Háskóli Íslands OJS
Not a member yet
1903 research outputs found
Sort by
Tíðni kulnunareinkenna og skýringar á kulnun starfsfólks í háskólum á Íslandi
No full textBurnout is “a state of physical, emotional and mental exhaustion that results from long-term involvement in work situations that are emotionally demanding” (Schaufeli & Greenglass, 2001, p. 501). Burnout results from prolonged hyperactivity of the body’s stress systems, the sympathetic autonomic nervous system as well as the hypothalamus pituitary adrenal axis. This chronic hyperactivity leads to cognitive and physical symptoms, such as memory issues, concentration difficulties, executive function impairment, and heightened sensitivity to stimuli. Common physical symptoms include cardiovascular issues, digestive problems, muscle tension, and headaches. Accumulated stress can also result in irritability, affecting social health, and can potentially lead to substance abuse as a means of self-medicating.
The World Health Organization (WHO) recognises burnout as an occupational phenomenon rather than a syndrome, emphasising workplace responsibility. Research on the Job-Demands Resources (J-DR) model indicates that burnout can result from an imbalance between work demands and available resources. Excessive demands, such as high workloads, cognitive and emotional strain, combined with insufficient resources, such as workplace support, predict burnout (Demerouti et al., 2001). Social support from colleagues is a critical protective factor, while competitive workplace cultures can exacerbate burnout symptoms.
Although burnout is prevalent among primary and secondary school teachers, it has not been previously studied among university staff in Iceland. Research from other countries indicates that burnout is a similarly pervasive issue among university educators due to the socially, emotionally, and cognitively demanding nature of the work (Watts & Robertson, 2011). Differing from educators at lower levels, academic staff are also scientific researchers, expected to disseminate findings in scientific journals and books, and at conferences. Research has shown that younger and less experienced university faculty are more susceptible to burnout, but evidence on gender differences is mixed.
Many universities in Iceland and abroad have adopted reward systems and performance metrics based on competition, productivity, and profitability, in the name of so-called neoliberal reform. This has resulted in a ‘publish or perish’ culture, pressure to obtain competitive research funding, and increased student numbers, without proportional increases in faculty. Contrary to its purpose, the global increase in pressure to publish has been heavily criticised for effectively lowering research quality. Academics also face additional pressures from constant teaching evaluations, audits, and administrative duties. All of this exacerbates stress and is intensified by chronically underfunded institutions. A 2022 survey at the University of Iceland found that 80% of academic staff reported high work-related stress. Despite this, no comprehensive study using standardised burnout measures has specifically focused on burnout among university faculty in Iceland until now.
This study aimed to map the prevalence of burnout symptoms among members of the Icelandic Association of University Teachers and the Association of Professors at State Universities, using the Burnout Assessment Tool to analyse differences by job title, gender, and age. It hypothesised that younger, less experienced university teachers will show higher burnout levels, women will have more frequent and severe symptoms than men, and that academic staff will experience more burnout and work stress than administrative staff. The study also predicts that workplace support will negatively correlate with burnout symptoms, while workload will positively correlate, according to the JD-R model.
Supporting most of our hypotheses, results indicate that over a third of respondents were at high or very high risk of burnout, with doctoral students and postdocs being particularly vulnerable, and younger staff more at risk than older staff. The average frequency of burnout symptoms was higher among women than men, though there was no significant difference in symptom severity between genders. OLS regression analyses showed that workload was strongly correlated with the frequency of burnout symptoms, while social support had a strong negative correlation, controlling for age, gender and teaching vs. non-teaching staff. Burnout symptoms were highest among doctoral students and postdocs, and lowest among non-teaching academics, professors, and administrative staff. This aligns with findings of international studies and emphasises the need for targeted research on specific stressors within academia and systemic changes to alleviate the high workload faced by university staff. The authors stress that university authorities in Iceland must take these findings seriously and reduce the workload on academic staff by introducing systemic changes, rather than focusing on individual interventions.Erlendar