanism of ‘claim-making’, it is also ethically necessary to consider the possibilities and consequences of ‘claim-breaking’. Situations where political representation is broken illustrate how even institutionalized forms of representation often stem from the emotional needs of specific individuals, which politicians cynically exploit. To illustrate this, I utilize and critically assess Saward’s general explanatory model, analyzing the example of Donald Tusk’s resignation from the position of Prime Minister of Poland to assume the role of President of the European Council.W artykule wskazuję, że popularne podejście Michela Sawarda do reprezentacji politycznej prowadzi do jej wyjątkowo problematycznego ujęcia jako potencjalnie przemocowej formy relacji politycznej. Korzystając głównie z doświadczeń teoretyczek feministycznych, argumentuję, że poza analizą mechanizmu „tworzenia roszczeń” reprezentacji konieczne jest także etyczne rozważenie możliwości i konsekwencji „łamania roszczeń”. Sytuacje, w których reprezentacja polityczna jest zrywana, ilustrują, jak nawet zinstytucjonalizowane formy reprezentacji często mają korzenie w emocjonalnych potrzebach konkretnych ludzi, które politycy cynicznie wykorzystują. Aby to zobrazować, wykorzystuję i krytycznie oceniam ogólny model wyjaśniający Sawarda, analizując przykład rezygnacji Donalda Tuska z funkcji Premiera Polski, aby objąć stanowisko Przewodniczącego Rady Europejskiej
Geopolityczne skutki prognoz cen ropy naftowej: Analiza raportu Klubu Rzymskiego dotyczącego globalnych ograniczeń wzrostu gospodarczego i rzeczywistości rynkowej
No full textThe report by the Club of Rome experts from 1972 indicated the possibility of a relatively short-term global raw material supply deficit, including energy resources. According to the authors of this document, the growing demand for resources coupled with diminishing available reserves was the cause. The anticipated outcome was a dynamic, exponential increase in commodity prices, including crude oil, in the perspective of the coming decades. The purpose of this article is to demonstrate whether the forecasts of the Club of Rome’s report from over half a century ago, regarding the rise in oil prices, are reflected in the actual market situation and to attempt to determine the potential direction of changes in the barrel prices of this commodity. The authors of the article adopted the hypothesis that the price of crude oil might not necessarily increase exponentially as global resources are depleted. As a result of the analysis of nominal and real prices of WTI crude oil after the publication of the Club of Rome’s report, i.e., from 1973 to the end of 2022 (a period of 50 years), the fundamental conclusions contained in the report have not been confirmed. A significantly different course of changes in crude oil prices in the specified period was indicated, compared to what was predicted in the report.Raport ekspertów Klubu Rzymskiego z 1972 r. wskazywał na możliwość stosunkowo krótkotrwałego globalnego deficytu podaży surowców, w tym zasobów energetycznych. Według autorów tego dokumentu przyczyną był rosnący popyt na zasoby w połączeniu ze zmniejszającymi się dostępnymi rezerwami. Przewidywanym rezultatem był dynamiczny, wykładniczy wzrost cen surowców, w tym ropy naftowej, w perspektywie nadchodzących dekad. Celem tego artykułu jest wykazanie, czy prognozy raportu Klubu Rzymskiego sprzed ponad pół wieku dotyczące wzrostu cen ropy naftowej znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistej sytuacji rynkowej oraz próba określenia potencjalnego kierunku zmian cen baryłek tego surowca. Autorzy artykułu przyjęli hipotezę, że cena ropy naftowej niekoniecznie musi wzrosnąć wykładniczo w miarę wyczerpywania się światowych zasobów. W wyniku analizy cen nominalnych i realnych ropy naftowej WTI po opublikowaniu raportu Klubu Rzymskiego, tj. od 1973 r. do końca 2022 r. (okres 50 lat), nie potwierdziły się podstawowe wnioski zawarte w raporcie. Wskazano na istotnie odmienny przebieg zmian cen ropy naftowej w podanym okresie, w porównaniu z przewidywaniami w raporcie
Afganistan od czasu przejęcia władzy przez talibów w 2021 roku
