Poznańskie Studia Teologiczne
Not a member yet
431 research outputs found
Sort by
Etyczne implikacje jubileuszu. Przegląd bulli papieskich ogłaszających lata jubileuszowe w latach 1825–2025
No full textThe Jubilee Year bulls offer a distinctive lens through which to observe the life of the Church in particular historical contexts, illuminating urgent concerns as well as the pastoral and spiritual practices promoted during these periods. Notably, they also place considerable emphasis on both personal and social ethics. This paper examines the Jubilee Year bulls from 1825 to 2025, exploring recurring moral concerns, tracing the development of key themes, and analysing the guidance they provide regarding individual conduct and political responsibility. The study highlights moral commitment as a defining aspect of the Jubilee experience.Bulle roku jubileuszowego stanowią wyjątkową perspektywę, z której można obserwować życie Kościoła w określonych okresach, rzucają bowiem światło na najpilniejsze kwestie oraz promowane praktyki duszpasterskie i duchowe. Duży nacisk kładzie się również na etykę osobistą i społeczną. W artykule przeanalizowano bulle jubileuszowe z lat 1825–2025, badając powracające kwestie moralne, ewolucję kluczowych tematów oraz wytyczne dotyczące postępowania indywidualnego i decyzji politycznych. Dzięki tej analizie zaangażowanie moralne jawi się jako definiujący aspekt doświadczenia roku jubileuszowego
Rola miłości w teologii
No full textIn most definitions of theology, the role of love is overlooked. Yet it was precisely love that opened the disciples to the experience of the Risen Lord and prepared their sensitivity — after Jesus’ Ascension — to His spiritual presence. During their missionary work of evangelization, the witnesses of the Paschal events became theologians. Their love for Jesus and their concern for the salvation of the Gentiles inspired extraordinary zeal in proclaiming the Good News. The Church Fathers inherited this inseparable link between theology and love. The first significant weakening of this relationship emerged in the 12th century, particularly evident in the dispute between Peter Abelard and Bernard of Clairvaux. The new theology, developed by Abelard and grounded primarily in reason, began to take shape in universities within a secular environment. This development gradually distanced theology from love in Western Christianity.
Today, there is growing awareness of the need to maintain a balance between love and reason in theological reflection. Recognizing the fundamental importance of love has profound implications for both the purpose and the method of theology. First, the pursuit of understanding and explaining the sources of faith should not overshadow another, equally vital task: introducing the recipients of theology into the mystery of salvation. From this perspective, theology is no longer merely an intellectual enterprise but becomes an existential experience. Second, valuing the role of love safeguards theology from being reduced to a purely historical discipline. The historical method, while indispensable, is subject to the same principle that governs every scholarly field: the more precisely it studies its sources, the more it tends to focus on ever smaller fragments of reality. Therefore, historical research must be complemented by the hermeneutical method, which enables the interpretation of Revelation in the light of contemporary human questions and experiences. In this way, theology preserves its identity as a living dialogue between faith and reason, between Revelation and existence, rather than merely a reconstruction of past forms and concepts.W definicjach teologii zazwyczaj pomija się rolę miłości. Tymczasem to właśnie ona otworzyła uczniów na doświadczenie Zmartwychwstałego i przygotowała ich wrażliwość — już po wniebowstąpieniu Jezusa — na Jego duchową obecność. W trakcie misji ewangelizacyjnej świadkowie wydarzeń paschalnych stawali się teologami. Miłość do Jezusa oraz troska o zbawienie pogan budziły w nich niezwykły zapał w głoszeniu Dobrej Nowiny. Tę nierozerwalną więź między teologią a miłością przejęli Ojcowie Kościoła. Pierwsze poważne osłabienie tej relacji nastąpiło w XII wieku i ujawniło się w sporze między Piotrem Abelardem a Bernardem z Clairvaux. Nowa teologia, rozwijana przez mistrza Piotra i oparta przede wszystkim na rozumie, zaczęła się kształtować na uniwersytetach, w przestrzeni świeckiej. Prowadziło to do stopniowego oddalania się teologii od miłości w zachodnim chrześcijaństwie.
