Polonistyka. Innowacje
Not a member yet
383 research outputs found
Sort by
Dzieci „piszą” stan wojenny, dorośli „przepracowują” traumy. Pamięć stanu wojennego w świetle teorii Dominicka LaCapry
Full text linkThe article is an attempt to understand the trauma of martial law. Using the conceptual apparatus developed by Dominick LaCapra, two works of contemporary Polish literature – Wilczek by K. Ryrych and Wroniec by J. Dukaj – are analyzed. Although the thought of the American researcher focuses primarily on the traumatic content associated with World War II and the Holocaust, his theory also befits other difficult historical events. The author of the article seeks to revise the way in which the memory of martial law has been operationalized by the writers, and to look at their texts through the prism of their personal strategies for taming the trauma. The analyzed works show that martial law is not a „nobody’s experience”, that is, it is actually present-absent, affecting everyone and no one; on the contrary, it is an important problem of Polish society, but one that needs to be reframed and looked at in a new, perhaps also creative way.Artykuł stanowi próbę zrozumienia traumy stanu wojennego. Przy pomocy aparatu pojęciowego wypracowanego przez Dominicka LaCaprę analizie poddane zostały dwa utwory współczesnej literatury polskiej – Wilczek K. Ryrych oraz Wroniec J. Dukaja. Chociaż myśl amerykańskiego badacza skupia się przede wszystkim wokół treści traumatycznych powiązanych z II wojną światową i Zagładą, to jednak jego teoria przystaje także do innych trudnych wydarzeń historycznych. Autorka artykułu stara się zrewidować sposób, w jaki pamięć o stanie wojennym została zoperacjonalizowana przez pisarkę i pisarza, a także spojrzeć na ich teksty poprzez pryzmat osobistej strategii oswajania traumy. Analizowane utwory pokazują, iż stan wojenny nie jest „doświadczeniem niczyim”, a więc właściwie obecnym-nieobecnym, dotykającym każdego i nikogo, przeciwnie – to ważny problem społeczeństwa polskiego, który wymaga jednak przenicowania oraz nowego, być może także kreatywnego spojrzenia
Powinności kształcenia językowego w L1 a niektóre aspekty lingwistyki poststrukturalistycznej
Full text linkThe article is a part of the discussion on language education in L1 in a modern school. The vision presented in it is based on poststructuralist linguistic concepts, in which language is perceived in a non-systemic way, giving it a humanistic, anthropological-subjective, and cognitive dimension. The author discusses three good practice proposals as examples that fit into the presented didactic concept: in the first, writing character profiles was considered a story that interprets oneself and the world, in the second dictionary-phraseological exercises were assigned the function of changing the perception of reality, the third is an attempt to create a methodology based on the achievements of glottodidactics with regard to listening skills in L1. They are distinguished by their openness to the changing extracurricular reality, to the problems of the present day, to the related educational challenges and the subject of education.Artykuł wpisuje się w dyskusję nad kształceniem językowym w L1 we współczesnej szkole. Przedstawiona w nim wizja oparta została na poststrukturalistycznych koncepcjach lingwistycznych, w których język postrzegany jest niesystemowo, nadaje mu się wymiar humanistyczny, antropologiczno-podmiotowy, kognitywny. Autorka omawia trzy propozycje dobrych praktyk jako przykłady wpisujące się w prezentowaną koncepcję dydaktyczną – w pierwszej umiejętność charakteryzowania uznana została za opowieść interpretującą siebie i świat, w drugiej ćwiczeniom słownikowo-frazeologicznym przypisana została funkcja zmiany postrzegania rzeczywistości, trzecia to próba stworzenia opartej na dorobku glottodydaktyki metodyki sprawności słuchania w L1. Wyróżniają je otwarcie na zmieniającą się pozaszkolną rzeczywistość, na nurtujące współczesność problemy, na wyzwania edukacyjne z nimi związane i na podmiot edukacji
Interpretanty lektur. Prototypowy program nauczania metodą multimedialnych modułów tematycznych (szkoła średnia)