Get PDFThe decision to withdraw U.S. troops from Afghanistan in 2021 resulted in immediate coverage of the Afghan Taliban, who immediately began working to seize power. Currently, more than two years have passed since Afghanistan has been under the rule of the Taliban. During this time, political and economic changes took place and the international perception of Afghanistan changed. Based on the systemic method, the article carried out an analysis that helped to give answer the research questions regarding the political and economic situation of Afghanistan; the threat of terrorism and the place and role of Afghanistan in international politics, especially Pakistan and Iran. The research hypothesis put forward in the text is that the takeover of power by the Taliban in 2021 has led to the marginalization of the state in the international arena and prevented the constructive development of Afghan political and economic potential. Afghanistan remains one of the poorest and ruined countries in the world. After verifying the hypothesis and answering the research questions, the conclusions were drawn that Afghanistan is still politically marginalized in the international arena, although many countries maintain unofficial political and economic relations with it. The economic situation, despite the corrective actions taken by the Taliban government, is still very difficult and millions of citizens of this country live in poverty.Decyzja o wycofaniu wojsk USA z Afganistanu w 2021 roku spowodowała natychmiastową reakcję afgańskich talibów, którzy od razu rozpoczęli działania na rzecz przejęcia władzy. Obecnie minęło już ponad dwa lata od kiedy Afganistan znajduje się pod ich rządami. W tym czasie doszło do zmian polityczno-gospodarczych i przewartościowaniu uległa międzynarodowa percepcja Afganistanu. Na bazie metody systemowej dokonano w artykule analizy, która pomogła odpowiedzieć na postawione pytania badawcze dotyczące sytuacji polityczno-gospodarczej Afganistanu; stanu zagrożenia terroryzmem oraz miejsca i roli Afganistanu w polityce międzynarodowej z uwzględnieniem przede wszystkim Pakistanu i Iranu. Hipotezą badawczą postawioną w tekście jest twierdzenie, że przejęcie władzy przez talibów w 2021 roku doprowadziło do marginalizacji państwa na arenie międzynarodowej i uniemożliwiło konstruktywne rozwijanie afgańskiego potencjału polityczno-gospodarczego. Afganistan w dalszym ciągu pozostaje jednym z najbiedniejszych i zrujnowanych państw na świecie. Po weryfikacji hipotezy i odpowiedzi na pytania badawcze wyciągnięte zostały wnioski, że Afganistan w dalszym ciągu jest marginalizowany politycznie na arenie międzynarodowej, chociaż wiele państw utrzymuje z nim nieoficjalne relacje polityczno-gospodarcze. Sytuacja gospodarcza, pomimo podjętych działań naprawczych przez rząd talibów w dalszym ciągu jest bardzo trudna, a miliony obywateli tego państwa żyją w ubóstwie
Wyzwania, ocena i rekomendacje fact-checkerów odnośnie polskiej polityki zwalczania i przeciwdziałania dezinformacji
No full textThe article presents the results of the research of Polish fact-checkers’ opinions concerning the challenges related to the phenomenon of disinformation, the assessment of Polish policy implemented in this area, and recommendations. Data on this topic were collected using in-depth interviews. Among the most important challenges related to disinformation, Polish fact-checkers mentioned: the 2023 election campaign and the polarisation of Polish society, disinformation about the EU, Russian disinformation, the war in Ukraine and anti-Ukrainian narratives, as well as development of artificial intelligence. The respondents’ assessment of Polish policy of combating and counteracting disinformation was negative. The passivity of the Polish state or illusory actions were also emphasised by the respondents. They pointed out that the state is tackling this problem in a piecemeal manner, focusing on a specific, selected topic. In addition, attention was drawn to the use of disinformation in Poland for political purposes. Fact-checkers would recommend Polish authorities to conduct a clear, fast and coordinated communication policy, to restore trust in public institutions, to increase the level of financing the NGOs’ activity, and to change the approach to media education, which is the best tool for combating disinformation.W artykule zaprezentowano wyniki badań opinii polskich fact-checkerów na temat wyzwań związanych ze zjawiskiem dezinformacji, ich ocenę polskiej polityki realizowanej w tym obszarze oraz rekomendacje. Dane na ten temat zebrano