Praktyka Teoretyczna
Not a member yet
532 research outputs found
Sort by
Heglizm i metareligia. Archetyp upadku w myśli Ernsta Blocha
No full textThis paper concerns Ernst Bloch’s notion of “meta-religion,” which is an attempt to inherit the religious without inheriting religion, while distinguishing itself from a merely secular atheism. I assert that the key to this meta-religious inheritance is the structural abandonment of the Fall. Focusing chiefly on Bloch’s late work Atheism in Christianity, I provide an account of Bloch’s appraisal of Feuerbach as a progenitor of his meta-religious project, before moving on to what I argue is the key problem for what Bloch terms the “meta-religious” inheritance of Christianity: the question of the Fall. I argue that as Bloch’s own thinking regularly suggests, the archetype of the Fall is a necessary correlate of the archetype of freedom, and actually grounds an important aspect of Bloch’s meta-religious inheritance of both Christianity and Hegel as part of the same dialectical theorisation of the sources of Marxism.Tematem tekstu jest pojęcie „metareligii” Ernsta Blocha, będące próbą zachowania tego, co religijne, bez zachowywania religii, w sposób inny jednak niż czyni to czysto świecki ateizm. Skupiając się głównie na późnym dziele Blocha Ateizm w Chrześcijaństwie pokażę, że postrzegał on Feuerbacha jako prekursora swojego meta-religijnego projektu. Następnie przejdę do głównego problem – tego, co Bloch nazywa meta-religijnym dziedzictwem chrześcijaństwa: kwestii Upadku. Jak dowodzę, archetyp Upadku – co często sugeruje sama myśl Blocha – jest koniecznym korelatem archetypu wolności. Archetyp ten ugruntowuje także Blochowską metareligię zarówno w dziedzictwie chrześcijaństwa, jak i dziedzictwie Hegla, którzy traktowani są w niej jako dwie strony tej samej dialektycznej teoretyzacji źródeł marksizmu
Zbierając na brzegach politycznego. Uwspólnianie jako nowa filozofia praxis
No full textThe article joins the recent discussion, led by theorists of the commons, on the meaning of “commoning”. It proposes to recognize as the main feature of the practice of commoning the capacity to reproduce the autonomy of plebeian life-worlds that could possibly lead to a post-capitalist future. The identification of commoning as the activity of marginal subjectivities is presented here with the example of gleaning. This traditional activity of the poor is re-examined in the article as an ambiguous practice that escapes the binaries of activity and passivity, positivity and negativity, production and reproduction. Gleaning, with its reproductive capacities, serves as a model for commoning, understood as the new philosophy of praxis, which is much needed in the times of ecological catastrophe and the broken connection between labour and care. The history of struggles around gleaning and the commons, and the figures of the poor female harvester (glaneuse) and urban ragpicker (chiffonier) are recalled in the article in order to recognize the much devaluated potential of commoning to interrupt the history of blind productivism and, together with reclaiming the commons, to also reclaim our future.Artykuł włącza się w prowadzoną ostatnio przez teoretyków dóbr wspólnych dyskusję nad znaczeniem pojęcia uwspólniania (commoning). Proponuje uznać za podstawową cechę wyróżniającą praktyki uwspólniania zdolność do reprodukcji autonomii plebejskich światów życia, które potencjalnie wykraczać mogą ku post-kapitalistycznej przyszłości. Rozumienie uwspólniania jako aktywności podejmowanych przez zmarginalizowane podmiotowości zostało zaprezentowane na przykładzie zbieractwa. Ta tradycyjna czynność biedoty została w artykule poddana analizie jako dwuznaczna praktyka, która wymyka się dychotomiom działania i pasywności, pozytywności i negatywności, produkcji i reprodukcji. Zbieractwo, wraz