Poznańskie Studia Teologiczne
Not a member yet
431 research outputs found
Sort by
Transformacja od „ja” do „my” jako szansa na stawanie się dorosłym. Spojrzenie na kamienie milowe dorosłości w perspektywie relacji małżeńskiej
Full text linkThe aim of this article is to examine the role of marriage in the progression towards adulthood. This transformative process involves a shift from individualism to a commitment to a shared partnership. The theoretical framework underpinning this topic is explored and juxtaposed with empirical research findings on the markers of adulthood as perceived by individuals aged 18 to 30. The Polish version of the Questionnaire of Criteria of Adulthood (Kwestionariusz Kryteriów Dorosłości = KKD) was utilized for this investigation. The study revealed that key milestones of adulthood include taking accountability for one’s actions, managing emotions, avoiding risky behaviours, gaining independence from parents, and the ability to provide for a family. While marriage has traditionally been a significant indicator of adulthood, partnerships are now emerging as an alternative. Furthermore, the research highlights that transitioning into adulthood and deciding to enter into a lasting relationship, such as marriage, involves two critical processes. The first implicates self-reflection and resolving identity issues, while the second entails forming meaningful connections with others. Support from significant adults is crucial in guiding the younger generation through a conscious transition from self-focus to a focus on others. By obtaining personal consent for relationships and establishing a sense of identity through enduring bonds, individuals can progress towards maturity.Celem prezentowanego artykułu jest spojrzenie na miejsce małżeństwa w drodze ku dorosłości. Proces ten wiąże się z określonym typem transformacji i przejścia od „ja” do „my”, od samo-skupienia na sobie do ofiarnej relacji we dwoje. W celu analizy tego zjawiska dokonano przeglądu i opisu teoretycznych fundamentów prezentowanego tematu, które następnie spróbowano zestawić z rezultatami empirycznych badań dotyczących kryteriów dorosłości w opinii studentów pomiędzy 18. a 30. rokiem życia. Do tego celu wykorzystano polską wersję Kwestionariusza Kryteriów Dorosłości (KKD). Wyniki badań wskazują na to, że istotnymi kamieniami milowymi dorosłości są dla studentów między innymi: przyjmowanie odpowiedzialności za własne czyny, kontrola emocji, unikanie zachowań ryzykownych, niezależność od rodziców czy zdolność zapewnienia bezpieczeństwa rodzinie. Małżeństwo, które kiedyś było ważnym wyznacznikiem dorosłości, obecnie ustępuje miejsca relacjom partnerskim. Badania jednocześnie wskazują, że wkraczanie w dorosłość i podjęcie decyzji o zawarciu trwałego, długoterminowego związku, jakim jest małżeństwo, wymaga przejścia przez dwa istotne procesy. Pierwszym jest skupienie na sobie i rozwiązanie tożsamościowego zamętu, a dopiero kolejnym zaangażowanie w relacje z innymi. Rolą znaczących dorosłych jest umiejętne wsparcie młodego pokolenia w odpowiedzialnym i świadomym przejściu od „bycia dla siebie” do ofiarnego „bycia dla innych”. Osobista zgoda na zaangażowanie w relacje i tożsamościowa identyfikacja w oparciu o trwałe więzi tworzą przestrzeń na stawanie się dojrzałym dorosłym
Cztery rodzaje gatunku opowiadania o cudzie w Trzeciej Ewangelii
Full text linkThe article serves as a continuation of the previous study, further developing the narrative definition of the ‘miracle story’ genre. The four main types of this genre-healing, resurrection, exorcism, and nature miracles-are re-examined using narrative and form-critical methodologies. A comparative analysis of Luke’s use of these four types of miracle stories offers insights into their functions within the context of Luke’s overarching narrative. The study reveals that miracle stories primarily focus on the communal character of the Jewish crowd, with the exception of nature miracles, which place the disciples at the center of the pericopes.Artykuł jest kontynuacją poprzedniego, rozwijającą narracyjną definicję miracle story. Cztery rodzaje tego gatunku (uzdrowienia, wskrzeszenia, egzorcyzmy, cuda natury) zostały na nowo zanalizowane przy pomocy narzędzi narracyjnych i krytyki form. Porównanie zastosowania czterech rodzajów gatunku w Łk pozwala zauważyć naturę tych scen w kontekście szerszej narracji Łukaszowej. Z analizy wynika przede wszystkim, że miracle stories dotyczą głównie postaci tłumu żydowskiego oprócz cudów natury, które stawiają uczniów w centrum perykop
