Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Not a member yet
564 research outputs found
Sort by
Kilka uwag o teorii i praktyce edukacji nauczycielskiej
Get PDFThe article presents - against the author distinguished outlooks on the concepts of the teachers’ education - the key issues of education, supplementary training of teachers and improvement of their vocational skills. The eventual as well as actually observed effects of detaching of the teaching practice from the pedeutological theories, in particular in the situation when the accepted models are, in numerous cases decided by groups of people unfamiliar with those theories are discussed. Such a State of affairs may result in the growing role of the common knowledge or particular factional interests in the adopted Solutions. The practice of the teachers’ education was presented in aspect of, existing for many years - and according to the author, of small applicability - curricula, organizational and methodic Solutions; local conditions of particular school types and interferences shared with all areas of social life, in the period of transformation. The period of spontaneous battles for sense, content, methods and forms of teachers’ education, accompanied by the numerous negative phenomena, also brings about the attempts to formulate new Solutions. The author pays attention to the undertaken attempts to draw the future model, the vision of the differentiated teachers’ education, and attributing the significant role in the process to the community of educators dealing with theory and practice of the teachers’ education.W artykule przedstawione zostały - na tle wyróżnionych przez Autora ujęć koncepcji edukacji nauczycielskiej - najistotniejsze problemy kształcenia, dokształcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli. Poddano w nim analizie możliwe - i dające się już dziś zaobserwować - skutki oderwania praktyki kształcenia od teorii pedeutologicznych, zwłaszcza w sytuacji, gdy o przyjmowanych modelach często decydują grupy ludzi nie znających tych teorii. Taki stan może prowadzić do dominacji wiedzy potocznej bądź środowiskowych partykularyzmów. Praktyka edukacji nauczycielskiej została przedstawiona w aspekcie funkcjonujących od lat - w ocenie Autora często już mało przydatnych - rozwiązań programowych, metodycznych i organizacyjnych; lokalnych warunków poszczególnych typów uczelni oraz zakłóceń będących udziałem okresu transformacji wszystkich sfer życia społecznego. Okres żywiołowych zmagań o sens, metody i formy edukacji nauczycielskiej, któremu towarzyszy wiele zjawisk negatywnych, niesie również poszukiwania nowych rozwiązań. Autor zwraca uwagę na podejmowane próby nakreślenia modelu przyszłościowego, wizji modelu zróżnicowanej edukacji nauczycielskiej, przypisując w tym procesie ważną rolę społeczności pedagogów zajmujących się teorią i praktyką kształcenia nauczycieli
Nauczyciele akademiccy i studenci
Get PDFThe author presents findings of the following researches conducted in the 1980s: panel research into conditions of academic activity of 1st and 4th years students of purposefully selected fields of study from universities, technical universities, agricultural, economic and medical academies (1983-1987); research on all-Polish representative sample called „Student 1977” and „Student 1987”, research on students of Warsaw „Student 90”, and the research on academic teachers of 1984. All the studies investigated problems of mutual relations between academic teachers and students. The author puts forward a thesis that the success in carrying out intended functions of higher education depends on a large extent on understanding and accepting its goals by students and teachers and on their full and active cooperation in this process. The findings of the cited investigations show several limitations and barriers in shaping of proper intellectual and social contacts between students and teachers, contacts which could stimulate students, activity in the educational process and affect their attitudes towards their schools and studies.Autorka prezentuje wyniki badań przeprowadzonych w latach osiemdziesiątych. Dotyczyły one zagadnienia wzajemnych relacji między nauczycielami akademickimi a studentami. Podstawową przesłanką artykułu jest przekonanie, że o powodzeniu założonych funkcji kształcenia w szkole wyższej w znacznej mierze decyduje rozumienie i akceptacja tych celów oraz pełne, harmonijne i aktywne współdziałanie studentów i nauczycieli akademickich. Wyniki badań świadczą o licznych ograniczeniach i przeszkodach w kształtowaniu się właściwych, bogatych intelektualnie i społecznie kontaktów studentów i pracowników dydaktycznych uczelni, które stymulują aktywność studentów w procesie dydaktycznym i ich postawy wobec uczelni i studiowania