ze swoimi reprodukcyjnymi cechami, potraktowane zostało jako modelowy fenomen dla uwspólniania, rozumianego jako nowa filozofia praxis, która pozostaje tak pożądana w dobie katastrofy ekologicznej i w obliczu zerwanych połączeń między pracą a opieką. Historia walk społecznych wokół zbieractwa i dóbr wspólnych, a także podmiotowości biednej pokłośnicy (glaneuse) i miejskiego szmaciarza (chiffonier), zostają przywołane w artykule, by rozpoznać niedoceniany potencjał uwspólniania do zakłócenia dziejów ślepego produktywizmu i – poprzez dążenie do odzyskania dóbr wspólnych – także do odzyskania naszej przyszłości
Wariacje młodoheglowskie. O rewolucyjnej materii w myśli Marksa, Blocha i Althussera
No full textAlthough Ernst Bloch is often understood as an abstract, aesthetic philosopher of hope, his doctrine of concrete utopia is underpinned by an idiosyncratic, vital materialist ontology. Against many of Bloch’s critics, this article explains and defends his materialism as compatible with Marx’s project. It first situates the early Marx’s materialism in the generally Left Hegelian and more specifically Feuerbachian context of articulating a concrete account of human agency and social emancipation within a naturalistic framework. Two subsequent sections offer Bloch’s “Left Aristotelian” approach to matter and the later Louis Althusser’s “aleatory” materialism, respectively, as radical and tactically different variations on this theme.Chociaż Ernsta Blocha uważa się często za filozofa abstrakcyjnej i estetycznie pojmowanej nadziei, jego koncepcja konkretnej utopii opiera się na oryginalnej,żywiołowej i materialistycznej ontologii. Wbrew licznym krytykom, artykuł ten wyjaśnia i broni materializm Blocha jako ostatecznie zgodny z projektem Marksowskim. W pierwszej części artykułu materializm Marksa zostaje osadzony w kontekście Lewicy Heglowskiej, a w szczególności Feuerbachowskiego konkretnego ujęcia ludzkiej sprawczości i społecznej emancypacji w naturalistycznych ramach. Dwie kolejne części przedstawiają „Lewicowo-Arystotelejską” koncepcję materii oraz „materializm spotkania” Louisa Althussera jako radykalne, choć taktycznie odmienne wariacje na ten temat
Przeciw zamykaniu przyszłości
Full text linkThe book review: Bartosz Kuźniarz. 2020. Król Liczb. Szkice z metafizyki kapitalizmu. Warszawa: Fundacja Augusta Hrabiego Cieszkowskiego.Niniejszy artykuł recenzyjny jest dyskusją z książką Bartosza Kuźniarza Król Liczb. Szkice z metafizyki kapitalizmu (Warszawa: Fundacja Augusta Hrabiego Cieszkowskiego, 2020)
O filozofii moralnej Ernsta Blocha
No full textThis article describes the origin of Bloch’s moral theory, which was formulated partly as a response to Simmel’s moral relativism. It also shows that Bloch’s theory is a coherent example of what Charles Taylor calls “expressivism,” a contemporary philosophical attitude which emphasizes the creation of values, with its transgressive character. Finally, the article addresses some shortcomings of Bloch’s expressivist moral theory, and emphasizes the necessity this author felt to complete it with norms ensuring human dignity.Artykuł ten omawia źródła filozofii moralnej Ernsta Blocha, sformułowanej częściowo jako odpowiedź na relatywizm moralny Simmela. Przedstawia on również teorię Blocha jako spójny przykład tego, co Charles Taylor nazwał „ekspresywizmem”: stanowiska filozoficznego kładącego nacisk na transgresywny charakter tworzenia wartości. W końcu, artykuł wskazuje na niedostatki ekspresywizmu Blocha, podkreślając konieczność uzupełnienia go normami zabezpieczającymi ludzką godność (której był świadomy sam Bloch)
Językowe obrazy motłochów, ludów i tłumów w filozofii i poza nią