Full text linkTeaching material for each multimedia thematic module is selected to show interdependencies of texts and assists students with learning. Henceforth, the thematically related texts form cognitive amalgams. It is recommended to link verbal texts with multimedia ones to encourage students to decode and create meanings, thus, to compare different means of expression. Such way of teaching of mother tongue has been implemented in developed countries such as Australia, Finland and Norway. The module topic guides the interpretation of the texts. Prototype Polish language curriculum for high schools Interpretants of readings recommends reading the original text aloud first and then comparing it with texts of other genres and with multimedia. This teaching method has been implemented in several Polish schools, at the Pedagogical University of Cracow and the University of Łódź. The original programs based on the prototype curriculum for high schools should be consulted with the local community.Materiał nauczania warto ująć w sekwencje, aby pokazać zależności, a całość zapamiętać. Powiązane tematycznie utwory tworzą kognitywne amalgamaty. Teksty werbalne należy wiązać z multimedialnymi, aby porównywać środki wyrazowe, ucząc dekodowania i tworzenia znaczeń. Taki sposób nauczania języka ojczystego wdrożono w Australii, Finlandii, Norwegii czyli w wysoko rozwiniętych krajach. Metoda nauczania z użyciem multimedialnych modułów tematycznych polega na celowym powiązaniu treści nauczania w moduły, z których każdy zawiera teksty literackie oraz multimedia. Temat ukierunkowuje rozumienie tekstów. Prototypowy program nauczania języka polskiego w szkole średniej Interpretanty lektur zaleca głośne odczytanie tekstu wyjściowego i tematyczne powiązanie go z tekstami innych gatunków oraz multimediami. Jest wdrożony w kilku szkołach, na Uniwersytecie Pedagogicznym i Uniwersytecie Łódzkim. Stworzone na jego bazie autorskie programy należy przed realizacją skonsultować w lokalnym środowisku, w tym z uczniami
Okołoliteracka edukacja obywatelska w Kanadzie a potrzeba polskich rozwiązań programowych
Full text linkThe article describes an example of an excerpt from a program / proposal for project activities by Shawntelle Nesbitt around books from the Canadian ‘Holocaust Remembrance Series for Young Readers’. In the context of the proposed core curriculum for the Polish language, formulated by Krzysztof Biedrzycki, the values of the didactic package for Canadian schools were discussed. In Canada literary education is closely related to civic education, as well as other educational goals (Character Education). Foreign solutions were indicated as a valuable example for the creators of the new core curriculum for the Polish school.W artykule został opisany przykład fragmentu programu / propozycji działań projektowych autorstwa Shawntelle Nesbitt wokół książek dla młodego odbiorcy z kanadyjskiej serii Holocaust Remembrance Series for Young Readers. W kontekście propozycji podstawy programowej do języka polskiego, sformułowanej przez Krzysztofa Biedrzyckiego, omówiono walory pakietu dydaktycznego dla kanadyjskich szkół, w którym kształcenie literackie łączy się ściśle z edukacją obywatelską, a także celami wychowawczymi. Zagraniczne rozwiązania wskazane zostały jako wartościowy przykład dla twórców nowej podstawy programowej dla polskiej szkoły
Kandyd na Wyspach. O Emigracji Malcolma XD
Full text linkThe article is an attempt to situate the novel Emigracja by Malcolm XD, published in 2019, in the tradition of emigration literature and among the currents of contemporary Polish migration prose about Poles in the United Kingdom and Ireland. The novel continues the satirical and grotesque images of the fate of emigrants shown by Witold Gombrowicz and Sławomir Mrożek. Emigration is polemical towards contemporary migration literature that shows identity dilemmas in a culturally diverse reality, but its form, taken from internet genres, characterizes it.Artykuł jest próbą usytuowania, wydanej w 2019 roku, powieści Emigracja Malcolma XD w tradycji literatury emigracyjnej i wśród nurtów współczesnej polskiej prozy migracyjnej o Polakach na Wyspach. Powieść kontynuuje satyryczno-groteskowe obrazy emigracyjnych losów ukazane przez Witolda Gombrowicza i Sławomira Mrożka. Emigracja jest polemiczna wobec współczesnej literatury migracyjnej ukazującej dylematy tożsamościowe w zróżnicowanej kulturowo rzeczywistości, ale jej forma, przejęta z internetowych gatunków, jest dla niej charakterystyczna
