Digital Repository of Georgian Scientific Works
Not a member yet
3428 research outputs found
Sort by
Georgian Artistic Tradition of Folk Weaving (‘Jejimi’ style covers and rugs from Tusheti)
No full textThe paper discusses one of the artistic traditions of textile weaving widespread in Tusheti, the weaving process of which represents the simultaneous application of several types of traditional techniques. The term describing the tradition of "jejimi cover" (jejimiani sapheni) is analyzed. It is assumed that "jejimi" could be the same as "jejili" in Kartlian dialect, which, in addition to meaning the newly germinated cereal in a field, was also used to denote the tufty fabric. It seems that on the basis of the external similarity of "Jejili" and the tuft of a rug, the so-called associative metonymy took place in the consciousness of the linguistic community. Thus, the weaving of a textile with a tufty, velvety surface acquired the name Jejimi (i.e., the same as Jejili)
ლიტერატურული ცენზურა და მარიო ვარგას ლიოსას რომანი „ქალაქი და ძაღლები“
No full textმეოცე საუკუნეში ცენზურის ინსტიტუტი ორი განსხვავებული მიმართულებით განვითარდა. ერთი მხრივ, ეს იყო მემარჯვენე (ნაცისტური) იდეოლოგიის ქვეყნებში ჩამოყალიბებული ცენზურის მოდელი, რომელიც განსაკუთრებით დასავლეთ ევროპის ავტორიტარული რეჟიმებისათვის იყო დამახასიათებელი, მეორე მხრივ კი – კომუნისტური იდეოლოგიის ქვეყნებში ჩამოყალიბებული ცენზურა, რომელიც აღმოსავლეთ ევროპასა და აზიაში არსებული ტოტალიტარული და პოსტ-ტოტალიტარული რეჟიმის ქვეყნებს ახასიათებდათ. ნაშრომში ჩატარებული კვლევა მიზნად ისახავს მეოცე საუკუნეში ორი დაპირისპირებული იდეოლოგიის წიაღში ჩამოყალიბებული ლიტერატურული ცენზურის მოდელების ანალიზსა და მათ გავლენას ლიტერატურულ შემოქმედებაზე, თუ რა გავლენა ჰქონდა ფრანსისკო ფრანკოს დიქტატურის პირობებში არსებულ ცენზურას ესპანურ მოდერნისტულ და პოსტმოდერნისტულ ლიტერატურაზე, საბჭოთა ცენზურას კი რუსულენოვან საბჭოთა ლიტერატურაზე. ნაშრომში ასევე განვიხილავთ საფრანგეთს, როგორც ზემოთ აღნიშნული ორი დაპირისპირებული სამყაროსაგან შედარებით თავისუფალ სივრცეს ცენზურული თვალსაზრისით.
წინამდებარე სადოქტორო ნაშრომის მიზანია პერუელი მწერლის, ესეისტის, ჟურნალისტისა და პილიტიკოსის, მარიო ვარგას ლიოსას პირველი რომანის – „ქალაქი და ძაღლები“, მაგალითზე ცენზურის უნივერსალური ხასიათის დადგენა. კვლევა დაფუძნებულია, როგორც რომანის ცენზურის საარქივო მასალებსა და ესპანური ცენზურის ინსტიტუტში წარდგენილ რომანის ხელნაწერზე, ასევე ნაწარმოების პირველ გამოცემებსა და პირველ ფრანგულ, რუსულ და ქართულ თარგმანებზე. საერთაშორისო სამეცნიერო სივრცეში არაერთი კვლევა არსებობს მარიო ვარგას ლიოსას შემოქმედებისა და მისი პირველი რომანის ცენზურის შესახებ. თუმცა არსებული კვლევები ორიენტირებულია რომანის ცენზურაზე ფრანკისტული ცენზურის პირობებში. წინამდებარე ნაშრომში მარიო ვარგას ლიოსას შემოქმედება განხილულია დიქტატორული რეჟიმის პირობებში მცხოვრები ინდივიდის აღწერის თვალსაზრისით. რაც შეეხება, მის პირველ რომანს, ნაშრომში მიზნად ისახავს „ქალაქი და ძაღლების“, როგორც მხატვრული ტექსტის ანალიზს, ასევე მისი ცენზურის კვლევას როგორც ესპანეთში, ასევე საბჭოთა რუსეთში. ცენზურა დროთა განმავლობაში მუდმივ ტრანსფორმაციას განიცდის. თანამედროვე დემოკრატიულ სახელმწიფოებისათვის ძირითადად შენიღბული ცენზურაა დამახასიათებელი, რის გამოც ვერ ხერხდება შემოქმედებით პროცესში ჩარევის ან მასზე გავლენის მოხდენის თავიდან არიდება. აქედან გამომდინარე, ცენზურის ფენომენის საკითხი აქტუალობას არ კარგავს. თემის აქტუალობა გამოდინარეობს იქიდანაც, რომ პოსტ-საბჭოთა საქართველოში, ქვეყანაში, სადაც მრავალი წელი იგრძნობოდა საბჭოთა ტოტალიტარიზმისა თუ პოსტ-ტოტალიტარიზმის მარწუხები, მუდმივად აქტუალურია ავტორიტარიზმის, ტოტალიტარიზმისა თუ პოსტ-ტოტალიტარიზმის პირობებში არსებული ლიტერატურული ცენზურისა და მისგან თავის დაღწევის გზების კვლევა. რაც შეეხება მარიო ვარგას ლიოსას, უნდა აღინიშნოს, რომ პერუელი მწერლის შემოქმედების კვლევის თვალსაზრისით საქართველოში, თითქმის არ არსებობს სამეცნიერო ლიტერატურა, „ქალაქი და ძაღლების“ საბჭოთა ცენზურის კვლევის მიმართულებით კი საერთაშორისო საზოგადოება განიცდის კვლევების სიმწირეს. რომანის