Praktyka Teoretyczna
Not a member yet
532 research outputs found
Sort by
Dlaczego nowy materializm nie jest odpowiedzią. Hypermateria, krytyka a teoria
No full textThe article offers a new model of materialist philosophical critique (general technocritique or digital critique) as a critical response to new materialism(s). Drawing on the reinterpretation of the legacy of European philosophies and works by Bernard Stiegler, the article strives to elaborate authentically new theoretical account of matter, notably in relation to the techno-logical mode of its organisation. The critique of new materialism(s) is positioned within the unprecedented crisis of the theoretical model of knowledge. What it is possible to discover by the end of the second decade of the 21st century is that humanities scholars have not managed to confront the central issue for their viable future: the whole theoretical and methodological model, which has so far provided fuel for the contemporary humanities and shaped our social class, postcolonial, gender, queer and other sensibilities, is plunging into a deep epistemological crisis, for having lost its efficient and final cause. In a nutshell, the modelof “doing theory,” is no longer valid, inasmuch as “theory” strangely misrecognized the revolutionary developments in cybernetics, which occurred in the 1950s and radically changed the very nature of knowledge. Therefore, a new epistēmē has to be formed in this new digital condition. However, the formation of this new epistēmē requires for us to radically transform what is referred to as “theory” or “critical theory” and to take into account the developments in the sciences and technology (not necessarily in the methodological framework offered by what is defined as STS) in order to lay the foundations under a new critique of political economy in the hyper-material era.Artykuł przedstawia nowy model materialistycznej krytyki filozoficznej (technokrytyka ogólna lub krytyka cyfrowa) jako krytycznej odpowiedzi na nowy materializm/nowe materializmy. Bazując na ponownym odczytaniu dziedzictwa europejskich filozofii oraz pracach Bernarda Stieglera, Yuka Hui’ego i Gilberta Simondona, artykuł dąży do wypracowania autentycznie nowego oglądu teoretycznego materii, ze szczególnym uwzględnieniem techno-logicznego trybu jej organizacji. Zawarta w artykule krytyka nowego materializmu jest przeprowadzona w odniesieniu do bezprecedensowego kryzysu modelu wiedzy teoretycznej. Otóż końcówka drugiej dekady dwudziestego pierwszego wieku dobitnie pokazuje, że badaczki i badacze pracujący w obrębie nauk humanistycznych nie zdołali stawić czoła kluczowej kwestii decydującej o ich zdatnej do życia przyszłości: cały model teoretyczny i metodologiczny, który do tej pory napędzał współczesną humanistykę i kształtował nasze klasowe, postkolonialne, genderowe, querrowe i inne wrażliwości jest pogrążony w głębokim kryzysie epistemologicznym z uwagi na utratę własnej przyczyny sprawczej i celowej. Dotychczasowy model uprawiania teorii jest niewystarczający, o ile nie przestarzały w tym sensie, że rozwijana w drugiej połowie dwudziestego wieku „teoria” nie uwzględniła rewolucyjnych zmian w zakresie cybernetyki, które, począwszy od lat pięćdziesiątych, całkowicie przekształciły naturę wiedzy. Dlatego też kluczowe wyzwanie polega dzisiaj na wypracowaniu nowej episteme w nowym uwarunkowaniu cyfrowym. Wypracowanie takiej episteme wymaga jednak radykalnego przekształcenia tego, co nazywamy „teorią” lub „teorią krytyczną”, a także uwzględnienia osiągnięć w zakresie rozwoju nauk i technologii (niekoniecznie w ramach nurtu STS), co pozwoli na położenie fundamentów pod nową krytykę ekonomii politycznej w epoce hipermaterialnej. 