Współcześnie coraz wyraźniej dostrzega się potrzebę zachowania równowagi między miłością a rozumem w refleksji teologicznej. Uznanie fundamentalnego znaczenia miłości niesie ze sobą istotne konsekwencje zarówno dla celu, jak i dla metody uprawiania teologii. Po pierwsze, dążenie do rozumienia i wyjaśniania źródeł wiary nie powinno przesłaniać innego, równie ważnego zadania: wprowadzania adresatów teologii w tajemnicę zbawienia. W takim ujęciu teologia przestaje być jedynie przedsięwzięciem intelektualnym, a staje się doświadczeniem egzystencjalnym. Po drugie, docenienie roli miłości chroni przed redukowaniem teologii do wymiaru czysto historycznego. Metoda historyczna, choć nieodzowna, podlega prawu właściwemu każdej dyscyplinie naukowej: im dokładniej bada źródła, tym bardziej skupia się na coraz mniejszych fragmentach rzeczywistości. Dlatego badania historyczne należy uzupełniać metodą hermeneutyczną, która pozwala interpretować Objawienie w świetle pytań i doświadczeń współczesnego człowieka. Dzięki temu teologia zachowuje swoją tożsamość jako żywy dialog między wiarą a rozumem, Objawieniem a egzystencją, a nie jedynie jako rekonstrukcja dawnych form i pojęć
Formalna strona przepowiadania słowa Bożego w świetle adhortacji Evangelii gaudium papieża Franciszka
No full textThe Church depicted in Evengelii gaudium is both a thoroughly evangelising and a continually evangelised community. The Church lives by the Good News, and its proclamation constitutes an intrinsic part of her mission. In this light, Pope Francis devotes considerable attention to the form of the preaching the Word of God. His reflections may be seen as a homiletic lecture, enriched with concrete and practical advice on how to preach effectively to contemporary people. As he himself notes — somewhat ironically — neither the preacher nor the listeners should experience suffering during the homily. Rather, the Pope emphasizes the need for homilies that ‘make hearts burn’.Celem artykułu jest zaprezentowanie formalnych aspektów przepowiadania słowa Bożego w świetle wybranych wskazań zawartych w adhortacji apostolskiej Evangelii gaudium papieża Franciszka. W artykule przyjęto metodę polegającą na analizie treści papieskiego dokumentu w odniesieniu do aktualnego nauczania Kościoła oraz współczesnej literatury z zakresu teologii i homiletyki. Omówiono dialogiczny charakter homilii, zasady jej przygotowania i wygłoszenia oraz rolę głoszącego. W artykule skoncentrowano się zwłaszcza na problematyce dotyczącej duchowego i osobistego przygotowania kaznodziei, potrzeby przejrzystości języka, usystematyzowanej strukturze homilii, konieczności dostosowania jej do sytuacji odbiorców oraz postawie cierpliwości i bezinteresowności. Artykuł jest próbą ukazania, że adhortacja Evangelii gaudium stanowi cenne źródło dla odnowy formalnych aspektów homilii we współczesnym Kościele
Uczta weselna (γάμος) jako obraz królestwa niebieskiego w Ewangelii Mateusza
No full textThis article explores the symbolism of the term “wedding feast” (γάμος) as an image of the kingdom of heaven in the Gospel of Matthew. In the introductory part, the author emphasizes that the theme of the kingdom of heaven is one of the central topics in the First Gospel. One of the terms used to explain its nature is γάμος, which appears in the parables of the invitation to the royal wedding feast (Matt 22:1–14) and of the ten virgins (Matt 25:1–13). In the next section the terminology related to feasting in the Synoptic Gospels is investigated. Subsequently, the author examines the two parables, focusing on the meaning attributed to the “wedding feast” within them. In the conclusion, the eschatological significance of the term γάμος is underlined in the broader context of the whole of the Gospel of Matthew.Artykuł analizuje symbolikę wyrażenia „uczta weselna” (γάμος) jako obraz królestwa niebieskiego w Ewangelii Mateusza. W części wstępnej podkreślono, że temat królestwa niebieskiego należy do centralnych wątków Pierwszej Ewangelii. Jednym z terminów użytych do wyjaśnienia jego natury jest γάμος, który pojawia się w przypowieściach o zaproszeniu na królewską ucztę weselną (Mt 22,1–14) i o dziesięciu pannach (Mt 25,1–13). W kolejnym etapie badana jest terminologia związana z ucztowaniem w Ewangeliach synoptycznych. Następnie analizie poddano obie przypowieści, koncentrując się na znaczeniu zawartego w nich wyrażenia „uczta weselna”. W zakończeniu podkreślono eschatologiczny wymiar terminu γάμος w szerszym kontekście całej Ewangelii Mateusza
