Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Not a member yet
564 research outputs found
Sort by
Foresight w kontekście kultury technicznej
Get PDFThe author seeks links between foresight efforts and their social background, particularly culture-related factors which determine how foresight is carried out. Moreover, the article attempts to identify a few risk factors which accompany this type of efforts in connection with the National Foresight Programme Poland 2020.Autor poszukuje związków między próbami wglądu w przyszłość i społecznymi uwarunkowaniami tego rodzaju przedsięwzięć, zwłaszcza czynnikami kulturowymi determinującymi sposób podejmowania takich prób. Ponadto zmierza do wskazania kilku czynników ryzyka towarzyszącego tego rodzaju działalności, wiążących się z Narodowym Programem Foresight „Polska 2020”
Naukowiec jako polityk. O argumentacji perswazyjnej i nie tylko
Get PDFThe article is based on statements for press made by scientists-politicians, i.e. holders of scientific titles of doctor, associate professor and professor who served as MPs or senators in 1998-2004. The analysis shows that when scientists-politicians speak about subjects concerning current politics, they use persuasive argumentation (which is an opposition of scientific argumentation). Recognition of this fact is the point of departure for considerations on the abandonment of scientific ethos (consisting of self-reflection, scepticism, precision etc.). The author attempts to show that the main reasons lie in the differences between scientific and political activities and in the necessity to use common sense knowledge in the face of complexity as a feature of the political domain.Przeprowadzona przez autorkę analiza wypowiedzi naukowców-polityków dla prasy wykazała, że osoby te, wypowiadając się o sprawach dotyczących bieżącej polityki, najczęściej stosują argumentację perswazyjną (która stoi w opozycji do argumentacji typu naukowego). Konstatacja tego faktu legła u podstaw rozważań nad powodami porzucania poznawczego etosu nauki (na który składają się m.in. autorefleksja, sceptycyzm i precyzja). Głównych powodów autorka upatruje w różnicach między działalnością naukową a działalnością polityczną oraz w konieczności posługiwania się wiedzą zdroworozsądkową w obliczu skomplikowania obszaru działania, jakim jest scena polityczna
Amerykańskie szkolnictwo wyższe - cztery kryteria zróżnicowania
Get PDFSeveral nations are currently considering ,privatization’ of parts of their higher education systems. This paper, mainly based on the American experience, examines,privatizing’ public institutions as an alternative to establishing solely ,private’ institutions. Institutions are analyzed along four dimensions: (i) ownership (public or private); (2) control (external or internal); (3) financing (public or private founds); and (4) mechanisms for public financing (who controls fund distribution and how). There are varying mixtures along these four dimensions both within countries and around the world, with the American system exhibiting the widest range of combinations. Six categories are described, including four common in the U.S.: „L Independent private”, where institutions are independent in ownership, in control, and in basic financing; „II. Dependent private”, independent in ownership and financing but dependent in control; „III. Independent public”, dependent in ownership but independent in control and substantially independent in financing; „IV. Semi-independent public (state/guild type)’,’, dependent in ownership, mixed in control, and heavily dependent in financing (less common in the U.S., but typical of Italy and Latin America); „V. Semi-independent public (state/trustee/guild type)”, where control is shared among state, academic guilds and lay boards of trustees but with mainly state-controlled financing; and „VI. Dependent public”, the model in the Communist nations. Kerr traces the historical path that led to the mixed American system and examines some of its positive consequences, which include institutional autonomy, diversity, and flexibility. Negative results include possible over-responsiveness to short-term pressures, as from the labor market or student preferences for courses of study, and from supporting bussiness or industry. The author concludes that the American experience with privatized’ public institutions may serve as a model for those elsewhere who now seek greater institutional differentiation, autonomy, and flexibility within national systems of higher education.Szereg państw rozważa obecnie celowość strategii prywatyzacji swoich systemów szkolnictwa wyższego. Au tor opracowania, opierając się głównie