rannsóknir sýna að háskólakennarar upplifa mikið álag í starfi og að tíðni kulnunareinkenna meðal þeirra er há, ekki síður en hjá kennurum annarra skólastiga. Hér á landi hafa kulnunareinkenni meðal háskólakennara ekki verið rannsökuð áður, en í starfsumhverfiskönnun Háskóla Íslands segjast 80% akademískra starfsmanna upplifa mikið vinnuálag. Kulnunareinkenni, svo sem örmögnun, hugræn og tilfinningaleg skerðing, og skyn-, hjartsláttar-, og meltingartruflanir, eru afleiðing langvarandi vinnuálags og ofvirkni streitukerfa líkamans. Séu kulnunareinkenni mikil og langvinn skapast hætta á kulnunarröskun sem er alvarleg og kostnaðarsöm fyrir einstaklinga og samfélag. Í þessari rannsókn var tíðni kulnunareinkenna metin með netkönnun meðal félagsfólks í Félagi háskólakennara og Félagi prófessora við ríkisháskóla, N = 624. Tíðni kulnunareinkenna og líkur á kulnunarröskun voru metin með íslenskri útgáfu skimunarlistans Burnout Assessment Tool. Þá svöruðu þátttakendur spurningum um vinnuálag og félagslegan stuðning á vinnustað. Niðurstöður sýna að 36% svarenda eru í mikilli eða mjög mikilli hættu á kulnunarröskun, en að tíðni og alvarleiki einkenna fari eftir stöðu innan háskólanna. Doktorsnemar eru í sérlega mikilli hættu á kulnunarröskun, en starfsfólk sem ekki sinnir kennslu er í minni hættu. Konur og yngri svarendur mælast með tíðari einkenni en karlar og eldri svarendur. Vinnuálag mælist mjög mikið hjá akademísku starfsfólki og álag hefur sterk tengsl við tíðni kulnunareinkenna. Félagslegur stuðningur á vinnustað er mestur hjá stjórnsýslustarfsfólki og hefur neikvæð tengsl við tíðni einkenna. Það er mat höfunda að háskólayfirvöldum beri að taka þessar niðurstöður alvarlega og koma á forvörnum með því markmiði að minnka vinnuálag á akademískt starfsfólk háskóla og draga þar með úr líkum á kulnun.
Í járngreipum hefðarinnar: Áhrif tæknibreytinga á lögmæti banka á Íslandi
No full textThe fourth industrial revolution has brought significant technological advancements, including blockchain, artificial intelligence, and digital solutions. These advancements come with an increased demand for implementation, driven by competition and efficiency. This demand presents challenges for organizations that rely on legitimacy and stability. Institutional theories have demonstrated that organizations constantly navigate the tension between efficiency and legitimacy, a tension that only intensifies when new institutional logics threaten the legitimacy of the dominant logic. Banks, in particular, base their existence on legitimacy, perhaps even more so than other organizations. This paper focuses on Icelandic banks and their response to the challenges of the digital revolution. The aim of the research is to explore whether the prevailing institutional logics hinder technological development within Iceland’s banking system. A qualitative methodology was employed, involving semi-structured interviews with 11 individuals from five banks, both legacy and newer banks that rely more on digital solutions. Respondents were chosen through purposive sample from both the business and information technology departments of the banks. The data were analyzed using grounded theory methods. The results revealed that prevailing institutional logics have a hindering effect on technological development within the banking system. The banking logic, supported by the information technology logic, conflicts with the new digital logic. The emphasis of the former on stability and legitimacy reduces the ability to rapidly and securely adopt new technologies. Older banks also face challenges due to outdated information technology systems. While newer banks distinguish themselves with a digital approach, they too face pressure to conform to the more traditional banking logic. The study sheds light on the complex interplay between institutional logics, isomorphic forces, and legitimacy in the technological evolution of banks. It’s crucial for banks to be aware of these barriers and seek ways to integrate different ideologies so that adopting new technology does not compromise their legitimacy. Further research is necessary to gain a deeper understanding of how legitimacy is formed and maintained within the banking system in the face of technological changes. Fjórðu iðnbyltingunni hafa fylgt miklar tækniframfarir m.a. í formi bjálkakeðja, gervigreindar og stafrænna lausna. Þeim fylgir aukin krafa um innleiðingu bæði vegna samkeppni og skilvirkni. Því fylgja áskoranir fyrir skipulagsheildir sem háðar eru lögmæti og stöðugleika. Stofnanakenningarnar hafa sýnt fram á að skipulagsheildir eru í sífelldri togstreitu á milli skilvirkni og lögmæti, sem verður síst minni þegar ný skoðanakerfi ógna lögmæti ríkjandi skoðanakerfis. Bankar byggja tilveru sína á lögmæti, jafnvel í enn ríkara mæli en skipulagsheildir almennt. Í þessari grein er sjónum beint að íslenskum bönkum og hvernig þeir bregðast við áskorunum stafrænnar byltingar. Markmið rannsóknarinnar var að kanna hvort ríkjandi skoðanakerfi hamli tækniþróun innan bankakerfisins á Íslandi. Eigindleg aðferðafræði var notuð og voru hálfstöðluð viðtöl tekin við 