Digital Repository of Georgian Scientific Works
Not a member yet
3428 research outputs found
Sort by
გენდერი დასავლური თეატრის ისტორიაში (თეატრის საწყისებიდან 2000 წლის ჩათვლით)
No full textსადისერტაციო ნაშრომში წარმოდგენილია გენდერული დინამიკის კვლევა დასავლური თეატრის ისტორიაში - მისი საწყისებიდან 2000 წლის ჩათვლით. გენდერული და ფემინისტური კვლევების ფარგლებში, მსოფლიო თეატრის ეპოქების, ეტაპებისა და ასპექტების გათვალისწინებით, შესწავლილია თუ როგორ აღიქმებოდა გენდერული როლები დასავლურ პროფესიულ თეატრსა და მის წინარე სათეატრო ფორმებში; გამოკვლეულია ის სოციალური, პოლიტიკური და კულტურული გარემოებები, რაც ისტორიის მანძილზე განაპირობებდა ქალების ნაკლებ ჩართულობას თეატრში.
კვლევისთვის გამოყენებულია მულტიდისციპლინური მიდგომა, რომელიც აერთიანებს ისტორიულ კვლევას, ლიტერატურის ანალიზს, ფემინისტურ თეორიასა და კულტურის კვლევებს. მულტიდისციპლინური და მეთოდოლოგიურად მრავალფეროვანი მიდგომების გამოყენებით, კვლევა მიზნად ისახავს წვლილი შეიტანოს სამეცნიერო დისკურსში, ამასთან, პრაქტიკულ გამოცდილებაში, ხელი შეუწყოს გენდერულ თანასწორობასა და ინკლუზიურობას თეატრალურ ხელოვნებაში.
მიუხედავად ბოლო წლებში აშკარა პროგრესისა, გენდერული უთანასწორობა საშემსრულებლო ხელოვნებაში, მათ შორის თეატრალურ ხელოვნებაში, ისევ დიდ პრობლემად რჩება, რაც ფართო სოციალურ უთანასწორობას ასახავს. საზოგადოებაში მყარად ფესვგადგმული სტერეოტიპული შეხედულებები კვლავაც აძლიერებს თეატრში ტრადიციულ გენდერულ ნორმებს. წინამდებარე კვლევა მნიშვნელოვანია თეატრში გენდერის რთული დინამიკის გასაგებად და გასაანალიზებლად, რაც ვფიქრობ მომავალში ხელს შეუწყობს უფრო ინკლუზიური, თანასწორი და სამართლიანი გარემოს შექმნას.
კვლევა ხაზს უსვამს იმ გამოწვევებს, რომლებსაც ქალები აწყდებოდნენ და დღემდე აწყდებიან თეატრალური ხელოვნების ინდუსტრიაში და ნათელს მოჰფენს ისეთ საკითხს, როგორიცაა გენდერული მიკერძოება. კვლევა შემოგთავაზებთ შეხედულებებს თეატრში ინკლუზიურობის, მრავალფეროვნებისა და გენდერული თანასწორობის ხელშეწყობისთვის, რაც მიმართული იქნება თეატრის პრაქტიკოსებისკენ, პედაგოგებისკენ, პოლიტიკის შემქმნელებისა და ინდუსტრიით დაინტერესებული მხარეებისკენ. ამდენად, თეატრში გენდერული კვლევების ერთ-ერთი მიზანია არა მხოლოდ საკითხის მეცნიერული შესწავლა, არამედ საფუძვლის მომზადება გენდერული თანასწორობის მოდელების შესაქმნელად.This PhD thesis examines the evolution of gender dynamics in Western theatre history up to the year 2000 through the lens of gender and feminist studies. Employing a multidisciplinary approach, encompassing historical inquiry, literary analysis, feminist theory, and cultural studies, this research aims to enrich scientific discourse and promote gender equality within the theatre arts.
Despite recent progress, gender inequality persists in the performing arts, reflecting broader societal disparities. This study delves into the perceptions of gender roles within Western professional theatre and its preceding forms, shedding light on historical and ongoing challenges faced by women, including gender bias.
The findings of this research not only provide valuable insights into the intricate gender dynamics in theatre but also offer recommendations for advancing inclusion, diversity, and gender equality within the industry. These recommendations target theatre practitioners, educators, policymakers, and industry stakeholders, aiming to foster a more inclusive, equitable, and just environment in the theatre arts.
