Digital Repository of Georgian Scientific Works
Not a member yet
3428 research outputs found
Sort by
ამინდის და კლიმატის შესწავლა ანსამბლური მეთოდის გამოყენებით მთის მდგრადი განვითარებისათვის
No full textმონოგრაფიაში ამინდის და კლიმატის შესწავლა ანსამბლური მეთოდის გამოყენებით მთის მდგრადი განვითარებისათვის თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით კომპლექსურადაა შესწავლილი ამინდის წარმოქმნის და ცვალებადობის გამომწვევი ბუნებრივი ფაქტორები, ასევე თანამედროვეობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემა კლიმატის ცვლილება. მონოგრაფიაში თანმიმდევრეობითაა განხილული დედამიწის ატმოსფეროში მიმდინარე ამინდწარმომქმნელი პროცესები, ამინდის საპროგნოზო მოდელები, გამოყენებულია მიწისპირა ჰიდრომეტეოროლოგიური ქსელის და დედამიწის სადამკვირვებლო მისიის თანამგზავრული დაკვირვების მონაცემები. განხილულია საქართველოს ტერიტორიაზე განვითარებული სტიქიური მოვლენები. აღსანიშნავია, რომ მთები უზრუნველყოფს აუცილებელ საქონელს და მომსახურებას, მათ შორის მტკნარი წყლის უზარმაზარ რესურსებს, მდიდარ ბიომრავალფეროვნებას, და სხვ. მთები აუცილებელია გლობალური მდგრადი პრაქტიკული გამოყენების მიზნით. კლიმატგონივრული სოფლის მეურნეობის პრინციპების შესაბამისად, შეფასებულია საქართველოს მთიანი რეგიონების აგროკლიმატური რესურსები; კლიმატის ცვლილების ზემოქმედება აგრარულ სექტორზე; განხილულია ეკოლოგიური მიწათმოქმედების ასპექტები მაღალმთიანი აგროკლიმატური პირობებისათვის. მონოგრაფიას აქვს, როგორც სამეცნიერო და სასწავლო, ისე პრაქტიკული ღირებულება. ნაშრომი შედგენილია ორ ქართულ და ინგლისურ ენაზე, რაც განაპირობებს მის პოპულარიზაციას.
მონოგრაფია განკუთვნილია ამ დარგში მომუშავე სპეციალიტებისა და ფართო საზოგადოებისათვის. იგი შესაძლებელია გამოყენებული იქნას, როგორც დამხმარე სახელმძღვანელო უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტებისათვის
Sociocultural Space of Theater in Queen Tamar’s Era
No full textსტატია განიხილავს შუა საუკუნეების ქართულ პროფესიულ თეატრს. მას ეპოქის შესაბამის - მკაცრი ცენზურის პირობებში უწევდა არსებობა, რომელიც პირდაპირ ან ირიბად გამოხატავდა ფეოდალური საქართველოს მონარქიულ ნარატივს. თეატრზე, როგორც საშემსრულებლო ხელოვნების ერთ-ერთ მიმართულებაზე,
რომლის მთავარი იარაღი და ინსტრუმენტი სიტყვაა, მნიშვნელოვან გავლენას ახდენდა პოლიტიკური, სოციალური, კულტურული ვითარებაThis article discusses medieval Georgian professional theater. It had to exist under conditions appropriate to the era, those of strict censorship, which directly or indirectly expressed the monarchical narrative of feudal Georgia. Theater, as one of the directions of performing arts, whose main weapon and instrument is the word, was significantly influenced by the political, social, and cultural situation
ლადო ასათიანის ფუნაგორიები
No full textამა თუ იმ მწერლის სულიერი სამყაროს ნაცნობი თუ უცნობი მხარეები საინტერესოდ აშკარავდება დოკუმენტური ჟანრის სხვადასხვა ტიპის ნაწერებში. განსაკუთრებულ ინტერესს ამ თვალსაზრისით „მარგინალურ მასალად” წოდებული ჩანაწერები იწვევს, რომლებიც ყოველგვარი შელამაზების გარეშე ავლენს მწერლის შეხედულებებს თანადროული ყოფის ისტორიულ-პოლიტიკური, თუ კულტურული
