Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Not a member yet
564 research outputs found
Sort by
Ku nowemu rozumieniu relacji między szkolnictwem wyższym a światem pracy
Get PDFIn the perspective of the last few decades, the authors discuss the problem of relationships between higher education institutions and the labour market. Observations indicate that this problem appears periodically and comes to life in certain situations both in public debates and in the context of scientific research. The article contains a thorough analysis of the determinants of the phenomenon - in the global and regional aspect - and points out the multifaceted, predictable consequences for higher education institutions of a closer tie with the economy and - on the other hand - of the expansion of education for economic growth.Autorzy omawiają problem relacji występujących pomiędzy instytucjami szkolnictwa wyższego a rynkiem pracy w perspektywie ostatnich kilku dekad. Z poczynionych obserwacji wynika, że problem ten pojawia się cyklicznie i ożywa w określonych sytuacjach, zarówno w publicznych debatach, jak i na gruncie badań naukowych. Artykuł zawiera wnikliwą analizę uwarunkowań zjawiska - ujmowanych w aspekcie globalnym oraz regionalnym - ze wskazaniem wielorakich, możliwych do przewidzenia konsekwencji dla instytucji szkolnictwa wyższego, ściślejszego powiązania edukacji z gospodarką, a także - z drugiej strony - ekspansji edukacyjnej służącej rozwojowi gospodarczemu
B+R i innowacje jako źródło wzrostu gospodarczego w krajach słabiej rozwiniętych. Na marginesie uwag Leszka Balcerowicza
Get PDFLeszek Balcerowicz’s article on backwardness annuity (Renta zacofania, Wprost weekly, 5 December 2004) caused stir in Poland’s research community, raising widespread indignation. The three key ideas of that article were as follows: 1. the scope of budgetary and non-budgetary funding for R&D depends on the achieved level of economic development; 2. selection of funding priorities for budgetary funding should be preceded by consideration of all alternative goals; 3. less developed countries which are trying to catch up with the world’s leaders can seek advantage not as much in their own R&D as in foreign R&D, obtained through foreign investments, licensing etc. When challenging Balcerowicz’s views one must consider that while his formulation of the issue may have been columnistlike, simplified, abridged and deprived of nuances, he did present opinions which can largely find empirical foundation and, moreover, those which are in line with views harboured by many economists. One might even undertake to elaborate upon, reinforce Balcerowicz’s views and find empirical proofs. The article discusses the ‘scientific background’ underlying Balcerowicz’s opinions and observes that strong counter-arguments against his third claim have been emerging for some time, based both on econometric research (Bert Verspagen’s findings) and experience of less developed countries (biotechnology investments in India or the rise of outsourcing, also in R&D).Felieton Leszka Balcerowicza pt. Renta zacofania. To nie nauce, lecz transferowi gotowych technologii zawdzięczamy wzrost gospodarczy („Wprost”, 5 grudnia 2004) odbił się szerokim echem w polskim środowisku naukowym, wzbudzając powszechne oburzenie. Trzy podstawowe idee felietonu brzmiały następująco: 1. Zakres budżetowego i pozabudżetowego finansowania B+R zależy od osiągniętego poziomu gospodarczego. 2. Wybór priorytetów finansowania z budżetu państwa powinien być oparty na rozważeniu wszystkich alternatywnych celów. 3. Źródłem przewag państw słabiej rozwiniętych, goniących światową czołówkę, są nie tyle własne B+R, ile B+R zagraniczne, pozyskiwane dzięki inwestycjom zagranicznym, zakupowi licencji itd. Polemizując z poglądami Autora, trzeba brać pod uwagę, że - choć może w sposób publicystyczny, skrótowy, uproszczony i pozbawiony odcieni - Balcerowicz przedstawił jednak opinie, które w znacznej mierze da się potwierdzić empirycznie, a ponadto takie, które są zgodne z opiniami wielu ekonomistów. Poglądy Autora można nawet rozszerzać, wzmacniać i uzasadniać empirycznie. W artykule zawarte jest omówienie „zaplecza naukowego” opinii Balcerowicza oraz sformułowana teza, że obecnie w stosunku do trzeciej idei Balcerowicza rysują się od pewnego czasu pewne mocne kontrargumenty - oparte zarówno na ustaleniach ekonometrycznych (badania Berta Verspagena), jak i na doświadczeniach państw słabiej rozwiniętych (inwestycje w rozwój biotechnologii, np. w Indiach, czy rozwój outsourcingu, także w dziedzinie usług B+R)