Teologiczne, pastoralne i społeczne przesłanie Roku Jubileuszowego 2025
No full textThe article examines the theological, pastoral, and social dimensions of the Jubilee Year 2025. On the basis of the official sources (the bull Spes non confundit and the liturgical and biblical texts of the Mass formularies for the Jubilee), principal motives for celebrating the Jubilee of Hope are identified: a renewed discovery of hope and its significance in human life; the opportunity to encounter the God of mercy; and the social and ethical dimension of the celebration. Hope arises from the encounter with God, who loves every person, and finds its confirmation in the saving work of Jesus Christ. Through baptism, unfailing hope is implanted in the heart of the Christian, for God’s love itself is poured into human hearts. Christian hope is oriented primarily toward the gift of eternal life. The Jubilee is a time of grace and salvation, enabling the faithful to experience divine mercy. Among the most important manifestations of God’s love for humanity is the grace of indulgences, which open the way to eternal life. The Jubilee also has pastoral, social, and ethical dimensions: it restores hope to those affected by war, persecution, suffering, migration, and poverty. Believers are encouraged to embody hope through concrete actions such as debt remission, environmental responsibility, and works of corporal and spiritual mercy.Artykuł przedstawia teologiczne, pastoralne i społeczne treści Roku Świętego 2025. Na podstawie źródeł, którymi są bulla Spes non confundit oraz teksty liturgiczne i biblijne formularzy mszalnych przeznaczonych do celebracji obchodów jubileuszowych, ukazano trzy główne motywy świętowania Jubileuszu Nadziei: nowe odkrycie nadziei i jej znaczenie w życiu człowieka, możliwość doświadczenia spotkania z Bogiem bogatym w miłosierdzie oraz społeczny i etyczny wymiar tegoż świętowania. Nadzieja rodzi się ze spotkania z Bogiem, który kocha każdego człowieka. Potwierdzeniem Jego miłości jest zbawcze dzieło Jezusa Chrystusa. Przez sakrament chrztu w serce chrześcijanina zostaje wlana nadzieja, która zawieść nie może, gdyż w ludzkich sercach rozlana jest miłość Boża. Chrześcijańska nadzieja jest ukierunkowana przede wszystkim na dar życia wiecznego. Jubileusz jest czasem łaski i zbawienia i dlatego otwiera przed człowiekiem drogi do doświadczenia Bożego miłosierdzia. Jednym z najważniejszych darów miłości Boga do człowieka jest łaska odpustów, które otwierają drogę do życia wiecznego. Przeżywanie Jubileuszu ma także wymiar pastoralny, społeczny i etyczny. Ma to być czas przywracania nadziei ludziom dotkniętym wojnami, prześladowaniami, cierpieniem, migrantom i ubogim. Wszyscy są zachęcani do tego, aby dawać nadzieję przez konkretne działania: umorzenie długów, sprawiedliwość ekologiczną, uczynki miłosierdzia co do duszy i ciała
Recenzja książki Maria und die Eschatologie, red. M. Hauke, (Mariologische Studien 35), Verlag Friedrich Pustet, Regensburg 2025, ss. 312
No full textThis monograph is the outcome of a scientific conference organized by the German Ma- riological Society (Deutsche Arbeitsgemeinschaft für Mariologie) in 2023 in Weltenburg. Its title Mary and eschatology does not immediately indicate that the volume focuses on eschatological events viewed from a Marian perspective. The book comprises fourteen chapters. The opening chapter introduces the selected themes, presents the contributing authors, and outlines the specific issues they address. The subsequent chapters are noteworthy for the breadth of their topics the diversity of approaches, and the range of sources analyzed: from Dante’s Divine Comedy to the Fatima revelations; from the works of Johann Wolfgang von Goethe and Thomas Mann to the eschatological visions of the saints such as Bernard of Clairvaux and Brigid of Sweden; and from ancient writings (e.g., Peter Damiani, Louis-Marie Grignion de Montfort) and modern theologians (e.g., K. Rahner, A. Ziegenaus, C. Pozo) to reflections on the eschatological symbolism of Marian shrines (Aachen Cathedral, Santa Maria Scala Coeli, Rome, Maria am Gestade, Vienna).Monografia jest owocem konferencji naukowej zorganizowanej przez Niemieckie Towarzystwo Mariologiczne (Deutsche Arbeitsgemeinschaft für Mariologie) w 2023 roku w Weltenburgu. Jej tytuł Maryja i eschatologia nie do końca jasno zapowiada, że chodzi o spojrzenie na wydarzenia eschatyczne w maryjnej perspektywie. Książka ma czternaście rozdziałów. Pierwszy wprowadza w wybraną tematykę i prezentuje pokrótce autorów referatów oraz podjęte przez nich szczegółowe problemy. W kolejnych uznanie budzi szerokie spectrum poruszanych wątków, wie- lorakość ich ujęć i rozpiętość analizowanych źródeł: od Boskiej komedii Dantego do objawień fatimskich, od dzieł Johanna Wolfganga von Goethego i Thomasa Manna aż po eschatyczne wizje świętych (Bernard z Clairvaux, Brigida Szwedzka), od pism dawnych (Piotr Damiani, Ludwik M. Grignion de Montfort) i bardziej współczesnych teologów (K. Rahner, A. Ziegenaus, C. Pozo) po eschatyczne motywy świątyń poświęconych Maryi (katedra w Akwizgranie, Santa Maria Scala Coeli w Rzymie, Maria am Gestade w Wiedniu)