მოვლენების მიმართ. მეოცე საუკუნის პირველი ნახევრის ქართველთა ყოფა ეროვნული იდენტობის შესანარჩუნებლად არაეთგვაროვან გზას სთავაზობდა კალმოსნებს, რამაც ამ პერიოდის ქართული მწერლობის თემატური თუ ჟანრობრივი მრავალფეროვნება განაპირობა. აღნიშნული ხანის ეპოქალური პრობლემები შთამბეჭდავად აისახა არა მხოლოდ პოეზიაში, მხატვრულ-დოკუმენტურ პროზაში, ეპისტოლურ მემკვიდრეობაში, მემუარებში, დღიურებსა თუ „უბის წიგნაკისეულ“ ჩანაწერებში, არამედ ისეთ სახუმარო-სალაღობო ლექსებშიც, ფუნაგორიების სახელითა რომ არის ცნობილი. ასეთი ტიპის ნაწარმოებები, თავისი შინაარსით, სავსებით შესაძლებელია, მარგინალურ კულტურას მივაკუთნოთ. მეოცე საუკუნის პირველმა ნახევარმა ფართო ასპარეზი გაუხსნა ფუნაგორიებს, როგორც ყველაზე სკაბრეზულ და გესლიან ლექსებს, რომელთა ადრესატები აღნიშნული ეპოქის შემოქმედი მწერლები, პოლიტიკოსები თუ საზოგადო მოღვაწეები იყვნენ.
ერთი შეხედვით სალაღობო-სახუმარო ლექსები, რომლებიც თითქოს მხოლოდ ამხანაგთა წრისთვის იყო განკუთვნილი და გართობას ემსახურებოდა, რეალურად იყო მძლავრი იარაღი, რომელიც თავისი მკაცრი კრიტიკულ-მამხილებებლი პათოსით არა მარტო ავლენდა ცხოვრების სხვადასხვა მახინჯ მხარეს, არამედ დაუნდობლად ილაშქრებდა მის მიმართ. ფუნაგორისტებს შორის თავისი განსაკუთრებული პათოსით გამოირჩეოდა ლადო ასათიანი, რომლის ფუნაგორიები, როგორც ნიკა აგიაშვილი დასძენდა „პირდაპირ ნიშანში ხვდებოდა“. ლადო ასათიანის შეუპოვარ ხასიათზე მეტყველებს მისი ფუნაგორიებიც,
რომელთა სამიზნეები ხშირ შემთხვევაში პროლეტარული მწერლობის წარმომადგენლები იყვნენ, ისინი, ვინც „სოციალიზმის დროს შექმნილ ინტელექტუალური მონობის ინსტიტუტს“ წარმოადგენდნენ.
მიუხედავად ძალადობრივი რეჟიმის თანამდევი უამრავი წინააღმდეგობისა, რომელიც მიმართული იყო ყოველგვარი თავისუფალი აზროვნების ჩასახშობად, ლადო ასათიანის ფუნაგორიებმა მძაფრი კრიტიკულ-მამხილებელი ხმით უშუალოდ ასახა მეოცე საუკუნის პირველი ნახევრის ქართველთა კულტურული ყოფა, გაბედულად ამხილა „საბჭოთა ლიტერატურული კანონების“ უსიტყვოდ მორჩილნი,
ჩვეული ჰეროიკით საიმედო მომავლის გზაც დასახა.Familiar or unknown sides of the spiritual world of this or that writer are interestingly revealed in different types of writings of the documentary genre. From this point of view, the so-called "marginal material" records, which reveal the writer's views on the historical-political and cultural events of the contemporary existence, without any embellishment, caused special interest.
The presence of Georgians in the first half of the 20th century offered Kalmosians a unique way to preserve their national identity, which led to the thematic and genre diversity of Georgian writing of this period.
The epochal problems of the mentioned age were impressively reflected not only in poetry, artistic-documentary prose, epistolary heritage, memoirs, diaries and "district book" records, but also in such humorous poems known as funagories, which by their content can be attributed to marginal culture.
The first half of the 20th century opened a wide arena for funagories as the most scandalous and funny poems, whose addressees were creative writers, politicians and public figures of the mentioned era.
Seemingly humorous poems, which seemed to be intended only for a circle of friends and served for entertainment, were actually a powerful weapon that showed its harsh critical-revealing pathos and mercilessly attacked various ugly sides of life.