11 einstaklinga frá fimm bönkum, bæði eldri hefðbundnum bönkum og nýrri sem styðjast meira við stafrænar lausnir. Viðmælendur voru valdir með tilgangsúrtaki og komu hvoru tveggja frá viðskipta og upplýsingatækni sviðum bankanna. Gögnin voru greind með aðferðum grundaðrar kenningar. Niðurstöður leiddu í ljós að ríkjandi skoðanakerfi hafa hamlandi áhrif á tækniþróun innan bankakerfisins. Banka skoðanakerfið, stutt upplýsingatækni skoðanakerfinu, rekst á við hið nýja stafræna skoðanakerfi, en áhersla fyrrnefndu skoðanakerfanna á stöðugleika og lögmæti dregur úr möguleikum á að tileinka sér nýja tækni hratt og örugglega. Eldri bankar standa einnig frammi fyrir áskorunum vegna hamlandi eldri upplýsingatæknikerfa. Á meðan nýrri bankar aðgreina sig með stafrænni nálgun verða einnig fyrir þrýstingi að aðlagast hefðbundnara banka skoðanakerfi. Rannsóknin varpar ljósi á flókið samspil skoðanakerfa, einsleitnikrafta og lögmætis í tækniþróun banka. Mikilvægt er fyrir banka að vera meðvitaðir um þessar hindranir og leita leiða til að samþætta ólík skoðanakerfi, með þeim hætti að innleiðing nýrrar tækni leiði ekki til ágjafar á lögmæti. Frekari rannsóknir eru nauðsynlegar til að öðlast dýpri skilning á myndun og viðhaldi lögmætis innan bankakerfisins í takt við tæknibreytingar.  
Stjórnendaleit: Hlutverk og ábyrgð ráðgjafa í ráðningarferli forstjóra
No full textThe Icelandic labor market is characterized by persistent underrepresentation of women in executive positions. CEO recruitment has faced criticism, and headhunters face scrutiny for their role in the process. This study aims to explore the CEO recruitment process in Iceland, focusing on the role of headhunters in the process. The research questions are: how do headhunters perceive their roles and responsibilities in CEO recruitment? And how do they experience the role of headhunting in the gender imbalance of CEO positions in Iceland? The findings indicate that headhunters are pivotal in shaping this process by compiling a list of candidates based on their professional networks and insights. However, the selection process tends to be informal, and executive positions are rarely advertised. Implicit biases appear to affect who is included on the candidate list, based on masculine leadership traits, which can hinder women’s progression to top executive roles. The findings suggest that although headhunters aim to enhance gender balance, women are frequently overlooked due to traditional evaluation criteria that favor masculine characteristics. Headhunters’ ultimate goals are to fulfill their clients’ preferences for ideal candidates. The main contribution of the study is to shed light on how a process that appears unbiased can perpetuate gender biases and how headhunters can foster greater diversity in CEO recruitment by altering their practices. The study underscores the necessity of adopting a gender-sensitive approach in recruitment to promote gender equality at the highest echelons of the business sector.Kynjahalli í æðstu stjórnunarstöðum hefur verið viðvarandi á íslenskum vinnumarkaði. Ráðningarferli forstjóra hafa verið gagnrýnd og bent á að gefa þurfi gaum að hlut ráðgjafa í ferlinu. Markmið þessarar rannsóknar er að kanna ráðningarferli forstjóra á Íslandi, með sérstakri áherslu á hlutverk ráðgjafa í ferlinu. Rannsóknarspurningarnar sem lagðar eru til grundvallar eru tvær. Sú fyrri: Hvert er viðhorf ráðgjafa til hlutverks síns og ábyrgðar í stjórnendaleit og ráðningarferli forstjóra og sú síðari, hvernig upplifa ráðgjafar sinn þátt í þeim kynjahalla sem er á forstjórastöðum? Rannsóknin sýnir að ráðgjafar gegna mikilvægu hlutverki í að móta ráðningarferlið með því að útbúa lista af kandídötum, byggða á tengslaneti og faglegu innsæi, en valferlið er oft óformlegt og æðstu stöður sjaldan auglýstar. Svo virðist sem kynbundin viðmið geti haft áhrif á það hverjir komast á „listann“ yfir kandídata sem kynntir eru fyrir stjórn og byggist það á karllægum leiðtogaviðmiðum sem hafa neikvæð áhrif á framgang kvenna í æðstu stjórnendastöður. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að þó að ráðgjafar leitist við að auka kynjajafnvægi, komi konur oft síður til greina vegna hefðbundinna matsferla þar sem karllægir eiginleikar eru oft í forgangi. Á sama tíma gegna ráðgjafar lykilhlutverki í að mæta óskum viðskiptavina sinna um hentuga kandídata. Nýnæmi rannsóknarinnar felst í því að varpa ljósi á það hvernig ferli sem virðist hlutlaust getur stuðlað að kynjaójafnvægi og hvernig ráðgjafar í stjórnendaleit geta, með breyttum starfsháttum, haft áhrif á aukna fjölbreytni í ráðningum forstjóra. Rannsóknin leggur áherslu á mikilvægi kynjasjónarmiða í ráðningum til að stuðla að jafnrétti kynjanna á æðstu stigum atvinnulífsins
Samfélagsskýrslur fyrirtækja