Czas celebracji sakramentu pokuty. Aspekt kanoniczno-pastoralny
No full textThe article examines the question of the appropriate time for the celebration of the sacrament of penance. Its purpose is to present and justify the regulations governing the timing of confession. This objective is achieved through a description and critical analysis of existing canonical norms and documents of the Church’s Magisterium. The analysis of the aforementioned sources allows for several conclusions. First, it is emphasized that the faithful, by virtue of baptism and their belonging to the Church, have a right to the sacraments, including the sacrament of penance. Second, it is concluded that opportunities for confession should be organized in such a way that the faithful may receive the sacrament outside the celebration of Mass. Third, a practical issue regarding the possibility of confession during Mass is clarified and explained.Przedmiotem artykułu jest problematyka czasu celebracji sakramentu pokuty. Za cel opracowania postawiono ukazanie i uzasadnienie przepisów normujących kwestię momentu przyjmowania spowiedzi. Tak określone zamierzenie badawcze zrealizowano przez opis i gruntowną analizę obowiązujących przepisów i tekstów Magisterium kościelnego. Analiza wymienionych źródeł pozwoliła na sformułowanie kilku głównych wniosków. Po pierwsze, wskazano, że wierni na mocy przynależności do Kościoła przez chrzest mają prawo do sakramentów, w tym sakramentu pokuty. Po drugie, stwierdzono, że wypada, aby tak organizować czas spowiedzi, by wierni mogli się spowiadać poza mszą św. Po trzecie, wyjaśniono i uzasadniono ważną kwestię praktyczną dotyczącą możliwości spowiedzi podczas celebracji mszy św
Problem poznania Najwyższej Prawdy oraz dawania Jej świadectwa dla człowieka XXI wieku według twórczości Edyty Stein (1891–1942)
No full textThis article examines selected aspects of Edith Stein’s reflection on the human person, with particular attention to human nature and the call to bear witness to the truth. Stein affirms the threefold dimension of the human being as a unity of body, soul, and spirit, and characterizes each of these elements. According to her, every person is called to know the truth and to bear witness to it both through actions and by orienting one’s life toward God. ‘God is the supreme, the only Truth, and everyone seeks Him, even if they do not know that He is God’, wrote Edith Stein. Her life offers a striking example of this search, for she tirelessly pursued truth: first in philosophy, especially in the methods of phenomenology, and ultimately in God — discovered through her encounter with the Autobiography of St Teresa of Ávila. Having exclaimed, ‘This is the truth!’, she dedicated herself entirely to God, bearing witness to Him in the Carmelite order, where she continued her work until her arrest and eventual martyrdom in Auschwitz. Her life remains a testimony for many showing that ‘whoever seeks, finds’ (cf. Mt 7:7), and that God, as a loving Father, comes to meet His children.Artykuł koncentruje się na wybranych aspektach badań Edyty Stein dotyczących człowieka, zwłaszcza jego natury oraz wezwania do dawania świadectwa prawdzie. Niemiecka filozofka przyjmuje potrójny wymiar ludzkiej osobowości jako jedność ciała, duszy i ducha, charakteryzując każdy z tych elementów. Według niej każdy człowiek jest wezwany do poznania prawdy i do dawania jej świadectwa przez swoje czyny oraz odniesienie swojego życia do Boga. „Bóg jest najwyższą, jedyną Prawdą i wszyscy Go szukają, nawet jeśli nie wiedzą, że On jest Bogiem” — napisała Edyta Stein, która sama jest jasnym przykładem tych poszukiwań, gdyż przez całe swoje życie poszukiwała prawdy: w filozofii, zwłaszcza w metodach fenomenologii, a znalazła ją w Bogu, po przeczytaniu autobiografii św. Teresy z Ávili, kiedy to wykrzyknęła słynne: „To prawda!”. Od tego momentu poświęciła się tej Prawdzie i dała o Niej pełne świadectwo. Dokonało się to szczególnie w Karmelu, gdzie kontynuowała swoje dzieła aż do momentu aresztowania, a dalej jako męczennica, umierając w komorze gazowej w Auschwitz. Jej przykład jest świadectwem dla wielu ludzi, pokazującym, że kto szuka, znajdzie (por. Mt 7,7), a także że Bóg jest miłującym Ojcem, który wychodzi na spotkanie swoim umiłowanym dzieciom