Komunikacyjny (polilogiczny) model zarządzania jakością w szkole wyższej
Get PDFQuality management is among the key areas analysed in education studies. The author discusses the significance of the communicative paradigm developed in social sciences, particularly associated with the name of Jürgen Habermas, and complemented with conclusions drawn from the critique of this paradigm, offered by authors such as, e.g., Chantal Mouffe. The first part of the paper shows reasons why the aforementioned communicative perspective should be brought into the thinking on quality management whereas the second part outlines an idea for polylogical strategy to draw on corporate governance as a strategy that could underlie mission statements to be designed and adopted by universities as well as quality indicators based on this strategy, in a way that takes account of all types of stakeholders. The last part of the paper discusses the broad inclusion of the communicative paradigm in quality evaluation procedures.Zarządzanie jakością to jeden z podstawowych obszarów analiz w badaniach edukacyjnych. Autor omawia znaczenie, jakie dla tych rozważań ma wypracowany w naukach społecznych paradygmat komunikacyjny, związany przede wszystkim z dziełem Jurgena Habermasa, uzupełniony o wnioski wyciągnięte z krytyki tego paradygmatu przeprowadzonej m.in. przez Chantal Mouffe, W pierwszej części artykułu wskazano powody, dla którego uznać należy za niezbędne wprowadzenie do refleksji nad problematyką quality management wspomnianej perspektywy komunikacyjnej, zaś w drugiej części zarysowano projekt polilogicznej strategii kształtowania ładu korporacyjnego jako strategii umożliwiającej wypracowanie strategii działania szkoły wyższej (ujętej jako deklaracja misji) oraz opartych na tej strategii wskaźników jakości w sposób uwzględniający oczekiwania wszystkich typów jej interesariuszy. W ostatniej części omówiono problematykę szerokiego uwzględnienia paradygmatu komunikacyjnego w obrębie procedur ewaluacji jakości
Perspektywa interesariuszy w ujęciu historycznym
Get PDFThe subject of this article is an examination of the phenomenon of a “stakeholders society” that appears in higher education systems, as well as a description of different concepts of this phenomenon and the reasons for these differences. In the author’s opinion, the definition “stakeholder” with reference to higher education contains two approaches. The first (and dominant) approach stems from business literature and involves a spread of company liabilities beyond the traditional liabilities of shareholders, while the second approach concentrates on other aspects and involves a redefinition of a company as a “system of knowledge”. An analysis of higher education from the point of view of stakeholders in this article permits a conglomeration of features which until now have been isolated and considered separately (e.g. relations between the authorities and higher education and changes to management methods and to internal management systems).Przedmiotem artykułu jest analiza zjawiska pojawienia się w systemach szkolnictwa wyższego „społeczeństwa interesariuszy” (ang. stakeholders society), a także opis różnych ujęć problemu oraz przyczyn powstawania tych różnic. Zdaniem autora w definicji pojęcia „interesariusz” w odniesieniu do szkolnictwa wyższego mają zastosowanie dwa podejścia. Pierwsze (dominujące) wywodzi się z literatury poświęconej biznesowi i łączy z rozszerzeniem zobowiązań firmy poza klasyczne zobowiązania udziałowców, drugie koncentruje się na innych aspektach i ma związek z reinterpretacją firmy jako „systemu wiedzy” . Analiza szkolnictwa wyższego z perspektywy interesariuszy w ujęciu przedstawionym w artykule pozwala na zestawienie elementów, które do tej pory były oddzielane i rozpatrywane niezależnie (np. relacji między władzami a sektorem szkolnictwa wyższego oraz zmian w sposobie zarządzania i w wewnętrznych systemach zarządzania)