No full textThe social responsibility of companies is a subject of much discussion, and stakeholders want companies to inform about their standing in that area. This article focuses on how Icelandic companies inform about their status and where they are heading in these matters. The purpose of this study is to look at the social responsibility reports of Icelandic companies to understand what information appears in them, the presentation of the data and the performance of the companies in aspects related to the environment, society and governance (ESG factors). A total of 33 social responsibility reports issued by Icelandic companies published in 2021 were analysed to review what issues appear in the social responsibility reports, where the companies are doing well and where the disclosure can be improved. The study sought answers to two research questions, firstly, whether social responsibility reports were standardized, comparable and verified by external parties and how is it done. Secondly, it was examined whether the social responsibility reports contain enough information to inform investors and other users about how the companies perform in informing about the status of ESG factors, their development, their success and where they are headed. The study shows that companies generally use standards when preparing social responsibility reports that facilitates comparisons between companies and periods, however, the use of measurement units in the reports can be better standardized. As for the verification of social responsibility reports, it is not common practice, which reduces their reliability and credibility. In general, companies report well on the status and development of ESG factors in social responsibility reports, but they could provide better information about their goals in ESG factors. Information in social responsibility reports is useful for investors and other users to understand the position of companies in ESG factors and their goals. Issuance of social reports of Icelandic companies are relatively recent, and importance of information contained in those reports are expected to increase in coming years due to demands both from the users of the reports and the legislator. This study can contribute to discussion about social responsibility and how information is provided by Icelandic companies about that topic. The research is a contribution to a field that has not been studied much in Iceland.Samfélagsleg ábyrgð fyrirtækja er mikið til umræðu um þessar mundir og hagaðilar vilja vera upplýstir um stöðu fyrirtækja í þeim efnum. Í þessari grein er fjallað um hvernig íslensk fyrirtæki upplýsa um stöðu sína í þessum málum og hvert þau stefna. Markmið rannsóknarinnar er að skoða samfélagsskýrslur íslenskra fyrirtækja til að öðlast skilning á því hvaða upplýsingar koma fram í þeim, um framsetningu gagna og frammistöðu fyrirtækjanna í þáttum sem snúa að umhverfi, samfélagi og stjórnarháttum (UFS þáttum). Í rannsókninni voru valdar 33 samfélagsskýrslur íslenskra fyrirtækja sem gefnar voru út árið 2021. Greint var hvaða gögn koma fram í samfélagsskýrslunum, hvað fyrirtækin gera vel og hvar megi bæta upplýsingagjöf. Rannsóknin leitaði svara við tveimur rannsóknarspurningum, annars vegar hvort samfélagsskýrslur væru staðlaðar, samanburðarhæfar og staðfestar af utanaðkomandi aðilum og hvernig fyrirtækin standa að þessum atriðum. Hins vegar var skoðað hvort nægilegar upplýsingar væru í samfélagsskýrslunum til að upplýsa fjárfesta og aðra notendur um hvernig fyrirtækin stæðu sig í að upplýsa um stöðu UFS þátta, þróun þeirra þátta, árangur og hvert stefnir. Rannsóknin sýnir að fyrirtæki eru almennt að nýta staðla við gerð samfélagsskýrslna sem auðveldar samanburð á milli fyrirtækja og tímabila, þó staðla megi betur notkun mælieininga í skýrslunum. Hvað staðfestingu á samfélagsskýrslum varðar, þá er hún ekki almenn sem minnkar áreiðanleika og trúverðugleika skýrslnanna. Almennt eru fyrirtæki að skýra vel frá stöðu og þróun UFS þátta í samfélagsskýrslum en mættu upplýsa betur um UFS markmið sín. Upplýsingar í samfélagsskýrslum nýtast fjárfestum og öðrum notendum til að átta sig á stöðu fyrirtækja í UFS málum og hver markmið þeirra eru. Ekki eru mörg ár síðan íslensk fyrirtæki byrjuðu að birta samfélagsskýrslur en fyrirséð er að mikilvægi þessarar upplýsingagjafar aukist á komandi árum bæði vegna aukinna krafna frá notendum skýrslnanna og eins löggjafanum. Rannsókn þessi getur nýst í umræðu um samfélagslega ábyrgð og hvernig upplýsingagjöf er háttað hjá íslenskum fyrirtækjum í þeim efnum. Rannsóknin er innlegg á sviði sem hefur ekki verið rannsakað mikið hér á landi
Breytingar í átt að samskiptamiðaðri enskukennslu í íslenskum grunnskólum
No full textThis paper maps shifts in English language teaching in compulsory schools since curricular changes in 2007 and again in 2011/2013. The primary purpose of the current study is to examine the status of English language teaching from the perspective of active teachers. The secondary aim is to inform the development of teacher education programmes at the University of Iceland and improve English teacher preparation for those entering or working in the compulsory education system. When earlier surveys were conducted – a large-scale ministry survey in 2005/2006 and a smaller follow-up survey in 2007– teaching English was heavily influenced by the preparation of students for the final state exams, with a strong focus on reading comprehension, writing, and grammar. The National