z wykorzystaniem metody wywiadów pogłębionych. Wśród najważniejszych wyzwań związanych z dezinformacją polscy fact-checkerzy wskazali: kampanię wyborczą w 2023 roku i polaryzację polskiego społeczeństwa, dezinformację dotyczącą UE, rosyjską dezinformację, wojnę w Ukrainie i narracje antyukraińskie, a także rozwój sztucznej inteligencji. Ich ocena polityki Polski w zakresie przeciwdziałania i zwalczania dezinformacji była negatywna. Podkreślano bierność państwa polskiego lub iluzoryczność działań. Respondenci zwrócili uwagę na to, że państwo podchodzi do tego problemu wycinkowo, koncentrując się na konkretnym, wybranym temacie. Dodatkowo zwrócono uwagę na wykorzystywanie dezinformacji w Polsce do celów politycznych. Fact-checkerzy rekomendowali, by polskie władze prowadziły jasną, szybką i skoordynowaną politykę komunikacyjną, odbudowały zaufanie do instytucji publicznych, zwiększyły poziom finansowania działań NGOs oraz zmieniły podejście do edukacji medialnej stanowiącej najlepsze narzędzie walki z dezinformacją
Potencjał partnerstwa publiczno-prywatnego w zapewnianiu dostępności przestrzeni publicznej dla osób ze szczególnymi potrzebami
Get PDFThe article discusses the issue of public-private partnership (PPP) in the context of the accessibility of public space for people with special needs. The aim of the study was to determine the potential of this form of cooperation between the public and private sectors in ensuring accessibility. The author hypothesized that the implementation of public-private partnerships in areas such as transport or medical and rehabilitation services will lead to increased access to them for people with special needs. The study discusses issues such as accessibility as a human right, persons with special needs and public-private partnership. Quantitative and qualitative analysis of the database of PPPs in Poland showed that institutions belonging to the public finance sector in Poland do not intensively use cooperation in the PPP formula, and at the same time do not implement activities related to ensuring accessibility using this tool. The good practices presented in the last part indicate the significant potential of PPP in this area.Artykuł porusza zagadnienie partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP) w kontekście dostępności przestrzeni publicznej dla osób ze szczególnymi potrzebami. Celem opracowania było określenie potencjału tej formy współpracy sektora publicznego i prywatnego w zapewnianiu dostępności. Autorka postawiła hipotezę, iż wdrożenie partnerstw publiczno-prywatnych w takich obszarach jak: transport czy usługi medyczne i rehabilitacyjne doprowadzi do zwiększenia dostępności do nich dla osób ze szczególnymi potrzebami. W opracowaniu omówiono takie zagadnienia jak: dostępność jako prawo człowieka, osoba ze szczególną potrzebą czy partnerstwo publiczno-prywatne. Analiza ilościowa i jakościowa bazy danych zawartych w Polsce PPP wykazała, iż jednostki zaliczane do sektora finansów publicznych w Polsce nie wykorzystują intensywnie współpracy w formule PPP, jednocześnie nie realizując działań związanych z zapewnianiem dostępności z wykorzystaniem tego narzędzia. Zaprezentowane w ostatniej części dobre praktyki wskazują na istotny potencjał PPP w tym zakresie
Edukacja obywatelska w Polsce. Rozważania na tle przedmiotu historia i teraźniejszość
Get PDFThe subject of the research covers civic education in Poland on the example of the subject History and the present introduced in 2022 (to secondary schools). The main aim of the article was to determine the content of teaching civic education in accordance with the core curriculum of the educational activities studied. What subject scope should be implemented during formal civic education and what was planned in the core curriculum of the subject History and the present? The research problem formulated in this way determined the course of the conducted scientific research, the structure of the article and the research methods used, among which the following were of primary importance: the method of analysis and criticism of literature (sources), the method of examining documents, the comparative method, the institutional and legal approach, the systemic method (formal civic education was included in the broader context of the functioning of the social system).As a result of the conducted research, it was established