Among the funagorists, Lado Asatiani stood out for his special pathos, whose funagories, as Nika Agiashvili added, "hit the mark".
Lado Asatian's indomitable character is shown by his funagories, whose targets were in many cases the representatives of proletarian literature, those who represented "the institution of intellectual slavery created during socialism".
Despite the many objections accompanying the violent regime, which were aimed at suppressing any free thought, the funagories of Lado Asatiani directly reflected the cultural existence of Georgians in the first half of the twentieth century with a strong critical-revealing voice
The Crisis of Small and Medium Business Subjects and Its Prevention in the Post-pandemic Period in Georgia
No full textSmall and mediumsized businesses in Georgia have been the subject of extensive research for decades since the transition to a market economy. However, despite the huge number of studies, there is no clear definition of the term – small and mediumsized business. In addition to the comprehensive analysis of business subjects’ activities, this work offers a new, researchbased definition of the term.საქართველოში მცირე და საშუალო ბიზნესი, საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლის პერიოდიდან, ათწლეულებია, ინტენსიური კვლევის საგანია, თუმცა კვლევების დიდი რაოდენობის მიუხედავად დღემდე არც სამეცნიერო და არც ოფიციალურ საკანონმდებლო დონეზე, არ არის მკაფიო, ერთმნიშვნელოვანი განმარტება, ტერმინი თუ რას ნიშნავს მცირე და საშუალო ბიზნესი. წინამდებარე ნაშრომი გარდა ბიზნეს სუბიექტების საქმიანობის კომპლექსური კვლევისა, ამ ტერმინის (მცირე და საშუალო ბიზნესი) განმარტების განსხვავებულ, კვლევაზე დაფუძნებულ ვერსისას გთავაზობთ
სივრცის ფენომენი ესქილეს ტრაგედიებში
No full textსადისერტაციო ნაშრომი ესქილეს ტრაგედიების არც თუ ისე ღრმად შესწავლილი ასპექტის, ტექსტუალური სივრცის, კვლევას ეძღვნება. კონკრეტულად, ესქილეს დრამების სამი ცენტრალური ნარატიული ეპიზოდის: მაცნის სცენა - „სპარსელები“, იოს სცენა - „მიჯაჭვული პრომეთე“ და კასანდრას სცენა - „აგამემნონი“ სივრცული კონსტრუქტების, როგორც ნარატიული კატეგორიების, შესწავლას ამ უკანასკნელთა ლინგვისტურ-სტილისტური ფორმირებისა და სემანტიკური ფუნქციის გამოკვეთით. მასალის ანალიზი ორი მიმართულებით წარიმართა: ა) სივრცის ტექსტუალიზაცია: კვლევის ეს ასპექტი ნარატივებში მოდელირებული სივრცული რეპრეზენტაციების სხვადასხვა ფორმების ძველბერძნულ ენობრივ სისტემაში ლექსიკური და გრამატიკული კოდირების ძირითადი პრინციპების შესწავლას ეძღვნება. ბ) სივრცის თემატიზაცია: კვლევის მეორე მიმართულება კი ეპიზოდების სივრცული კონტექსტების სემანტიზაციასა და კონცეპტუალიზაციის პროცესებზე ფოკუსირდება.
საკითხის შესწავლისთვის შერჩეული მეთოდოლოგია სინთეზურ ხასიათს ატარებს, თუმცა ძირითად მიდგომას ტექსტუალური სივრცის კვლევის ნარატოლოგიური (კლასიკური, პოსტკლასიკური, კოგნიტური) მეთოდები წარმოადგენს. კვლევის სხვადასხვა ეტაპზე ასევე გამოყენებულია ტექსტის ანალიზის სემიოტიკური, ჰერმენევტიკული და დისკურს ანალიზის მეთოდები. დისერტაციის ძირითადი ნაწილი მოიცავს: შესავალს, სამ ძირითად თავსა და დასკვნას. ნაშრომს ერთვის ნარატოლოგიურ ტერმინთა ლექსიკონი.
