Poznańskie Studia Teologiczne
Not a member yet
431 research outputs found
Sort by
Obraz Chrystusa w przepowiadaniu Peregryna z Opola
No full textThe article addresses the question of how the figure of Christ was presented in the preaching of this fourteenth-century Dominican. The study not only offers an interpretation of the salvific events from the life of Jesus but also provides a characterization of the Christology developed by the Dominican preacher. Particular attention is given to his use of sources — the Bible, the Fathers of the Church, and the liturgy — as well as to his knowledge of the world in interpreting the data of Revelation. The image of Christ is examined from a homiletic perspective, in the context of the distinctive features of Peregrine’s preaching. The findings of the analysis contribute to our understanding of theology and the history of preaching in Poland at the turn of the thirteenth and fourteenth centuries.Artykuł analizuje sposób przedstawiania postaci Chrystusa w kaznodziejstwie XIV-wiecznego dominikanina. Nie tylko zwraca uwagę na jego interpretację zbawczych wydarzeń z życia Jezusa, lecz także charakteryzuje chrystologię wypracowaną przez Opolczyka. Szczególną uwagę poświęcono wykorzystaniu źródeł, z których czerpał informacje dla swoich kazań: Biblii, pism Ojców Kościoła, tekstów zaczerpniętych z liturgii, a także wiedzy o ówczesnej florze i faunie. Przeprowadzone badania pozwalają stwierdzić, że postać Chrystusa została przedstawiona w ujęciu homiletycznym, a nie dogmatycznym, co pozwoliło dominikaninowi wydobyć i zaakcentować aspekty ważne dla słuchaczy jego kazań. Wyniki przeprowadzonej analizy kazań Peregryna z Opola są ważnym przyczynkiem do lepszego zrozumienia teologii i historii kaznodziejstwa w Polsce przełomu XIII i XIV wieku
Związki księdza prymasa Stefana kardynała Wyszyńskiego z Kaliszem i ziemią kaliską
No full textBased on archival sources and studies, the article examines the connections of Cardinal Stefan Wyszyński (†1981) with the city of Kalisz and the surrounding region. It begins by discussing his initial encounters with the clergy of southern Greater Poland during the interwar period. Next, it presents Cardinal Wyszyński’s visits to locations within the current Diocese of Kalisz (Skalmierzyce, Golina, Tursko, Żegocin, Lutynia) in connection with the coronation of Marian images. The article then analyses the 1966 visit to Ostrów Wielkopolski, which was associated with the Millenium of the Baptism of Poland. The final section considers his participation in pilgrimages of priests who were former prisoners of the Dachau concentration camp, held in Kalisz.W artykule na podstawie źródeł archiwalnych i opracowań przedstawiono związki prymasa Stefana Wyszyńskiego (†1981) z ziemią kaliską i miastem Kaliszem. W pierwszym punkcie ukazano jego pierwsze spotkania z duchowieństwem południowej Wielkopolski w okresie międzywojennym. W kolejnym punkcie zaprezentowano pobyty prymasa Wyszyńskiego związane z koronacjami wizerunków maryjnych na terenie obecnej diecezji kaliskiej (Skalmierzyce, Golina, Tursko, Żegocin, Lutynia). Następnie przedstawiono wizytę prymasa Wyszyńskiego związaną z millenium chrztu Polski w Ostrowie Wielkopolskim w 1966 r. oraz inaugurację peregrynacji kopii wizerunku Matki Bożej Częstochowskiej w archidiecezji poznańskiej. W ostatnim punkcie zostały zaprezentowane pobyty prymasa na pielgrzymkach księży byłych więźniów obozu koncentracyjnego w Dachau, które odbywały się w Kaliszu
Głos w sprawie sekularyzacji Wisława Szymborska o Bogu, Sekularyzacji i Duszy
Full text linkThis essay endavours to re-examine selected poems of Wisława Szymborska, aiming to elucidate her perspective on secularization. Concurrently, the themes of the soul and the question of God will be addressed, forming a tripartite framework that constitutes the narrative of secularization.Il saggio è un tentativo di rileggere alcune poesie di Wisława Szymborska cercando di delineare il suo parere in merito alla secolarizzazione. Contestualmente viene affrontato il tema dell’anima e la questione di Dio, che assieme costituiscono i tre capitoli del racconto della secolarizzazione.Esej jest próbą czytania niektórych poezji Wisławy Szmyborskiej w poszukiwaniu jej punktu widzenia na kwestię sekularyzacji. Wraz z sekularyzacją podejmowane jest zagadnienie duszy i kwestia Boga. Tematy te stanowią trzy rozdziały narracji poświęconej sekularyzacji