By critically examining the historical context and contemporary challenges, this study contributes to the scholarly exploration of gender dynamics in theatre and lays the groundwork for the development of models of gender equality
Variability of climatic parameters against the background of global warming
No full textაერის ტემპერატურა კლიმატის შემადგენელი ერთ-ერთი ძირითადი ელემენტია. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა იმერეთის ტერიტორიაზე 60C-დან 140C-მდე იცვლება. საშუალო წლიური ტემპერატურა ყველაზე მაღალი იმერეთის დასავლეთ და ცენტრალურ რა-იონებში აღინიშნება. ეს ადგილები მოქცეულია 140–იანი იზოთერმის ფარგლებში. ჰაერის ექ-სტრემალურ მაღალ და დაბალ ტემპერატურებს დიდი მნიშვნელობა აქვს ადამიანის ჯანმრთე-ლობის და მისი სამეურნეო საქმიანობისათვის. ამის გარდა, ასეთი ტემპერატურები უარყოფი-თად მოქმედებენ ეკონომიკის მთელი რიგი დარგების ნორმალურად ფუნქციონირებაზე - სოფლის მეურნეობა, ტრანსპორტი, საკურორტო მეურნეობა და სხვა. იმერეთის რეგიონის ტემ-პერატურების რეჟიმის შესასწავლად გამოვიყენეთ ჰიდრომეტეოროლოგიური სამსახურის დაკვირ-ვებათა მონაცემები.Air temperature is one of the main components of the climate. Research of temperature regime in the territory of Georgia and its regions has its history. For investigation of temperature regime in Imereti region we used observation data of hydrometeorological service. On the basis of the data we draw up isotherms’ maps for the central months of the seasons and for middle annual temperature. The Black Sea influence on the climate of Imereti region is completely weakened comparing with Kolkheti valley, but still greatly influences its thermal regime. Under the global warming, significant climatic changes in Imereti region are not observed
Study of the Physicochemical and Organoleptic Properties of Bread Enriched with Natural Ingredients
No full textIn the modern era, amid the stressful and pandemic-ridden century, a global challenge has emerged for scientists and entrepreneurs worldwide—to meet the physiological needs of the human body with high quality, biologically complete, and safe food products. Based on this, a new concept was born—the direction of functional nutrition. As the World Health Organization states, about 75% of deaths worldwide are due to diseases, with cardiovascular disease and cancer ranking first. Considering the necessity of preventing such insidious diseases, the food industry must adopt new sources of biologically valuable food products. The problem posed by the new COVID-19 infection once again confirmed that the factual direction of the 21st century is the use of natural biologically active compounds and, based on them, the development of the latest technologies for producing food products with therapeutic and prophylactic effects.
Bread is a staple product in the human diet, and therefore ensuring a balanced composition and increasing its nutritional value is a highly relevant and important issue in modern life. Bread contains nearly all the essential components necessary for human life and health: proteins, complex carbohydrates, calcium, iron, phosphorus, and B vitamins, including thiamine, niacin, and riboflavin. Bread has a broad taste range,
allowing for numerous variations, making it possible to incorporate various natural, healthy components and transform it into a functional food product.
It has been established that by combining animal and plant components, it is possible to enrich the product with biologically active substances. Dairy products, particularly whey, represent one of the most
promising raw materials for producing multicomponent products. Equally promising is the use of plant based raw materials, specifically flaxseed, as a biologically active ingredient rich in beneficial substances and medicinal properties. Flaxseed contains fatty acids, carbohydrates, proteins, fats, vitamins A, B1, B2, B5, B6, C, E, K, and minerals. It has antibacterial, antiviral, and antifungal effects.
As for bran, it is a concentrated form of fiber. Upon entering the gastrointestinal tract, it acts as an adsorbent. Fiber is not absorbed or digested but gathers toxins, waste products, cholesterol, and heavy metals in the intestines and expels them. Bran has beneficial properties: it regulates digestive function, suppresses appetite, reduces blood cholesterol levels, and aids in weight loss.
Based on all the above, we can conclude that during bread production, it is important and relevant to use natural ingredients like whey, natural plant-based raw materials such as flaxseed and bran as additives.
The subject of the study was bread enriched with whey, flaxseed, and bran. The chemical composition and organoleptic properties of whey were studied. Control and experimental samples were baked in laboratory conditions, and after evaluating the organoleptic parameters, sample III (Table 1) and sample II (Table 3) were selected.
The moisture content of the bread crumb was determined according to GOST 21094-75, acidity according to GOST 56-70-96, and porosity according to GOST 5670-96. Additionally, protein, fat, and carbohydrate content and energy value were determined (Table 5). The appearance, shape, surface, crumb condition, aroma, and taste of the bread baked using the standard technology and the bread enriched with whey, flaxseed, and bran were evaluated (Table 4).