na doświadczeniach amerykańskich, analizuje strategię prywatyzacji instytucji publicznych jako alternatywę wobec tworzenia wyłącznie prywatnych szkół. W artykule analizowane są kryteria zróżnicowania opisywanych typów uczelni: i) charakter własności (państwowa - prywatna), 2) typ kontroli (zewnętrzna - wewnętrzna), 3) źródła finansowania (fundusze prywatne - publiczne), 4) mechanizmy publicznego finansowania (kto i w jaki sposób kontroluje rozdział środków). Cztery kryteria stanowią podstawę różnych kombinacji, rozwiązań zarówno w poszczególnych krajach, jak i między nimi, w tym w systemie amerykańskim reprezentującym najbogatszy zakres zróżnicowania. Opisano sześć kategorii uczelni, w tym cztery z nich, powszechnie występujące w U SA. Kerr śledzi historyczny rozwój szkolnictwa, który doprowadził do powstania mieszanego systemu amerykańskiego i bada niektóre jego pozytywne skutki: autonomię instytucjonalną, różnorodność i elastyczność. Negatywne konsekwencje dotyczyć mogą nadmiernej podatności uczelni na krótkotrwałe naciski ze strony rynku pracy i preferencji studentów co do kierunków studiów, biznesu lub przemysłu wspierającego uczelnie. Autor konkluduje, iż amerykańskie doświadczenie „sprywatyzowanych” instytucji publicznych może służyć jako model dla tych krajów, które dążą obecnie do wprowadzenia większego instytucjonalnego zróżnicowania, autonomii i elastyczności własnych systemów szkolnictwa wyższego
Badanie absolwentów studiów doktoranckich - problemy warsztatowe i wstępne hipotezy
Get PDFThis article is based on the results of a pilot study conducted on the subject of the graduates of doctors\u27 degree courses in one university. In the first part of the article, the author examines the practical problems which should be considered when planning such a course of study. In the second part, the results are contrasted with the conclusions obtained from a nationwide survey into graduates of doctors\u27 degree courses conducted in 2000. The article dwells on their professional work and the reasons why they chose their work, the progress achieved in their studies and the causes of any delay.Artykuł oparty jest na wynikach badania pilotażowego, przeprowadzonego wśród absolwentów studiów doktoranckich jednego z uniwersytetów. W pierwszej jego części autor omawia problemy warsztatowe, które należy rozważyć przygotowując badanie absolwentów studiów doktoranckich. W drugiej części zestawia uzyskane rezultaty badania z wnioskami wynikającymi z przeprowadzonego w roku 2000 ogólnopolskiego badania słuchaczy tych studiów. Koncentruje się na sprawach związanych z pracą zawodową i motywami wyboru pracy oraz zaawansowaniem pracy doktorskiej i ewentualnymi przyczynami opóźnień
Społeczeństwo wiedzy i demokracja
Get PDFKnowledge and democracy are commonly viewed the social phenomena and practices which should support each other and should be mutually dependent. However, a knowledge society cannot be fully reconciled with the democratic system as the latter produces ideologies and inspires actions that are mutually contradictory and do not always do a good service to democracy. However, there is nothing peculiar about it since knowledge is based on democratisation, and this is best exemplified in tertiary education. However, one may, and must, eliminate barriers preventing access to knowledge, and this is the purpose that democracy today needs to serve. W potocznym rozumieniu wiedza i demokracja to zjawiska i praktyki społeczne, które powinny się wzajemnie wspierać i warunkować. Społeczeństwa wiedzy nie da się jednak w pełni pogodzić z ustrojem demokratycznym. Wytwarza ono różne ideologie oraz inspiruje działania, które pozostają ze sobą w sprzeczności i nie zawsze dobrze służą demokracji. Nie ma w tym nic osobliwego, bo wiedza opiera się demokratyzacji, co najlepiej widać w szkolnictwie wyższym. Można jednak i trzeba likwidować bariery dostępu do wiedzy - i temu właśnie ma dziś służyć demokracja
Szkota wyższa miejscem kreowania i wykorzystywania wiedzy