O konsekwencjach prymatu matematyki w procesach poznawania i kreowania rzeczywistości
No full textThe author discusses several aspects of the problem of the distinction between the creative and destructive effects of mathematics on the natural sciences and technology today as well as on other fields of human activity, e.g., management, economics, psychology or climatology. Taking into consideration the way science developed throughout the history of mankind and the variety of methods used to learn about the real world, he stresses the prominent role of mathematics in the improvement of cognitive instruments and the interpretation of experimental findings. He shows how mathematics have penetrated more and more branches of knowledge and fields of human activity and attempts to explain why this is so. He conducts a detailed analysis of the intensive feedback between mathematics and technology which was observed in the second half of the twentieth century due to the great advancements in semiconductor technologies and material engineering. He also analyses the connections between mathematics and many fields of science and claims that insightful research should be undertaken to explain the noticeable quick ‘march’ of mathematics through scientific disciplines which were previously completely immune to mathematics. This ‘march of mathematics’ is often thought to be irrational and is still one of science’s great mysteries. Trzaska also discusses chaotic processes and fractal structures, phenomena which mathematicians have been trying to include in the list of real systems for many decades. One of the integral parts of the analyses presented in this article are the problems relating to artificial intelligence and the tendency for contemporary science to change its views on the purposefulness of further research on these issues. Trzaska’s main emphasis is on the relatively poor progress in this area despite considerable financial resources. He also tries to assess the alternative method of cognising the real world without the intensive application of mathematics and mentions the problem of the so-called I-bomb.Autor przedstawia pewne aspekty kwestii granicy między twórczym i destrukcyjnym wpływem matematyki na współczesny stan nauk przyrodniczych oraz technologii, a także na inne dziedziny aktywności człowieka, np. zarządzanie, ekonomię, psychologię, klimatologię. Biorąc pod uwagę rozwój nauki w dziejach ludzkości i różnorodność metod stosowanych do poznania świata rzeczywistego, uwypukla dominującą rolę matematyki w procesie doskonalenia narzędzi poznawczych oraz w interpretacji uzyskiwanych wyników eksperymentalnych. Wskazuje na penetrację coraz to nowszych dziedzin wiedzy i obszarów aktywności człowieka przez matematykę oraz podejmuje próbę wyjaśnienia tego stanu rzeczy. Poddaje szczegółowej analizie wpływ intensywnego sprzężenia zwrotnego w układzie matematyka-technologia, które nastąpiło w drugiej połowie XX wieku w wyniku postępu w technologiach półprzewodnikowych oraz inżynierii materiałowej. Analizuje związki matematyki z wieloma dziedzinami nauki oraz formułuje tezę o potrzebie podjęcia wnikliwych badań w celu wyjaśnienia dostrzegalnego obecnie coraz szybszego „marszu matematyki” na niwy naukowe dotąd całkowicie na nią odporne. Ów „marsz matematyki” uważany jest za irracjonalny i wciąż stanowi ogromną tajemnicę naukową. W artykule przedstawione są też zagadnienia związane z procesami chaotycznymi oraz strukturami fraktalnymi, które matematycy próbują od kilku dziesięcioleci wprowadzać do opisu układów rzeczywistych. Integralną część przedstawionych analiz stanowią problemy związane ze sztuczną inteligencją oraz tendencją do istotnych przemian w podejściu współczesnej nauki do celowości prowadzenia dalszych badań nad tymi zagadnieniami. Nacisk został położony na słaby stosunkowo postęp w tej dziedzinie mimo poważnych nakładów finansowych poniesionych dotychczas na jej rozwój. Autor podejmuje również próbę oceny alternatywnej metody poznania świata rzeczywistego bez intensywnego stosowania matematyki, a także sygnalizuje problem tzw. bomby I
Przyszłość szkolnictwa wyższego w Polsce