Szymon Mag - pierwszy herezjarcha w chrześcijaństwie w źródłach patrystycznych i apokryfach „Piotrowych”
Full text linkNumerous early Christian scholars have regarded Simon Magus, depicted in the canonical New Testament Book of Acts (Acts 8:4–24), as the inaugural heresiarch and the archetype of all heretics within Christianity. Accounts of his actions, prominently featuring his encounter with St Peter, can be found in apocryphal literature, particularly in the Apocalypse of Peter. This study aims to elucidate the pivotal role of the first heresiarch as the progenitor of all heresies within the Church and to analyze the theme of his conflict with St Peter through a comprehensive evaluation of the apocryphal texts attributed to Peter, encompassing The Acts of Peter (Acta Petri), The Martyrdoms of Blessed Peter the Apostle and Blessed Paul the Apostle Written by Linus the Bishop, The Acts and Passion of the Holy Apostles Peter and Paul of Pseudo-Marcellus, The Book of Pseudo-Abdias and Pseudo-Clementine. The first segment of this investigation delves into the writings of patristic authors who elucidate the endeavours of Simon Magus and his Gnostic sect. Such authors include Justin Martyr, Philastrius of Brescia, Eusebius of Caesarea, Augustine, Epiphanius of Salamina, the Apostolic Constitutions, Isidore of Seville, John of Damascus. The subsequent part scrutinizes the portrayal of Simon Magus in apocryphal literature by examining texts attributed to Peter, analyzing the core theme of his role as the instigator of the Gnostic Simonian sect and the clash between the heresiarch and Saint Peter in Rome, culminating in Simon Magus’s defeat, downfall, and demise. The Apocrypha of Peter serve to underscore the significant doctrinal authority of St Peter in the early Church and depict the collapse of the nascent Gnostic heresy. These texts not only serve as cautionary tales against heresy but also affirm the presence of Saint Peter in Rome, delineating his activities within the imperial capital and his ultimate martyrdom.Wielu autorów wczesnochrześcijańskich uważało Szymona Maga, którego historia pojawia się w kanonicznej Księdze Nowego Testamentu — Dziejach Apostolskich (Dz 8,4–24) — za pierwszego herezjarchę i archetyp wszystkich heretyków. Opis jego działalności, w której ważne miejsce znajduje jego spór ze św. Piotrem można znaleźć w literaturze apokryficznej, a szczególnie w „apokryfach Piotrowych”. Celem artykułu jest przedstawienie roli pierwszego herezjarchy jako praojca wszystkich herezji w Kościele oraz ukazanie motywu walki ze św. Piotrem na podstawie apokryfów określanych jako „Piotrowe”, do których zaliczamy następujące pisma: Dzieje Piotra (Acta Petri), Męczeństwo św. Piotra i Pawła spisane przez Linusa biskupa, Czyny i Męczeństwo św. Apostołów Piotra i Pawła, ps. Macellusa, Księgę ps. Abdiasza i Pseudoklementyny. W ramach opracowania w pierwszej części przedstawiono teksty autorów patrystycznych, którzy opisują działalność Szymona Maga i jego gnostyckiej sekty (Justyn Męczennik, Filastriusz z Brescii, Euzebiusz z Cezarei, Augustyn, Epifaniusz z Salaminy, Konstytucje Apostolskie, Izydor z Sewilli, Jan Damasceński). W drugiej części ukazano zagadnienie roli Szymona Maga w literaturze apokryficznej na podstawie utworów określanych jako apokryfy „Piotrowe”, z uwzględnieniem najważniejszego motywu jego działalności jako założyciela gnostyckiej sekty szymonian, oraz walki herezjarchy z Piotrem Apostołem w Rzymie, która zakończyła się zwycięstwem nad Szymonem Magiem, jego upadkiem i śmiercią. Apokryfy „Piotrowe” ukazują znaczenie i doktrynalny autorytet św. Piotra w Kościele starożytnym oraz przedstawiają upadek pierwszej gnostyckiej herezji. Pisma te mają charakter pouczający i stanowią przestrogę przed jakąkolwiek herezją. Ponadto potwierdzają pobyt Piotra w Rzymie, opisują jego działalność w stolicy imperium i jego śmierć męczeńską