კვლევა, რომლის შესახებაც ბიოგრაფიული წიგნებია დაწერილი და გამოფენებია მოწყობილი 1 , არა მხოლოდ საქართველოს, არამედ საერთაშორისო საზოგადოების მუდმივ ინტერესს იწვევს.In the twentieth century, the institution of censorship developed in two different directions. On the one hand, it was a model of censorship in the countries of right-wing (Nazi) ideology, which was especially characteristic of the authoritarian regimes of Western Europe, and on the other hand, it was a model of censorship in the countries of totalitarian and post-totalitarian regimes in Eastern Europe and Asia. The aim of the study is to analyze the models of literary censorship formed in the midst of two opposing ideologies in the twentieth century and their impact on literary creation, the impact of censorship in the dictatorship of Francisco Franco on Spanish modernist and post-modernist literature and the impact of Soviet censorship on Russian Soviet literature. In the paper we also consider France as a relatively free space from the two opposing worlds mentioned above in terms of censorship. The aim of this doctoral thesis is to establish the universal character of censorship on the example of the first novel ¨The City and the Dogs¨ of the Peruvian writer, essayist, journalist and politician Mario Vargas Llosa. The research is based on both the archival materials of the novel censorship and the manuscript of the novel submitted to the Institute of Spanish Censorship, as well as the first editions of the work and the first French, Russian and Georgian translations.
There are numerous studies in the international scientific community about the literary creation of Mario Vargas Llosa and the censorship of his first novel. However, existing research has focused on censorship of the novel in the context of Francoist censorship. In the present paper, the work of Mario Vargas Llosa is discussed in terms of describing individuals living under dictatorial regimes. As for his first novel, the aim of the work is to analyze ¨The City and the Dogs¨ as a literary text, as well as to study its censorship in both Spain and Soviet Russia.
Censorship is undergoing a constant transformation over time. Modern democracies basically are characterized by largely disguised censorship, which makes it impossible to avoid interfering in or influencing the creative process. Therefore, the issue of the phenomenon of censorship does not lose its urgency. The topicallity of the theme also stems from the fact that in post-Soviet Georgia, a country where the traps of Soviet totalitarianism or post-totalitarianism have been felt for many years, it is constantly relevant to examine literary censorship in the conditions of authoritarianism, totalitarianism or post-totalitarianism and the ways to escape from it. As for Mario Vargas Llosa, it should be noted that there is almost no scientific literature on the study of the work of the Peruvian writer in Georgia, and the international community suffers from a lack of research on the Soviet censorship of ¨The City and the Dogs¨. The study of the novel, about which biographical books are written and exhibitions are organized 2 , is of constant interest not only to Georgia, but also to the international community
ოქრომჭედლობა წინარეანტიკური ხანის კოლხეთში
No full textდღეისათვის, ამიერკავკასიის ტერიტორიაზე უძველესი ოქროს ნივთები ძვ. წ. III ათასწლეულით დათარიღებულ ადრეყორღანულ კულტურაშია (აღმოსავლეთ საქართველო) აღმოჩენილი. ამ პერიოდიდან მოყოლებული, განვითარების გარკვეული ეტაპის შემდეგ, ოქრომჭედლობა აღმავლობის პირველ პიკს, თრიალეთის ბრწყინვალე ყორღანების კულტურაში აღწევს. ძვ წ. II ათასწლეულის მეორე ნახევარში, ქართული ოქრომჭედლობა გარკვეულ დეგრადაციას განიცდის, რის შემდეგაც მისი ხელახალი აყვავება ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისში, ახლა უკვე ამიერკავკასიის დასავლეთ ნაწილში, კოლხური კულტურის წიაღში იწყება და ძვ. წ. V-IV სს-ში განვითარების მეორე პიკს აღწევს.