დისერტაციის პირველი თავში წარმოდგენილია ესქილეს ”სპარსელების“ მაცნის ნარატივის სივრცული ანალიზი. სცენა ტოპოგრაფიული დაგეგმარების დონეზე საკმაოდ მრავალფეროვანია. გამოიყოფა ოთხი ძირითადი სამოქმედო რეგიონი: 1. სალამინი; 2. ფსიტალეა; 3. ჯარის მოგზაურობის სივრცული კონტინუუმი = კონტინენტური საბერძნეთი; და 4. მდინარე სტრიმონი. ქვეთავის ფარგლებში სათითაოდ არის გაანალიზებული თითოეული მათგანი. უპირველესად, წარმოდგენილია ტექსტის პწკარედული თარგმანი, რომელსაც მოჰყვება თხრობითი სეგმენტების (სალამინის საზღვაო ბრძოლისა და მისი თანმხლები მოვლენების) სივრცული პარამეტრების მოდელირებისათვის გამოყენებული ლინგვისტური მარკერებისა და დისკურსული სტრატეგიების შესწავლა. სადისერტაციო თავში ასევე დეტალურად არის მიმოხილული ნარატივში რეალიზებული სივრცული კონცეფცია, რომელიც თავისი არსით ღრმად იდეოლოგიურიც არის.
დისერტაციის მეორე თავი ეძღვნება „მიჯაჭვული პრომეთეს“ იოს სცენის სივრცული რეპრეზენტაციების კვლევას. გამოყოფილია ის ნარატიული სეგმენტები, რომელთა ფარგლებშიც რეკონსტრუირდება ეპიზოდის ძირითადი ტოპოლოგიური ფორმა, იოს მოგზაურობა/გზა. ამ კუთხით, ნარატივი უნიკალურ შემთხვევას წარმოადგენს, რამდენადაც მასში იოს გზის კონტექსტში რეპრეზენტირებულია „მიჯაჭვული პრომეთეს“ ავტორისთვის ცნობილი ოიკუმენეს პერიპლუსის ტიპის კვაზიაღწერა, რომელიც, ამავდროულად, მოიცავს ხმელეთზე გადაადგილებისთვის აგებული საორიენტაციო სისტემის ძირითად კონცეპტუალურ და ლინგვისტურ ასპექტებს. ძველი ბერძნული ტექსტის დეტალური ანალიზის საფუძველზე ქვეთავში წარმოდგენილია იოს გზის დისკურსულ-სემანტიკური მოდელირების ძირითადი პრინციპები და სივრცული კონცეპტუალიზაციის მაკოორდინირებელი შტრიხები.
დისერტაციის მესამე თავში წარმოდგენილია „აგამემნონის“ კასანდრას სცენაში რეკონსტრუირებული ძირითადი სივრცული ფორმების ანალიზი. ამ კუთხით, ნარატივის ცენტრალურ სამოქმედო რეგიონს პელოპიდების სასახლე/სასახლის ინტერიერი ქმნის. ნარატიული რესურსები მიმართულია ამ უკანასკნელის არა იმდენად ფიზიკური რეპრეზენტაციისკენ, არამედ მასში ინტეგრირებული სიტუაციების თხრობისა და მათი მენტალური ვიზუალიზაციისკენ. ამდენად, სასახლის ობიექტური, ფიზიკური გარემო იქცევა სუბიექტურ კატეგორიად, რომლის ფარგლებში ინდივიდები (პელოპიდების საგვარეულოს სხვადასხვა წარმომადგენლები) გაიაზრებიან ამავე ადგილის ნაწილად. ადამიანური ჩართულობის ხასიათი კი სასახლეს მისი იდენტობის დონეზე აქცევს კრიზისულ ადგილად, რომელიც თავის თავში მოიცავს სოციალურ, პოლიტიკურ და კულტურულ ასპექტებს. სწორედ ამგვარად კონცეპტუალიზებულ სივრცულ გარემოში ხორციელდება აგამემნონის მკვლელობა, როგორც სცენი ცენტრალური ნარატიული მოვლენა.
დისერტაცია სრულდება დასკვნით, რომელშიც შეჯამებულია ჩატარებული კვლევა.The dissertation is devoted to the study of an aspect of tragedies by Aeschylus that has hardly been examined thoroughly – textual space phenomenon. Specifically, the work examines the spatial constructs of three central narratives of dramas by Aeschylus – the messenger speech in “The Persians”, Io’s scene in “Prometheus Bound”, and the Cassandra scene in “Agamemnon”. Within the research, the material was analyzed in two directions: a) Textualization of space: This includes the study of the basic principles of lexical and grammatical coding of various forms of spatial representations modeled in narratives. b) Thematization of space: The second direction of the study is focused on the semantization of the spatial contexts of the episodes.