Rzymskie celebracje liturgiczne Jubileuszu 1500 roku
Full text linkThis paper aims to analyze the most significant liturgical celebrations that took place in Rome during the jubilee year of 1500, as documented by Johannes Burchard, the master of papal ceremonies. The study highlights various dimensions of papal liturgies, including political, religious, and visual aspects. Particular emphasis is placed on the ritual of opening the Holy Doors, masses celebrated by the Pope in St. Peter’s Basilica, the Corpus Christi celebration, and processions featuring Marian icons.Celem artykułu jest analiza najważniejszych celebracji liturgicznych, które odbyły się w Rzymie podczas roku jubileuszowego 1500 i zostały opisane przez papieskiego ceremoniarza Johannesa Burcharda. Autor ukazuje różne wymiary papieskich ceremonii (polityczny, religijny, wizualny); w szczególny sposób zwraca uwagę na ryt otwarcia drzwi świętych, msze odprawiane przez papieża w bazylice św. Piotra, obchody Bożego Ciała i procesje z ikonami maryjnymi
Wkład abp. Ignacego Tokarczuka w budowanie społeczeństwa obywatelskiego na zasobach religijnych w państwie totalitarnym
Full text linkThis study explores Archbishop Ignacy Tokarczuk’s pivotal role in establishing the religious foundation for civil society’s development under a communist regime. Through an in-depth analysis of primary sources, the research elucidates Tokarczuk’s effective application of Catholic social teachings and his strategic utilisation of local religious communities. The study demonstrates how Tokarczuk enriched religious life and mobilised the residents of the Przemyśl Diocese, empowering them through social capital. By fostering civic virtues, he encouraged citizens to engage in self-organisation and self-governance, promoting grassroots initiatives aimed at the common good. Tokarczuk’s efforts in developing networks of social engagement significantly contributed to the foundation of a functional civil society.Celem opracowania jest przedstawienie wkładu abp. Ignacego Tokarczuka w przygotowanie — w oparciu o zasoby religijne — podłoża społecznego w państwie komunistycznym pod budowę społeczeństwa obywatelskiego. Na podstawie analizy źródeł zastanych ustalono, że Tokarczuk, wdrażając zasady katolickiej nauki społecznej, a także wykorzystując prawidłowości funkcjonowania religijnych społeczności lokalnych i mechanizmy umożliwiające ich rozwój, przyczynił się nie tylko do progresu życia religijnego, lecz także zintegrował, upodmiotowił i zaktywizował mieszkańców diecezji przemyskiej. Wyzwalając kapitał społeczny i umiejętnie nim zarządzając, kształtował u obywateli dyspozycje do współdziałania, samoorganizacji, samorządności i podejmowania oddolnych inicjatyw na rzecz dobra wspólnego, a także rozbudował sieci społecznego zaangażowania niezbędne do funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego
Recenzja książki: Federico Bortoli, La distribution de la communion dans la main. Etudes historiques, canoniques et pastorales, trad. G. Luyt, Editeur Artège, Paris 2019, ss. 288
Full text linkFederico Bortoli’s book addresses the issue of how to receive Holy Communion. Through richly documented sources, the author illustrates the transition from receiving Holy Communion in the hand to receiving it on the tongue. This transition was accompanied by an increased awareness of Christ’s Eucharistic presence and a heightened care for every particle of the consecrated host. The book analyzes contemporary documents from the Magisterium of the Church, highlighting the formation of a new form of receiving Holy Communion. The Magisterium considers receiving Communion on the tongue to be the most appropriate way to receive