Folia Scandinavica Posnaniensia

Lindqvist, Christer

Interjektionen in Comics – eine schwedische Fallstudie

Gustavsson, Sven

Balkan/Sydosteuropa och Östersjöregionen – en jämförelse

Majewicz, Alfred F.

Ryukyuan – linguistic status, prestige, endangerment and data availability

This article analyses the standards of textuality (according to Beaugrande &amp; Dressler 1981) of the Danish funerary inscriptions. The basis of the test is a corpus of 250 grave inscriptions arising in the period 1770-2003 from Copenhagen cemetery Assistens Kirkegård. The first part of the paper bases on the seven criteria of textuality: cohesion, coherence, intentionality, acceptability, informativity, situationality, and intertextuality. In the second part the study focuses on illocutionary structure and communicative functions and leads to the conclusion that the examined speech genre includes the most of the illocutionary speech acts: assertives, commissives, expressives and directives

Jarosz, Józef

Zur Textualität der dänischen Grabinschriften

Skrzypek, Dominika

 
 
 
 
 
 
O OKREŚLONOŚCI NARRACYJNEJ  
W BIBLIOTECE KAPITANA NEMO  
P.O. ENQUISTA 
 
 
 
DOMINIKA SKRZYPEK 
Adam Mickiewicz University, Poznań 
 
W języku szwedzkim, inaczej niż w polskim, występuje 
rodzajnik określony, który towarzysząc rzeczownikowi przydaje mu dodatkowe 
znaczenie i czyni go określonym (wyznaczonym). Istota tego dodatkowego zna-
czenia jest różnie rozumiana przez różnych językoznawców, a literatura tematu 
bardzo obszerna (np. C. Lyons 1999 z bibliografią). W ujęciu Weinsberga  
rodzajnik określony oznacza, że o jakiejś znanej sobie właściwości desygnatu rzeczownika-okazu 
(…) adresat tekstu wie, że jest ona jego cechą wyznaczającą (Weinsberg 1983:194). 
Najwyraźniej jest to widoczne gdy użyciu rodzajnika towarzyszy wyrażenie 
explicite cechy wyznaczającej, np. the main door ’główne drzwi, drzwi wejścio-
we’. Jednak cecha ta nie musi być bezpośrednio wymieniona w tekście, np. w przy-
taczanym przez Weinsberga zdaniu The door is shut ’Drzwi są zamknięte’. Obec-
ność rodzajnika wskazuje adresatowi wypowiedzi, że drzwi, o których mowa, 
są dla niego wiadome, poprzez ich wcześniejszą wzmiankę w tekście, wskaza-
nie towarzyszącym wypowiedzi gestem lub istnienie w jednym egzemplarzu  
w danym kontekście. Rodzajnik określony jest więc swego rodzaju aluzją do ist-
nienia cechy wyznaczającej (Weinsberg 1983:194). 
W studiach nad określonością wiele miejsca poświęca się sposobowi iden-
tyfikowania rzeczowników z rodzajnikiem określonym, wyróżniając przy tym 
jego użycie anaforyczne i unikatowe (gdy referent występuje tylko w jednym eg-
zemplarzu) w danym kontekście, np. ang. the sun ’słońce’ lub the queen ’królowa’ 
w odniesieniu do Królestwa Brytyjskiego. Istnieje też użycie niejako łączące  
w sobie dwa poprzednie, gdy rodzajnik określony wskazuje na unikatowy zwią-
FOLIA SCANDINAVICA 
VOL. 12 POZNAŃ 2011 
300 Dominika Skrzypek 
 
