Poznańskie Studia Teologiczne
Not a member yet
431 research outputs found
Sort by
Niepodległość na ambonie. Kazanie księdza Antoniego Stychla na Polskim Sejmie Dzielnicowym w Poznaniu w 1918 roku
Full text linkIn accordance with the pre-partition tradition in which the Sejms of the Republic of Poland were inaugurated with the Holy Mass and a sermon delivered in church, the Polish District Sejm in Poznań in 1918 was also commenced in the same manner. The Holy Mass was celebrated by Cardinal Edmund Dalbor, the Primate of Poland, on December 3rd in the Basilica of Our Lady of Perpetual Help, Mary Magdalene and St Stanislaus (Poznań Parish Church) and a sermon was delivered by its parish priest, Rev. Antoni Stychel, an outstanding priest and a national and social activist. The text of the sermon, consisting of 9 pages in the 2018 edition, has a fairly clear structure. It is divided into three parts. The first part is essentially devoted to a reflection on the causes of Poland’s loss of independence and to expressing the joy of the forthcoming liberation. The second longest part aims, on the one hand, to show everyone that Poles, through their suffering, earned with God the resurrection of their homeland, and on the other hand, to enhearten Poles in this joyful historic moment stating that this is thanks to their prolonged anguish and steadfast perseverance that they are worthy of deliverance. The last third part is devoted to offering thanksgiving to God for putting an end to the centuries-old bondage, which is tied with a call to work on oneself and work for the common good so that the nation could deserve the durability of freedom and the gift of the successful development of the motherland. The sermon ends with a prayer to God and a specific “litany of the nation” to the most important Polish saints who are to plead with God to shower Poles with His grace. The sermon delivered by Rev. Antoni Stychel inscribes itself into the great and long tradition of Polish patriotic preaching. It is based primarily on the most outstanding Sejm sermons of great Polish preachers such as Hieronim Powodowski or Piotr Skarga. Like them, Rev. Antoni Stychel makes the Polish District Sejm delegates aware of how much moral obligation rests on them towards those who fought, suffered and gave their lives for a free and just country. He appeals to their consciences and hearts to be guided only by the common good when holding sessions and adopting resolutions. The preacher calls on them and all Poles to uproot national flaws, to form virtues and, above all, not to waste the gift of returning independence.W nawiązaniu do przedrozbiorowej tradycji, zgodnie z którą sejmy Rzeczpospolitej rozpoczynały się Mszą świętą w kościele i wygłoszonym tam kazaniem, także Polski Sejm Dzielnicowy w Poznaniu w 1918 roku zainaugurowała Msza święta odprawiona przez prymasa Edmunda Dalbora 3 grudnia w farze poznańskiej i kazanie wygłoszone przez jej proboszcza, ks. Antoniego Stychla, wybitnego kapłana oraz działacza narodowego i społecznego. Tekst kazania, liczący w edycji z 2018 roku dziewięć stron, ma dość czytelną strukturę. Składa się z trzech części. Pierwsza poświęcona jest zasadniczo refleksji na temat przyczyn utraty przez Polskę niepodległości, jak też wyrażeniu radości z nadchodzącego wyzwolenia. Druga partia - najdłuższa - ma z jednej strony unaocznić wszystkim, że Polacy cierpieniem wysłużyli sobie u Boga wskrzeszenie ojczyzny, a z drugiej - pokrzepić Polaków w tej radosnej dziejowej chwili, że dzięki długiemu cierpieniu i wytrwaniu są godni wyzwolenia. Trzecia, ostatnia, część poświęcona jest najpierw dziękczynieniu Bogu za to, że położył kres wielowiekowej niewoli, z którym zostaje powiązane wezwanie do pracy nad sobą i pracy dla wspólnego dobra, ażeby w ten sposób naród zasłużył na trwałość wolności i dar pomyślnego rozwoju ojczyzny. Kazanie kończy modlitwa do Boga i swoista „litania narodu” do najważniejszych polskich świętych, którzy mają wyprosić Polakom potrzebne Boże łaski. Kazanie ks. Stychla wpisuje się w wielką i długą tradycję polskiego kaznodziejstwa patriotycznego. Wzoruje się ono przede wszystkim na najwybitniejszych kazaniach sejmowych wielkich kaznodziejów polskich takich jak Hieronim Powodowski czy Piotr Skarga. Podobnie jak oni ks. Stychel uświadamia delegowanym na Polski Sejm Dzielnicowy, jak wielkie zobowiązanie moralne spoczywa na nich wobec tych, którzy walczyli, cierpieli i oddali życie za wolny i sprawiedliwy kraj. Apeluje do ich sumień i serc, ażeby obradując i podejmując uchwały, kierowali się wyłącznie dobrem ogółu. Do nich i do wszystkich Polaków kaznodzieja zwraca się z wezwaniem do wykorzenienia wad narodowych i formowania cnót, przede wszystkim zaś do niezmarnowania daru powracającej niezawisłości
