Praktyka Teoretyczna
Not a member yet
532 research outputs found
Sort by
Textualism, Materialism, Immersion, Interpretation
Full text linkKrzysztof Uniłowski passed away earlier this December. For the last twenty years, he has been crucial to Polish literary studies. Writing on a broad range of topics – from reviews of contemporary Polish novels to essays on the idea of modernity, from class-oriented analyses of sci-fi books and TV shows to comments on the politics and ethics of literary criticism – he developed an impressive and highly unique critical perspective, or indeed: a unique language of criticism, one that has managed and will undoubtedly still manage to inspire countless critics of all generations. Throughout his work, Uniłowski drew heavily on historical materialism, constantly balancing his instinctive focus on the political – and, specifically, on class – with his equally instinctive conviction as to the irreplaceability of literary form. While we might not have agreed on every single issue – as is always the case on the Left – we in “Praktyka Teoretyczna” are proud to have called him not just an inspiration, but a comrade. Uniłowski passed away while putting finishing touches to the essay we’re presenting below. Unfortunately, he never managed to send us the finished abstract/summary for this article, so it falls to us to try and summarise its main theses. Krzysztof Uniłowski passed away earlier this December. For the last twenty years, he has been crucial to Polish literary studies. Writing on a broad range of topics – from reviews of contemporary Polish novels to essays on the idea of modernity, from class-oriented analyses of sci-fi books and TV shows to comments on the politics and ethics of literary criticism – he developed an impressive and highly unique critical perspective, or indeed: a unique language of criticism, one that has managed and will undoubtedly still manage to inspire countless critics of all generations. Throughout his work, Uniłowski drew heavily on historical materialism, constantly balancing his instinctive focus on the political – and, specifically, on class – with his equally instinctive conviction as to the irreplaceability of literary form. While we might not have agreed on every single issue – as is always the case on the Left – we in “Praktyka Teoretyczna” are proud to have called him not just an inspiration, but a comrade. Uniłowski passed away while putting finishing touches to the essay we’re presenting below. Unfortunately, he never managed to send us the finished abstract/summary for this article, so it falls to us to try and summarise its main theses.Krzysztof Uniłowski passed away earlier this December. For the last twenty years, he has been crucial to Polish literary studies. Writing on a broad range of topics – from reviews of contemporary Polish novels to essays on the idea of modernity, from class-oriented analyses of sci-fi books and TV shows to comments on the politics and ethics of literary criticism – he developed an impressive and highly unique critical perspective, or indeed: a unique language of criticism, one that has managed and will undoubtedly still manage to inspire countless critics of all generations. Throughout his work, Uniłowski drew heavily on historical materialism, constantly balancing his instinctive focus on the political – and, specifically, on class – with his equally instinctive conviction as to the irreplaceability of literary form. While we might not have agreed on every single issue – as is always the case on the Left– we in “Praktyka Teoretyczna” are proud to have called him not just an inspiration, but a comrade. Uniłowski passed away while putting finishing touches to the essay we’re presenting below. Unfortunately, he never managed to send us the finished abstract/summary for this article, so it falls to us to try and summarise its main theses. The issues raised in this erudite and formally complex piece include such fundamental questions as: in what sense do the fictional worlds resemble the non-fictional one, and how do we inhabit them? What’s the relationship between immersion and interpretation? What real-life figures can help us imagine or visualise our intimate yet inherently social relationship with the fictional (are we guests, dwellers, passersby...)