The results of the study showed that standard bread baking technology resulted in bread that matched the expected shape, with slight irregularities, no burnt crust, elastic texture, and the ability to return to its original shape after light finger pressure. There were no empty spaces or hardened parts, and the bread had thin-walled porosity, with a characteristic bread aroma and no foreign smells or tastes. Bread enriched with
flaxseed stood out with its distinctive flavor, providing a characteristic roasted grain aroma. Whey gave the baked bread a very mild sour taste and a slightly tangy aroma. Flaxseed and whey complemented each other, enhancing the natural flavors of the bread. The addition of bran made the bread crunchier, and the combination of all the ingredients created a healthy bread with a distinctive, natural taste.
The results of the study of the physical-chemical composition of standard bread and the enriched samples showed that the use of whey, flaxseed, and bran influenced the acidity, moisture, and porosity of the bread crumb, as well as the protein, fat, and carbohydrate content, and the energy value of the final product.
Thus, based on the results of the study, we can conclude that it is advisable to use whey, flaxseed, and bran to increase the nutritional value of bread, improve the quality of the finished product, enhance its taste, and expand the bread assortment. In bread production, animal and plant-based raw materials represent an excellent combination, complementing each other not only in taste but also in the beneficial substances
contained in the product, resulting in high nutritional value. Bread enriched with various natural additives, along with other biologically active substances in the bread, contributes to the bread's high biological activity and, accordingly, its functional purpose in terms of therapeutic, prophylactic, and preventive effects
Assessment of the Impact of Cardiac Implantable Electronic Devices on Patients' Quality of Life
No full textIntroduction: Assessing the quality of life serves as a crucial metric during various therapeutic or surgical procedures. The rise in cardiac electronic device implantations in recent years underscores the significance
of evaluating the quality of life among such patients.
Materials and methods: We conducted a study focusing on the quality of life of 438 patients with cardiac implantable electronic devices (cardiac pacemakers, cardioverter-defibrillators, cardiac resynchronization
therapy devices). These patients were diagnosed with sick sinus syndrome, high-degree atrioventricular (AV) block, or severe heart failure (New York Heart Association (NYHA) classes III- IV (NYHA III-IV)), with left
ventricular ejection fraction (LVEF) ≤ 35%, with/without complete left bundle branch block (QRS ≥ 130 μs), or with a history of ventricular tachycardia/ventricular fibrillation. The study utilized the EuroQol 5-
Dimension 5-level (EQ-5D-5L) questionnaire and the EQ visual analog scale, which patients completed both prior to cardiac device implantation and during six post-implantation follow-up visits. The analysis of the
research findings was conducted using the IBM SPSS Statistics software program (Armonk, NY).
Results: Cardiac pacemaker implantation in patients with sick sinus syndrome and high-grade AV block demonstrated significant and highly reliable positive effects on quality of life concerning mobility, self-care,
and usual activity. Similarly, cardiac resynchronization device implantation in individuals with severe heart failure with reduced LVEF and wide QRS showed significant positive effects in these areas. However, cardioverter-defibrillator implantation did not yield positive effects on these modules. Regarding pain/discomfort, neither pacemaker nor cardiac resynchronization device implantation resulted in improved
quality of life, while there was a somewhat positive effect observed in the cardioverter-defibrillator group. In terms of anxiety/depression, pacemaker implantation in patients with sick sinus syndrome and high-degree
AV block had a significant and highly reliable positive impact on quality of life. Additionally, relatively positive impacts were noted at various periods following cardioverter-defibrillator and cardiac
resynchronization device implantations.
Conclusions: Cardiac implantable electronic devices play a crucial role not only in saving lives but also in positively impacting the quality of life of patients when appropriately selected
ქართული და აფხაზური იდენტობების ფორმირება სტალინურ და პოსტსტალინურ საქართველოში (1950-1970 -იანი წლები)
No full textნაშრომი კონსტრუქტივისტული მიდგომის ფარგლებში შეისწავლის ქართული და აფხაზური კონფლიქტური იდენტობების ფორმირებას 1950-1970-იან წლებში. საისტორიო ნარატივების ანალიზის საფუძველზე მასში ნაჩვენებია, რომ სტალინიზმის პერიოდის ეროვნულმა პოლიტიკამ საბჭოთა საქართველოში, სხვა საბჭოთა რესპუბლიკების მსგავსად, ეთნიკური ნაციონალიზმი წაახალისა. ამ პროცესში იდენტობის დისკურსმა ქართველი ინტელიგენციის ზოგიერთი წარმომადგენლის ნაშრომში რადიკალური ფორმით იჩინა თავი, რასაც მოყვა გამოხმაურება აფხაზური მხრიდან. 1950-იანი წლების ბოლოს, წარსულზე დაწყებულმა დებატებმა ისტორიულ ნარატივებში გადაინაცვლა.