Aktualne zmiany prawne w organizacji nauki religii w polskich szkołach
No full textIn many educational systems within democratic countries, curricula typically include both values education and religious instruction. The reintroduction of confessional religious education into Polish schools in 1990 — and, more significantly, subsequent legal changes governing religious instruction — have consistently generated a range of responses, from strong support to public dissatisfaction and criticism from various groups. Legislative reforms introduced since 2024 have substantially modified the legal framework surrounding religious education. The manner in which these changes have been implemented has provoked considerable concern and resistance in multiple sectors of society. This study analyzes the key aspects of these legal changes: the incorporation of religious education into the national curriculum framework; the removal of religion/ethics grades from the overall grade point average; the authorization to merge religious education classes across different age groups and grade levels; and the reduction of religious instruction from two hours to one hour per week.W powszechnej strukturze wielu systemów edukacyjnych, obowiązujących obecnie w państwach demokratycznych, umieszcza się również zajęcia obejmujące kształcenie w obszarze wartości, a także religii. Powrót lekcji religii, organizowanej w formie wyznaniowej (konfesyjnej) do polskich szkół od 1990 roku, a przede wszystkim proces zmian prawnych, mających wpływ na naukę religii, wywołują niezmiennie różne emocje, pozytywne i negatywne nastroje społeczne oraz sprzeciw niektórych środowisk. Decyzje legislacyjne wprowadzane od roku 2024 zmienia ją w sposób znaczący status prawny nauczania religii, a forma przeprowadzanych reform budzi w wielu środowiskach uzasadniony sprzeciw i niepokój. W opracowaniu zostaną przeanalizowane podstawowe elementy wprowadzanych zmian: osadzenie nauki religii w ramowych planach nauczania, kwestię likwidacji wliczania oceny z religii/etyki do średniej ocen, a następnie zgodę na organizację łączenia zajęć z religii w grupach międzyoddziałowych i międzyklasowych czy wreszcie zmniejszenie wymiaru godzin lekcji religii z dwóch do jednej godziny tygodniowo
Uniwersytecka parafia św. Anny w Krakowie w świetle wizytacji biskupiej Karola Wojtyły
No full textBishop, Archbishop and Cardinal Karol Wojtyła visited the University Collegiate Church of St. Anne in Kraków for pastoral reasons very often between 1958 and 1978. However, he conducted only one canonical visitation of this parish, from November 10, 1961 to January 14, 1962. Two documents preserved in the Archives of the Metropolitan Curia in Kraków were produced on this occasion. The first is a visitation questionnaire containing responses by the pastor of St. Anne’s Parish at the time, Father Jan Pietraszko, addressing detailed questions regarding parish data, sacred objects, pastoral activities, and the religious and moral condition of the faithful. The second is a report following the visitation, written by Bishop Karol Wojtyła. These previously unknown and hitherto unpublished documents reveal not only the state of the university parish at the time, but also the methods, motivation, and pastoral commitment of the future pope.Biskup, arcybiskup i kardynał Karol Wojtyła w latach 1958–1978 bywał często w uniwersyteckiej kolegiacie św. Anny w Krakowie z posługą duszpasterską. Przeprowadził jednak tylko jedną wizytację kanoniczną tej parafii — od 10 listopada 1961 do 14 stycznia 1962 roku. Z tej okazji sporządzone zostały dwa dokumenty zachowane w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie. Pierwszy to kwestionariusz wizytacyjny zawierający odpowiedzi ówczesnego proboszcza parafii św. Anny — ks. Jana Pietraszki — na szczegółowe pytania w zakresie danych dotyczących parafii, obiektów sakralnych, czynności duszpasterskich i stanu religijno-moralnego wiernych. Drugi to sprawozdanie po przeprowadzonej wizytacji napisane przez biskupa Karola Wojtyłę. Te nieznane i dotąd niepublikowane dokumenty ukazują nie tylko ówczesny stan parafii uniwersyteckiej, lecz także metody, rozmach i zaangażowanie duszpasterskie przyszłego papieża