? Uniłowski looks for answers in contemporary Marxist criticism (Eagleton, Jameson, Berardi), sci-fi and fantasy writing (Lem, Sapkowski, Martin), as well as modern continental philoso phy (Gadamer, Heidegger) and – in the last part of the essay – contemporary game studies. We’re happy to be able to present Uniłowski’s piece in two versions, the original Polish as well as its English translation (by Jakob Ziguras). In order to preserve the unmistakable flow of Uniłowski’s thought in English, small changes were introduced – with the author’s full approval – in the English version. We trust that our Polish-speaking readers will fin the comparison of the two versions interesting and instruc tive, as they seem to give a unique insight into Uniłowski’s writing process
OPÓR NATURALNY. AMEREIDA JAKO NIEHEROICZNA WYPRAWA I UNIWERSYTET BEZWARUNKOWY
Full text linkThrough the metaphorical phrase "natural resistance", the author indicates still valid belief in the necessity of discovering the "internal sea" of Latin America, the constant effort of "the reinvention of America" (M. L. Pratt). She reminds the ambivalent consequences of A. von Humboldt’s descriptions of nature for the identity and history of the New World (growing cultural consequences of colonization and, at the same time, the political decolonization of the continent). This historical context is important for the understanding of the decolonization project called Amereida, in which the "weak", poetic, artistic tools of resistance were used. She describes travesía from Tierra del Fuego to Santa Cruz de la Sierra (Bolivia), carried out in 1965 by architects, poets and artists associated with the Universidad Católica de Valparaíso, and the Open City, founded in 1970, in which they combined work, life and education of students. According to the author, the subordination of the architecture of poetry is a deconstruction practice aimed at achieving resistance to the world assigned to the university. The Open City can form the model of "unconditional university" (Derrida), but also the Latour\u27s "resistant object" (the problem of the group\u27s separation from the socio- political reality in the time of A. Pinochet\u27s dictatorship).Przez metaforyczne wyrażenie „opór naturalny” autorka wskazuje na wciąż aktualne przekonanie o konieczności odkrywania „morza wewnętrznego” Ameryki Łacińskiej, nieustającego wysiłku „obmyślania Ameryki na nowo” (M.L. Pratt). Przypomina złożone, ambiwalentne, konsekwencje opisów natury A. von Humboldta dla tożsamości i historii Nowego Świata (wzmożenie kulturowych efektów kolonizacji a zarazem wpływ na polityczną dekolonizację kontynentu). Ten historyczny kontekst jest istotny dla rozumienia projektu dekolonizacyjnego zwanego Amereida, w którym wykorzystano „słabe”, tj. poetyckie, artystyczne narzędzia oporu. Barbaruk przedstawia zrealizowaną w 1965 r. przez architektów, poetów i artystów związanych z Universidad Católica de Valparaíso wyprawę (travesía) z Ziemi Ognistej do Santa Cruz de la Sierra (Boliwia) oraz założone przez nich Miasto Otwarte (1970), w którym połączyli pracę, życie i edukację studentów. Podporządkowanie architektury poezji stanowi według autorki praktykę dekonstrukcyjną, która ma na celu realizację przypisanego uniwersytetowi oporu wobec świata zewnętrznego. Miasto Otwarte stanowić może model „uniwersytetu bezwarunkowego” (J. Derrida), ale też latourowskiego „przedmiotu opornego” (problem odcięcia się grupy od rzeczywistości społeczno politycznej za czasów dyktatury A. Pinocheta)
Poza girl power: dziewczyński opór, kontrpubliczności i prawo do miasta
Full text linkGirlhood‟s political potential does not lie in the power of individual girls, however magnificent, but in acknowledging the commonalities and multiplicities of all girls‟ experiences. Rejecting the individualistic “girl power” paradigm opens up new, sometimes contradictory narrations and representations of contemporary girlhood. This non-heroic approach to girlhood reveals not only the intricate workings of exclusion mechanisms, but also the various inclusive tactics and resistance strategies at work. Engaging with the concepts of counterpublics, the gendered right to the city, and feminist theory more broadly, I look closely at selected examples of girl resistance from popular culture to demonstrate how girls‟ interventions in urban places usually coded as masculine can subvert cultural, gender, racial, and class codes, reappropriate narrations about themselves, and execute