Merytokracja, hierarchia dochodów i dynamika mobilności. Polska na tle państw postkomunistycznych
Get PDFThe analysis aims to determine which of the six East-European nations, most closely fit the typical patterns of social stratification in Western societies. The comparison is made with respect to four criteria: 1) rules of distributive meritocracy; 2) shape of socio-occupational ladder; 3) dynamics of occupational mobility in the 1990s; 4) level of incomes. In order to answer these questions the author refers to data based on national 1993-1994 samples coming from: Bulgaria, the Czech Republic, Hungary, Poland, Russia and Slovakia. The analyses show that some regularities emerge with the Czech Republic, Hungary and Poland being most highly advanced on the road to the market society and Russia located on the opposite pole.Analizując dane z sześciu krajów Europy Środkowo-Wschodniej autor próbuje ustalić, w którym z nich stratyfikacja społeczna stosunkowo najbardziej zbliża się do wzorów typowych dla rozwiniętych systemów kapitalistycznych. Wybrane zostały cztery wskaźniki zaawansowania tych krajów na drodze do rozwiniętego kapitalizmu: 1) stopień merytokracji w zasadach wynagradzania, 2) kształt hierarchii podstawowych warstw społeczno-zawodowych, 3) dynamika mobilności społeczno-zawodowej w latach dziewięćdziesiątych oraz 4) poziom dochodów. Podstawę rozstrzygnięć stanowią wyniki badań przeprowadzonych w ramach międzynarodowego projektu w latach 1993-1994 w Bułgarii, Czechach, Polsce, Rosji, Słowacji i na Węgrzech. Dane pochodzą z kilkutysięcznych, reprezentatywnych prób dorosłej ludności tych krajów. Z analiz wynika, że zarysowuje się pewien wzór: z Rosją, na biegunie stosunkowo najsłabszej dynamiki przekształceń strukturalnych i procesów mobilności, gdzie zasada wynagradzania za kwalifikacje występuje najsłabiej, oraz Węgrami, Czechami i Polską - na przeciwległym krańcu
Program Socrates/Erasmus na Uniwersytecie Łódzkim w latach 1998-2000
Get PDFThe aim of the article is to present the scope of participation, official guidelines and rules of operation for the EU educational scheme Socrates/Erasmus at the University of Łódź (UL, Uniwersytet Łódzki), one of the top ‘Socrates Leaders’ in Poland. The author presents opinions expressed by students of UL who undertook studies at overseas universities in 1998-2000 under the Programme. Opinions collected from former Socrates students during a study conducted from March till June 2005 were divided into three groups corresponding to three stages of participation: (a) opinions on the initial exposure to the Programme, (b) opinions on the stay at the partner university in another country, (c) opinions about the outcomes of the student exchange under the Programme. Research shows that the University of Lodz does not only gain more placements from year to year but also signs exchange contracts with an increasing number of participating countries and universities. UL students are increasingly interested in the Programme and those who won a Socrates scholarship positively view their participation and the performance of the Programme at UL. In conclusion the author presents postulates which should be met to further increase interest in the Programme, facilitate students’ participation and improve its performance not only at the University of Lodz but also in all participating HE institutions in Poland.Celem artykułu jest przedstawienie zakresu uczestnictwa, założeń formalnych i zasad funkcjonowania programu edukacyjnego Unii Europejskiej Socrates/Erasmus na Uniwersytecie Łódzkim, uczelni, która zajmuje czołowe miejsce w Polsce wśród tzw. liderów Socratesa. Autorka przedstawia opinie studentów Uniwersytetu Łódzkiego, którzy w latach 1998-2000, w ramach tego programu, podjęli studia w zagranicznych szkołach wyższych. Opinie byłych stypendystów programu Socrates, zebrane w trakcie badania przeprowadzonego od marca do czerwca 2001 r., zostały podzielone na trzy grupy, odpowiadające trzem etapom uczestnictwa w programie: (a) opinie o pierwszym kontakcie z programem; (b) opinie o pobycie na zagranicznej uczelni partnerskiej; (c) opinie o rezultatach wymiany stypendialnej w ramach programu. Badania wskazują, że Uniwersytet Łódzki z roku na rok nie