ძვ. წ. I ათასწლეული პირველი ნახევარი კოლხური ოქრომჭედლობის ისტორიაში ის მნიშვნელოვანი ეტაპია, როდესაც საფუძველი ეყრება კოლხური ოქრომჭედლობის სახელით ცნობილ უნიკალურ საიუველირო სტილს, რომელიც, ოდნავ მოგვიანებით, კოლხეთის სამეფოს პოლიტიკური გაერთიანების არსებობის ფარგლებში, წარჩინებულ პირთა სამარხებში აღმოჩენილი შედევრების შექმნის წინაპირობაა. აღნიშნულ ქრონოლოგიურ მონაკვეთში აღმოჩენილი ოქრომჭედლობის ნიმუშების შესწავლა და შესაბამის არქეოლოგიურ კონტექსტში განხილვა მნიშვნელოვანია, რადგან: 1) კოლხური კულტურის ისტორიაში ძვ. წ. I ათასწლეულის პირველი ნახევარი ის მნიშვნელოვანი ეპოქაა, როდესაც ხდება ამ რეგიონის პირველი მოხსენიება ასირიულ, ურარტულ და ძველბერძნულ წერილობით წყაროებში; 2) დროსა და სივრცეში იგი შეესაბამება არგონავტიკის პირველ ვერსიებს და ახლოს დგას იმ რეალიებთან, რაც მითის ამ ვერსიებშია ასახული.
კოლხეთის უძველესი ოქრომჭედლობის ნიმუშები ადრეულ წლებში მხოლოდ შემთხვევითი აღმოჩენების, განძების სახით იყო ცნობილი და შესაბამისი არქეოლოგიური კონტექსტის არქონის გამო, მათი კულტურული და ქრონოლოგიური კუთვნილების არგუმენტირებულად განსაზღვრა ვერ ხერხდებოდა. წინარეანტიკური ხანის კოლხური ოქრომჭედლობის გამოვლენისა და შესწავლის
საქმეში გადამწყვეტი როლი ითამაშა უკანასკნელი ორმოცდაათი წლის მანძილზე სისტემატიური არქეოლოგიური კვლევა-ძიების საფუძველზე შესწავლილმა არქეოლოგიურმა ძეგლებმა, რომელთა უმეტესობა კოლხური ტიპის კოლექტიური ორმოსამარხებია.
უკანასკნელ წლებში დაგროვილმა მასალამ, რომელიც საკმაოდ მრავალრიცხოვან და მრავალფეროვან ნივთთა ჯგუფებს აერთიანებს, შექმნა ნიადაგი, წინარეანტიკური ხანის კოლხური ოქრომჭედლობა, მთელი რიგი ინდივიდუალური ნიშნებით გამორჩეულ, განსხვავებულ ფენომენად წარმოგვეჩინა.The earliest golden items appear on the territory of eastern Georgia during the 3 rd millennium BC, in the so-called Early Barrows Culture and after a certain stage of development it reaches its first pick in the Trialeti Great Culture (mid-2 nd millennium BC).In the second half of the 2 nd millennium BC Georgian goldsmithing undergoes some kind of degradation, after which it starts its re-flourishing by the beginning of the 1st millennium BC in the western part of Georgia and reaches second pick of development in the context of Colchian culture in the 5 th -4 th centuries BC.
The 1 st millennium BC in the history of Colchian goldsmithing is that important stage when the foundation had been laid for a unique style of jewelry known as Colchian goldsmithing and which, somewhat later, within the framework of the existence of the political union of the Kingdom of Colchis, became the prerequisite for the masterpieces found in the tombs of noble men.
The study of jewelry samples dated to this period and their study in the appropriate archaeological context is important because: 1) this is the time when Colchis is mentioned for the first time in Greek literary sources and Urartian cuneiform inscriptions; 2) In time and space it corresponds to the first versions of “Argonautics” and is close to the realities depicted in these versions of the myth.
At first, samples of ancient Colchian jewelry were known only as casually found hoards, therefore due to the lack of an appropriate archaeological context, their cultural and chronological affiliation wasn`t reasonably determined.