Curriculum Guide 2011/2013 introduced the fundamental pillars of education and competences as the base for teaching and assessment. Through a quantitative survey carried out in 2022, the researchers collected responses from 7th- and 10th-grade teachers about their access to, and usage of, teaching and learning materials, teaching practices, approaches to assessment, teachers’ professional development, and the use of English in the classroom. The response rate was 53% and a total of 156 teachers participated. The results show that traditional, textbook-based teaching methods are still prevalent, although oral communication skills receive increased emphasis. Cultural competences and learning skills need to receive substantial attention if they are to meet the requirements of the National Curriculum 2011/2013. The use of the target language (English) in the classrooms should increase, while the purposeful use of L1 Icelandic is still relevant in foreign language classrooms. Overall, communicative language teaching seems to be gaining ground.Þessi grein kortleggur breytingar á enskukennslu í grunnskólum síðan námskrá var breytt árin 2007 og aftur 2011/2013. Megintilgangur núverandi rannsóknar er að kanna stöðu enskukennslu frá sjónarhorni starfandi kennara. Annar tilgangur rannsóknarinnar er að stuðla að þróun kennaranáms á Menntavísindasviði Háskóla Íslands og bæta undirbúning enskukennara fyrir þá sem eru að hefja störf eða starfa í grunnskólum. Þegar fyrri kannanir voru framkvæmdar – stórtæk ráðuneytiskönnun árið 2005/2006 og minni eftirfylgnikönnun árið 2007 – var enskukennsla mjög undir áhrifum frá undirbúningi nemenda fyrir lokapróf, með mikla áherslu á lesskilning, ritun og málfræði. Aðalnámskrá 2011/2013 innleiddi grunnþætti menntunar og hæfniviðmið sem grundvöll kennslu og námsmats. Í megindlegri könnun, sem framkvæmd var árið 2022, söfnuðu rannsakendur svörum frá kennurum í 7. og 10. bekk um aðgengi þeirra að kennsluog námsgögnum og notkun þeirra, kennsluhætti, nálganir að námsmati, faglega þróun kennara og notkun ensku í kennslustofunni. Alls svöruðu 156 þátttakendur, en svörun var 53%. Niðurstöðurnar sýna að hefðbundnar, bókmiðaðar kennsluaðferðir eru enn ríkjandi, þó munnleg samskiptahæfni fái aukna áherslu. Menningarlæsi og námshæfni þurfa að fá verulega athygli ef uppfylla á kröfur aðalnámskrár frá 2011/2013. Notkun markmálsins (ensku) í kennslustofum ætti að aukast, þó að markviss notkun á íslensku (móðurmálinu) sé enn viðeigandi í kennslu erlendra tungumála. Að jafnaði virðist samskiptamiðuð tungumálakennsla vera að ná fótfest
Áskoranir foreldra og leiðir þeirra til að efla seiglu og farsæld barna og ungmenna: Eigindleg rannsókn
No full textParents have a significant role in supporting children and young people in coping with challenges they face during childhood. In Western societies, and especially in Iceland, parental employment is high and the demands for quality of life place a great strain on families. At the same time, mothers still have the main responsibility of taking care of the children and daily household routines. Research findings have identified which parenting styles are best suited to support children’s resilience and welfare. Despite that, many parents experience lack of resources in supporting their children well enough and feel vulnerable in their parental role. At the same time, studies have indicated that children increasingly experience mental distress, and behavioural problems have continued to rise. The aim of this qualitative study is to explore the views of interviewees on the main parenting challenges in modern society and on ways to systematically promote children’s resilience and well-being. Eight interviews were conducted, with four mothers and four fathers who have raised two or more teenagers and worked with children and youth in their professions. The findings indicate firstly that the main challenges of contemporary parenting and families revolve around dealing with too many things at the same time. After work, little time is left for families where opportunities are created for deep conversations which are an important factor in nurturing the social skills and emotional literacy that the interviewees felt a great need for. The findings also reveal that parents are not setting enough healthy boundaries in their upbringing, which can increase the likelihood of behavioural problems and lack in children and young people’s communication skills. Parents are also unsuccessful in reducing their children’s social media use, which in the interviewees’ opinion is far too much. Secondly, four main ways were mentioned to promote children and young people’s resilience and prosperity. The need for more parental education was emphasised, as well as targeted support to parents from professionals, such as educators. This might be related to the increased pace and stress that was described in the daily life of families and the high level of parents’ work participation. The interviewees also believed that schools could be instrumental in this matter as most of the staff has wide experience of working with children and young people.