their right to the city. Even if some of the gestures and tactics I discuss in the paper may seem too mild to have any political power, I propose that it is exactly such unassuming forms of resistance that promise real change and deserve our urgent attention.Polityczny potencjał siły dziewczyńskości nie tkwi w sile jednostki, ale w dostrzeżeniu wspólności i wielości dziewczyńskich doświadczeń. Odrzucenie postawy heroicznej i wyjście poza indywidualistyczny paradygmat girl power pozwalają na uwidocznienie różnych, nierzadko sprzecznych ze sobą narracji i reprezentacji składających się na współczesne dziewczyństwo, co z kolei pozwala nie tylko na identyfikację kompleksowych mechanizmów wykluczenia, ale też wytworzenie inkluzywnych taktyk i strategii oporu wobec nich. W oparciu o literaturę feministyczną oraz przykłady dziewczyńskiego oporu z kultury popularnej staram się pokazać, w jaki sposób dziewczyny, dokonując interwencji w miejscach zakodowanych jako męskie, łamią kody kulturowe, płciowe, rasowe i klasowe, stawiają opór, przechwytują narracje o sobie samych i egzekwują swoje prawo do miasta. Choć niektóre z omawianych przeze mnie gestów, taktyk i strategii mogą się wydawać zbyt łagodne, żeby mieć siłę polityczną, proponuję, że właśnie tym niepozornym formom wyrażania oporu warto się bliżej przyjrzeć, stosując w ich analizie kategorię kontrpubliczności i upłciowionego prawa do miasta
Podatki ubezpieczeniowe w perspektywie progresji fiskalnej: efektywność opodatkowania pracy i kapitału dla lewicowych polityk redystrybucji ekonomicznej
Full text linkPodatki na ubezpieczenie społeczne stanowią najbardziej regresywny rodzaj opodatkowania w większości krajów, w których są stosowane, co prowadzi do wzrostu nierówności społecznych. W ostatnim półwieczu podatki te stały się głównym narzędziem nadmiernego opodatkowania dochodów z pracy oraz selektywnego finansowania publicznej opieki zdrowotnej i systemów emerytalnych. Bardziej efektywnym źródłem finansowania podstawowych rezerw ubezpieczeniowych jest budżet państwa, który może być utrzymywany przez progresywny system fiskalny. Rozwój progresywnego systemu podatkowego powinien być wspierany nie tylko przez podatki stopniowane, zwłaszcza ulgę podatkową, ale przede wszystkim przez wybór właściwego przedmiotu opodatkowania. Najbardziej negatywny wpływ na gospodarkę i inwestycje ma opodatkowanie przepływów kapitału, szczególnie dochodów, wyjątkowo osobistych. Konsumpcjapodatki znacznie lepiej stanowią jednocześnie sposób opodatkowania kapitału i pracy. Najbardziej korzystne jest opodatkowanie majątku trwałego, majątku. Przejście dochodów państwa z opodatkowania pracy na opodatkowanie kapitału powinno stać się głównym celem fiskalnym.Podatki ubezpieczeniowe, zwane w Polsce składki, stosowane najbardziej degresywny rodzaj opodatkowania w zakresach podatków, gdzie są stosowane, prowadząc do wzrostu nierówności społecznych. W ciągu ostatniego półwiecza podatkowego te stałe są narzędzia do obsługi nadmiernego opodatkowania, z pracy i selektywnego finansowania publicznej opieki zdrowotnej oraz systemów rentowych i emerytalnych. Tymczasem dużo efektywniej obejmuje podstawowe usługi ubezpieczeniowe, które mogą być zasilane za pomocą progresywnego systemu fiskalnego. Budowa progresywnego systemu fiskalnego powinna być stosowana nie tylko o stopniowanych podatkach, w tym są to szczególnie ważne wartości wolnej od podatku, ale przede wszystkim wszystkim o wyborze przedmiotu opodatkowania. Większość negatywnych relacji na gospodarkę i inwestycje opodatkowania przepływów, duże ogólne, w tym przede wszystkim wszystkim. Lepsze są podatki konsumpcyjne jako opodatkowanie pracy i podatków zależnych. Najbardziej korzystne jest opodatkowanie zasobów usług, majątków. Głównym celem fiskalnym należy być przesunięciem budżetu państwa z opodatkowania pracy na opodatkowanie usług
„Czysta nauka Chrystusa”: o chrześcijańskim języku w komunizmie Wilhelma Weitlinga