the Body of the Lord, as it avoids desacralization and ensures respect. Receiving Communion in the hand, which was introduced after the Second Vatican Council, is seen as resulting from liturgical abuses and an insistent return to the practices of the early centuries of Christianity. Such a return, according to Bortoli, treats Church history not as a continuous development under the influence of the Holy Spirit, but asa period of decline. The book argues that the further the practices move from the original apostolic community, the weaker the influence of the supernatural and the stronger the influence of human actions. Bortoli presents a fascinating account of the changes in the 20th century, often occurring too quickly and without adequate consideration of the Holy See’s guidance.Książka ks. Federica Bortolego porusza kwestię sposobu przyjmowania komunii świętej. W bogato udokumentowanych źródłach autor ukazuje przejście od komunii świętej na rękę do komunii świętej do ust. Temu przejściu towarzyszył wzrost świadomości w obecność eucharystyczną Chrystusa i troski o każdą cząstkę konsekrowanej hostii. Książka skupia się na analizie współczesnych dokumentów Magisterium Kościoła i pokazuje kształtowanie się nowej formy przyjmowania komunii świętej. Komunia święta do ust uznawana jest przez Magisterium za najwłaściwszy sposób przyjmowania Ciała Pańskiego, pozwalający na uniknięcie jego desakralizacji lub braku szacunku. Wprowadzona po Soborze Watykańskim II komunia na rękę wynika z nadużyć liturgicznych i usilnego powrotu do pierwszych wieków chrześcijaństwa. Taki powrót traktuje dzieje Kościoła nie jako trwały rozwój, dokonywany pod wpływem Ducha Świętego, ale jako dekadencję. Im dalej od pierwotnej wspólnoty apostolskiej, tym słabsze oddziaływanie tego, co nadprzyrodzone, i tym mocniejsze działanie tego, co ludzkie. Książka przedstawia fascynującą historię XX-wiecznych zmian, następujących często zbyt szybko i bez brania pod uwagę wskazań Stolicy Apostolskiej
Recepcja konstytucji \u27Sacrosanctum concilium\u27 w liście apostolskim papieża Franciszka \u27Desiderio desideravi\u27
Full text linkThis article aims to present the reception of the doctrine on the liturgy as articulated in Sacrosanctum concilium 60 years after its promulgation. The primary source text chosen is Pope Francis’ apostolic letter Desiderio desideravi, which illustrates the current teachings of the Church regarding the liturgy. Pope Francis, focusing mainly on the Eucharist, underscores the value of the liturgy for all the faithful. He demonstrates that the main theological principles of the conciliar constitution remain relevant and need to be continually deepened through formation ‘to the liturgy’ and formation ‘through the liturgy’. The goal of participating in the liturgy is to experience a personal union with Jesus Christ and to immerse oneself in His Paschal Mystery. The liturgy is a gift that the Church has received selflessly from Christ, who is present in it and acts salvifically. The liturgy continues the priestly mission of Christ and makes present His Paschal Mystery. The true presence of Christ in the liturgy ensures its salvific efficacy.Celem artykułu jest ukazanie recepcji nauki konstytucji o liturgii Sacrosanctum concilium 60 lat po jej uchwaleniu. Jako podstawowy tekst źródłowy został wybrany list apostolski papieża Franciszka Desiderio desideravi, ponieważ pokazuje on aktualne nauczanie Kościoła dotyczące liturgii. Franciszek, koncentrując się na Eucharystii, ukazuje wartość liturgii dla wszystkich wiernych. Pokazuje, że główne założenia teologiczne soborowej konstytucji są wciąż aktualne i trzeba je wciąż pogłębiać przez formację „do liturgii” i formację „przez liturgię”. Celem uczestnictwa w liturgii jest doświadczenie osobowego zjednoczenia się z Jezusem Chrystusem i zanurzenie się w Jego misterium paschalnym. Liturgia jest darem, który Kościół otrzymał bezinteresownie od Chrystusa. Chrystus jest w niej obecny i zbawczo działa. Liturgia kontynuuje kapłańską misję Chrystusa i uobecnia Jego misterium paschalne. Prawdziwa obecność Chrystusa w liturgii zapewnia jej zbawczą skuteczność