The methodology chosen for studying the problem combines several directions, although the main approach involves the narratological (classical, post-classical, cognitive) methods of the textual space research. At various stages of the study, the semiotic, hermeneutic and discourse analysis methods of text analysis are also used. The dissertation includes an introduction, three chapters, and a conclusion. The work is accompanied by a glossary of the main narratological terms.
The first chapter of the dissertation presents a spatial analysis of the messenger’s speech in "Persians". At the level of topographic planning the text consists of four basic event regions: 1. Salamis; 2. Psytalea; 3. the spatial continuum of the journey of the Persian troops = Continental Greece; and 4. the river Strymon. The chapter presents a study of the linguistic markers and discourse strategies used to model the spatial parameters of the narrative segments (the naval battle of Salamis and its accompanying events). The dissertation chapter also reviews in detail the spatial concept realized in the scene.
The second chapter of the dissertation is devoted to the research of spatial constructs in Io’s scene ("Prometheus Bound"). The narrative segments are singled out within which the main topological form of the episode, Io's path, is reconstructed. In this respect, the narrative is a unique case as it represents a pseudo-description of oikumene familiar to the author of “Prometheus Bound”, which simultaneously contains the basic conceptual and linguistic aspects of an orientation system built for movement across the land. Based on a detailed analysis of the ancient Greek text, the chapter presents the coordinating lines of spatial conceptualization modeled in the scene.
The third chapter of the thesis presents the analysis of the spatial forms reconstructed in the Cassandra scene ("Agamemnon"). The central event region of the narrative is the palace/palace interior of the Pelopides. Narrative resources are directed not so much to the physical representation of the latter, but to the narration of the situations integrated into it. Thus the physical environment of the palace becomes a subjective category. The nature of human involvement makes the palace a crisis place at the level of its identity, which includes social, political and cultural aspects. It is in this conceptualized spatial environment that the killing of Agamemnon is performed as a central narrative event of the scene.
The dissertation ends with a conclusion summarizing the conducted researc
Climate change: agroclimatic zoning of grape varieties in Eastern Georgia (on the example of Mtskheta-Mtianeti)
No full textThe spatial distribution of vine varieties on the territory of Georgia has certain peculiarities, taking into account the modern climate change. The tendency of changing of the sums of active temperatures (10oC) and
precipitations (mm), as well as of hydrothermal coefficients (HTC) in Mtskheta-Mtianeti region of Eastern Georgia have been established, according to analysis and processing of multi-year (1948-2017) data of meteorological observations. On the background of climate change the possible future rise of temperature by 2oC (2030-2050) presumably causes the increase of the sum of active temperatures (>10°C) by 440o - 480oC in Mtskheta-Mtianeti region. According to above mentioned the agro-climatic zones of distribution varieties of grape, situated 200-300 m higher of the existing zones, have been selected. On the basis of results analysis it was concluded that the climate change cannot have any negative influence on the agro-climatic zones of viticulture, if the real temperature does not prevail the established temperature limit.საქართველოს ტერიტორიაზე ვაზის ჯიშების სივრცობრივ განაწილებას კლიმატის თანამედროვე ცვლილების გათვალისწინებით გარკვეული თავისებურება გააჩნია.მრავალწლიური (1948-2017) მეტეოროლოგიური დაკვირვებების მონაცემების ანალიზისა და დამუშავების საფუძველზე, აღმოსავლეთ საქართველოს მცხეთა-მთიანეთის რეგიონისათვის, გამოთვლილია და დადგენილია აქტიურ ტემპერატურათა (10°C) და ატმოსფერული ნალექების (მმ) ჯამების და ჰიდროთერმული კოეფიციენტების (ჰთკ) მატება/კლების ტენდენციები. კლიმატის ცვლილების გათვალისწინებით, მომავლის სცენარის მიხედვით (2030-2050 წწ), ტემპერატურის 2°C-ით მატებისას დადგენილია, რომ აქტიური ტემპერატურის ჯამები (>10°C) მცხეთა-მთიანეთის რეგიონში იზრდება 440-480°C-ით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გამოყოფილია ვაზის ჯიშების გავრცელების აგროკლიმატური ზონები, რომლებიც 200-300 მეტრით მაღლაა არსებულ ზონებთან შედარებით. ჩატარებული კვლევების ანალიზიდან ირკვევა, კლიმატის ცვლილება ნეგატიურ გავლენას ვერ მოახდენს მევენახეობის აგროკლიმატურ ზონებზე, თუ იგი აღნიშნულ სცენარში გათვალისწინებულ ტემპერატურას არ გადააჭარბებს