Archaeological sites studied on the basis of systematic archaeological research over the past 50 years, most of which are collective burial pits of the Colchian type, played a decisive role in the revealing and standing of pre-Classical period Colchian goldsmithing.
The material accumulated in recent years, which unites quite numerous and diverse groups of objects, has created the ground for presenting the Pre-Classical Colchian goldsmithing as a separate phenomenon, distinguished by a number of individual features
Dangerous Meteorological Events in the Mtskheta-Mtianeti Region
No full textDangerous and unfavorable meteorological phenomena that affect the economy of the Mtskheta-Mtianeti region and the economic activity of the population are discussed: strong wind, snowstorm, fog, intense, heavy and catastrophic precipitation, hail. Statistical characteristics of these events (mean, largest, duration, intensity, probability) are established. The results obtained are recommended for use in planning civil and industrial buildings, communications, power lines and pipelines, and other works.განხილულია მცხეთა-მთიანეთის რეგიონის ეკონომიკაზე და მოსახლეობის სამეურნეო საქმიანობაზე უარყოფითად მოქმედი საშიში და არაკეთილსასურველი მეტეოროლოგიური მოვლენები: ძლიერი ქარი,
ქარბუქი, ნისლი, ინტენსიური, უხვი და კატასტროფული ნალექები, სეტყვა. დადგენილია ამ მოვლენების სტატისტიკური მახასიათებლები (საშუალო, უდიდესი, ხანგრძლივობა, ინტენსივობა, ალბათობა).
მიღებული შედეგები მიზანშეწონილია გამოყენებულ იქნას სამოქალაქო და სამრეწველო ნაგებობების, კავშირგაბმულობის, ელექტროგადამცემი და მილსადენი ხაზების და სხვა სამუშაოების დაგეგმარებისა
ეთნიკური უმცირესობების აკულტურაცია საქართველოში
No full textსადისერტაციო ნაშრომის ფარგლებში განხილულია ეთნიკური უმცირესობების აკულტურაციის სტრატეგიები საქართველოს კონტექსტში. საქართველო მულტიკულტურული ქვეყანაა, სადაც ცხოვრობენ სხვადასხვა ეთნიკური და რელიგიური ჯგუფის წარმომადგენლები, რომლებიც თავს კომპაქტურად იყრიან საქართველოს რამდენიმე რეგიონში. ორი ყველაზე დიდი ჯგუფი, რომელიც საქართველოში კომპაქტურად არის დასახლებული, არიან სომხები და აზერბაიჯანელები. საქართველოში ცხოვრების სპეციფიკისა და ეთნიკური ჯგუფების კულტურული თავისებურებების გათვალისწინებით, უმცირესობების ჯგუფებს ექმნებათ სხვადასხვა ტიპის პრობლემა ინტეგრაციის პროცესში. აღნიშნული სადისერტაციო ნაშრომის მიზანს წარმოადგენს შეისწავლოს საქართველოში მცხოვრები სომხებისა და აზერბაიჯანელების აკულტურაციის სტრატეგიები. დისერტაციაში ნაკვლევია აკულტურაცია, როგორც ორმხრივი პროცესი, ორი თეორიის ფარგლებში აკულტურაციის კონტექსტუალური მოდელი (Berry, 1997, 2005) და აკულტურაციის ინტერაქციული მოდელი (IAM) (Bourhis et. al., 1997). კველვაში ყურადღება გამახვილებულია აკულტურაცის, როგორც პროცესის ორ მონაწილეზე - როგორც არადომინანტი, ასევე დომინანტი კულტურის მოლოდინებსა და ატიტუდებზე აკულტურაციის სტრატეგიის არჩევის პროცესში. თეორიული ჩარჩოს მიხედვით, აკულტურაციაზე მოქმედებს არა მხოლოდ ეთნიკური უმცირესობების თავისებურებები და მოტივაცია, არამედ დამხვედრი (დომინანტი) კულტურის ატიტუდები და ეს მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრავს, ინდივიდის მიერ აკულტურაციის სტრატეგიის არჩევის პროცესს. სადისერტაციო კვლევა იყენებს შერეულ მეთოდებს - კვლევის როგორც თვისებრივ (სიღრმისეული ინტერვიუები) და ასევე რაოდენობრივ მეთოდებს (გამოკითხვა). მეთოდოლოგიურად, პირველ ეტაპზე სიღრმისეული ინტერვიუები ჩატარდა თემის 15 დარგობრივ ექსპერტთან, შემდეგ ეტაპზე განხორციელდა რაოდენობრივი კვლევა, გამოკითხვაში მონაწილეობა მიიღო 452-მა ეთნიკური უმცირესობის წარმომადგენელმა. მესამე ეტაპზე მიღებული რაოდენბრივი მონაცემების სიღრმისეული გაანლიზებისთვის, ჩატარდა 42 ინტერვიუ ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებთან. ბოლო ეტაპზე თეორიული ჩარჩოს გათვალისწინებით, აკულტურაციის პროცესში მონაწილე მეორე მხარის, დომინანტი კულტურის ატიტუდების დადგენის მიზნით, განხორციელდა