that the authors of publications devoted to the issue of civic education recommend that it should include teaching content that falls primarily within the area of social sciences with the leading role of political and administrative science (history – especially contemporary history – should be the background for civic education, not its main dimension). Meanwhile, the subject History and the present is set in a historical perspective, taking into account mainly the component of knowledge from the history of the world and Poland from 1945 to the second decade of the 21st century.Przedmiot badań obejmuje edukację obywatelską w Polsce na przykładzie wprowadzonego w 2022 r. (do szkół ponadpodstawowych) przedmiotu historia i teraźniejszość. Celem głównym artykułu było ustalenie treści nauczania edukacji obywatelskiej zgodnie z podstawą programową badanych zajęć edukacyjnych. Jaki zakres przedmiotowy powinien być realizowany podczas formalnej edukacji obywatelskiej, a jaki został zaplanowany podstawą programową przedmiotu historia i teraźniejszość? Tak sformułowany problem badawczy zdeterminował tok prowadzonych badań naukowych, strukturę artykułu i zastosowane metody badawcze, spośród których podstawowe znaczenie miały: metoda analizy i krytyki piśmiennictwa (źródeł), metoda badania dokumentów, metoda komparatystyczna, podejście instytucjonalno-prawne, metoda systemowa (formalną edukację obywatelską ujęto w szerszym kontekście funkcjonowania systemu społecznego).W efekcie przeprowadzonych badań ustalono, iż autorzy publikacji poświęconych zagadnieniu edukacji obywatelskiej zalecają, aby obejmowała ona treści nauczania mieszczące się przede wszystkim w obszarze nauk społecznych z wiodącą rolą nauki o polityce i administracji (historia – szczególnie współczesna – powinna stanowić tło dla edukacji obywatelskiej, a nie jej główny wymiar). Tymczasem przedmiot historia i teraźniejszość jest osadzony w perspektywie historycznej, uwzględniając głównie komponent wiedzy z historii świata i Polski od roku 1945 do drugiej dekady XXI w
Sejmowa uchwała upamiętniająca 80. rocznicę zbrodni wołyńskiej i jej społeczno-polityczny kontekst
No full textIn July 2023, Poland commemorated the 80th anniversary of the Genocide of Poles in Volhynia and Eastern Galicia – a crime committed by the Organization of Ukrainian Nationalists and the Ukrainian Insurgent Army during the Second World War. On 11 July, the Sejm of the Republic of Poland adopted a resolution honoring the memory of the victims. The Discourse-Historical Approach to Critical Discourse Analysis was applied to identify the discursive strategies pursued in the mentioned document. In discussing the strategies of nomination and predication, the author has used the analytical categories described by Theo van Leeuwen. The first section of the paper provides the extralinguistic, socio-political and historical context in which the analysed act emerged. The statements of other representatives of the state, which, on the eve of the anniversary celebrations, aroused the strongest – not necessarily positive – reactions, are also quoted therein. The article shows that the Sejm’s resolution of 11 July, like no other, respected the sensibilities of Borderland circles. However, the message it contained was at odds with the narrative articulated by the President of the Republic of Poland and the Polish Minister of Foreign Affairs. This discrepancy raised doubts whether there was deeper strategic thinking behind Polish historical policy.W lipcu 2023 r. Polacy upamiętnili 80. rocznicę ludobójstwa na Wołyniu i Galicji Wschodniej – zbrodni popełnionej przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińską Powstańczą Armię w trakcie II wojny światowej. 11 lipca Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyjął uchwałę, w której uczczono pamięć pomordowanych. Wykorzystując podejście dyskursywno-historyczne w ramach krytycznej analizy dyskursu autorka ukazała strategie dyskursywne, jakie realizowali twórcy tego dokumentu. Omawiając zastosowane strategie referencji oraz predykacji, odwołała się do kategorii analitycznych, które opisał Theo van Leeuwen. W otwierającej sekcji pracy zrekonstruowano kontekst zewnątrzjęzykowy, społeczno-polityczny i historyczny, w którym zaistniała analizowana wypowiedź. Przytoczono w niej również stwierdzenia innych przedstawicieli państwa polskiego, które w przededniu uroczystości upamiętniających 80. rocznicę zbrodni wołyńskiej wzbudziły najsilniejsze – niekoniecznie pozytywne – reakcje społeczne. Artykuł pokazuje, że uchwała Sejmu z 11 lipca (jak żadna inna) wpisała się we wrażliwość polskich środowisk kresowych. Przesłanie w niej zawarte nie pokrywało się jednak z narracją, jaką przyjął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i polski Minister Spraw Zagranicznych. Zaobserwowany rozdźwięk prowokował pytania o to, czy za polską polityką historyczną stoi jakakolwiek głębsza myśl strategiczna