Teologia Bożych energii w wybranych tekstach Georgesa Florovsky’ego
Full text linkGeorges Vasilievich Florovsky (1893–1979) was a prominent 20th century Orthodox priest, theologian and writer involved in the ecumenical movement. In his writing he addressed almost every aspect of the Christian life. G. Florovsky is part of the great emigration of Russian intellectuals, together with M. Berdyaev, S. Bulgakov, M. Lossky, A. Schumann and J. Meyndorf. In his speech to Orthodox theologians gathered in Athens in 1936, he emphasized that the doctrine of energies is one of the truths that needs to be rediscovered by Orthodox theology. His teachings on this subject can be found primarily in three studies: Твар и тварность, Понятие творения у святителя Афанася Великого, Святитель Григoрий Палама и трaдиция Отцов. The starting point for Florovsky’s thought is the thesis that the created world does not have to exist. Creation finds its foundation in God’s will, not in God’s nature or essence. The distinction between nature/essence and will becomes the basis for G. Florovsky to justify the distinction between essence and energies in God. The distinction between essence and energies is effectively the distinction between necessity and free will. This, in turn, becomes the basis for the proper ontological distinction between God and creation. The energies represent God’s will and grace that make creation and new creation (deification) possible. The energies are understood as the action of the entire undivided Holy Trinity.Georges Vasilievich Florovsky (1893–1979) był wybitnym dwudziestowiecznym prawosławnym kapłanem, teologiem i pisarzem, zaangażowanym w ruch ekumeniczny. W swoim pisarstwie podejmował prawie każdy aspekt życia chrześcijańskiego. G. Florovsky stanowi część wielkiej emigracji rosyjskich intelektualistów, razem z M. Bierdiajewem, S. Bułhakowem, M. Łosskim, A. Schumannem i J. Meyendorffem. W swoim przemówieniu skierowanym do prawosławnych teologów zebranych w Atenach w 1936 r. podkreślał on, że doktryna o energiach jest jedną z tych prawd, które potrzebują być na nowo odkryte przez prawosławną teologię. Jego naukę na ten temat znajdujemy przede wszystkim w trzech opracowaniach: Твар и тварность, Понятие творения у святителя Афанася Великого, Святитель Григoрий Палама и трaдиция Отцов. Punktem wyjścia myśli Florovsky’ego jest teza, że świat stworzony nie musi istnieć. Stworzenie znajduje swój fundament w woli Bożej, a nie w naturze czy istocie Bożej. Rozróżnienie pomiędzy naturą/istotą a wolą staje się dla G. Florovsky’ego podstawą tego, aby uzasadnić rozróżnienie pomiędzy istotą a energiami w Bogu. Rozróżnienie pomiędzy istotą a energiami jest faktycznie rozróżnieniem pomiędzy koniecznością a wolną wolą. To z kolei staje się podstawą właściwego ontologicznego rozróżnienia pomiędzy Bogiem a stworzeniem. Energie reprezentują Bożą wolę i łaskę, dzięki którym stworzenie i nowe stworzenie (przebóstwienie) stają się możliwe. Energie są rozumiane jako działanie całej niepodzielonej Trójcy Świętej
Chrystologia modlitw św. Jana Apostoła zawartych w „Dziejach Jana spisanych przez Prochora” a nauczanie Soboru Nicejskiego z 325 roku
Full text linkThis article examines the reception of the teachings of the First Council of Nicaea (325) within a significant work of ancient literature central to the religious tradition of Patmos - the island where St. John the Apostle was exiled by Roman authorities. The work in question, classified as apocryphal literature, is commonly known as The Travels of St. John the Theologian Written by Prochorus. It is most frequently dated to the period shortly after the aforementioned Council. This study focuses on the prayers of St. John contained in this work, as presented both in the critical edition by Th. Zahn and in the manuscript housed in the Library of the Monastery of St. John the Theologian in Chora, Patmos. The analyses reveal that these prayers explicitly affirm belief in Christ’s divinity and His