Kościół katolicki w Polsce a pierwsza wojna światowa
Full text linkDer vorliegende Text stellt ausgewählte Aspekte der Aktivitäten der katholischen Kirche in Polen während des Ersten Weltkriegs vor. Alle unternommenen kirchlichen Aktionen basierten auf zwei Grundpfeilern: Gebet und Nächstenliebe. Die polnische Frage, also die Wiedererlangung der Unabhängigkeit, war nicht ohne Bedeutung. Alle diese Phänomene erreichten die katholische Kirche in den polnischen Landen. Besonders die von der Kirche entwickelte Karitatives- und Wohltätigkeitsaktionen überschritten die Grenzen der Teilung. Das von Bischof Adam Stephan Sapieha eingesetzte der Fürstbischöfliche Hilfsausschuss für die von der Kriegsniederlage Betroffenen (Abk. K.B.K.) hatte sich in dieser Hinsicht große Verdienste erworben. Am 5. Februar 1915 wurde im Rahmen des Nationalrates das Posener Komitee zur Hilfe für das Königreich Polen gegründet. Erzbischof Eduard Likowski wurde Vorsitzender, und nach seinem Tod wurde Erzbischof Edmund Dalbor sein Nachfolger. Die katholische Kirche und ihre Bischöfe arbeiteten aktiv mit dem am 9. Januar 1915 in Lausanne gegründeten Allgemeinen Komitee für Kriegsopferhilfe in Polen zusammen. Die für November 1915 geplante Aktion war das größte Echo der Zusammenarbeit der katholischen Kirche mit dem Sienkiewicz-Komitee. Im März 1917 fand auf der siebten Konferenz der katholischen Bischöfe des Königreichs Polen anlässlich des hundertjährigen Bestehens der Erzdiözese Warschau (1817) ein beispielloses Ereignis statt, nämlich der erste Kongress der Polnisches Episkopat während der Teilungen. Der Klerus bildete eine Gruppe, die die Nation integrierte, die nach dem Fall der Republik Polen in drei getrennten staatlichen Organismen lebte. Während der Teilungen und während des Ersten Weltkriegs haben die Priester die polnische Nation in großem Umfang vermittelt. Dank dessen konnte der neue Staat Ende 1918 erfolgreich wiederaufleben.The presented text introduces selected aspects of activities of the Catholic Church in Poland during the First World War. All actions taken in the Church were based on two basic pillars: prayer and charity work. The Polish issue, i.e. regaining independence, was not without significance. All these phenomena reached the Catholic Church in Poland. Especially charity and philanthropy actions developed by the Church crossed the borders of the partition. The Ducal-Bishops Aid Committee for Those Afflicted by the Defeat of War (in short K.B.K.), established by Bishop Adam Stephen Sapieha, had great merits in this regard. 5 February 1915 the Poznań Committee for Aid to the Kingdom of Poland as part of the National Council was established. Archbishop Edward Likowski became the chairman, and after his death, his successor was Archbishop Edmund Dalbor. The Catholic Church and its bishops actively cooperated with the General Committee for Aid to War Victims in Poland, which was established in Lausanne on 9 January 1915. The action planned for November 1915 was the greatest echo of the cooperation between the Catholic Church and the Sienkiewicz Committee. In March 1917 at the seventh conference of Catholic bishops from the Kingdom of Poland on the occasion of the hundredth anniversary of the foundation of the Archdiocese of Warsaw (1817), an unprecedented event took place, namely the first congress of the Polish episcopate during the partitions. The clergy constituted a group integrating the people inhabiting three separate state organisms after the fall of the Republic of Poland. Priests to a great extent led the Polish nation in communication through the period of partitions and during the First World War. Thanks to this, the new state could successfully reborn at the end of 1918.Prezentowany tekst przybliża wybrane aspekty działalności Kościoła katolickiego na ziemiach polskich w okresie I wojny światowej. Podjęte akcje kościelne opierały się na dwóch podstawowych filarach: modlitwie i działalności charytatywnej. Nie bez znaczenia była sprawa polska, czyli odzyskanie niepodległości. Zjawiska te dotyczyły Kościoła katolickiego na wszystkich ziemiach polskich. Szczególnie akcje charytatywne i dobroczynne rozwijane przez Kościół przekraczały granice rozbiorowe. Ogromne zasługi miał w tym względzie Książęco-Biskupi Komitet Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny (w skrócie: K.B.K.) powołany przez biskupa Adama Sapiehę. 