Modeling the Distribution of Mean Max Hail Damage to Vineyards on the Territory of Kakheti (Georgia) using Data of the Freezing Level in the Atmosphere and Radar Measurements
No full textResults of modeling of the distribution of monthly mean max hail damage to vineyards (HDV) and their 99% values of the lower and upper levels (HDV_Low, HDV_Upp) on the territory of Kakheti (Georgia) are presented. Calculations have been carried out using data of the freezing level in the atmosphere and radar measurements of hail max sizes in clouds, also known information about degree of damage to vineyards, depending on the size of the fallen hail. The agricultural area of Kakheti (7050 km2) was divided into 290 squares, the range of heights - 0.21 ÷ 1.19 km. Period of investigation - from April to September. As example map of the distribution of HDV on the territory of Kakheti for May have been built. Data on statistical characteristics on HDV, HDV_Low and HDV_Upp from April to September are presented. The vertical distribution of HDV and HDV_Upp on the indicated territory was studied. It is shown that the calculated values of HDV are in satisfactory agreement with their actual values obtained during the inspection of hail-damaged areas by special commissions
A manual sign for the semantic code of luwian hieroglyph
No full textTaking into consideration the ancient cultural traditions linked with `hand`, in which diverse semantic codes are assigned to it, the author arrives at the conclusion that asatara, hieroglyph 59 from E. Laroche`s table, denoting `hand`, recorded in the Hieroglyphic Luwian inscription of Suhis I, King of Carchemish, may be explained by the symbolism of victory of the king over the 16 defeated cities. This assumption is supported to a certain extent by the evidence of remains of Georgian legislation, in which `raising one`s hand` and `laying one`s hands on somebody/something` entailed performance of quite serious function
Georgian Scrolls – Interdisciplinary Stady
No full textThe article publishes the results of an interdisciplinary study of scrolls containing literary texts of the 14th-19th centuries, stored in the collection of the Korneli Kekelidze National Center of Manuscripts of Georgia. The work carried out in the fields of codicology and manuscript restoration focuses on scrolls as historical sources containing reliable evidence of the development of social and religious relations of the late Middle Ages and in Early modern period. One of the main goals of the conducted research is to take care of the preservation of cultural heritage and discuss modern methods of conservation of manuscript monuments.
In the course of the work, based on the study of paleographic and thematic features of the handwritten material, two main areas of purpose for Georgian scrolls were identified - ecclesiastical and secular. The ecclesiastical scrolls mainly contain heterogeneous recentions of the liturgies of John Chrysostom and St. Basil the Great, and the communion prayer. The structural changes in these texts and the multiplicity of recentions indicate the beginning in the late Middle Ages and in Early modern period of procedural changes in church service of the Byzantine tradition followed by the Georgian church up until 14th century. All these scrolls, copied in parchment, are characterized by multiple damages. Based on a study of their causes and possible risks, preventive conservation work was carried out on the mentioned copies.
Scrolls for secular purposes reflect the process of expanding the social environment for the consumption of literary monuments. It is significant that these scrolls contain family geneologies and texts protection from evil spirits, acting as amulets. The writing material for creating secular scrolls is paper of varying quality, depending on the status and financial situation of the customer. In order to ensure the safety of the scrolls, after conservation work has been carried out, the scrolls are transferred to the laboratory of digitalization to create digital versions.