Full text linkThe relation between communism and religion is a complex and contested question. In this article I will engage with this question concerning one specific thinker, namely Wilhelm Weitling (1808-1871). Weitling researchers have interpreted religion differently and have seen it as everything from the foundation of all his thought, to a negligible addition to a basically secular theory. In this article I argue that Weitling’s work needs to be understood as expressing a Christian political language, in the sense suggested by the intellectual historian J. G. A. Pocock. Departing from this, this article seeks to unpack the Christian political language of Wilhelm Weitling and to sort out how it is expressed in his three main works.Relacja komunizmu i religii stanowi obszerne i budzące spory zagadnienie. W artykule odnoszę się do tej kwestii, przywołując specyficznego myśliciela, mianowicie: Wilhelma Weitlinga (1808-1871). Badacze jego idei interpretowali religię w różny sposób, traktując ją jako to, co stanowiło sam fundament jego poglądów, lub, dla odmiany, jako nieznaczący dodatek do jego świeckich teorii. W niniejszym studium argumentuję, że prace Weitlinga powinny być rozumiane jako wyrażające chrześcijański język polityczny w sensie, jaki nadał temu terminowi historyk J.G.A. Pocock. Wychodząc z tego założenia, artykuł zmierza ku ujawnieniu sposobów wyrazu chrześcijańskiego języka Weitlinga i do wskazania, w jaki sposób manifestował się on w jego trzech najważniejszych pracach
Komunizm ikaryjski w latach 1841-1848: wspólnota czytelników
Full text linkIn 1842, readers of Populaire, a journal founded a year earlier by Etienne Cabet, named themselves the Icarian communists. But what was this entity? Was it a party, a communist one, a school of socialism, a network, a movement, a sect? All these words could be used to describe the nature of their bonds which had been developed between 1841 and 1848. Nevertheless, we propose an additional name – a community of readers - for the new, exclusive form of existing together that was invented. These readers not only read but produced texts addressed to other members of the community with whom they also shared money, egalitarian convictions, faith in fraternity, their gratitude and even devotion to Cabet. Belonging to this community engaged the entirety of its members’ lives and developed and affirmed itself in diverse forms. It also involved often painful lessons about a community’s limits, both internal and with respect to the rest of French society, which could barely tolerate its existence.W 1842 roku czytelnicy Le Populaire, pisma utworzonego rok wcześniej przez Etienne’a Cabeta, nadali sobie miano ikaryjskich komunistów. Ale do czego się w ten sposób odnosili? Partia komunistyczna, szkoła nauk społecznych, sieć, ruch, sekta – wszystkie te słowa mogą wyrażać naturę więzi, które rozwinęły się pomiędzy nimi w latach 1841-1848. Proponuję jednak nazwać ich mianem wspólnoty czytelników. Wynaleźli oni bowiem nową formę bycia razem. Ikaryjscy komuniści nie byli jedynie czytelnikami, lecz również twórcami, adresującymi swe dzieła do innych członków wspólnoty. W ramach owej wspólnoty osoby te dzieliły się pieniędzmi, ale również podzielały wspólne, egalitarne poglądy, wiarę w braterstwo oraz wdzięczność, a wręcz oddanie Cabetowi. Członkostwo w ramach takiej społeczności, angażujące wszystkie sfery życia, było rozwijane i manifestowane w różnych formach. Pociągało ono za sobą również częstokroć bolesną lekcję o ograniczeniach wspólnoty, zarazem wewnętrznych i odnoszących się do całości francuskiego społeczeństwa, które z trudem akceptowało jej funkcjonowanie
Czarne Protesty: walka o (prze)definiowanie intymnego obywatelstwa
Full text linkThis article focuses on an analysis of the redefinitions of the visions of intimate citizenship in the arenas created by the recent women’s protests in Poland. The 2016 and 2018 attempts by the Sejm, the lower house of the Polish Parliament, to introduce amendments to the existing law regulating access to abortion in Poland stirred dramatic social mobilisations and widespread social protests labelled with the umbrella term “Black Protests”. We see these mobilisations not only as a protest, but also as attempt to (re)define dominant notions of citizenship, and in particular, as a quest for a new model of intimate citizenship, i.e. a public reconceptualisation of the rights regarding the private/intimate sphere. Our article offers an in-depth analysis of these reconceptualisations. It unfolds in the following way. Firstly, we discuss the phenomena of the Black Protests and Polish Women’s Strikes and present the context of their emergence as well as their agenda. Secondly, we briefly discuss the issue of intimate citizenship. We then present the methodology as well as discuss the empirical material used for our analysis. In the