ეთნიკურად ქართველების რაოდენობრივი გამოკითხვა რომელშიც მთელი საქართველოს მასშტაბით, გამოიკითხა 1200 რესპონდენტი. კვლევა ჩატარდა ეთიკური სტანდარტების დაცვით. კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ აკულტურაციის სტრატეგიების არჩევანი განსხვავებულია საქართველოში მცხოვრები ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელთა (სომხებსა და აზერბაიჯანელებს) შორის, ისევე, როგორც განსხვავებული აღმოჩნდა ეთნიკურად ქართველების დამოკიდებულებები უმცირესობათა სხვადასხვა ჯგუფის მიმართ. ქართველებს ბევრად დადებითი დამოკიდებულება აქვთ ეთნიკურად აზერბაიჯანელების მიმართ და უარყოფითად აფასებენ ეთნიკურ სომხებს. თუმცა, მიუხედავად ამისა, ეთნიკური სომხები უპირატესობას ანიჭებენ ინტეგრაციის, ხოლო ეთნიკური აზერბაიჯანელები სეპარაციის სტრატეგიას საქართველოში, რაც ეწინააღმდეგება აკულტურაციის კონტექსტუალურ მოდელსა (Berry, 1997, 2005) და აკულტურაციის ინტერაქციულ მოდელს (IAM) (Bourhis et. al., 1997), რომ დამხვედრი კულტურის ატიტუდები გავლენას ახდენს უმცირესობათა ჯგუფის მიერ აკულტურაციის სტრატეგიის არჩევანზე. კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ აკულტურაციის სტრატეგიის არჩევანი კავშირშია უფრო მეტად ისეთ ფაქტორებთან, როგორიცაა უმცირესობათა ასაკი, განათლება, ქართული ენის ცოდნა, თვითშეფასება, მარტოობა და კონტროლის ლოკუსი. კვლევის სიახლეს წარმოადგენს აკულტურაციის, როგორც ორმხრივი მოდელის გამოყენება საქართველოს კონტექსტში და პირველად იქნა ამ მიზნით შესწავლილი ეთნიკური ქართველების დამოკიდებულებები ეთნიკური უმცირესობების მიმართ. კვლევის გამოყენებითი ხასიათის გათვალისწინებით, შემუშავდა კონკრეტული რეკომენდაციები ეთნიკური უმცირესობების თემაზე მომუშავე პოლიტიკის განმსაზღვრელი ინსტიტუტებისთვის.This thesis focuses on the acculturation strategies of ethnic minorities within Georgia, a multicultural country with various ethnic and religious groups coexisting in concentrated regions. The two largest ethnic groups in Georgia are the Armenians and Azeris, and due to the specific nature of living in Georgia and the cultural characteristics of these ethnic groups, minority communities face diverse challenges during the integration process. The objective of this thesis is to investigate the acculturation strategies employed by Armenians and Azeris residing in Georgia, drawing upon two theoretical frameworks: Berry's contextual model of acculturation (1997, 2005) and the interactional model of acculturation (IAM) proposed by Bourhis et al. (1997).
The thesis employs a mixed methods approach, consisting of both qualitative (in-depth interviews) and quantitative (survey) research methodologies. The initial stage involves conducting in-depth interviews with 15 field experts in the field, followed by a quantitative survey administered to representatives of ethnic minorities, with a participation rate of 452 individuals. To further analyze the quantitative data collected, 42 interviews are conducted with ethnic minorities. In the last phase, a quantitative survey is carried out among individuals of the ethnic Georgian population to assess their attitudes towards Armenians and Azeris. The findings of this study reveal variations in the choice of acculturation strategies among ethnic minorities (Armenians and Azeris) residing in Georgia, as well as distinct attitudes of ethnic Georgians towards different minority groups. Ethnic Georgians demonstrate more positive attitudes towards ethnic Azeris, whereas they hold negative perceptions of ethnic Armenians. However, despite these attitudes, ethnic Armenians tend to prefer integration as their acculturation strategy, whereas ethnic Azeris lean towards separation. The research identifies factors such as age, education, proficiency in the Georgian language, self-esteem, loneliness, and locus of control as closely associated with the selection of acculturation strategies.