Antykomunizm jest wszędzie wokół nas
Full text linkThe essay discusses four theses on contemporary anti-communism: 1) anti-communism is general and international; 2) anti-communism is an operator within capitalist ideology; 3) anti-communism is a politics of fear; 4) anti-communism is a lure that communists should reject. It proposes new theoretical framework to understand and contest many-faced manifestations of anti-communism.Prezentowany esej przedstawia cztery tezy na temat współczesnego antykomunizmu: 1) antykomunizm jest powszechny i międzynarodowy; 2) antykomunizm to narzędzie ideologii kapitalistycznej; 3) antykomunizm to polityka strachu; 4) antykomunizm to pokusa, którą powinni odrzucić komuniści. Proponuje też nową ramę teoretyczną umożliwiającą zrozumienie i kwestionowanie różnorodnych manifestacji antykomunizmu
Czy to był strajk? Refleksje na temat strajku polskich kobiet i strajku rodziców osób niepełnosprawnych
Full text linkTwo significant social protests that took place in Poland in recent years – a massive mobilisation of women against a ban on abortion and an occupation of the Sejm building by carers of persons with disabilities – were called strikes. In this article, we analyse the Polish Women\u27s Strike events of 2016, 2017 and 2018 and the strike of parents of persons with disabilities of 2018 from the perspective of a strike as a form of protest. What does it mean that both protests have been called strikes and what are the implications of incorporating the terminology of labour disputes by both protests? Strikes in Poland are a form of collective, institutionalized industrial action of workers in wage employment, organized only by a trade union registered in a certain workplace and its subject can be exclusively of workplace matters and not on matters that are political and beyond an employer’s influence. The Polish Women\u27s Strike and the protest of parents of persons with disabilities were not strikes de iure, however they rejected division between production (wage labour) and reproduction (non-wage labour), which gave a deeper meaning to the “refusal of work”. The empowerment of this event was derived from taking over the concept of the strike and providing an inclusive space to connect different actions related to struggles for reproductive rights. We interpret this as a strategy of cooptation and occupation of typical protest actions reserved for wage labour.Dwa znaczące protesty społeczne, które miały miejsce w Polsce w ostatnich latach – masowa mobilizacja kobiet przeciwko zakazowi aborcji i okupacja budynku Sejmu przez opiekunów osób niepełnosprawnych – nazywano strajkami. W artykule analizujemy wydarzenia związane ze Strajkiem Kobiet w 2016, 2017 i 2018 roku oraz strajk Rodziców Osób Niepełnosprawnych z 2018 roku, ujmując strajk jako formę protestu. Dlaczego obydwa protesty nazwano strajkami i jakie są implikacje określania ich przy użyciu terminologii z zakresu sporów zbiorowych? W Polsce strajki są formą zbiorowego, zinstytucjonalizowanego konfliktu pracowników najemnych, organizowanego wyłącznie przez związek zawodowy zarejestrowany w określonym miejscu pracy, a ich przedmiotem mogą być wyłącznie sprawy związane z miejscem pracy, nie zaś sprawy polityczne i znajdujące się poza gestią pracodawcy. Strajk Kobiet i protest Rodziców Osób Niepełnosprawnych nie były strajkami de iure, odrzucały jednak podział na produkcję (pracę najemną) i reprodukcję (praca nieodpłatna), co nadało szczególne znaczenie „odmowie pracy”, jaka miała wówczas miejsce. Użycie koncepcji strajku i stworzenie przestrzeni łączącej różne działania związane z walkami o prawa pracownicze i reprodukcyjne skutkowało upodmiotowieniem protestujących. Interpretujemy to jako strategię przejęcia typowych akcji protestacyjnych zarezerwowanych wcześniej dla pracowników najemnych
MOC SŁABOŚCI W OBLICZU KATASTROFY. MESJAŃSKIE POPRAWKI WALTERA BENJAMINA, GIANNIEGO VATTIMO I HAROLDA BLOOMA