consubstantiality with God the Father and the Holy Spirit. This indicates full alignment with the Christological teachings of the Council, although it does not necessarily imply direct dependence on its formulations. The prayers suggest that the work emerged from a milieu where the Nicene definition of Christology was accepted unequivocally.Celem artykułu jest ukazanie recepcji nauczania Pierwszego Soboru Nicejskiego z 325 roku w jednym z dzieł literatury starożytnej, które odgrywa kluczową rolę w tradycji religijnej na wyspie Patmos - miejscu przebywania skazanego na zesłanie przez władze rzymskie św. Jana Apostoła. Dziełem tym jest pismo zaliczone do literatury apokryficznej znane zasadniczo pod tytułem Wędrówki św. Jana Teologa spisane przez Prochora, którego powstanie datuje się najczęściej na bliski czas po wspomnianym Soborze. Przedmiot badań ograniczono do tekstów modlitw św. Jana zawartych w tym dziele, zarówno w jego edycji krytycznej (Th. Zahn), jak i w manuskrypcie przechowywanym w Bibliotece Monastyru św. Jana Teologa w Chorze na Patmos. Przeprowadzone analizy pozwoliły stwierdzić, że w modlitwach tych jednoznacznie została wyznana wiara w bóstwo Chrystusa, Jego równość w naturze z Bogiem Ojcem i Duchem Świętym, co oznacza pełną zgodność z nauczaniem Soboru, choć niekoniecznie bezpośrednią od niego zależność. Teksty modlitw wskazują na powstanie dzieła w środowisku, w którym chrystologia określona na Soborze została przyjęta bez zastrzeżeń
Apofatyczny wymiar przemiany eucharystycznej
Full text linkThe Eucharist, as a sacramental sign, commemorates the act of redemption, manifesting in the form of the Body and Blood of Christ. However, for the sacramental presence of Christ — realized through the elements of bread and wine — to bear fruit, mere ritual gestures performed within the Church are insufficient. What is required is the self-sacrifice of the Eucharistic assembly itself, coupled with its openness to the life-giving power of the Holy Spirit. This openness allows for a deeper understanding of the sacramental signs, free from the expectation of purely material or causal interpretations. In order to grasp even a fragment of the profound mystery that is the Eucharist, and to engage with an apophatic attitude that embraces the inexpressibility of its reality, one must first approach the fullness of Christian truth. Such an approach helps resist the temptation to relentlessly question the nature of Eucharistic transformation — questions to which no easy or unequivocal answers exist. The intensification of such inquiries may lead to misguided theoretical pursuits, against which even a moderate form of the apophatic Christian tradition would stand in opposition. This theoretical framework provides a unique context for a deeper exploration of the apophatic motif in the transformation of the Eucharistic elements, particularly in relation to the paschal faith, ontological transformation, the fullness of the sacramental sign, and the communal participation in the Eucharistic meal.W artykule podjęto próbę wykazania, że celem Eucharystii jako znaku sakramentalnego jest upamiętnienie aktu odkupienia, który dokonuje się teraz w postaci Ciała i Krwi. Na całość analizy składa się pięć integralnych części: zjednoczenie przestrzeni, wiara paschalna, przemiana ontologiczna, pełnia znaku sakramentalnego i uczestnictwo w posiłku wspólnoty. Zrozumienie tajemnicy Eucharystii, jak podkreślono, wymaga zawsze zbliżenia się do pełnej prawdy chrześcijańskiej, aby móc odpowiednio ustosunkować się do jej niezgłębionego znaczenia dla świata i niejednokrotnie apofatycznej postawy ludzkiej. Poznanie i afirmacja prawdy chrześcijańskiej dają nadzieję zwłaszcza na przezwyciężenie pokusy ciągłego stawiania pytań o realność przemiany eucharystycznej,na które nie ma prostych ani jednoznacznych odpowiedzi. Pozwalają ustrzec się przed nadmiernymi w tej dziedzinie spekulacjami rozumowymi, które mogą prowadzić w złym kierunku badań teoretycznych. Przeciwko temu opowiada się nawet umiarkowana forma apofatycznej tradycji chrześcijańskiej