tylko zdobywa coraz więcej miejsc stypendialnych, ale także podpisuje kontrakty stypendialne z coraz większą liczbą krajów i uczelni biorących udział w programie; zainteresowanie programem wśród łódzkich studentów systematycznie wzrasta, a ci, którzy zostali jego stypendystami pozytywnie oceniają funkcjonowanie tego programu na łódzkiej uczelni oraz swoje w nim uczestnictwo. W konkluzji autorka przedstawia postulaty, które należy spełnić, by jeszcze bardziej zwiększyć zainteresowanie programem, ułatwić studentom korzystanie z programu i polepszyć jego funkcjonowanie nie tylko na Uniwersytecie Łódzkim, ale także we wszystkich polskich uczelniach, które uczestniczą w tym programie edukacyjnym
Granice "upraktyczniania" uniwersytetów
Get PDFThere is a view that prolonging the practical educational activities of universities may result in a change of the functions traditionally ascribed to them, which include basic research and general education. But there is also another view. This view holds that the traditional university is characterised by exceptional adaptability, which makes it resistant to changes which may threaten its essential features. According to this view, the university - by not undergoing deep changes but only adapting its own style of actions to current needs - forces changes in its setting, thereby inspiring changes on the outside. The authoress tends to favour the second thesis and tries to expand it on the example of the effects of government strategies undertaken in the countries of Western Europe in order to link the work of universities more closely with the economy. In the context of the attempts made in Poland to reform the higher education system and the barriers of various kinds perceived in this area, the problem seems important. Perhaps it is worth pointing out that at least some of these barriers or limitations are non-local and even timeless.Istnieje pogląd, że przedłużający się proces „upraktyczniania” działalności uniwersytetów może doprowadzić do zmiany funkcji tradycyjnie przypisywanych tym uczelniom, do których zwykło się zaliczać prowadzenie badań o charakterze podstawowym i kształcenie ogólne. Ale jest również inny pogląd. Taki mianowicie, że tradycyjny uniwersytet charakteryzuje niezwykła adaptabilność, co czyni go odpornym na zmiany mogące być zagrożeniem dla cech konstytutywnie z nim związanych. Adaptabilność powoduje, że uniwersytet, nie poddając się głębokim przeobrażeniom, ale jedynie adaptując własny styl działania do bieżących potrzeb, wymusza zmiany otoczenia, a tym samym inspiruje innowacyjność na zewnątrz. Autorka przychyla się do tej drugiej tezy i próbuje ją rozwinąć na przykładzie skutków strategii rządowych, podejmowanych w krajach Europy Zachodniej w celu ściślejszego powiązania pracy uniwersytetów z gospodarką. W kontekście podejmowanych w naszym kraju prób reformowania szkolnictwa wyższego i dostrzeganych w tym zakresie barier różnorakiej natury, problem wydaje się ważny. Może warto zwrócić uwagę, iż przynajmniej niektóre z tych barier czy ograniczeń mają wymiar ponadlokalny, a nawet ponadczasowy
Dziś i jutro Uniwersytetu Warszawskiego
Get PDFInterview with PresidentWywiad z Rektorem Uniwersytetu Warszawskiego, prof. dr hab. Andrzejem Kajetanem Wróblewski
Wariacja na temat: MiSH a edukacja liberalna
Get PDFThe article describes MISH college at the University of Warsaw as a case study of European liberal education. An inductive approach to defining liberal education is proposed and exemplified by reconstructing the organization and educational ideal of MISH. In 1993 MISH offered a small group of highly selected candidates an opportunity to develop inter disciplinary, individual curricula and work with an academic tutor of their choosing. Over the next two decades, nine Polish research universities, and six universities in Ukraine, Belarus and Russia adopted this model to their needs and organizational context. Along a separate degree-granting program in Kolegium Artes Liberales UW established in 2008, MISH continues to operate. International researchers, and the creator of MISH, qualify it as liberal education program. Original proposal of the article maintains that in the case of MISH the aim (active, engaged and trusting academic