final part, we reconstruct the visions of (intimate) citizenship emerging from the collected material.Próby zmiany prawa regulującego dostęp do aborcji w Polsce, podjęte przez polski Sejm w 2016 i 2018, zainicjowały intensywną społeczną mobilizację i szerokie protesty społeczne, określane wspólną nazwą „Czarnych Protestów”. Tę mobilizację traktujemy jako próbę (prze)definiowania obowiązujących pojęć obywatelstwa, a w szczególności jako wyraz poszukiwania nowego modelu obywatelstwa intymnego, czyli publicznego przedefiniowania praw dotyczących prywatnej, intymnej sfery. Celem autorek artykułu jest analiza wspomnianych (re)artykulacji intymnego obywatelstwa. W pierwszej części tekstu autorki opisują, czym były Czarne Protesty oraz Ogólnopolski Strajk Kobiet, a także przybliżają kontekst ich powstania oraz postulaty. W drugiej części zdefiniowana zostaje kategoria obywatelstwa, a w szczególności obywatelstwa intymnego. Następnie przedstawiona zostaje metodologia badań. W ostatniej, analitycznej części artykułu autorki rekonstruują wizje obywatelstwa intymnego wyłaniające się z analizowanego materiału empirycznego
Lewica pozostawiona z TINA: Sztuka, alienacja i antykomunizm
Full text linkThe article traces the haunting of the contemporary art field by a post-1989 cultural and political imaginary captured in Douglas Coupland’s novel Generation X: Tales for an Accelerated Culture (1991). This was a formative literary work for its anti-work stance but also the narrativisation of withdrawal in awe of processes of acceleration that saw production principles translating into “dazed and confused” lifestyles. The preference of Gen-Xers for “microcosms”, where withdrawal encountered low-fi collectivism, became more prevalent in subsequent decades and aligned with a democracy realised, and idealised, as the politics of “anti” (including anti-fascism) – exemplified in the art field in its association with an ethical left. Constant and glorified antagonisms join the liberal art field to the social field, forever re-scripting ‘anti’ as TINA – the principle that “there is no alternative”. TINA, it is argued, is assuming specific figurations within the largely left-inclined art terrain where commoning practices remain cut off from the propositional politics of communism while, both within and beyond the art field, technophilia is legitimised left and right as a substitute for the desire for communism. The main theses of the article are that: (a) such developments are intertwined with a political process of struggle that delivers alienation as their main outcome – that is, alienation from an imagined endpoint of the struggle and (b) that such alienation cannot be considered separately from the hegemony of acceleration in light of the traumatic withdrawal from, and of, communism and capitalism’s continuous re-working of prefigurative anti-communism.Prezentowany artykuł śledzi, w jaki sposób współczesne pole sztuki bywa nawiedzane przez kulturową i polityczną wyobraźnię właściwą dla czasów po 1989 roku, a uchwyconą w powieści Douglasa Couplanda Pokolenie X: Opowieści na czasy przyśpieszającej kultury (1991, 1998). Książka ta okazała się formacyjna z uwagi na prezentowane w niej stanowisko antypracy, jak również narrację wycofania w podziwie dla procesów przyspieszenia, która opisywała, jak zasady produkcji przekładają się na „oszołomione i zdezorientowane” style życia. Uprzywilejowanie przez przedstawicieli Pokolenia X perspektywy „mikrokosmosów” – gdzie wycofanie spotyka się z niskiej częstotliwości kolektywizmem – staje się jeszcze bardziej powszechne w kolejnych dekadach i utożsamione z demokracją realizowaną i idealizowaną w kategoriach polityki „anty” (w tym antyfaszyzmu), co znajduje liczne przykłady w polu sztuki w jego powiązaniu z etyczną lewicą. Stałe i gloryfikowane antagonizmy łączą w tym kontekście liberalne pole sztuki z polem społecznym, każdorazowo przepisując „anty” na TINA – zasadę „braku alternatywy” (ang. „there is no alternative” – TINA). TINA, jak argumentuję, przyjmuje szczególne figuracje w ramach przeważnie lewicowego obszaru sztuki, gdzie praktyki uwspólniania pozostają odcięte od polityki komunizmu, a technofilia – tak na gruncie, jak i poza polem sztuki – jest legitymizowana przez lewicę i prawicę jako substytut pragnienia komunizmu. Główne tezy artykułu prezentują się następująco: (a) opisane wyżej zjawiska są powiązane z politycznym procesem walki, którego głównym efektem jest alienacja – alienacja od wyobrażonego punktu końcowego owej walki; (b) wspomniana alienacja nie może być rozważana oddzielnie od hegemonii przyspieszenia, zwłaszcza w świetle traumatycznego wycofania z komunizmu i wycofania się samego komunizmu oraz stałego dla kapitalizmu przepracowywania prefiguratywnego antykomunizmu