zek zachodzący między rzeczownikiem określonym a innym, wspomnianym 
wcześniej, np. the driver w zdaniu  We took a taxi to the airport. The driver was 
very talkative. ’Na lotnisko pojechaliśmy taksówką. Kierowca był bardzo roz-
mowny’.  
Przedmiotem niniejszego artykułu jest użycie rodzajnika określonego, które 
wymyka się powyższej klasyfikacji. Jest to użycie go przy rzeczownikach, 
które dla adresata w żaden sposób nie mogą być wyznaczone, co jest zabiegiem 
przede wszystkim stylistycznym. Materiał badawczy stanowi fragment powieści 
Biblioteka kapitana Nemo P.O. Enquista.  
Biblioteka kapitana Nemo (1991) jest pierwszą powieścią P.O. Enquista na-
pisaną po długiej terapii antyalkoholowej, w czasie której pisarz nie opubliko-
wał żadnego tekstu. Autor, znany z licznych odniesień do własnych utworów 
w swych powieściach, uczynił ją podsumowaniem swego pisarstwa (jak sam 
wówczas zapowiadał, miała to być jego ostatnia powieść). A choć kilka lat po jej 
opublikowaniu do pisarstwa powrócił (Wizyta królewskiego konsyliarza, 1999), 
Biblioteka… pozostaje dziełem zamykającym pewien etap jego twórczości. 
Powieść jest luźno oparta na autentycznym wydarzeniu, jakie odnotowano 
w 1949 roku (tzw. Bureåfallet). Oto w miejscowym szpitalu przychodzi na świat 
dwóch chłopców, którzy w wyniku pomyłki personelu zostają zamienieni. Jeden 
z nich, Johannes, trafia do biednej rodziny, drugi, bezimienny narrator powieś-
ci, do dużo zamożniejszej. Pomyłka wychodzi na jaw w 6 lat później, a chłopcy 
wracają do swych biologicznych rodzin. W autentyczne wydarzenie zaangażo-
wana była ciotka Enquista, stąd opowieści o ’zamienionym dziecku Enquistów’ 
bardzo silnie oddziaływały na wyobraźnię chłopca. W Bibliotece… przestawia 
te wydarzenia dorosły już mężczyzna, który powraca do dawnych wydarzeń, 
próbując odpowiedzieć na pytanie o ich konsekwencje dla obu chłopców oraz 
dla ich rodzin. 
Książkę poprzedza Prolog, a właściwie aż 5 różnych jego wersji (De fem 
sista förslagen). Każda z nich zapowiada opisane w powieści wydarzenia, żadna 
nie przedstawia ich jednak jasno. Każdy z prologów stanowi odrębną całość; 
kolejne są coraz obfitsze w szczegóły, z wyjątkiem ostatniego, który składa się 
tylko z dwóch słów, rozpoczynających też pierwszy prolog (Nu, snart ’Teraz, 
zaraz’). W ten sposób krąg zostaje zamknięty, a historia w pewnym sensie kom-
pletna. Narrator pisze jakby sam dla siebie, nie dbając o to, czy czytelnik jest 
świadom faktów z jego biografii, które szerzej zostaną opisane w dalszej części 
powieści.  
Charakterystyczne w Prologu jest użycie formy określonej w sposób nie-
jasny dla adresata, którego nie można uzasadnić przywołując zasady przedsta-
wione powyżej. 
Prolog I 
Nu, snart, ska min välgörare, kapten Nemo, tillsäga mig att öppna vattentankarna, så att 
farkosten, med biblioteket inneslutet, sjunker. 
O określoności narracyjnej w Bibliotece kapitana Nemo P.O. Enquista 301 
 