community) and principles (critical thinking, communal thinking, and operational independence) are related to specific values (opposition, republicanism, autonomy). Such idea, often blurred by organizational peculiarities, can be understood as unique variation on the theme of liberal education in Europe. The role of MISH in Polish higher education system is discussed alongside basic differences with similar programs, most notably in the Netherlands. The article concludes with a plea for greater emphasis on diverse ideas of liberal education in the pluralist European higher education landscape.Niniejszy artykuł zawiera analizę studiów MISH jako przypadku edukacji liberalnej we współczesnej Europie. Od 1993 r. Międzywydziałowe Indywidualne Studia Humanistyczne stanowią alternatywną formułę studiów w dziewięciu wybranych uniwersytetach publicznych w Polsce, pozwalającą studentom realizować interdyscyplinarne programy studiów ułożone we współpracy z tutorem w wybranych obszarach wiedzy. Miarą ich międzynarodowego sukcesu było otwarcie podobnych form kształcenia na Ukrainie, Białorusi i w Rosji. Mimo skomplikowanej formuły organizacyjnej zostały one uznane przez badaczy za przykład współczesnej europejskiej edukacji liberalnej, głównie na podstawie autodeklaracji kierownictwa, w szczególności pomysłodawcy Jerzego Axera. Celem tego artykułu jest rekonstrukcja interpretacji pojęcia edukacji liberalnej w formie potrójnego ideału edukacyjnego: autonomii, republikanizmu i zaangażowania. Wykorzystane w nim zostaną wnioski z analizy artykułów naukowych, dokumentów wewnętrznych i częściowo ustrukturyzowanych wywiadów z kierownictwem MISH UW - ośrodka największego, najbardziej autonomicznego i oferującego największą liczbę i najwyższą jakość danych. MISH przedstawiony jest jako wariacjana temat edukacji liberalnej, w wyjątkowy sposób prezentująca zestaw celów, zasad i wartości wyznawanych przez kierownictwo. Dyskusja dotyczy szerszej roli studiów MISH w polskim systemie szkolnictwa wyższego, specyfiki MISH na tle innych przykładów edukacji liberalnej oraz roli gęstych analiz idei edukacyjnej dla budowy wiarygodnego obrazu jedności i zróżnicowania europejskiej edukacji liberalnej
Foresight jako narzędzie polityki naukowej
Get PDFThis paper attempts to answer the following questions: (1) What are the functions of foresight in government policy? (2) What can be done to improve the effectiveness of foresight in Poland as a tool for S&T and innovation policy? In the first section of the paper the author defines foresight as ‘a policy and governance instrument aimed to identify and assess future needs, opportunities and threats connected with social and economic development, and to prepare appropriate anticipatory measures’ and discusses the characteristics and types of foresight. In the second section the author answers the question on how national foresight is applied around the words as a science policy tool, a S&T and innovation policy tool. He identifies three platforms where foresight can create policy inputs: input to politics, input to policy, and input to policy implementation. In conclusion the author proposes improvements to foresight as a science policy tool, a S&T and innovation policy tool.Artykuł zawiera próbę odpowiedzi na następujące pytania: (1) Jakie funkcje pełni foresight w polityce rządowej; (2) Co zrobić, aby byt skuteczniejszy w Polsce jako narzędzie polityki naukowo-technicznej i innowacyjnej. W pierwszej części artykułu autor definiuje definiuje foresight jako „instrument polityki i zarządzania mający na celu wskazanie oraz ocenę przyszłych potrzeb, szans i zagrożeń związanych z rozwojem społecznym i gospodarczym, a także przygotowanie odpowiednich działań wyprzedzających” oraz omawia jego cechy i odmiany. W części drugiej odpowiada na pytanie, w jaki sposób foresight narodowy jest stosowany na świecie jako narzędzie polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej. Wyróżnia trzy płaszczyzny wkładu foresightu do polityki: wkład do wizji politycznych (politics); wkład do formułowania polityk (policy) oraz wkład do realizacji polityk. Na zakończenie przedstawia propozycje udoskonalenia foresightu jako narzędzia polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej w Polsce