Get PDFTwo probable developmental scenarios for higher education in Poland are presented. These scenarios are painted from the perspective of a politician, not someone who works in a higher education establishment and therefore naturally defends his own interests and those of the scientific community. The first option, labelled the conservative scenario, is the most probable one and predicts that the three basic legal solutions governing higher education will remain unchanged: the constitutional principle of free higher education, the monopoly of state universities and the survival of “tenure” (employment until retirement). As a result, Poland will be viewed as a reservoir of cheap labour (some of it educated) and the most gifted and motivated young people will move to international corporations and universities. The second (pro-developmental, optimistic) scenario predicts, among other things: organisational changes at the central level (merging of Ministry of National Education structures responsible for higher education with the State Committee of Scientific Research to form one ministry), equal access of state and non-state universities to public funds, introduction of “education coupons” and real equality of diplomas. Before presenting these options the author characterises the ongoing changes in higher education in OECD countries and Poland.W artykule zostały ukazane dwa prawdopodobne scenariusze rozwoju polskiego szkolnictwa wyższego. Podstawą tworzenia tych scenariuszy jest spojrzenie polityka, a nie osoby pracującej na uczelni, która w naturalny sposób broni swoich interesów i interesów środowiska. Pierwszy scenariusz, nazwany zachowawczym, uznany przez Autora za najbardziej prawdopodobny, przewiduje pozostawienie bez zmian trzech podstawowych rozwiązań prawnych rządzących szkolnictwem wyższym: konstytucyjnej zasady nieodpłatności za studia, monopolu uczelni państwowych i utrzymania „dożywotniego” (to znaczy do emerytalnego) zatrudnienia pracowników akademickich. Skutkiem takich działań będzie traktowanie Polski jako rezerwuaru taniej siły roboczej (także tej wykształconej) oraz przepływ najzdolniejszych i najbardziej umotywowanych młodych ludzi do korporacji i uniwersytetów międzynarodowych. Scenariusz drugi (prorozwojowy, optymistyczny) przewiduje między innymi: zmiany organizacyjne na szczeblu centralnym (połączenie struktur Ministerstwa Edukacji Narodowej zajmujących się szkolnictwem wyższym i Komitetu Badań Naukowych w jedno ministerstwo), zrównanie uczelni państwowych i niepaństwowych w dostępie do środków publicznych, a także wprowadzenie „bonu edukacyjnego” oraz rzeczywistej równoważności dyplomów. Przedstawienie tych scenariuszy zostało poprzedzone charakterystyką zmian zachodzących w szkolnictwie wyższym w krajach OECD i w Polsce
Społeczeństwo wiedzy czy społeczeństwo sztuki i religii? Spór o naturę człowieka
Get PDFIt is commonly believed that ‘knowledge society’ is a new phenomenon, discussed in literature since late 1980s. However, while the term ‘knowledge society’ seems new, indeed, the author argues, following the writings of Friedrich Nietzsche, that the phenomenon denoted by this term was shaped two and a half thousand years ago by Greek philosopher Socrates and his disciple Plato. The discussion on the phenomenon of knowledge society, making a significant imprint on the shape of modern world, could not be fully understood without reference to its origins or the nature of its overarching goals. Knowledge society is, in fact, a society based on ascetic ideals adopted by Christianity a few centuries after Socrates and Plato. The prevalence of those ideas signifies, from Nietzsche\u27s perspective, a malady of mankind and Western culture. However, it may be overcome through reliance on aristocratic ideals and knowledge based on those ideals. The author begins his arguments on the subject by characterising the knowledge society which is embedded in globalisation processes and a vision of ‘new cosmology’, its theoretical rationale. Then he explains how those phenomena go back to ascetic ideals formulated by Socrates and shows, in the context of disputes about human nature, one possible direction in which knowledge society may evolve: towards arts-and-religion-based society.Panuje przekonanie, że fenomen „społeczeństwa wiedzy” to nowe zjawisko, którym literatura przedmiotu zajmuje się dopiero od końca lat osiemdziesiątych XX stulecia. O ile jednak sam termin „społeczeństwo wiedzy” wydaje się rzeczywiście nowy, o tyle fenomen, do którego się to pojęcie odnosi został - jak autor stara się