Ikona świętej Hildy z katedry w Durham
Full text linkSaint Hilda is a prominent figure in Celtic Christianity, renowned for her extraordinary life and enduring legacy. Durham Cathedral houses an icon of Saint Hilda at its altar, created by the contemporary artist Edith Reyntiens. This icon not only depicts the holy abbess herself but also illustrates key events from her life. This article, drawing upon the narrative presented in the icon, provides an account of these historical facts, while acknowledging the interplay of legend within the portrayal. Although the figure of Saint Hilda remains relatively unknown in certain contexts, her life and contributions merit closer attention.Święta Hilda to postać związana z chrześcijaństwem celtyckim, cechująca się niebagatelnym życiorysem. W katedrze w Durham znajduje się przy ołtarzu świętej Hildy jej ikona namalowana przez współczesną artystkę, Edith Reyntiens. Ikona prezentuje nie tylko samą postać świętej opatki, lecz także wydarzenia z jej życia. Artykuł, bazując na tej ikonie, przybliża postać niemal nieznaną w rodzimych kręgach, ale wartą skupienia także na niej uwagi
Kult Niepokalanego Poczęcia i Maryi Niepokalanie Poczętej w Wielkopolsce
Full text linkThe article addresses the issue of the development of the cult of the Immaculate Conception in the contemporary Greater Poland Voivodeship, providing evidence of its existence even before the proclamation of the dogma in 1854. The first part outlines the historical evolution of this theological truth, tracing its development from Christian antiquity through the rulings of 13th and 14th-century theologians and the decisions of the Council of Basel. The subsequent sections explore the reception of the mystery of the Immaculate Conception in popular piety and Christian life. The cult in question manifested in various forms across numerous parishes in Greater Poland, with significant evidence found in churches dedicated to this cause. Additionally, altars, paintings, and sculptures honouring Mary Immaculate further illustrate this devotion. The article also highlights examples of brotherhoods that united the faithful and strengthened belief in the Immaculate Conception. The development of the cult in Greater Poland reveals a diverse acceptance of the mystery of Mary’s conception, honouring both the mystery itself and Mary, who was granted this privilege.Artykuł podejmuje zagadnienie rozwoju kultu Niepokalanego Poczęcia na terenie współczesnego województwa wielkopolskiego. Wskazuje się w nim na dowody istnienia tego kultu jeszcze przed ogłoszeniem dogmatu w 1854 roku. W pierwszej części ukazuje się historyczny rozwój teologicznej prawdy, która od starożytności chrześcijańskiej ewoluuje do orzeczeń teologów XIII i XIV wieku oraz decyzji soboru w Bazylei. W dalszych częściach pokazuje się recepcję tajemnicy Niepokalanego Poczęcia w pobożności ludowej i życiu chrześcijańskim. Omawiany kult istniał w różnych formach w wielu parafiach na terenie Wielkopolski. Największymi dowodami na to są przede wszystkim kościoły, które nosiły takie wezwanie. Nie mniej ważne są altarie, obrazy, rzeźby dedykowane Maryi Niepokalanej. Ukazuje się również przykłady bractw, które zrzeszały wiernych i które przyczyniały się do umacniania wiary w Niepokalane Poczęcie. Rozwój kultu na terenie Wielkopolski pokazuje niejednorodność w przyjmowaniu tajemnicy poczęcia Maryi. Z jednej strony czci się samą tajemnicę, z drugiej zaś Maryję — tę, która dostąpiła takiego przywileju
Eklezjalna duchowość communio w kontekście terminologii eklezjalnej Soboru Watykańskiego II