5 lutego 1915 r. powstał w ramach Rady Narodowej Poznański Komitet Niesienia Pomocy Królestwu Polskiemu. Przewodniczącym został arcybiskup Edward Likowski, a po jego śmierci następca arcybiskup Edmund Dalbor. Kościół katolicki i jego biskupi czynnie współpracowali z Komitetem Generalnym Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, który zawiązał się w Lozannie 9 stycznia 1915 r. Największym echem współpracy Kościoła katolickiego z Komitetem Sienkiewiczowskim była akcja zaplanowana na listopad 1915 r. W marcu 1917 r. na siódmej konferencji biskupów katolickich z Królestwa Polskiego z okazji setnej rocznicy powstania archidiecezji warszawskiej (1817) doszło do wydarzenia bez precedensu, mianowicie pierwszego zjazdu episkopatu polskiego w okresie zaborów. Duchowieństwo stanowiło grupę integrującą naród zamieszkujący po upadku Rzeczypospolitej trzy odrębne organizmy państwowe. Księża w ogromnym stopniu przeprowadzili naród polski przez okres zaborów i w czasie I wojny światowej. Nowe państwo mogło dzięki temu skutecznie odrodzić się pod koniec 1918 r
Jadwiga Zamoyska — from religious education to secular holiness
Full text linkThe article presents Jadwiga Zamoyska, patron of the Year 2023, an outstanding Polish woman at the turn of the 19th and 20th centuries. She pursued the concept of striving for religious perfection thanks to her patriotic and social commitment, the establishment of a school for girls and the Zakłady Kórnickie Foundation. The spiritual biography of Mrs General was presented, confronting it with lectures On education. The publication was subject to content and language analysis. Throughout her life, the Servant of God Jadwiga Zamoyska consistently sought secular formation and a secular path to holiness, creating such opportunities for her relatives and charges.Jadwiga Zamoyska — od religijnego wychowania do świeckiej świętości
Artykuł przedstawia Jadwigę Zamoyską, patronkę roku 2023, wybitną Polkę przełomu XIX i XX wieku. Ideę dążenia do doskonałości religijnej realizowała dzięki zaangażowaniu patriotyczno-społecznemu, założeniu szkoły dla dziewcząt i fundacji Zakłady Kórnickie. Przedstawiono życiorys duchowy Generałowej, konfrontując go z wykładami O wychowaniu. Publikacja została poddana analizie merytorycznej i językowej. Służebnica Boża Jadwiga Zamoyska przez całe życie konsekwentnie zabiegała o świecką formację i świecką drogę do świętości, stwarzając takie możliwości swoim bliskim i podopiecznym
Nowa definicja gatunku „Opowiadania o cudzie” w kontekście Trzeciej Ewangelii
Full text linkAlthough the term “Miracle Story” is frequently used in biblical studies, it does not have a single universally accepted definition. Earlier attempts to define this term, especially by Bultmann, the coryphae of the Formgeschichte, are not sufficient. In this article, a new narrative definition will be presented, which takes into account the latest tools that narratology has equipped biblical scholars with. Firstly, the new definition makes it possible to clearly distinguish a Miracle Story from a story in which a miracle occurs. Secondly, the new definition is a tool for analyzing the meaning of the miracle stories. This article is meant to be part of a series analyzing the issue of miracles in the Gospel of Luke.Mimo że termin „opowiadanie o cudzie” (ang. Miracle Story) jest częstokroć używany w biblistyce, nie posiada on jednej powszechnie uznanej definicji. Wcześniejsze próby dookreślenia tego terminu, zwłaszcza przez Bultmanna, koryfeusza Formgeschichte, nie są wystarczające. W tym artykule zostanie zaprezentowana nowa definicja narratywna, uwzględniająca najnowsze narzędzia, w które wyposażyła biblistów narratologia. Nowa definicja po pierwsze pozwala klarownie odróżnić „opowiadanie o cudzie” od opowiadania, w którym cud występuje. Po drugie, stanowi ona narzędzie do analizy znaczenia opowiadań o cudach. Artykuł ma stanowić część serii analizującej zagadnienie cudów w ewangelii Łukasza
Propozycja integralnej narracji protologicznej: współczesna interpretacja upadku pierwszych ludzi i grzechu pierworodnego