Full text linkThe paper proposes to use interpretative tools of Jewish messianism in order to weaken the discourse of national populisms that currently have gained strength in the political landscape of the West. It contains an analysis of the original conception of weak messianism elaborated by Walter Benjamin, its reading by Gianni Vattimo, and seemingly polemical proposition by Harold Bloom, who contrasts the weakness of Benjamin’s messiah with the strength of the late poet. Examining the theories of Benjamin, Vattimo, and Bloom, it puts an emphasis on the reinterpretative opening that allows finding the answer to the triumph and return of the mythical embedded in the national populism. The paper maintains that weak messianism could be seen as an interpretative form of resistance against the populist appropriation of history, seeing in the contemporary catastrophic condition a chance for the weak thought to effectively dismantle the structures of the myth.Artykuł stanowi propozycję wykorzystania interpretacyjnych narzędzi żydowskiego mesjanizmu w celu osłabienia dyskursu umacniających się na Zachodzie narodowych populizmów. Zawiera analizę oryginalnej koncepcji słabego mesjanizmu Waltera Benjamina, jej ponownego odczytania przez Gianniego Vattimo oraz pozornie polemicznej propozycji Harolda Blooma, która słabości Benjaminowskiego mesjasza zdaje się przeciwstawiać siłę mocnego poety. Nacisk położony zostaje na reinterpretacyjne otwarcie zawarte w teoriach Benjamina, Vattimo i Blooma, pozwalające znaleźć odpowiedź na wpisane w narodowy populizm triumf i powrót mitu. Słaby mesjanizm jest przedstawiony jako interpretacyjna forma oporu przed zawłaszczeniem historii i próbą jej domknięcia. W katastrofalnej kondycji współczesności można bowiem upatrywać szansy na otwarcie przed słabą myślą możliwości skutecznego rozmontowania struktur mitu
„Kłir” i obraz słaby w filmie Hair Marka Piwowskiego.
Full text linkThe text is an analysis of Marek Piwowski‟s documentary film Hair (1971). Full of comical failures, the report from an international hairdressing contest has become a pretext for the director to expose disrupted communication between the authorities and society. The ironic tone and the use of the “week image” allowed him to queer sabotage of the official message. The author uses a polonised term “kłir” to distinguish the style of Piwowski from the camp aesthetics and to fix the document not only in the paradigm of “art of failure”, but also in the social context of PRL.Tekst jest analizą dokumentu Marka Piwowskiego Hair, nakręconego w 1971 r. dla Telewizji Polskiej. Pełna komicznych niedociągnięć relacja z międzynarodowego konkursu fryzjerskiego stała się dla reżysera pretekstem do obnażenia zakłóconej komunikacji między organizatorami a widownią, czy szerzej – między władzą a społeczeństwem. Ironiczny ton i zastosowanie „słabego obrazu” pozwoliły mu na sabotaż przekazu oficjalnego w duchu strategii queerowej. Autorka proponuje spolszczony termin „kłir”, by wyraźniej odróżnić zastosowane w filmie środki od estetyki kampu i umocować dokument nie tylko w paradygmacie „sztuki porażki”, ale i w społecznym kontekście PRL
Ponowne zaczarowanie świata: technologia, ciało i budowanie dóbr wspólnych
Full text linkThis is a translation of the final chapter of Re-enchanting the World: Feminism and the Politics of the Commons (2019) by Silvia Federici. The author opposes the opinion that technological development brings about more freedom for society and illustrates how it is accompanied by a growing level of exploitation. According to her, the exploitation of labour is rendered possible by ”a history of the disaccumulation” of common goods and pre-capitalist capacities, connected to our immediate, non-privatised contact with nature. In the second part, Federici argues that today’s struggles in defense of the commons, often led by women, has gained fundamental and global importance. She advocates for reproductive labor as a responsible and paradoxically subversive strategy in the face of political and ecological crisis.Tłumaczenie rozdziału książki Re-enchanting the World. Feminism and the Politics of the Commons (2019) Silvii Federici. Autorka polemizuje tu z opiniami, które przypisują rozwojowi technologii i komputeryzacji społecznie wyzwalającą funkcję. Wykazuje, że postęp technologiczny pokrywa się z rosnącą skalą wyzysku, ale także z „historią dezakumulacji” dóbr wspólnych i przedkapitalistycznych umiejętności, związanych z bezpośrednim i niesprywatyzowanym kontaktem ze światem przyrody. W drugiej części Federici pokazuje, w jaki sposób walki w obronie dóbr wspólnych, toczone najczęściej przez kobiety, zyskują dziś zasadnicze i globalne znaczenie. Opowiada się też po stronie pracy reprodukcyjnej jako odpowiedzialnej i paradoksalnie subwersywnej strategii przydatnej w obliczu politycznego i ekologicznego kryzysu