Get PDFThe article presents author’s reflections on knowledge management in a technical university. Research and education are the core activities of a university. Both those areas are associated with knowledge generation and utilisation. As a result of the Lisbon process, strategic goals in this respect have been formulated. Also, the Polish government adopted documents concerning the development strategy for higher education in Poland. In order to describe selected aspects of university life, the author refers to the World Bank’s education and innovation indices relating to knowledge economy. Knowledge generation is facilitated in a university environment whereas effective utilisation can be a problem, especially in university management systems. Particular attention in the article is given to the lifelong learning system. While the article offers a case study, it may become a starting point for further debate.Artykuł zawiera refleksje Autora na temat problemów zarządzania wiedzą w uczelni technicznej. Podstawowymi obszarami działalności uniwersytetu są badania i prowadzenie procesu kształcenia. Oba te obszary są związane z kreowaniem i wykorzystywaniem wiedzy. W wyniku procesu lizbońskiego zostały sformułowane w tym kontekście cele strategiczne. Również rząd polski przyjął dokumenty dotyczące strategii rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce. Do opisania wybranych problemów systemu funkcjonowania szkoły wyższej wykorzystano innowacyjne i edukacyjne wskaźniki oceny gospodarki opartej na wiedzy, proponowane przez Bank Światowy. Szkoły wyższe stwarzają sprzyjające warunki do tworzenia wiedzy, jednak pojawiają się problemy z jej efektywnym wykorzystywaniem, zwłaszcza w zakresie systemów zarządzania uczelnią. Szczególną uwagę zwrócono na system kształcenia ustawicznego. Artykuł ten jest studium przypadku, lecz może się stać początkiem szerszej dyskusji
Granice reform szkolnictwa wyższego
Get PDFDiscussing the limits to the reform of the university, the Author presumes that universities undergo continues transformations. On the other hand however, despite of rapid social changes, political crisis and new demands, some university patterns are remarkably stable. This steadiness proves their slight, as compared to surrounding institutions, vulnerability to change. When analyzing various components of university activities and their influence upon the successful education and upbringing process, the Author attributes the decisive role to the tutor-student relationship. Also, he underlines the meaning of the „autonomy of skills” (based on the tutor’s principal obligation to observe scientific methods and logics and reasoning correctness in face of proved thesis and given research objects) and the „autonomy of didactics” (based on the tutor’s obligation to follow effective educational methods). According to the Author, the student-tutor relationship is least vulnerable to transformations. If the reform is successful in this area, one may expect the enduring and substantial transformation of universities.Rozważając problem reformowania szkolnictwa wyższego autor stawia tezę, iż z jednej strony podlega ono stałemu procesowi przeobrażeń, z dmgiej zaś - mimo niejednokrotnie gwałtownych zmian formacji społecznych, kryzysów politycznych oraz nowych oczekiwań formułowanych wobec kształcenia - niektóre elementy rzeczywistości szkolnictwa wyższego cechuje trwałość, powodująca, że wykazuje ono daleko mniejszą podatność na zmiany niż otaczający je świat. Analizując różnorodne elementy funkcjonowania uczelni i ich znaczenie dla powodzenia kształcenia i wychowania autor przypisuje decydującą rolę stosunkowi, który zachodzi między nauczycielem i uczniem. Podkreśla znaczenie „autonomii kompetencji” (polegającej na tym, że nauczyciela obowiązuje ponad wszystko lojalność wobec metody naukowej, logiki i poprawności rozumowej, wobec treści badań i sprawdzonych niezawodnie tez) oraz „autonomii dydaktyki” (lojalność wobec metod skutecznego działania dydaktycznego). Ów zakres rzeczywistości uczelni najtrudniej ulega przekształceniom. Jeśli w tej sferze reforma osiągnie sukces, można się spodziewać trwałych i istotnych zmian
Kariery akademickie i ich kontekst - porównania międzygeneracyjne
Get PDFThe author discusses selected aspects of the setting in which Polish higher educational establishments have been functioning since 1990 and compares the dynamics of academic careers over several generations, making allowance for the two sexes and the disciplines in which these careers are pursued. Her main concern and hypothesis focus on the relations between the conditions of scientific research and education offered by the higher education system in Poland in the nineties and the dynamics of scientific careers. Reduced financing of academic teaching and research and the deteriorating material situation of people employed in this sector have led to the slowing down of scientific careers in terms of the time needed to obtain consecutive degrees. The next hypothesis which the author puts to test is concerned with the changing structure of research staffs. Deteriorating conditions on two dimensions, the possibility of conducting scientific research, and the possibility of achieving satisfactory material rewards from work at research institutes and higher education institutions, have changed the