pokazać, postępując za przemyśleniami Fryderyka Nietzschego - ukształtowany dwa i pół tysiąca lat temu przez filozofa greckiego Sokratesa i jego ucznia Platona. Dyskusja nad fenomenem „społeczeństwa wiedzy” bez świadomości jego genezy, a także charakteru nadrzędnych celów stawianych przed nim, przekreślałaby możliwości właściwego zrozumienia tego zjawiska, wpływającego w znaczący sposób na charakter współczesności. Społeczeństwo oparte na wiedzy to w gruncie rzeczy społeczeństwo oparte na ideałach ascetycznych, przejętych kilka stuleci po Sokratesie i Platonie przez chrześcijaństwo. Dominacja tych ideałów oznacza z perspektywy filozofii Nietzschego chorobę człowieka i kultury Zachodu, która to choroba może jednak zostać przezwyciężona dzięki oparciu się na ideałach arystokratycznych oraz wiedzy będącej ich podstawą. Wywody poświęcone tej problematyce autor rozpoczyna od charakterystyki społeczeństwa wiedzy, funkcjonującego w kontekście procesu globalizacji i wizji „nowej kosmologii”, będącej jego teoretycznym uzasadnieniem. Następnie wskazuje, w jaki sposób zjawiska te opierają się na ideałach ascetycznych sformułowanych przez Sokratesa, przedstawia też, w kontekście sporu o naturę człowieka, jeden z możliwych kierunków ewolucji społeczeństwa opartego na wiedzy ku społeczeństwu opartemu na sztuce i religii
Aktualne uwarunkowania rozwojowe szkolnictwa wyższego
Get PDFThe author presents the current limitations and developmental requirements of higher education against the context, that the higher education institutions in Poland are situated in, due to the systemic transformation taking place in the country. On the ground of the evaluation of the situation, the author presents the general directions of the higher education change, also he proposes actions, that should be undertaken at the individual institutions. Accepting the postulate concerning the necessity of the higher vocational education development, the author formulates the postulate regarding its universality. This signifies, that the vocational courses have to be introduced to the autonomous institutions of higher education as well. In such the context, the unique model of combining the vocational and M.A. degree courses within the same department, described as the flexible Y model, is presented. In the final paragraphs, the postulate to introduce to higher education institutions, so called, rationalization programs of II level, adjusted to the local specifics, was presented. The adjustment and development programs should form the basis of the pro-effectiveness changes continuation in the higher education. The author emphasizes however, that the range of desired transformations is determined by the proper policy of the Ministry of National Education, supported by the budgetary decisions of the Parliament.Autor przedstawia aktualne ograniczenia i uwarunkowania rozwojowe szkolnictwa wyższego na tle sytuacji, w jakiej znalazły się szkoły wyższe w Polsce w wyniku trwającego okresu transformacji systemowej w państwie. Wychodząc z oceny tej sytuacji, przedstawia warunki oraz generalne kierunki zmian w szkolnictwie wyższym, a także proponuje posunięcia, które powinny być podejmowane w uczelniach. Przyjmując założenie o konieczności rozwijania wyższego kształcenia zawodowego, autor formułuje postulat jego powszechności. Oznacza to uznanie potrzeby wprowadzenia studiów zawodowych także do szkół autonomicznych. W tym kontekście zaproponowana została oryginalna koncepcja modelu łączenia studiów magisterskich i zawodowych w ramach tego samego wydziału szkoły wyższej (tzw. model elastyczny Y). W końcowej części artykułu sformułowany został postulat wprowadzenia w uczelniach tzw. programów racjonalizacji II poziomu, dostosowanych do lokalnej specyfiki. Takie programy dostosowawcze i rozwojowe powinny stać się podstawą do kontynuowania przemian proefektywnościowych w szkołach wyższych. Autor podkreśla jednak, że skala pożądanych przeobrażeń uwarunkowana jest odpowiednią polityką Ministerstwa Edukacji Narodowej, wspartą decyzjami budżetowymi Sejmu
Zmiany w programach kształcenia na wydziałach mechanicznych