1970-იანი წლების ბოლოს, დესტალინიზაციის პროცესში დაწყებული დავა კონფლიქტური იდენტობების ფორმირებით დასრულდა. სწორედ ამ პერიოდიდან აფხაზი ისტორიკოსების ტექსტებში გაჩნდა განაცხადი დამოუკიდებელი აფხაზური ეროვნული პროექტის შესახებ, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა ქართველი ისტორიკოსების შეხედულებას იდენტობის კონცეფციასთან დაკავშირებით
(According to the collections kept in the K. Kekelidze Georgian National Centre of Manuscripts)
No full textStatistical lists are at our disposalmainly in the form of census books, which are an important documentary source for reconstructing the history of a particular region. Sources of this type have acquired special significance for the study and research of the occupied territories of Georgia. These lists were compiled for different purposes. In the feudal state, their function was to determine the number of serfs, taxpayers and men to be summoned for military service. Census books very precisely characterize the ethno-demographic processes, the onomastics of a region (name, surname, toponymy), socio-economic situation, etc.
One part of the census books kept in the collections of the K. Kekelidze Georgian National Centre of Manuscripts have been published and studied, the other part is yet to be published. Chronologically, they cover the 18th-19thcenturies. The geography of the census books also varies. These include both large-scale lists in which censuses of large regions are collected (“Census Book of Kartli”, “List of households of Shida Kartli villages”, “List of estates of the Ossetian households of Ksani and Liakhvi”), and data from some specific villages (“List of serfs in the village of Ghverteti”, “List of the taxes on the maintenance of officials and other taxes in the village of Tsirkuali”). The statistical lists combine a list of shares of various officials, and books of orders of feudal lords on the levying of taxes from certain villages (,,Part of Ckhrazma Kularagas“).სტატისტიკური ნუსხები, რომლებიც, ძირითადად, მოსახლეობის აღწერის დავთრებით გვაქვს წარმოდგენილი, ამა თუ იმ რეგიონის ისტორიის რეკონსტრუქციისათვის მნიშნელოვანი დოკუმენტური წყაროა. აღნიშნული ტიპის წყაროებმა განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეიძინა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების შესწავლისა და კვლევის საქმეში. აღწერის ნუსხები სხვადასხვა მიზნით დგებოდა. ფეოდალურ სახელმწიფოში, ძირითადად, მისი ფუნქცია იყო გადასახადების გადამხდელთა და მოლაშქრე კაცთა რაოდენობის დადგენა. მოსახლეობის აღწერის დავთრები ზედმიწევნით ზუსტად გვიხასიათებს ეთნოდემოგრაფიულ პროცესებს, რეგიონის ონომასტიკას (პირსახელი, გვარსახელი, ტოპონიმია), სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობას და ა.შ.
კორნელი კეკელიძის სახელობის საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის კოლექციებში დაცული აღწერის დავთრების ნაწილი გამოქვეყნებული და შესწავლილია, ნაწილი კი გამოსაცემი. ისინი ქრონოლოგიურად XVIII-XIX სს. მოიცავს. აღწერის დავთრების გეოგრაფიაც განსხვავებულია. წარმოდგენილია, როგორც მასშტაბური ნუსხები, რომლებშიც თავმოყრილია მსხვილი რეგიონის აღწერა („ქართლის აღწერის დავთარი“, „შიდა ქართლის სოფლების კომლთა ნუსხა“, „ქსნისა და ლიახვის ოსების საკომლო მამულების ნუსხა“ და ა.შ.), ასევე კონკრეტული სოფლის მონაცემები („სოფ. ღვერთეთის ყმა-გლეხთა სია“, „ნუსხა სახელოსა და სხვა გამოსაღებისა სოფ. წირქუალიდან“ და ა.შ.); ფეოდალთა ბრძანების წიგნები ამათუიმ სოფლიდან გადასახადების აკრეფის შესახებ („ბრძანება თორნიკე ქსნის ერისთავისა იასაულისადმი გადასახადის აღების შესახებ“; „ნუსხა თორნიკე ქსნის ერისთავის ყმების მახტისა და კულუხისა ახალგორს“ და ა.შ.); სტატისტიკურ ნუსხებში ერთიანდება სხვადასხვა მოხელის წილის ნუსხებიც („ცხრაზმის ყულარაღაზის წილი“)
The Scale of the Estimated Maximum Discharge of Floods on the Rivers of Western Georgia