Full text linkThe Catholic doctrine of the fall of man and the original sin seems to pose serious difficulties when confronted with the results of empirical sciences concerning the antropogenesis. To answer those issues, the author of this work undertakes an attempt at their contemporary interpretation from the perspective of fundamental theology, basing on the findings of his previous publication, in which he covered the problem of anthropogenesis in the light of Christian faith and empirical discoveries. (M. Witała, A Proposition of Integral Protological Narrative: the Theological Criteria of Humanity and Anthropogenesis according to Empirical Sciences, “Poznańskie Studia Teologiczne” 41 (2022) 1, pp. 71–93). The interpretation of the fall of man and original sin proposed in this work is based on the analysis of biblical data and the review of the doctrinal statements of the Magisterium of the Church during the ages and leads to an integral protological narrative taking into account the research of empirical sciences on anthropogenesis, according to the concept of integration of theology and science.Katolickie nauczanie o upadku pierwszych ludzi i grzechu pierworodnym wydaje się sprawiać poważne trudności w konfrontacji z wynikami badań nauk empirycznych o człowieku. Aby na nie odpowiedzieć, autor niniejszego artykułu podjął próbę ustalenia współczesnej interpretacji tej problematyki w perspektywie teologicznofundamentalnej, wykorzystując ustalenia poprzedniej publikacji poświęconej zagadnieniu antropogenezy w świetle wiary chrześcijańskiej i odkryć nauk empirycznych (M. Witała, A Proposition of Integral Protological Narrative: the Theological Criteria of Humanity and Anthropogenesis according to Empirical Sciences, „Poznańskie Studia Teologiczne” 41 (2022) 1, s. 71–93). Interpretacja ta została oparta na analizie danych biblijnych i przeglądzie wypowiedzi doktrynalnych Kościoła, na podstawie których sporządzono narrację protologiczną uwzględniającą wyniki badań nauk empirycznych dotyczące początków ludzkości w ramach modelu integracji teologiczno-empirycznej
Recenzja książki: Wokół koncepcji wolności religijnej, red. W. Cisło, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2022, ss. 198
Full text linkThe publication is a collective monograph, which was created in connection with the growing wave of religious persecution, especially of Christians, not only around the world but also in Europe, including Poland. The authors of the individual chapters of the monograph aim to clearly articulate religious rights, the need to respect them, and point to their sources. The reviewed publication includes a definition of the current reference to the rights of religious freedom, as well as the causes and consequences of violations of these rights, not only by individuals, but also by representatives of various social movements or even state institutions. The publication is an attempt to develop the concept of reasonable accommodation in the context of religious freedom and the prohibition of discrimination against the expression of religious beliefs.Publikacja to monografia zbiorowa, która powstała w związku z rosnącą falą prześladowań na tle religijnym, szczególnie chrześcijan, nie tylko na całym świecie, lecz także w Europie, również w Polsce. Autorzy poszczególnych rozdziałów monografii jasno artykułują prawa religijne, konieczność ich respektowania oraz wskazują na ich źródła. W recenzowanej publikacji znalazło się określenie zarówno aktualnego odniesienia do praw wolności religijnej, jak i przyczyn i skutków łamania tych praw, nie tylko przez jednostki, lecz także reprezentantów różnych ruchów społecznych czy nawet instytucji państwowych. Publikacja jest próbą wypracowania koncepcji racjonalnych usprawnień w kontekście wolności religijnej i zakazu dyskryminacji wyrażania religijnych przekonań
Kwestia o Marii Magdalenie Benedykta Hessego z Krakowa (Ms. Kraków, Biblioteka Jagiellońska, 1386, f. IIIv): studium i edycja krytyczna