structure of employment. For these reasons and also because of the increasing proportion of female students, observed earlier, the number of women on university faculties is continuing it grow, albeit slowly. The author bases her discussion on analysis of statistical data on higher education institutions throughout the country and a case study of one of the biggest university in Poland.Autorka koncentruje się na wybranych aspektach sytuacji, w jakiej funkcjonują uczelnie w Polsce od 1990 r, porównaniu przebiegu karier w różnych generacjach z uwzględnieniem podziału według płci i dziedzin, w których owe kariery przebiegają. Główna rozważana hipoteza dotyczy związku między sytuacją nauki i edukacji oferowanej przez szkolnictwo wyższe w Polsce w latach dziewięćdziesiątych a przebiegiem karier naukowych. Spadek nakładów na kształcenie i badania oraz pogarszanie się warunków materialnych osób zatrudnionych w tym sektorze powoduje spowolnienie karier naukowych, mierzonych czasem osiągania kolejnych stopni. Następna weryfikowana hipoteza dotyczy zmian w strukturze pracowników naukowych. Pogarszanie się ich sytuacji w dwóch wymiarach - możliwości prowadzenia badań naukowych oraz uzyskiwania satysfakcjonujących warunków materialnych z pracy w instytucjach badawczych i na uczelniach - powoduje zmianę struktury zatrudnionych. Z tych przyczyn, a także w efekcie wcześniej zaobserwowanego wzrostu udziału kobiet wśród studentów, następuje dalsze, aczkolwiek powolne, zwiększenie liczby kobiet wśród osób pracujących na stanowiskach nauczycieli akademickich. W artykule wykorzystano dane statystyczne dotyczące sytuacji szkolnictwa wyższego w całym kraju oraz przedstawiono studium przypadku uczelni (na przykładzie jednego z największych uniwersytetów w Polsce)
Niezależność, autonomia i wolność akademicka a modele koordynacji szkolnictwa wyższego. Na marginesie artykułu C. Kerra
Get PDFReferring to the paper by Clark Kerr in which he distinguishes four aspects of the university independence (property, control, financial sources and mechanisms), the author presents problems arising from looking on Polish system of higher education from the American theoretical perspective. The evolution from the medieval university, through the model of liberal university to the modern university shows a process of gradual arising of system differences between Polish and American institutions. The differences result in misinterpretation of terminology related to the academic autonomy, independence and freedom. The differences between particular institutions, described by Kerr, can pertain to the whole systems. They are described by four theoretical models of coordination by B. Clark: beaurocratic, political, academic oligarchyand market instruments of their realization and the resulting situation of the universities are also presented. Different consequences of utilization in practice of coordination based on a dominating oligarchy and market model are presented on the example of transformations of the British system. The last section of the paper gives a critical analysis of the direction of transformations of the Polish system which result from new legal regulations and their interpretation, demonstrates its contradictions and lack of consequences as well as possibilities of more coherent solutions.Nawiązując do artykułu C. Kerra, w którym wyróżniono cztery aspekty niezależności uczelni (własność, kontrolę, źródła i mechanizmy finansowania), przedstawiono szereg problemów związanych z próbą spojrzenia na polski system szkolnictwa wyższego z amerykańskiej perspektywy teoretycznej. Sięgając do źródeł uniwersytetu średniowiecznego, poprzez model uniwersytetu liberalnego aż do czasów współczesnych przedstawiono proces stopniowego narastania różnic ustrojowych uczelni polskich i amerykańskich. Efektem tych różnic jest szereg nieporozumień terminologicznych dotyczących autonomii, niezależności i wolności akademickiej. Opisane przez Kerra różnice dotyczą poszczególnych uczelni, ale różnić się mogą także całe systemy szkolnictwa. Dla ich opisu posłużono się 4 modelami teoretycznymi B. Clarka: koordynacji biurokratycznej, politycznej, oligarchii akademickiej i rynkowej, przedstawiając instrumenty ich realizacji oraz wynikającą stąd sytuację uczelni. Konsekwencje wykorzystania w praktyce koordynacji opartej na dominacji modelu oligarchii i rynku przedstawiono na przykładzie przeobrażeń systemu brytyjskiego przed kilku laty. W ostatniej części artykułu przedstawiono analizę krytyczną kierunku przeobrażeń polskiego systemu wynikającego z nowych regulacji prawnych i ich interpretacji, wskazując na sprzeczności i niekonsekwencje oraz warunki spójności rozwiązań