„Otworzyć drzwi do świata”. Edukacyjna filozofia podstaw programowych w wybranych krajach Europy Zachodniej
Full text linkThe article presents several contemporary European solutions to the problem of mass, state-organized schooling and education, in terms of educational aims and general philosophy of teaching. A brief overview of the Norwegian, Finnish, Swedish, Irish and Scottish curricula shows that one can distinguish three fundamental tendencies in contemporary education, as far as highly developed, democratic countries are concerned. These tendencies are: supporting the core democratic values; crossing the borders of subject teaching in favor of holistic developing of competencies, attitudes and dispositions, and encouraging to activity and creativity in various fields of life. Gert Biesta defines this model as world-centered, we can also call it life centered – in contrast to the content-centered paradigm of polish curriculum. World-centered education creates the space of developing the key existential competencies like cognition, interpreting of different phenomena, building the self-identity and relations with others, active approach to the world. This is also the process of initiating and revealing the subjectivity of a human being.Artykuł dotyczy współczesnych idei i założeń edukacyjnych, wyrażonych w niektórych podstawach programowych państw europejskich – Finlandii, Norwegii, Szwecji, Szkocji, Irlandii. W dokumentach tych ujawniają się filozoficzne podstawy edukacji powszechnej, które odnaleźć można także w polityce edukacyjnej innych wysoko rozwiniętych państw demokratycznych. Omawiana w tekście filozofia kształcenia systemowego ujawnia się w kilku zasadniczych wektorach – wspierania wartości kluczowych dla demokracji liberalnej; przekraczania granic kształcenia przedmiotowego na rzecz kształtowania postaw, kompetencji, dyspozycji i nawyków; wreszcie – inspirowania do aktywności i działań twórczych w wielu dziedzinach życia. Za Gertem Biestą taki model edukacyjny określa się jako „światocentryczny”, bądź „życiocentryczny”, w przeciwieństwie do modelu programocentrycznego, właściwego np. polskiemu systemowi oświaty. W modelu światocentrycznym edukacja staje się przestrzenią kształtowania kluczowych kompetencji egzystencjalnych, jak poznawanie i interpretacja zjawisk, budowanie tożsamości i relacji z innymi, aktywne nastawienie do świata. Tak rozumiana edukacja staje się procesem inicjowania i odkrywania podmiotowości człowieka
Wobec wyzwań nowej edukacji humanistycznej – teorie i praktyki lektury
Full text linkThis review article entitled „Wobec wyzwań nowej edukacji humanistycznej” („Facing the challenges of new humanistic education”) takes up various issues of contemporary Polish language didactics, appearing in publications by Maria Kwiatkowska-Ratajczak and Michał Ratajczak. The article focuses on the authors’ long-term reflections on school Polish language education, both in the perspective of contemporary humanistic education and historical sources as well as widely understood literary tradition and social and cultural contexts. Both publications deserve to be appreciated due to the Authors’research conducted in the field of Polish language teaching – both in the context of didactic theory and teaching practices.Niniejszy artykuł recenzyjny zatytułowany „Wobec wyzwań nowej edukacji humanistycznej” podejmuje różnorodne kwestie związane ze współczesną dydaktyką polonistyczną pojawiające się w publikacjach Marii Kwiatkowskiej-Ratajczak oraz Michała Ratajczaka. W artykule zwrócono uwagę na wieloletnie przemyślenia Autorów omawianych książek, prowadzone nad szkolną edukacją polonistyczną, zarówno w perspektywie współczesnej edukacji humanistycznej, jak i historycznych źródeł oraz szeroko pojętej tradycji literackiej i kontekstów społeczno-kulturowych. Obie publikacje zasługują na docenienie ze względu na badania autorów prowadzone w obszarze dydaktyki polonistycznej – zarówno w kontekście dydaktycznej teorii, jak i metodycznych praktyk
Nowy, wspaniały i dostępny świat