Get PDFChanges in education programmes in mechanical engineering faculties have become a fact for various reasons. According to the author of the article, one of the main reasons is a change in the requirements in respect to the graduates of this course of study in the wake of the current needs of industry and the development of science, especially of the technical Sciences. On the example of the Faculty of Mechanical Engineering of the Gdańsk Technical University, the article describes successive stages of the introduction of changes or new programmes. The analysis of the problem focuses on: profile of the graduate, structure of education, minimum programme requirements, weekly student load, share in educational programmes of lectures in comparison with other classes, the number of basic hours, the so-called canon, and the number of hours devoted to specialisation. The author also analyses the proportions of classes at master’s, engineering, evening and extramural studies. The numbers presented by the author provide information on differences in the nature of education between graduates of various kinds of studies (master’s - engineering - intramural - extramural). The data also give an indication of the main areas of divergence in the proportions of educational content between courses of study in faculties of mechanical engineering in various higher education institutions.Zmiany w programach kształcenia na wydziałach mechanicznych stały się faktem. Są tego różne powody. Według autora artykułu, jedną z podstawowych przyczyn jest zmiana wymagań wobec absolwentów tego kierunku studiów, związana z obecnymi potrzebami przemysłu i rozwojem nauki, a zwłaszcza nauk technicznych. W artykule przedstawiono, na przykładzie Wydziału Mechanicznego Politechniki Gdańskiej, kolejne etapy wprowadzania zmian lub nowych programów. Treścią analizy są: sylwetka absolwenta, struktury kształcenia, minima programowe, tygodniowe obciążenie studenta, udział w programach kształcenia wykładów w stosunku do innych zajęć oraz liczby godzin przedmiotów podstawowych, tzw. kanonu i przedmiotów specjalistycznych. Ponadto przeanalizowano proporcje zajęć na studiach magisterskich, inżynierskich, wieczorowych i zaocznych. Dane liczbowe przedstawione przez autora dostarczają informacji na temat różnic charakteru wykształcenia, występujących między absolwentami różnych rodzajów studiów (magisterskie - inżynierskie - stacjonarne - niestacjonarne). Pozwalają także wskazać na główne obszary rozbieżności w proporcjach treści kształcenia między kierunkami realizowanymi na wydziałach mechanicznych w różnych uczelniach
Uwagi o zarządzaniu zmianą w uczelniach ekonomicznych
Get PDFThe article describes the mechanisms stimulating the rapid pace of developments in the reform of higher education in economics. The starting point for the analysis is the circumstances of the reforms of 1989: the pressure for reforms, the unpreparedness of the reformers and the reasons for it, breakdown of the hierarchy of authorities and maladjustment to the realities of market management. The author shows the reasons why these factors did not have the same influence on the transformation processes. Then he describes the factors that determined the success of the first phase of the changes and analyses the conflict of interests in the present situation. The analysis, based on mechanisms similar to cognitive dissonance, indicates the hardening of attitudes conducive to stagnation. This syndrome was called “changeophobia” and was contrasted to conscious, goal-oriented actions towards the vision of a readable system of institutional goals and credible mechanisms for translating them to personal career paths.W artykule wskazano mechanizmy, które przesądziły o dynamice wydarzeń w reformującym się sektorze wyższego szkolnictwa ekonomicznego. Punktem wyjścia do rozważań jest wskazanie okoliczności reform 1989 roku: nacisku na zmiany, braku przygotowania reformatorów, załamania się hierarchii autorytetów oraz niedostosowania do realiów zarządzania rynkowego. Wskazano powody, dla których wpływ tych czynników na procesy transformacyjne nie był równomierny. Następnie scharakteryzowano czynniki, które zdeterminowały sukces pierwszej fazy zmian oraz podjęto próbę analizy konfliktu interesów w obecnej sytuacji. Analiza - wykorzystująca mechanizmy analogiczne do dysonansu poznawczego - wskazuje na powstawanie postaw sprzyjających stagnacji. Syndrom ten określono jako zmianoholizm, a przeciwstawiono mu działania celowe i świadome, odnoszące się wizji czytelnego układu celów instytucjonalnych oraz wiarygodne mechanizmy przełożenia ich na ścieżki karier osobistych
Problemy drożności systemu edukacji