No full text2023 წლამდე არსებულ დაკვირვებათა 62 – 92 წლიანი მონაცემების სტატისტიკუ-რი ანალიზით, დასავლეთ საქართველოს მდინარეთა 29 ჰიდროკვეთისათვის, განსაზღვრულია მაქ-სიმალური ხარჯების მოსალოდნელი ალბათური მნიშვნელობები: 0,01, 0,1, 1, 2, 5, 10, 20 %-იანი უზრუნველყოფით, რომლებიც შეესაბამება: 10 000, 1000, 100, 80, 20, 10, 5 წლიანი განმეორებადობის წყლის ხარჯებს. ამ მონაცემების გათვალისწინება აუცილებელია წყალსამეურნეო გაანგარიშებებში სამეცნიერო, სამეურნეო და საპროექტო ორგანიზაციებში ჰიდროტექნიკურ და სხვა ნაგებობათა ტექნიკურ-ეკონომიკური მაჩვენებლების დასაბუთებისათვის, რათა დაცულ იქნეს მოსახლეობისა და გარემოს ეკოლოგიური უსაფრთხოება.With the statistical analysis of the data of 29 watersheds of the rivers of Western Georgia of 62-92 years of observation until 2023, the activity of the flaw and the estimated probable values of the maximum discharge have been determined: with 0.01, 0.1, 1, 2, 5, 10, 20% provision corresponding to: 10 000, 1000, 100, 80, 20, 10, 5 years recurring water discharges. These data should be considered in water management calculations in scientific, agricultural and design organizations for substantiating the technical and economic indicators of hydrotechnical and other structures in order to ensure the ecological safety of the population and the environment
Report of the 2023 Basiani Monuments Research Expedition
No full textThe research expedition was conducted the frame of the winner project – "Basiani - bilingual printed and online catalog of material culture monuments" [NFR – 19 – 12539] which was announced by Shota Rustaveli National Science Foundation of Georgia (SRNSF) in 2019 within state scientific grant competition - Scientific Research of Material and Spiritual Heritage of Georgia Aboard.
The project is being implemented by Research Center of Georgian Culture and Tourism Resources.
The expedition report was prepared by: Professor Teimuraz Khutsishvili (the head), Nodar Aronishidze, David Gachechladze, Bebur Gozalishvili, Ana Imedashvili, Shalva Koghuashvili, Professor David Maisuradze, Levan Tsikarishvili Davut Hakan Berk (Mofinadze).
The consultants: Dr. of Archaeology Sami Pataci (Turkey).
The expedition report is printed by Research Center of Georgian Culture and Tourism Resources funding.
The material is sorted alphabetically by the names of the described monuments.
Photos that are not indicated the owner or the author are taken during the expedition work.
The reports of 31 expeditions conducted by the group of authors in the Republic of Turkey in 2012-2023 have been published since 2015.საკვლევი ექსპედიცია ჩატარდა შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის მიერ 2019 წელს გამოცხადებული სახელმწიფო სამეცნიერო საგრანტო კონკურსში – “ფუნდამენტური კვლევებისათვის სახელმწიფო სამეცნიერო საგრანტო კონკურსის“ – გამარჯვებული პროექტის – „ბასიანი - მატერიალური კულტურის ძეგლების ორენოვანი ბეჭდური და ონლაინ კატალოგი“ [NFR – 19 – 12539] – ფარგლებში. პროექტი ხორციელდება საქართველოს კულტურისა და ტურისტული რესურსების კვლევის ცენტრის მიერ.
ექსპედიციის ანგარიში მოამზადეს: პროფესორმა თეიმურაზ ხუციშვილმა (ხელმძღვანელი), ნოდარ არონიშიძემ, დავით გაჩეჩილაძემ, ბებურ გოზალიშვილმა, ანა იმედაშვილმა, შალვა კოღუაშვილმა, პროფესორმა დავით მაისურაძემ, ლევან წიქარიშვილმა, დავუთ ჰაქან ბერქმა (მოფინაძე).
კონსულტანტები: არქეოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი სამი პატაჯი (თურქეთი).
ანგარიში იბეჭდება საქართველოს კულტურისა და ტურისტული რესურსების კვლევის ცენტრის დაფინანსებით.
მასალა დალაგებულია აღწერილი ძეგლების დასახელების მიხედვით, ანბანური რიგით.
ფოტოსურათები, რომლებზეც არ არის მითითებული კუთვნილება ან ავტორი, გადაღებულია საექსპედიციო სამუშაოების დროს.
ავტორთა ჯგუფის მიერ 2012-2023 წლებში თურქეთის რესპუბლიკაში ჩატარებული 31 ექსპედიციის ანგარიშები ქვეყნდებოდა 2015 წლიდან