Full text linkThe life and spiritual development of Christians are intrinsically linked with the Church. This thesis clearly opposes contemporary individualistic and syncretic tendencies. The process requires constant learning about and identifying with the nature of the Mystical Body of Christ while simultaneously recognizing the People of God. This truth was elucidated for contemporary Christianity by the Second Vatican Council. It is crucial to emphasize that the Church, despite its temporal structure and human weaknesses, is fundamentally the work of Christ through the action of the Holy Spirit. Communio, which defines the nature of union with Christ, the Head of the Church, is manifested in the unity of all believers. This unity does not erase the individual character of each Christian’s life but is the source of the sanctifying richness of unity, amidst diverse gifts, charisms and vocations. It also serves as the foundation of ecumenism in its broadest sense. The awareness of ecclesial identity must remain the foundation point of reference for both the life and development of each believer, and the entire Church. This awareness underpins apostolic and evangelizing activity. Contemporary challenges call for a profound ecclesial formation that reveals the sanctifying and sanctified nature of the Church.Życie i rozwój duchowy chrześcijan są nierozerwalnie związane z Kościołem. Teza ta wyraźnie sprzeciwia się współczesnym tendencjom indywidualistycznym i synkretycznym. Proces ten wymaga ciągłego poznawania i identyfikowania się z naturą Mistycznego Ciała Chrystusa, przy jednoczesnym uznawaniu Kościoła jako Ludu Bożego. Ta prawda została wyjaśniona współczesnemu chrześcijaństwu przez Sobór Watykański II. Należy podkreślić, że Kościół, pomimo swojej doczesnej struktury i ludzkich słabości, jest dziełem Chrystusa poprzez działanie Ducha Świętego. Communio, które definiuje naturę zjednoczenia z Chrystusem, Głową Kościoła, objawia się w jedności wszystkich wierzących. Ta jedność nie zaciera indywidualnego charakteru życia każdego chrześcijanina, ale jest źródłem uświęcającego bogactwa jedności pośród różnorodnych darów, charyzmatów i powołań. Służy również jako fundament ekumenizmu w najszerszym sensie. Świadomość tożsamości eklezjalnej musi pozostać podstawowym punktem odniesienia zarówno dla życia i rozwoju każdego wierzącego, jak i całego Kościoła. Stanowi ona podstawę działalności apostolskiej i ewangelizacyjnej. Współczesne wyzwania wymagają głębokiej formacji kościelnej, która ujawnia uświęcającą i uświęcaną naturę Kościoła
\u27Władca pierścieni\u27 J.R.R. Tolkiena księgą nadziei
Full text linkJ.R.R. Tolkien’s novel, ‘The Lord of the Rings’, portrays the perennial struggle between good and evil, emphasizing the essential role of hope in such a context. The article aims to demonstrate that, at its core, ‘The Lord of the Rings’ is fundamentally a narrative of hope. Throughout the novel, Tolkien leads his characters to the brink of despair and the edge of the abyss, yet ultimately, the triumph of good prevails. The article highlights the heroism, bravery, courage, and loyalty of the characters, which collectively inspire hope. Beyond the evident freedom of the protagonists and the destructive forces of evil, the novel subtly introduces providential forces. These other forces suggest a guiding presence, implying that history is overseen by a greater, far-seeing entity.J.R.R. Tolkien w swojej powieści z rozmachem pokazuje walkę dobra ze złem. W takim zmaganiu niezwykle ważna jest nadzieja. Autor artykułu pragnie pokazać, że w swoim głębokim wymiarze Władca Pierścieni jest księgą nadziei. Tolkien prowadzi losy swoich bohaterów czasem nad krawędzią przepaści i rozpaczy, ale ostateczne zwycięstwo należy zawsze do dobra. Artykuł pokazuje heroizm postaci, ich męstwo, odwagę i wierność, co budzi nadzieję. Na kartach powieści obok wolności bohaterów i destrukcyjnych sił zła są także dyskretne „inne siły”, które można nazwać opatrznościowymi. Powieść Tolkiena ukazuje, że w historii jest prowadząca myśl i opieka kogoś wielkiego, kto dostrzega więcej i widzi dalej
Boże powołanie Józefa na opiekuna w ujęciu papieża Franciszka