The implementation of the Act on Integration of Services for the Benefit of Children’s Prosperity, no. 86/2021, is an important step in the direction of offering children and their parents’ access to such services through school and thus responding to the parents’ need for increased support, as shown in the findings of this study. However, it was mentioned that parents must avoid going overboard in their demands on teachers, coaches, and others who work with their children and not to transfer all responsibility of raising the children to them. The interviewees also emphasised the importance of parents identifying and nurturing children’s strengths and self-efficacy and by that shifting the spotlight away from deficiencies and challenges in the child’s life. The participants in the study experienced that parents do not pay enough attention to these protective factors which are the basis for their children’s well-being and ability to cope with stress and challenges. These findings are in line with theories on resilience and positive psychology, where the emphasis is on nurturing the strengths and abilities of individuals under safe circumstances and thus creating a counterbalance to difficult situations, traumas, or other adverse situations that a child lives in. Finally, the results point out the importance for parents to have a safety network as a resource in everyday busy life, where they can seek advice and share their own experiences. The article sheds a clearer light on challenges that arise in modern parenting and how to meet them to safeguard the well-being of children and young people.
Uppalendur gegna veigamiklu hlutverki í lífi barna sinna. Í hinum vestræna heimi hefur aukin atvinnuþátttaka og lífsgæðakapphlaup skapað álag á fjölskyldur. Þrátt fyrir rannsóknir sem bent hafa á uppeldisaðferðir sem séu best til þess fallnar að styðja við seiglu og farsæld barna, þá upplifa margir foreldrar vanmátt, óöryggi og kvíða gagnvart hvernig best sé að hlúa að börnum sínum. Á sama tíma sýna rannsóknarniðurstöður vaxandi vanlíðan og hegðunarvanda barna. Í þessari eigindlegu rannsókn voru tekin viðtöl við fjórar mæður og fjóra feður sem hafa reynslu af uppeldi eigin barna og starfi með börnum. Markmiðið var að kanna sýn þeirra á megináskoranir í uppeldi samtímans og leiðir til að efla markvisst seiglu og farsæld barna. Í niðurstöðum kom fram að ein helsta áskorun foreldra samtímans fælist í að halda of mörgum boltum á lofti samtímis, sem drægi úr samveru og dýpri samræðum þar sem hlúð væri að félags- og tilfinningalæsi barna. Þá einkenndist nútímauppeldi af litlum mörkum og að foreldrar forðuðust að leiðbeina um þroskaða hegðun og farsælar lausnir, meðal annars í samskiptum. Mikil samfélagsmiðlanotkun barna og fullorðinna væri jafnframt til þess fallin að draga úr félagslegum samskiptum innan heimilisins og minnka tengsl barna og virkni utan skjásins. Bent var á nokkrar lykilleiðir til að styðja við uppalendur með það markmið að auka seiglu og farsæld barna. Auka þyrfti uppeldisfræðslu og markvissan stuðning fagfólks við foreldra, meðal annars við að greina og rækta styrkleika barna og styðja við seiglu þeirra og getu til að mæta áskorunum daglegs lífs. Stuðningsnet væri foreldrum einnig mikilvægt til að styðja við velferð barna í erli dagsins. Rannsóknin er þáttur í að greina áskoranir í uppeldi samtímans í ljósi breyttra samfélagshátta og leiðir sem mikilvægt er að leggja áherslu á til að styrkja mikilvæga farsældarþætti barna og ungmenna.