Get PDFThe paper discusses issues of the permeability of the educational system and prospects of internal integration in the context of autonomous institutions of higher education, and the intensive development of various forms of impervious undergraduate education. Institutions of higher education are coping with problems caused by the devaluation of the high school education among undergraduates. They choose more frequently to continue their education at private or state vocational schools of different levels. One may thus expect significant decrease in the number of students applying for university level training, in the nearest future. The Author discusses results of the pilot study conducted among the university students at their third year and among students of in-service language schools for teachers. Collected empirical data point out that students of the language schools consider the training to be the initial stage on their way to the university diploma. Also, the data point out that the diversification of the quality of university education, which began several years ago, serves rather the internal needs of institutions of higher education than makes up a response to the external demands (labour market, different skills and mental qualities of candidates). The Author concludes that the denial of the opportunity to continue education at the institutions of higher education for the graduates of in-service and vocational schools results in their attempts to begin university education at the first course level and they are subjected to regular entrance procedure. This does not seem to be worth of promotion, neither from economical, nor from individual point of view.W artykule podjęty został problem drożności systemu edukacji i perspektyw osiągnięcia wewnętrznej integracji w warunkach autonomii uczelni, a także intensywnego rozwoju różnych form dotychczas niedrożnego nurtu kształcenia pomaturalnego. Szkolnictwo wyższe staje obecnie wobec problemu reorientacji poglądów młodzieży na jakość matury. Znacznie szersze niż dotychczas preferowanie szkoły średniej zawodowej, jak również szkolnictwa pomaturalnego sektora państwowego i niepaństwowego, skłania ku przypuszczeniu, że w ciągu najbliższych lat może ulec poważnym zmianom baza rekrutacyjna do studiów wyższych. Autorka artykułu prezentuje rezultaty badań pilotażowych, przeprowadzonych wśród słuchaczy III roku uniwersyteckich i kuratoryjnych kolegiów językowych. Zaprezentowany materiał empiryczny wskazuje, iż objęta badaniami młodzież traktuje w większości przypadków studia w kolegium jako etap nauki w drodze do dyplomu uniwersyteckiego. Z badań wynika również, że proces dywersyfikacji poziomu studiów i dyplomów akademickich, który rozpoczął się przed kilkoma laty, jest przede wszystkim podporządkowany wewnętrznym potrzebom instytucji wyższego wykształcenia, nie zaś reakcją na zewnętrzne potrzeby (rynek pracy, różnicowanie się poziomu i jakości wykształcenia przyszłych kandydatów na studia itp.). W konkluzji autorka stwierdza, że konsekwencją tendencji do zamykania drogi do studiów absolwentom szkół pomaturalnych, jaką wykazuje szkolnictwo wyższe w odniesieniu do absolwentów kolegiów kuratoryjnych, może być rozpoczynanie każdego etapu kształcenia od egzaminu wstępnego na I rok. Nie wydaje się to być inicjatyw
Opinia publiczna i polityka naukowa w społeczeństwie wiedzy
Get PDFThe efficiency and actions of a knowledge-based economy are dependent upon the policy that governs the creation and circulation of knowledge. This, in turn, depends to a certain extent on debates and public opinion. This article considers the connections between debates and public opinion on the one hand, and the formulation of policy on the other hand. The article asserts that the continuing firmly-rooted ideas about science in which primary research is valued more highly than applied research, the self-determination and independence of the institutions and people who create science is glorified, and the development of science is accorded a clearly positive nature, does not suit the needs of a knowledge-based society.Efektywność gospodarki opartej na wiedzy, działanie społeczeństwa wiedzy zależy od polityki odnoszącej się do tworzenia i obiegu wiedzy. Te zaś są w pewnym stopniu uzależnione od debaty i opinii publicznej. Autor rozpatruje związki między debatą i opinią publiczną a tworzeniem polityki. Formułuje hipotezę, że nadal silnie ugruntowane wyobrażenia o nauce, w których bardziej się ceni badania podstawowe niż stosowane, gloryfikuje samostanowienie i autonomię instytucji oraz ludzi tworzących naukę, a rozwojowi nauki przyznaje jednoznacznie pozytywny charakter - nie odpowiadają potrzebom społeczeństwa wiedzy