No full textThe rabble, considered as a possible threat to the rule of law or as a group unworthy of civil rights, is a concept present in many languages, yet every word conveys a slightly different meaning, The article is an attempt to present the conceptual plurality of the rabble, in a way inspired by Cassin’s Dictionary of Untranslatables. The term which may be considered as a starting point is Polish motłoch, which can be translated both as ‘rabble’ and as ‘mob’. The content is organized according to some semantic patterns that can be observed in various languages and that can be used for further philosophical analysis. The article is neither an exhaustive presentation of the semantic variety related to the term motłoch, nor a philosophical analysis of social exclusion, but rather an attempt to show the plurality of meanings across languages and how it may affect and inspire philosophical inquiry.Motłoch, rozumiany jako możliwe zagrożenie na praworządności lub też jako grupa, której nie należą się prawa obywatelskie, jest pojęciem obecnym w wielu językach. Jednak każde słowo niesie ze sobą inne znaczenie, które można nazwać nieprzekładalną resztą. Niniejszy artykuł stanowi próbę przedstawienia konceptualnej mnogości motłochu w sposób inspirowany leksykonem nieprzekładalników filozoficznych pod redakcją Barbary Cassin (Vocabulaire européen des philosophies). W treści wyróżnione zostały pewne schematy, które można zaobserwować w różnych językach i które mogą stanowić punkt wyjścia do dalszej analizy filozoficznej. Artykuł ten nie jest ani wyczerpującą prezentacją wielojęzycznej semantyki motłochu, ani filozoficzną analizą wykluczenia społecznego, a raczej próbą ukazania wielości znaczeń i tego, jak mogą one kształtować i inspirować filozoficzną refleksję
Lęk przed monizmem: Potworność, parapolityka i nowożytne źródła filozofii porównawczej.
Full text linkThis text analysis the ways in which monism was depicted as a doctrine situated on the crossroads of European and Asian philosophical traditions. The depiction of monism as monstrous, characteristic of the mainstream of early modern European thought, is set against the wider context of parapolitical critique of the concept of sovereignty and the cosmic horror concept. This juxtaposition is founded on the simultaneous lecture of the entry “Spinoza” in Pierre Bayle’s An Historical and Critical Dictionary and Howard P. Lovecraft’s story The Call of Cthulhu. In the article’s conclusion the author argues that monism should be treated as one of the currents of collectively orientated political ontology. This ontology may provide a basis for a new model of comparative studies, centred around the concept of commons, and critical towards modern cognitive-political framework, sustaining and naturalising the primitive accumulation processes.Poniższy tekst analizuje sposób przedstawienia monizmu jako doktryny usytuowanej na przecięciu europejskich i azjatyckich tradycji filozoficznych. Prezentacja stanowiska monistycznego w kategoriach potworności, charakterystyczna dla głównego nurtu nowożytnej myśli europejskiej, osadzona zostaje w szerszej perspektywie parapolitycznej krytyki pojęcia suwerenności oraz koncepcji kosmicznego horroru. Zestawienie to opiera się na równoczesnej lekturze przypisów do hasła „Spinoza” w Słowniku krytyczno-historycznym Pierra Bayle’a oraz opowiadania Zew Cthulhu Howarda P. Lovecrafta. W konkluzji artykułu przekonuję, że monizm należy traktować jako jeden z nurtów kolektywistycznie zorientowanej ontologii politycznej. Ontologia taka może stanowić podstawę dla nowego modelu studiów porównawczych, zbudowanych wokół pojęcia dóbr wspólnych i krytycznych wobec nowoczesnej aparatury poznawczo-politycznej, podtrzymującej i naturalizującej procesy akumulacji pierwotnej
Jebać neoliberalizm
Full text linkYep, fuck it. Neoliberalism sucks. We don’t need it.Translation: Filip BrzeźniakTak, jebać go. Neoliberalizm jest do bani. Nie potrzebujemy go.Tłumaczenie: Filip Brzeźnia