Rosyjski konserwatyzm jako prawo do usprawiedliwienia wojny z perspektywy fundamentów moralnych J. Haidta i syndromu myślenia grupowego I. L. Janisa
No full textIn this article, the author attempts to describe something called Russian conservatism. He then considers why Russian society may succumb to such ideas, what belief in Kremlin propaganda may lead to, and whether there are grounds to believe that we already have evidence that Russian society is heading in a specific direction. The author refers here to two researchers and their understanding of group processes. The first is Jonathan Haidt, and the second is Irving L. Janis. I refer to J. Haidt because of his research on moral behavior. In his 2012 book (Haidt, 2014) – The Righteous Mind – he asks in the subtitle: Why are good people divided by religion and politics? It can be paraphrased: why are good people able to murder other good people because of religion and politics? Here, we will refer to the Kremlin’s ideology, which is conservatism in Russia, and ask ourselves: is there any counterweight to it? Then we will consider whether Russian society has really become so polarized that there is no balance between people with a conservative and, for example, liberal approach, in order to refer to I. L. Janis’s research (Janis, 1982) on group behavior, including extensive research devoted to the groupthink syndrome, to explore whether it can be assumed that this type of thinking has already occurred in Russia.W artykule autor podejmuje próbę zreferowania czegoś, co nazywamy rosyjskim konserwatyzmem. Następnie zastanawia się, dlaczego społeczeństwo rosyjskie może ulegać takim ideom, do czego wiara w propagandę Kremla może prowadzić i czy są przesłanki do tego, aby sądzić, że mamy już dowody na to, że społeczeństwo rosyjskie zmierza w jakimś konkretnym kierunku.Autor odwołuje się tutaj do dwóch badaczy i ich rozumienia procesów grupowych. Pierwszym będzie Jonathan Haidt, a drugim Irving L. Janis.Do J. Haidta odnoszę się ze względu na badania dotyczące zachowań moralnych. W swej książce (Haidt, 2014) z 2012 roku – Prawy umysł – zadaje on w podtytule pytanie: Dlaczego dobrych ludzi dzieli religia i polityka? Można je sparafrazować: dlaczego dobrzy ludzie przez religię i politykę są w stanie mordować innych dobrych ludzi? Odwołamy się tutaj do ideologii Kremla, jaką jest konserwatyzm w Rosji, i zadamy sobie pytanie: czy istnieje dla niego jakaś przeciwwaga?Następnie zastanowimy się, czy rzeczywiście społeczeństwo rosyjskie tak się spolaryzowało, że nie ma w nim równowagi między osobami o konserwatywnym a np. liberalnym podejściu, aby odwołując się do badań I. L. Janisa (Janis, 1982) dotyczących zachowań grupowych, w tym szerokich badań poświęconych syndromowi myślenia grupowego, zgłębić, czy można uznać, że w Rosji doszło już do tego rodzaju myślenia
Prawa kobiet w Islamskim Emiracie Arabskim
Get PDFThe article is devoted to the specific analysis of the changes that have taken place in the perception of the status of women in Afghanistan. The state, also known as the Islamic Emirate of Afghanistan, is an area where the level of gender inequality and discrimination is one of the highest in the world. The origins of Afghan statehood date back to the eighteenth century. Over the years, the local community has faced numerous armed conflicts, the basis of which can be found both in the interventions of third countries and in internal problems. These include, for example, ethnic conflicts or extreme religious extremism.The first part of this article contains the analysis of the position of women in the light of Islam and Middle Eastern traditions. The author points to two main determinants that have a real and significant impact on the scope of the rights granted to an individual. She points them out consecutively: religion – as a factor shaping the mentality of each group, as well as the patriarchal model of society, determined by the physical, mental and spiritual spheres of a human being.In the second part, the author describes the socio-cultural changes that took place in 2021, i.e. after the Taliban took power again. It refers to the laws and regulations that were introduced in the Islamic Emirate of Afghanistan.The third part contains references to the assumptions of international law and all other acts that deal with the issue of discrimination against women and other disadvantaged groups under national law. To better explain the issue, a definition of the term “discrimination” is also provided.In the last part of the paper, the author describes the current position of women in Afghanistan and at the same time, she presents her observations on the rate of change in the mentality of the local community.Prezentowany artykuł poświęcony jest swoistej analizie zmian, jakie zachodziły w postrzeganiu statusu kobiet w Afganistanie. Państwo to, współcześnie nazywane także Islamskim Emiratem Afganistanu, jest obszarem na terenie którego poziom nierówności i dyskryminacji płciowej należy do jednych z najwyższych na świecie. Początków afgańskiej państwowości należy upatrywać już w XVIII wieku. Na przestrzeni lat lokalna społeczność stawała w obliczu licznych konfliktów zbrojnych, których podłoża należy szukać zarówno w interwencjach państw trzecich, jak i problemach wewnętrznych. Wśród nich wymienić można chociażby konflikty etniczne, czy też skrajny ekstremizm religijny.Pierwsza część artykułu zawiera analizę pozycji kobiet w świetle islamu oraz tradycji bliskowschodnich. Autorka wskazuje przy tym na dwa główne determinanty, które w sposób realny oraz znaczący oddziałują na zakres przyznawanych jednostce praw. Zalicza do nich kolejno: religię – jako czynnik kształtujący mentalność poszczególnych grup, jak również patriarchalny model społeczeństwa, determinowany przez sferę fizyczną, psychiczną, a także duchową człowieka.W drugiej części autorka opisuje zmiany społeczno-kulturowe, jakie zaszły w 2021 roku, tj. po ponownym przejęciu władzy przez Talibów. Odwołuje się przy tym do ustaw oraz rozporządzeń, jakie zostały wprowadzone w Islamskim Emiracie Arabskim.Trzecia część zawiera odniesienia do założeń prawa międzynarodowego oraz wszelkich innych aktów, obejmujących swą tematyką problematykę dyskryminacji kobiet oraz pozostałych grup defaworyzowanych w świetle prawa krajowego. Celem lepszego objaśnienia danego zagadnienia, przedstawiona zostaje także definicja terminu „dyskryminacja”.W ostatniej części pracy autorka zawarła charakterystykę aktualnej pozycji kobiet w Afganistanie, przedstawiając przy tym swoje spostrzeżenia na temat dynamiki zmian zachodzących w mentalności tamtejszej społeczności
Odpowiedź międzynarodowych organizacji na patologie systemu politycznego w Kenii
No full textThe article discusses some pathologies in Kenya which internal institutions of Kenya as well international institutions, such as the African Union, the East African Community, and Transparency International, are trying to overcome. After gaining independence in 1963, the presidency of Kenya was held by Jomo Kenyatta (1964–1978), Daniel arap Moi (1978–2002), Mwai Kibaki (2002–2013), Uhuru Kenyatta (2013–2022), and since 2022 it has been held by President William Ruto. These leaders have influenced the quality of governance but have not prevented the problems that Kenya faces. Despite the fact that Kenya’s leaders and society are judged from the perspective of meeting the standards of governance, the country still struggles with many pathologies.Artykuł omawia niektóre patologie w Kenii, które starają się przezwyciężyć wewnętrzne instytucje Kenii, a także międzynarodowe organizacje, takie jak Unia Afrykańska, Wspólnota Wschodnioafrykańska i Transparency International. Po uzyskaniu niepodległości w 1963 roku prezydencję w Kenii sprawowali Jomo Kenyatta (1964–1978), Daniel arap Moi (1978–2002), Mwai Kibaki (2002–2013), Uhuru Kenyatta (2013–2022), a od 2022 roku prezydentem jest William Ruto. Wskazani przywódcy mieli wpływ na jakość rządzenia, ale nie zapobiegli problemom, z jakimi boryka się Kenia. Pomimo że przywódcy i społeczeństwo Kenii są oceniani z perspektywy spełniania standardów sprawowania władzy, to państwo nadal boryka się z wieloma patologiami