`In order to expand access to literary scrolls and the results of their research, Manuchar Guntsadze, a specialist in digital humanities at the center, is creating a database of Georgian scrolls, which will be posted on the center's website
The study of Georgian scrolls is carried out within the framework of the Shota Rustaveli National Science Foundation of Georgia project ''Interdisciplinary Study of Scroll Manuscripts” (FR 21-695, 2022–2025).წინამდებარე სტატია წარმოადგენს კორნელი კეკელიძის სახელობის საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის კოლექციებში დაცული XIV-XIX საუკუნეების ლიტერატურული ტექსტების შემცველი გრაგნილების ინტერდისციპლინური კვლევის შედეგებს. კოდიკოლოგიისა და ხელნაწერის რესტავრაციის სფეროებში შესრულებული კვლევა ლიტერატურულ გრაგნილებს განიხილავს, როგორც გვიანი შუა საუკუნეებისა და ახალი დროის სოციალური და რელიგიური ურთიერთობების მნიშვნელოვან წყაროს. გარდა ამისა, ჩატარებული კვლევის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია ხელი შეუწყოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა-აღრიცხვის მიმართულების განვითარებას, შესაბამისად, განიხილავს ხელნაწერი ძეგლების კონსერვაციის თანამედროვე მეთოდებს.
კვლევის მსვლელობისას ხელნაწერი მასალის პალეოგრაფიული და თემატური თავისებურებების შესწავლის საფუძველზე გამოიკვეთა ქართული გრაგნილების დანიშნულების ორი ძირითადი მიმართულება - საეკლესიო და საერო. გაირკვა, რომ საეკლესიო დანიშნულების გრაგნილებზე ძირითადად გადაწერილია იოანე ოქროპირისა და ბასილი დიდის ლიტურგიებისა და ზიარების ლოცვების განსხვავებული რედაქციები. ტექსტებში გამოვლენილი სტრუქტურული ცვლილებები და რედაქციათა სიმრავლე გამოძახილია გვიან შუა საუკუნეებსა და ახალ დროში ბიზანტიური ტრადიციის ლიტურგიულ პრაქტიკაში, რომელსაც ქართული ეკლესია მოჰყვებოდა XIV ს-მდე, დაწყებული პროცესუალური ცვლილებებისა. ყველა ეს გრაგნილი, გადაწერილი ეტრატზე, ხასიათდება მრავლობითი დაზიანებით, რომელთა გამომწვევი მიზეზებისა და შესაძლო რისკების კვლევის საფუძველზე აღნიშნულ ერთეულებზე ჩატარდა პრევენციული საკონსერვაციო სამუშაოები.
საერო დანიშნულების გრაგნილები ასახავენ ხელნაწერი წიგნის სოციალიზაციის, ფართო სოციუმის წერილობითი ძეგლებით დაინტერესების პროცესს. აღსანიშნავია, რომ ეს გრაგნილები შეიცავენ ოჯახურ გენეალოგიებსა და ბოროტი ძალებისგან დამცავ ტექსტებს, ე.წ. ავგაროზებს. საერო გრაგნილები გადაწერილია სხვადასხვა ხარისხის ქაღალდზე, რაც დამოკიდებულია მომხმარებლის სტატუსსა და ფინანსურ მდგომარეობაზე.
გრაგნილების უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად საკონსერვაციო სამუშაოების ჩატარების შემდგომ ციფრული ვერსიების შექმნის მიზნით ერთეულები გადაეცემა დიგიტალიზაციის ლაბორატორიას.
ლიტერატურულ გრაგნილებსა და მათი კვლევის შედეგებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდის მიზნით ცენტრის ციფრული ჰუმანიტარიის სპეციალისტ მანუჩარ გუნცაძის მიერ იქმნება ქართული გრაგნილების მონაცემთა ბაზა, რომელიც განთავსდება ცენტრის ვებგვერდზე.
ქართული გრაგნილების შესწავლა ხორციელდება საქართველოს შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის საგრანტო პროექტის „გრაგნილი ხელნაწერების ინტერდისციპლინური კვლევა“ (FR 21-695, 2022–2025) ფარგლებში
მუხტის გადატანის პროცესების თეორიული მოდელები არაპოლარულ გარემოში
No full textThe charge transfer processes in nonpolar media are considered in the work. The nonpolar medium is regarded as a field of random forces or impulses, and this field acts on the reacting particles. The interaction of reagents with the medium is described through the function of fluctuation of the impulse of a particle of the medium with the speed of the reagent particle. When calculating the kinetic parameters of such a system, the quantum theory of charge transfer processes was used using Green's functions of the impulse density operators of the condensed medium. Analytical expressions for the kinetic parameters of the process are obtained