"Jak przyszli Koreańczycy, to wszystko runęło. Jak wieża". Przyczynek do oddolnej historii Fabryki Samochodów Osobowych na Żeraniu”
Full text linkThe article is based on co-research (conricerca) conducted in the Żerań Car Factory. I had seventeen conversations about the reality of factory life and the worldview of the workers. In this text, I present, elaborate and thematically divide conversational fragments on the political transition in Poland between 1980 and 200. The main goal is to present the workers’ own narrations about the end of so-called real socialism and its consequences on the history of the factory. A large section of the text is devoted to the factory takeover by the Korean concern Daewoo. This fact was crucial for the car plant and for workers, whose situation was fundamentally changed by it. This can be seen in the many conversational fragments presented. The methodology used – conricerca – was invented by operaist thinkers and used to conduct research on the Italian working class in the xx century. Its main goal is to conduct research together with the representatives of the working class, thus treating them as subjects and not objects. Its intent is that researchers try to overcome the binary opposition between themselves and those under examination.Artykuł powstał w oparciu o badania (conricerca) przeprowadzone w Fabryce Samochodów Osobowych na Żeraniu. Odbyto łącznie siedemnaście rozmów dotyczących realiów życia fabrycznego oraz światopoglądu badanych robotników i robotnic. W niniejszym tekście przedstawiono fragmenty wywiadów dotyczące przemian politycznych w Polsce na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych dwudziestego wieku. Zostały one opracowane i podzielone tematycznie. Głównym celem, jaki postawił sobie autor tekstu, jest przedstawienie robotniczej narracji na temat upadku tzw. realnego socjalizmu w Polsce i tego, jaki miał on wpływ na losy fabryki. Znaczna część pracy została poświęcona kwestii przejęcia zakładu przez koreański koncern Daewoo. Fakt ten w dużej mierze zaważył na losie fabryki. Nie był on obojętny dla pracowników fso, o czym świadczą liczne głosy robotników zebrane w tym artykule. Metoda, którą posłużył się autor conricerca – została wypracowana na gruncie myśli operaistycznej do badania włoskiej klasy robotniczej w drugiej połowie xx wieku. Zakłada ona, że warunkiem wspólnych badań prowadzonych z przedstawicielami klasy robotniczej jest podmiotowe uczestnictwo robotników i robotnic. W toku badań powinno się dążyć do przezwyciężenia sztywnej opozycji badający–badani na rzecz podejścia, zgodnie z którym badacze są jednocześnie badanymi, a badani – badaczami
Wielogłowa hydra
Full text linkThe presented text is the first Polish translation of Peter Linebaugh’s and Markus Rediker’s well-acclaimed book, The Many-Headed Hydra: The Hidden History of the Revolutionary Atlantic. The authors offer a transcontinental and transcultural collective subject of resistance against the rising capitalist system. Our translation provides an overview of proletariat structure, discusses its vital role in constructing the infrastructure that was necessary for the reproduction of capitalism and also investigates the fright and the hopes that were aroused from England to the Caribbean by a crew of sailors, fleeing slaves, heretics and female-defenders of the commons.Przetłumaczył ŁUKASZ MOLLPrezentujemy pierwsze tłumaczenie na język polski fragmentu głośnej książki Petera Linebaugha i Markusa Redikera The Many-Headed Hydra: The Hidden History of Revolutionary Atlantic. Autorzy przedstawiają w niej transkontynentalny i transkulturowy zbiorowy podmiot oporu wobec rodzącego się systemu kapitalistycznego. Przetłumaczony fragment dostarcza przeglądu struktury atlantyckiego proletariatu, zdaje sprawę z kluczowej roli, jaką odgrywał on przy konstrukcji infrastruktury niezbędnej dla reprodukcji kapitalizmu, a także omawia jednocześnie popłoch i nadzieje, jaki zgraja żeglarzy, zbiegłych niewolników, heretyków i obrończyń dóbr wspólnych wzbudzała od Anglii po Karaiby