Full text linkThe article deals with the question about Mary Magdalene composed by Benedict Hesse of Cracow (ca. 1389–1456), Professor of Theology at the University of Cracow: it presents a study of the question and a critical edition of the text. The author addresses the question of attribution of the analyzed text and examines the dating of the text, establishing the terminus post quem et ante quem as 1431–1449. In the question, Hesse asks if Mary Magdalene committed a carnal sin. The medieval theologian analyzes the arguments for and against, and according to the long exegetic tradition concludes that Mary Magdalene committed a sin and is a conversion model for sinners. Hesse specifies that this question should be debated only at the university and not in the churches to avoid scandalizing the faithful.Artykuł prezentuje kwestię teologiczną dotyczącą Marii Magdaleny skomponowaną przez Benedykta Hessego z Krakowa (ok. 1389–1456), profesora teologii na Uniwersytecie Krakowskim, oraz zawiera wydanie krytyczne omawianego tekstu. Autor artykułu analizuje kwestię atrybucji i datacji tekstu, wyznaczając terminus post quem et ante quem na lata 1431–1449. W swojej kwestii Hesse bada, czy Maria Magdalena popełniła grzech cielesny. Średniowieczny teolog analizuje argumenty za i przeciw i zgodnie z długą tradycją egzegetyczną stwierdza, że święta dopuściła się grzechu, a jej późniejsza postawa jest wzorem nawrócenia dla grzeszników. Hesse stwierdza, że kwestia ta powinna być omawiana jedynie w salach akademickich, a nie na ambonach w kościołach, by uniknąć zgorszenia wiernych
Woman in theology in the year of Jadwiga Zamoyska. Foreword
Full text linkKobieta w teologii w roku Jadwigi Zamoyskiej. Przedmow
Woman as the call of being according to Eastern theology and the example of Jadwiga Zamoyska
Full text linkMan understood as the image of God has an inalienable right and the ability to express his identity as a woman or as a man. This proves the ontological equality of a man and a woman, equally called to overcome the limitations of individual nature. The modern movements of women’s liberation efforts in the pursuit of freedom often lose sight of the basic sense of humanity. The result is sometimes their highly confrontational style of struggle for their own separateness and autonomy, leading to the achievement of an exclusive position and total opposition to the male form of leadership in community life. This seems absolutely strange to Jadwiga Zamoyska’s attitude. Meanwhile, today a woman, like a man, needs to rediscover the lost aspects of Christianity in herself, which would allow her to constantly remain in harmony with herself.Kobieta jako wezwanie bytu według teologii wschodniej a przykład Jadwigi Zamoyskiej
Człowiek rozumiany jako obraz Boga ma niezbywalne prawo i możliwość wyrażania swojej tożsamości jako kobieta lub jako mężczyzna. Świadczy to o ontologicznej równości mężczyzny i kobiety, jednakowo powołanych do pokonywania ograniczeń związanych z indywidualną naturą. Współczesne ruchy tzw. wyzwolenia kobiet w dążeniu do wolności niejednokrotnie tracą z pola widzenia podstawowy zmysł człowieczeństwa. Skutkiem tego jest niekiedy ich wysoce konfrontacyjny styl zmagania o własną odrębność i autonomiczność prowadzący aż do zdobycia ekskluzywnej pozycji i całkowitego sprzeciwu wobec męskiej formy przewodnictwa w życiu wspólnotowym, co wydaje się absolutnie obce postawie Jadwigi Zamoyskiej. Tymczasem kobieta, podobnie zresztą jak mężczyzna, potrzebuje dziś odnalezienia w sobie utraconych aspektów chrystianizmu, które pozwoliłyby jej nieustannie pozostawać w zgodzie z samą sobą
Spiritual message of the desert mothers: Syncletica, Sarah and Theodora
Full text linkThe article presents the teachings of the three desert mothers: Syncletica, Sarah and Theodora, focusing on those indications that can support the spiritual development of both lay and consecrated persons. The basic source is the apophthegmata in the Gerontikon. The analysis of the statements of the desert mothers allows us to conclude that the content of many of their thoughts remains valid to the present day. Importantly, all of them are the fruit of the experience of spiritual life, not theoretical, pious considerations.Przesłanie duchowe matek pustyni: Synkletyki, Sary i Teodory
W artykule przedstawiono nauczanie trzech matek pustyni: Synkletyki, Sary i Teodory, skupiając się na tych wskazaniach, które mogą być wsparciem dla duchowego rozwoju zarówno osób świeckich, jak i konsekrowanych. Podstawowym źródłem są apoftegmaty zamieszczone w zbiorze „Gerontikon”. Analiza wypowiedzi matek pustyni pozwala na stwierdzenie, że wiele ich przemyśleń pozostaje w swojej treści aktualnych do czasów współczesnych. Co istotne, wszystkie one są owocem doświadczenia życia duchowego, a nie teoretycznych, pobożnych rozważań