Report From Beyond the Event Horizon
Full text linkThis is a review essay discussing Magdalena Grabowska’s book: Zerwana genealogia: Działalność społeczna i polityczna kobiet po 1945 roku a współczesny polski ruch kobiecy (Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2018)
Rewolucja październikowa w Polsce: Historia antykomunistycznego wyparcia
Full text linkThe paper supports the following thesis: the October Revolution influenced the constituency of the Polish independent state in 1918 as well as the structure of class struggles in Poland. The history of this impact is absolutely ignored or even denied in contemporary Polish anti-communist ruling historical discourse. The centenary of the Russian Revolution triggered debates presenting this event as “a demonic source of the 20th century totalitarianism”, without mentioning the enthusiasm the Revolution provoked in Polish people (who were both actively participating in it and inspired by it). The nationalist historical policy, which idealizes Poles at any cost, attempts to erase Polish engagement in “Red October” or belittle it as an insignificant episode. For this reason, by analyzing the dominant narrative about the Bolshevik Revolution in Poland via the example of Mateusz Staroń’s book Traitors: Poles the allies of Lenin, I will show how anti-communist discourse reshapes the past to serve its own ideological purposes and present an alternative narrative about the Russian Revolution in a Polish context, against these dominant anti-communist clichés, concerning 3 issues:1. Polish participation in the October Revolution,2. The Revolution’s influence on Poland’s independence,3. The Polish workers’ council movement as a direct response to the Russian Revolution.In the context of the above, the aim of this paper is not limited to providing an alternative to the ruling discourse, being just another exercise in political and historical imagination, or attempting to bring to light repressed aspects of Polish history. Rather, it is to show the logic and structure of the anti-communist narrative as such.Podstawowa teza niniejszego artykułu jest następująca: rewolucja październikowa miała istotny wpływ zarówno na odzyskanie przez Polskę niepodległości, jak i na kształt polskich walk klasowych. Jednak historia tego wpływu jest całkowicie wypierana albo nawet jawnie negowana we współczesnym hegemonicznym prawicowym dyskursie historycznym w Polsce. Setna rocznica rewolucji wywołała publicystyczną dyskusję, w ramach której wydarzenia te były przedstawiane jako „demoniczne źródło dwudziestowiecznego totalitaryzmu”, zapoznając tym samym entuzjazm, jaki rewolucja wywołała wśród Polaków (zarówno jej uczestników, jak i pełnych nadziei obserwatorów). Nacjonalistyczna historiografia, idealizująca Polaków za wszelką cenę, stara się usilnie wymazać polskie zaangażowanie w „Czerwony Październik” albo zredukować je do rangi nieistotnego epizodu. W związku z tym tekst stanowi analizę dominującej narracji na temat rewolucji bolszewickiej w Polsce na przykładzie popularnonaukowej publikacji Mateusza Staronia Zdrajcy: Polacy u boku Lenina. Stawką tej analizy jest z jednej strony zbadanie strategii i sposobów antykomunistycznego „przepisywania” historii, podporządkowanej doraźnym celom ideologicznym, z drugiej zaś przedstawienie alternatywnej – wobec obowiązujących antykomunistycznych klisz – narracji dotyczącej rewolucji październikowej w polskim kontekście, opierającej się na trzech zagadnieniach:1. Polskiego uczestnictwa w październikowych wydarzeniach;2. Wpływu rewolucji na odzyskanie niepodległości przez Polskę;3. Polskich rad robotniczych jako bezpośredniej odpowiedzi na rewolucję rosyjską.Cel niniejszego artykułu nie ogranicza się – w związku z powyższym – do przedstawienia alternatywy dla dominującego dyskursu, wykonania kolejnego ćwiczenia w zakresie politycznej i historycznej wyobraźni czy wyciągnięcia na światło dzienne wypartych aspektów polskiej historii. Idzie tu raczej o ukazanie logiki i struktury samej antykomunistycznej narracji