The research novelty lies in the application of a bidirectional acculturation model within the context of Georgia, along with the first-time assessment of ethnic Georgians' attitudes towards ethnic minorities. Given the practical nature of this research, specific recommendations areformulated for policymaking institutions engaged in the field of ethnic minority affairs
ცოლ-ქმრული კონფლიქტი და მოზარდის ფსიქო-სოციალურიკეთილდღეობა; მედიაციური და მოდერაციული ანალიზი
No full textსადოქტორო ნაშრომის კვლევის ძირითად საგანს წარმოადგენს ცოლ-ქმრული კონფლიქტურობის მაჩვენებლისა და მოზარდი შვილების ფსიქო-სოციალური კეთილდღეობის კავშირზე ზეგავლენის უნარიანი ცვლადების დადგენა და მათი მოდერაციული და მედიაციური ანალიზი: რა შემთხვევაში იცვლება ოჯახში, ცოლქმარს შორის არსებული კონფლიქტის მაჩვენებლისა და შვილის კეთილდღეობას შორის არსებული კავშირი. დამატებით, კვლევაში შესწავლილ იქნა ცოლ-ქმრული კონფლიქტურობის მაჩვენებლისა და მოზარდი შვილების ფსიქო-სოციალური კეთილდღეობის კავშირზე ზეგავლენის უნარიანი, კვლევის პროცესში იდენტიფიცირებული ცვლადების კულტურული თავისებურება. საკვლევ ამოცანებზე პასუხის გასაცემად ჩატარდა რაოდენობრივი კვლევა, სადაც მონაწილეობა მიიღეს საქართველოში მცხოვრებმა ოჯახებმა: ცოლ-ქმარმა და მოზარდობის ასაკში მყოფმა მათმა შვილებმა.
კვლევის პროცესში შემუშავდა ე.წ. სკრინინგ ინსტრუმენტი, რომელიც იკვლევს ცოლქმარს შორის არსებული კონფლიქტის მაჩვენებლისა და შვილის კეთილდღეობას შორის არსებული კავშირს და ამ კავშირზე გავლენისუნარიან ცვლადებს (ცოლ-ქმრის მიერ ფინანსური მდგომარეობისა და ფსიქო-სოციალური მხარდაჭერის აღქმა; ცოლქმრის ოჯახის ფუნქციონირება და აღზრდის სტილი და ასევე, ოჯახის წევრების დემოგრაფიული მონაცემები).
კვლევა ჩატარდა რამდენიმე ეტაპად. პირველ რიგში იდენტიფიცირდა ცოლ-ქმრული კონფლიქტისა და მოზარდთა ფსიქო-სოციალური კეთილდღეობის კავშირზე გავლენის უნარის მქონე ცვლადები; მეორე ეტაპზე, შემუშავდა იდენტიფიცირებული ცვლადების საკვლევი ინსტრუმენტი და მესამე ეტაპზე კი, გაანალიზდა აღნიშნული ცვლადების მედიაციური და მოდერაციული ბუნება.
კვლევის მოლოდინით, ცოლ-ქმრული კონფლიქტის მოზარდის ფსიქოსოციალურ კეთილდღეობაზე ასახვის პროცესში ცოლ-ქმრის: ფინანსური მდგომარეობის აღქმას, ფსიქო-სოციალური მხარდაჭერის განცდასა და მშობლის აღზრდის სტილს უნდა ჰქონოდა მოდერატორული, ხოლო მშობლის ოჯახის ფუნქციონირების მაჩვენებელს კი მედიაციური როლი. საკვლევი ცვლადების მედიაციური და მოდერაციული ანალიზის შედეგად, მშობლის მიერ ფინანსური მდგომარეობის აღქმა, მშობლებისა და მოზარდების ფსიქო- სოციალური მხარდაჭერის აღქმა და ცოლ-ქმრულ ოჯახის ფუნქციონირების დონემ შეიძინა მედიატორის როლი. ხოლო აღზრდის სტილს კი მოდერატორული და მედიაციური როლი არ აღმოაჩნდა. იდენტიფიცირდა მხოლოდ ცოლ-ქმრული კონფლიქტურობის მაჩვენებლისა და მოზარდი შვილების ფსიქოსოციალური კეთილდღეობის კავშირზე ზეგავლენის უნარიანი მედიაციური ცვლადები, რომელთაგან ყველაზე დიდი ეფექტის მქონე აღმოჩნდა ოჯახის ფუნქციონირების მაჩვენებელი და მისი ცვლილება. კვლევის პროცესში ვერ იდენტიფიცირდა მოდერატორული როლის მქონე ცვლადები, რომელიც ან ამძაფრებს ან ასუსტებს ცოლ-ქმრული კონფლიქტურობის მოზარდის ფსიქო-სოციალური კეთილდღეობის დონეზე ასახვას.