Full text linkTeaching science subjects is most often connoted with the transmission of information, facts and descriptions of phenomena – a well-established knowledge for students to acquire. During classes, there is usually no time for reflection on the nature of these subjects, and thus with their use to prepare the student for a slightly different world in which most of the information can be found on the web. Access to this information is immediate, but the quality varies greatly. Therefore, a young person should be equipped with the skills necessary to function consciously. Focusing attention on critical thinking, the application of the scientific method, or rather an attempt to shape “habitual” thinking according to the rules of this method, discussion of fake news, pseudoscience or scientific uncertainty seems to be extremely important. The publication attempts to indicate which skills can be developed in science classes with the verification and limitation of the content provided.Nauczanie przedmiotów przyrodniczych najczęściej kojarzy się z przekazywaniem informacji, faktów i opisów zjawisk – czyli ugruntowanej wiedzy do przyswojenia przez uczniów. Na zajęciach zwykle brakuje czasu na refleksje związane z naturą tych przedmiotów, a co za tym idzie z ich wykorzystaniem do przygotowania ucznia do trochę innego świata. Świata, w którym większość informacji znajdziemy w sieci. Dostęp do nich jest natychmiastowy, ale jakość bardzo różna. Należy więc wyposażyć młodego człowieka w umiejętności niezbędne do świadomego funkcjonowania. Skupienie uwagi na krytycznym myśleniu, stosowaniu metody naukowej, a właściwie próby ukształtowania „nawykowego” myślenia według reguł tej metody, dyskusji o fake newsach, pseudonauce czy niepewności naukowej wydaje się być niezwykle ważne. W publikacji podjęto próbę zasygnalizowania, które umiejętności można rozwijać na zajęciach z przedmiotów przyrodniczych przy weryfikacji i ograniczeniu przekazywanych treści
Cel edukacji – nadążyć za wyzwaniami cywilizacji
Full text linkWstęp. Cel edukacji – nadążyć za wyzwaniami cywilizacj
Wiedza wyzwalająca
Full text linkThe article discusses the relation between knowledge and skills in the core curriculum in history. It begins with the analysis of how the popularity of certain concepts in didactics (e.g. working with source texts) leads to illusory changes in teaching, when introduced unawarely of their real meaning. In this account it is then considered how the belief that skills are more important than knowledge has emerged. Young and Muller’s concept of “three futures” and the notion of powerful knowledge are presented. The author argues that the violent dispute between the educational traditionalists and progressivists leads to the loss of the important truth about the inseparable connection between knowledge and skills. At the same time he attempts to show the application of the concept of powerful knowledge in the practice of writing the curriculum. The article ends with the presentation of the author’s vision of how to select pieces of knowledge and skills to be included in the core curriculum. Knowledge about writing history, history of second degree and shaping the sociological imagination are the main criteria of this selection.Artykuł dotyczy relacji wiadomości i umiejętności w podstawie programowej z historii. Na wstępie analizuje się, jak popularność niektórych koncepcji dydaktycznych (np. pracy z tekstem źródłowym), bez namysłu nad ich rzeczywistym sensem, prowadzi do pozorności zmian w nauczaniu. W tym kontekście rozważa się następnie, jak pojawiło się przekonanie, że umiejętności ważniejsze są od wiadomości. Prezentowana jest przy tym koncepcja „trzech przyszłości” Younga i Mullera i wprowadzone pojęcie wiedzy potężnej (powerful knowledge). Dowodzi się, że gwałtowny spór edukacyjnych tradycjonalistów i progresistów prowadzi do zagubienia ważnej prawdy o nierozerwalnym związku wiadomości i umiejętności. Równocześnie zaś pokazywane są próby zastosowania koncepcji powerful knowledge w praktyce pisania programu szkolnego. Artykuł kończy się prezentacją autorskiej wizji tego, jak należy dobierać te wiadomości i umiejętności, które trafią do podstawy programowej. Kluczami selekcji stają się wiedza o pisaniu historii, historia drugiego stopnia oraz kształtowanie wyobraźni socjologicznej