Innleiðing lagaskyldu um sjálfbærniupplýsingar: Reynslan af löggjöfinni, helstu drifkraftar sjálfbærniupplýsinga og áhrif þeirra á starfsemi og rekstur fyrirtækja
No full textIn 2016, Article 66 d. was added to the Annual Accounts Act No. 3/2006, which obligated companies of a certain type and size to disclose extensive non-financial information in their annual accounts. The provision implemented the European Union’s Non-Financial and Diversity Information Directive 2014/95/EC into Icelandic law. The objective of this study is to shed light on the experience gained from the legislation. The study also seeks to analyse the impact that the legislation has had on Icelandic companies in the context of other factors that play a role in the sustainability journey of companies, thereby aiming to shed light on the main factors that may be of significance for the quality and scope of sustainability information, as the legislation gives companies considerable leeway in the reporting practices of companies. On the basis of this objective, the study seeks to answer the following research question: What is the experience of those who work on the preparation and dissemination of sustainability information from the implementation of the EU Directive on nonfinancial reporting, what impact has it had on the operations and activities of Icelandic companies, and what other influencing factors and incentives are significant in relation to the scope and quality of their sustainability information? The results of the study indicate that Icelandic companies are lagging behind in international comparisons. The legislation has helped to put sustainability on the agenda but is not of key importance in the process of disclosure today. A variety of incentives and drivers affect companies’ sustainability reporting, above all pressure from stakeholders. However, sustainability reporting practices has a variety of direct and indirect effects on the operations and activities of companies. Á árinu 2016 var ákvæði 66. gr. d. bætt við lög um ársreikninga nr. 3/2006 en með ákvæðinu var fyrirtækjum af ákveðinni gerð og stærð gert skylt að greina frá umfangsmiklum ófjárhagslegum upplýsingum í ársreikningum sínum. Með ákvæðinu var innleidd tilskipun Evrópusambandsins um ófjárhagslegar upplýsingar og upplýsingar um fjölbreytileika nr. 2014/95/EB. Markmið þessarar rannsóknar er að varpa ljósi á þá reynslu sem hlotist hefur af lagasetningunni. Þá leitast rannsóknin við að greina þau áhrif sem löggjöfin hefur haft á íslensk fyrirtæki í samhengi við aðra áhrifaþætti sem gegna hlutverki í sjálfbærnivegferð fyrirtækja. Með því er leitast við að varpa ljósi á helstu þætti sem kunna að hafa þýðingu fyrir gæði og umfang sjálfbærniupplýsinga enda veitir löggjöfin fyrirtækjum umtalsvert sigrúm í upplýsingagerðinni. Á grundvelli þessa markmiðs leitast rannsóknin við að svara eftirfarandi rannsóknarspurningu: Hver er upplifun sérfræðinga sem vinna að gerð og miðlun sjálfbærniupplýsinga af innleiðingu tilskipunar Evrópusambandsins um ófjárhagslega upplýsingagjöf, hvaða áhrif hefur hún haft á starfsemi íslenskra fyrirtækja og hvaða aðrir áhrifaþættir og hvatar hafa þýðingu gagnvart umfangi og gæðum sjálfbærniupplýsinga þeirra? Niðurstöður rannsóknarinnar gefa til kynna að íslensk fyrirtæki séu aftarlega á merinni í alþjóðlegum samanburði. Lög hafa hjálpað til að setja sjálfbærni á dagskrá en hafa ekki lykilþýðingu við ferli upplýsingagjafar í dag. Margvíslegir hvatar og áhrifaþættir hafa áhrif á sjálfbærniupplýsingar fyrirtækja, umfram annað þrýstingur frá haghöfum. Miðlun sjálfbærniupplýsinga hefur þó margvísleg bein og óbein áhrif á rekstur og starfsemi fyrirtækja.  