Full text linkThe entrustment of Joseph of Nazareth with the mission as the protector (custos) of Mary and Jesus, and as the head of the Holy Family, the nucleus of the Church, holds significant importance for Pope Francis, dating back to the beginning of his pontificate. The 150th anniversary of the proclamation of St. Joseph by Pope Bl. Pius IX, December 8, 1870, as the Patron of the Catholic Church, provided Pope Francis with an excellent opportunity to share his reflections, particularly through the Apostolic Letter Patris corde and delivered catecheses. The Holy Father is evidently captivated by the manner in which Joseph fulfills the mission of a protector. He interprets this role in both a universal and personal dimension, as well as personal. Every Christian not only should but must emulate St. Joseph, who stands as a model guardian characterized by discretion, creative courage, humility, silence, trust, honesty and diligence, tenderness, and love. A significant novum introduced by the Pope from Argentina in Josephology is the presentation of St. Joseph as a model educator. This awareness encourages Christians to undertake the task of the protector, mirroring St. Joseph’s love for Jesus and Mary through their devotion to the Church. Additionally, it highlights the patronage of St. Joseph towards all those who, for various reasons, especially due to war, hatred, persecution, or poverty, are migrants today.Powierzenie przez Boga Józefowi z Nazaretu misji opiekuna (custos) Maryi i Jezusa, a także głowy Świętej Rodziny stanowiącej zalążek Kościoła, ma dla papieża Franciszka duże znaczenie od samego początku jego pontyfikatu. Obchody 150. rocznicy ogłoszenia św. Józefa przez papieża bł. Piusa IX, 8 grudnia 1870 roku, patronem Kościoła katolickiego stały się dla papieża Franciszka doskonałą okazją również do podzielenia się swoimi przemyśleniami, zwłaszcza w formie Listu apostolskiego Patris corde i wygłoszonych katechez. Ojciec Święty jest wyraźnie zafascynowany sposobem realizacji otrzymanej misji opiekuna przez Józefa i ze swej strony odczytuje ją w wymiarze powszechnym, uniwersalnym, a także osobistym. Każdy chrześcijanin nie tylko powinien, ale wręcz musi być jak św. Józef, który jest wzorem opiekuna pełnego dyskrecji, twórczej odwagi, pokory, milczenia, zaufania, uczciwości i pracowitości, czułości i miłości. Ważnym novum papieża z Argentyny dla józefologii jest ukazanie św. Józefa jako wzoru wychowawcy, uświadomienie chrześcijanom spoczywającego na nich zadania strzeżenia jak św. Józef Jezusa i Maryi przez miłość do Kościoła, a także uwydatnienie patronatu św. Józefa wobec tych wszystkich, którzy z różnych racji, zwłaszcza z powodu wojny, nienawiści, prześladowań czy nędzy, są dziś migrantami
Konfrontacje JHWH z Dagonem na podstawie 1 Sm 5,1–5
Full text link1 Samuel 4 details two battles at Eben-Haezer, both of which resulted in defeat for the Israelites. The Ark of God, seized as a war trophy, was taken by the Philistines and placed in the temple of Dagon in Ashdod. These events did not indicate YHWH’s powerlessness; rather, they were a manifestation of His sovereign will. Through these occurrences, YHWH aimed to admonish the Israelites, demonstrate His supremacy over Dagon, and test the Philistines. This article examines 1 Samuel 5:1–5, a passage intended to remind the Israelites of their God’s power and encourage faithfulness to YHWH, while also providing solace during challenging times. Employing the historical-critical method, the author analyses the structure of the pericope and the multi-stage process of Dagon’s humiliation. This research addresses whether the desecration of the Philistine idol was accidental and explores the gradation of the effects resulting from the confrontation between YHWH and Dagon.1 Sm 4 opisuje dwie bitwy, do których doszło pod Eben-Haezer. Obie zakończyły się klęską Izraelitów. Arka Boża — jako trofeum wojenne — została zabrana przez Filistynów i umieszczona w świątyni Dagona, w Aszdodzie. Te wydarzenia nie świadczyły o bezsilności JHWH, lecz były przejawem Jego suwerennej decyzji. W ten sposób JHWH chciał upomnieć Izraelitów, objawić swą wyższość nad Dagonem oraz doświadczyć Filistynów. W artykule przeanalizowano perykopę 1 Sm 5,1–5. To opowiadanie miało uzmysłowić Izraelitom, jak potężny jest ich Bóg, i zachęcić ich do wierności JHWH, ale też dodawać otuchy w trudnych czasach. Autor — posługując się metodą historyczno-krytyczną — starał się zaprezentować strukturę badanej perykopy oraz kilkuetapowy proces poniżania Dagona. Podjęte czynności badawcze pozwoliły odpowiedzieć na pytania, czy profanacja figury filistyńskiego bożka była dziełem przypadku i czy można mówić o gradacji skutków konfrontacji JHWH z Dagonem
„Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić” (Mt 5,17). Liturgia chrześcijańska jako wypełnienie synagogalnej rytualności żydowskiej
Full text linkOne of the sources of Christian liturgy is Jewish rituals. These were celebrated in three key moments, which were: temple worship in Jerusalem, the domestic meal ritual and especially the Passover feast, as well as synagogue rituals. It is not straightforward to determine which of these was the prototype of Christian celebrations. It is clear, however, that the role of Passover and the Temple is dominant. The question of the role of the synagogue remains unanswered. Does it play an equal role to the other two sources, or does its role have a marginal impact? This article aims to demonstrate the existence of a complementary relationship between the aforementioned sources and that no single source can be considered dominant. In order to achieve this objective, the first part of the work employs a historical-evolutionary method, as well as the analysis of source texts, to elucidate the historical development of the synagogue liturgy in relation to the Temple liturgy in Jerusalem. The second part, using a descriptive-analytical method incorporating elements of a comparative method, to investigate the manner in which the synagogue liturgy influenced the development of Christian liturgy. Thus, in the final section, a synthetic method was used to address the fundamental research problem of the paper, which is to demonstrate how all rituality is fulfilled in perfectly in Christ and in the Church he founded. An understanding of the historical process of adaptation of synagogue forms of worship enables a better comprehension of the liturgical forms that are encountered in contemporary celebrations. This is a crucial aspect for more meaningful participation in the Mysteries.Jednym ze źródeł chrześcijańskiej liturgii jest obrzędowość żydowska. Przeżywana i celebrowana była w trzech zasadniczych momentach, które stanowiły: kult świątynny w Jerozolimie, domowy rytuał posiłku, a szczególnie uczta paschalna, jak również ryty synagogalne. Pytanie o to, który z nich stanowił pierwowzór chrześcijańskich celebracji, nie jest łatwe. Rola Paschy i Świątyni jest niewątpliwie dominująca. Pozostaje pytanie o rolę synagogi. Czy jest ona źródłem równorzędnym pozostałym dwóm, czy raczej źródłem marginalnym? Artykuł próbuje pokazać, że panuje między nimi relacja wzajemnego dopełniania się, a żadnego ze źródeł nie można uznać za dominujące. Aby to uczynić, w pierwszej części pracy, posługując się metodą historyczno-ewolucyjną oraz analizą tekstów źródłowych, ukazano historyczne kształtowanie się liturgii synagogalnej pod kątem jej relacji do liturgii świątynnej w Jerozolimie. Druga część, wykorzystując metodę opisowo-analityczną z elementami metody komparatystycznej, bada, jakimi drogami liturgia synagogalna przeniknęła do liturgii chrześcijańskiej. Dzięki temu w ostatniej części, przy zastosowaniu metody syntetycznej, możliwe było odniesienie się do zasadniczego problemu badawczego pracy, jakim jest ukazanie, w jaki sposób to, czego zapowiedzią była synagoga, dokonuje się w sposób doskonały w Chrystusie i w założonym przez niego Kościele. Zrozumienie historycznego procesu adaptacji synagogalnych form kultu pozwala lepiej zrozumieć formy liturgiczne, z którymi w celebracji spotykamy się w czasach współczesnych. Zadanie to ma znaczenie przede wszystkim pastoralne. Lepsze zrozumienie źródeł liturgii pozwala owocniej przeżywać Misteria