კვლევის სიახლეს წარმოადგენს ცოლ-ქმრული კონფლიქტურობის მაჩვენებლისა და მოზარდი შვილების ფსიქო-სოციალური კეთილდღეობის კავშირზე ზეგავლენის უნარიანი ცვლადების (ფსიქო-სოციალური მხარდაჭერის, ფინანსური მდგომარეობის აღქმა და ოჯახში ფუნქციონირება) იდენტიფიცირებული მედიაციური ბუნება. რაც კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ქართულ საზოგადოებაში ოჯახური და ცოლ-ქმრული ურთიერთობების თავისებურების გავლენისუნარიანობას მისი წევრების ცხოვრების სხვადასხვა ასპექტებზე.
კვლევით დადგინდა, რომ მშობლების ფინანსური მდგომარეობა, მათივე და მათი შვილის ფსიქო-სოციალური მხარდაჭერის განცდა და მშობლების ოჯახის ფუნქციონირების ცვლილება, საქართველოში თან სდევს ცოლ-ქმრული კონფლიქტურობის მაჩვენებლის მატებას და ასახვას პოვებს მოზარდის ფსიქოსოციალური კეთილდღეობის გაუარესებაში. რაც შეეხება აღზრდის სტილს, რომელმაც კვლევაში მედიაციური და მოდერაციული როლი ვერ შეიძინა, შეიძლება დავუკავშიროთ, კულტურულ თავისებურებას და სამომავლო კვლევის ინტერესად განვსაზღვროთ.
ნაშრომის მეცნიერული ღირებულებას წარმოადგენს, ის რომ ეს არის პირველიმცდელობა, მეცნიერულად დასაბუთდეს ცოლ-ქმრული კონფლიქტურობისმაჩვენებლისა და მოზარდი შვილების ფსიქო-სოციალური კეთილდღეობის კავშირზეზეგავლენის უნარიანი ცვლადების მედიაციური და მოდერაციული როლი. რომელიცოჯახის ფსიქოლოგიას, როგორც თერაპიულ/პრაქტიკულ მიმართულებას მეტემპირიულ საფუძველს შეუქმნის.
ნაშრომის პრაქტიკულ ღირებულებას კი კვლევის პროცესში სკრინინგ ინსტრუმენტისშემუშავება წარმოადგენს, რომელიც მომავალში იქნება კარგი დამხმარე საშუალებაფსიქოთერაპევტ/ოჯახის მკვლევრისთვის ოჯახური თერაპიის დაგეგმვამდე იკვლიოსდა გამოყოს მოზარდის კეთილდღეობაზე მოქმედი მაჩვენებლები, რომელთაცვლილებითაც შეძლებს მოზარდის კეთილდღეობაზე მიზანმიმართულ ზრუნვას.The main interest of the doctoral thesis is to determine the variables capable of influencing the relationship between the rate of marital conflict and the psycho-social well-being of adolescent children and their moderation and mediation analysis. The research is interested in determining in which case the relationship changes between marital conflict and the wellbeing of the child in the family. The research inquiry also encompassed an examination of the cultural specificity of the variables identified in the research process and how similar the roles of the variables discussed in our study were to those analyzed in the reviewed literature. To satisfy the research interest, a quantitative study was conducted in which a husband, a wife, and their teenage children living in Georgia participated. During the research process, a so-called screening tool was developed that examines the relationship between the level of marital conflict and child’s well-being and variables influencing this relationship (spousal perceptions of financial status and psycho-social support; family functioning and parenting style; and demographics of family members). To achieve the research objectives, the research was conducted in several stages. First, variables capable of influencing the relationship between marital conflict and adolescents' psychosocial well-being were identified. In the second stage, the research tool (questionnaire) for the identified variables was developed, and then the mediating and moderating nature of the mentioned variables was analyzed.
According to the research expectations, during the reflection of the marital conflict on the psychosocial well-being of the adolescent, the spouse's financial situation, the feeling of psycho-social support, and the parenting style should have a moderating role, and the indicator of the functioning of the parent's family should have a mediating role. However, parenting style did not have a moderating or mediating role in any case. Parents' perception of financial situation, perception of parents' and adolescents' psycho-social support, as well as the level of marital family functioning, acquired the role of mediator. As a result of the research, only mediating variables were identified, of which the family functioning index and its change were found to have the greatest effect. However, in the process of research, variables with a moderating role could not be identified, which either strengthens or weakens the reflection of marital conflict on the level of psychosocial well-being of adolescents.