Sjálfbærnireikningsskil fyrirtækja og áhrif á störf stjórna
No full textStandardized and harmonized sustainability reporting by companies plays a crucial role in the European Union’s sustainability strategy. The EU’s policy is clear, which has led to significant interest in knowing whether, and if so, what obligations will be placed on companies and their boards. This study examines the impact that the Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) will have on the work of the boards of Icelandic companies that fall within its scope. Additionally, it explores whether the directive’s effects are already visible in the corporate governance guidelines of the Nordic countries. The findings show that the CSRD only contains direct instructions for boards’ work, except that the board is responsible for preparing, submitting, and publishing the annual report, which includes sustainability information in the board’s report. The directive does not mandate companies or their boards to take actions regarding sustainability; they are only required to disclose what has been done. Despite this, increased sustainability reporting has the indirect effect of placing greater emphasis on the strategic and oversight roles of boards and, consequently, their responsibility. Ensuring the integrity of sustainability information and making informed decisions on whether and how to integrate sustainability into a company’s strategy and business model is essential. The directive’s influence and the broader EU sustainability legislation are beginning to be reflected in Nordic corporate governance guidelines. In Swedish and Danish guidelines, direct responsibilities are placed on boards regarding sustainability, not only in reporting but also in risk and opportunity analysis, strategy development, and ensuring effective risk management and internal control. The Norwegian guidelines show a partial increase in emphasis on sustainability. However, the Icelandic and Finnish guidelines need to catch up in providing boards with guidance on fulfilling their role in sustainability matters.Stöðluð og samræmd sjálfbærniupplýsingagjöf fyrirtækja gegnir lykilhlutverki í stefnumörkun Evrópusambandsins í málefnum sjálfbærni. Stefna Evrópusambandsins er skýr. Af því leiðir að mikill áhugi er til staðar á því að vita hvort og þá hvaða skyldur verða lagðar á herðar fyrirtækjum og stjórnum þeirra. Hér fer rannsókn um það hvaða áhrif tilskipun um sjálfbærniupplýsingagjöf fyrirtækja (CSRD) muni hafa á störf stjórna þeirra íslensku fyrirtækja sem falla undir gildissvið hennar. Jafnframt er skoðað hvort áhrifa tilskipunarinnar sé farið að gæta í leiðbeiningum Norðurlandanna um stjórnarhætti. Niðurstöður sýna að CSRD-tilskipunin hefur ekki að geyma bein fyrirmæli um störf stjórna, önnur en þau að stjórn ber ábyrgð á gerð, skilum og birtingu ársreiknings sem hefur að geyma sjálfbærniupplýsingar í skýrslu stjórnar. Tilskipunin skyldar hvorki fyrirtæki né stjórnir þeirra til athafna í málefnum sjálfbærni. Eingöngu þarf að greina frá því sem gert er. Aukin upplýsingagjöf um málefni sjálfbærni hefur þrátt fyrir það þau óbeinu áhrif að meiri þungi leggst á stefnumótunar- og eftirlitshlutverk stjórna og þar af leiðandi ábyrgð þeirra. Tryggja þarf heilindi sjálfbærniupplýsinga og taka upplýsta ákvörðun um það hvort og þá með hvaða hætti samþætta á sjálfbærni við stefnu og viðskiptalíkan fyrirtækis. Áhrifa tilskipunarinnar og sjálfbærnilöggjafar Evrópusambandsins í heild er farið að gæta í leiðbeiningum um stjórnarhætti á Norðurlöndunum. Í sænsku og dönsku leiðbeiningunum eru lagðar beinar skyldur á stjórnir í málefnum sjálfbærni, ekki einungis hvað varðar upplýsingagjöf, heldur einnig greiningu áhættu og tækifæra, stefnumótun og að tryggja skilvirka áhættustýringu og innra eftirlit. Í norsku leiðbeiningunum gætir að hluta til aukinnar áherslu á sjálfbærni. Íslensku og finnsku leiðbeiningarnar standa hinum langt að baki þegar kemur að því að veita stjórnum fyrirtækja leiðbeiningar hvernig þær eigi að rækja hlutverk sitt í málefnum sjálfbærni
The Icelandic presidential election of 2024: strategic voting in a second order election?
Get PDFIcelandic presidential elections are under-studied in the field of political science. We examine the determinants of vote choice in the 2024 Icelandic presidential election and, in particular, whether the election can be characterised as a second- order election, where voters’ views about parliamentary politics are more important than their views on the presidency. We rely on data from four surveys focusing on various aspects of the 2024 election to investigate which factors were the most important drivers of vote choice, whether voters voted strategically against the candidate most associated with the incumbent government, and whether the election results might have been different under alternative voting systems. Our findings suggest that attitudes towards the national government were the strongest determinants of vote choice in the election and that strategic voting appears to have played an important role in shaping the outcome. However, views about the role of the president also played a role and the eventual winner, Halla Tómasdóttir, would likely have won under any of the voting systems considered. We conclude with a discussion of how our results affect interpretations of the Icelandic presidency and the presidential mandate