The novelty of the study is the mediating role of variables capable of influencing the relationship between the index of marital conflict and the psycho-social well-being of adolescent children in our society, which once again emphasizes the ability to influence the peculiarities of marital relations in Georgian society on various aspects of the lives of its members.
The research found that the parents' financial situation, the feeling of their and their children’s psycho-social support and the change in the functioning of the parents' family in Georgia derives from the family conflict index and is reflected in the deterioration of the adolescent's psycho-social well-being. As for the parenting style, which did not acquire a mediating and moderating role in the research, it can be related to the cultural peculiarity and defined as the interest of future research.
The scientific value of the paper is that research of similar purpose has not been conducted in Georgia so far, and there was no scientific justification for the mediating and moderating roles of variables capable of influencing the relationship between the independent and dependent variables of the study, which would create a more empirical basis for family psychology as a therapeutic practical direction.
The practical value of the paper is the screening tool developed in the research process, which in the future will be a good supportive tool for the psychotherapist or family researcher before planning family therapy in order to identify variables affecting the adolescent's well-being
ფიტოექსტრაქციის შესწავლა მდინარე აჭარისწყლის ზოგიერთ ადგილას ნიადაგებისა და მცენარეების ანალიზის საფუძველზე
No full textAbstract The gorge of the Ajaristskali River and its surrounding areas are important habitats for biodiversity. The territories adjacent to the gorge are a refugium of tertiary moisture-loving Colchis relic forest ecosystems, which have been awarded the status of a UNESCO World Natural Heritage Site. Ongoing work on the construction of a cascade hydroelectric power station in the gorge poses a risk of loss of the natural habitats. The article presents studies of assessing the ecological state of forest ecosystems in locations: Shuakhevi settlement, Shuakhevi water intake and Shuakhevi hydroelectric power station (HPP). In order to evaluate the current ecological state in the Ajaristskali gorge, the phytoextraction capacity of the dominant tree species forming the main natural forest in this area was studied. The alkalization of the soil samples taken from the Ajaristskali gorge was observed at the Shuakhevi HPP intake and Shuakhevi HPP. The soils are poor in total humus and nitrogen evidencing their decreased fertility. Data of the soil pollution hazard ratio show that the hazard of pollution with heavy metals, As, Ba,Cd, and Pb, exceeds 1-near Shuakhevi HPP intake and Shuakhevi HPP; pollution with Mo, Zn is observed at Shuakhevi HPP location; and Mn p ollution is observed at all three locations. Based on the calculation of biological absorption coefficient of heavy metals, we have identified the dominant tree species forming the main natural forests on the study sites, whose vegetative parts have a good phyto-extraction ability for toxic elements. Such plants are: pine (needles), oak (leaves), and alder (leaves)
ხელოვნური ინტელექტის სამართლის სუბიექტად მიჩნევის სტატუსისკენ
No full textAs a result of digital transformation in the 21st century, large volumes of data have been accumulated, respective algorithms have been created, and digital advancements are being implemented in almost all key areas. That experience has emphasised the role and importance of technologies, including artificial intelligence (AI), in modern life. Both in the public and private sectors it is possible to achieve a number of goals and objectives remotely, from different countries around the world, using automated approaches. Operating in the digital world without specific boundaries assigns more global meaning to the digital transformation process and significantly increases the scope of opportunities. To adapt to digital reality, certain traditional approaches should be changed, including in the area of jurisprudence. While information and communication technologies are rapidly developing, there is a need for legal regulation of technology-related issues. However, at the same time, new norms should support digital revolution and innovative approaches. In this context, it
is necessary to determine the legal status of AI. Therefore, in the wake of the development of an international digital order, the present article aims to explore the strategic, ethical and legal frameworks of AI. This will help to determine to what extent it is possible to assign to AI the status of a subject of law
Codicological Analysis of Fragmentary Manuscripts Performed on Parchment and Structural Research of Material
No full textNews from the Korneli Kekelidze Georgian National Centre of Manuscripts (2021-2022)
No full textIn 2021-2022, both transitional/long and year-long research projects in fundamental and applied sciences of manuscript studies were conducted and a number of museum and educational projects were implemented at the Korneli Kekelidze Georgian National Centre of Manuscripts, as the very important international scientific institution for Georgian studies