Teraz, zaraz mój dobroczyńca, kapitan Nemo, poleci mi otworzyć zbiorniki na wodę, aby sta-
tek, z biblioteką w środku, zatonął. (s. 7) 
Pierwsze zdanie pierwszego prologu nawiązuje do zagadkowego tytułu po-
wieści i postaci kapitana Nemo znanej z powieści Juliusz Verne (Tajemnicza 
Wyspa, gdzie występuje w roli dobroczyńcy rozbitków, do której Enquist nie-
ustannie odsyła oraz 20000 mil podwodnej podróży).  
Josefina Marklund besökte mig en enda gång under åren när jag förvarades, (…). Tre månader 
senare var hon död, och det gröna huset såldes. 
Josefina Marklund odwiedziła mnie jeden jedyny raz przez te lata, kiedy byłem w areszcie, 
(…). Trzy miesiące później już nie żyła, a zielony domek sprzedano. (s. 7) 
Na podstawie powyższego zdania można wnioskować, że zielony dom na-
leżał do Josefiny, lub też, że jego sprzedaż jest w jakiś sposób związana z jej 
śmiercią. Czytelnicy P.O. Enquista rozpoznają być może det gröna huset z in-
nych jego powieści (opisany dokładnie w autobiograficznym Ett annat liv); w zgod-
nej opinii krytyków i biografów jest to aluzja do rodzinnego domu Enquista   
w Hjoggböle (n.b. obecnie przekształcanego w muzuem pisarza). Det gröna huset, 
choć w Bibliotece… w pierwszym prologu wspomniany pierwszy raz, można ro-
zumieć jako byt unikatowy. Zielony dom u Enquista jest bytem intertekstual-
nym, łączącym postaci i wydarzenia z wielu powieści, jest też bytem interrealnym, 
łączącym świat fikcji z literackiej z życiem pisarza. W świecie komentarzy i krytyk 
funkcjonuje jako gröna huset, czyli w formie właściwej nazwom własnym (anal. 
Vita huset ’Biały Dom’), zatem stosownym zapisem jest raczej Zielony Dom. 
Prolog II 
W stosunkowo krótkim drugim prologu pojawia się nierozwinięta aluzja 
do jaskini martwych kotów. 
Det tog mig hela min barndom att lära mig att Människosonen oftast inte hade tid. Mycket 
sällan. Och han var i alla fall inte med de sista sexton dygnen, med Eeva-Lisa och mig,      
i de döda kattornas grotta.  
Zabrało mi to całe dzieciństwo, nim się nauczyłem, że Syn Człowieczy na ogół nie miał 
czasu. Miewał go bardzo rzadko. A już na pewno nie był przez te ostatnie szesnaście dni 
przy mnie i Eevie Lisie w grocie martwych kotów. (s. 8) 
Prolog III 
Prolog trzeci jest bardziej rozbudowany niż poprzednie. Powraca zielony 
dom i jaskinia martwych kotów, pojawiają się kolejne niewyjaśnione aluzje: 
’zamiana’ i ’wydarzenie na schodach’. 
Det var han som byggt det gröna huset, och satt upp brandstegen. 
To on zbudował zielony domek i zamontował drabinkę przeciwpożarową. (s. 13) 
302 Dominika Skrzypek 
 
Händelsen i trappan inträffade i december 1944. 
Ta historia na schodach wydarzyła się w grudniu 1944 roku. (s. 13) 
Vi upptäckte de döda kattornas grotta samma dag vi dödade fågelungarna. Det var året 
före utväxlingen, medan Johannes ännu var min bästa vän. 
Grotę martwych kotów odkryliśmy tego samego dnia, kiedy zabiliśmy ptasie pisklęta. Stało się 
to w roku przed wymianą, gdy Johannes był jeszcze moim najlepszym przyjacielem. (s. 14) 
Prolog IV 
Czwarty prolog jest najobszerniejszy. Pojawiają się w nim wszystkie wspom-
niane we wcześniejszych częściach wydarzenia, zostaje też uzupełniony o ko-
lejne, ’wydarzenie w szopie’. 
Jag hade ingen enda bok när jag var barn, men efter utväxlingen fick Johannes tolv stycken, 
och en av dem gav han till mig. Det var ’Den hemlighetsfulla ön’. 
Nie miałem ani jednej książki, kiedy byłem dzieckiem, ale po wymianie Johannes dostał 
aż dwanaście i jedną z nich dał mnie. Była to ‘Tajemnicza wyspa’. (s. 15) 
Historien handlar om Johannes och Eeva-Lisa och mig och Alfild och mamma i det gröna huset. 
Ta historia dotyczy Johannesa, Eevy Lisy i mnie, Alfild i mamy w zielonym domku. (s. 16) 
Först hade han inga böcker alls. (…) Sedan fick han, fram till händelsen i vedboden med 
Eeva-Lisa, sammanlagt tolv stycken. 
Najpierw nie miał w ogóle żadnych książek. (…) Potem, aż do tej historii z Eevą Lisą w dre-
wutni, otrzymał ich w sumie dwanaście. (s. 19) 
en grotta som var djupare än kattornas 
o grocie jeszcze głębszej niż grota kotów (s. 20) 
Denna passus lyder, i sin helhet, så här – den beskriver händelsen i trappan: 
Fragment ten brzmi, w całości, następująco – opisuje on zajście na schodach: (s. 25) 
Po przeczytaniu prologów, czytelnik ma zatem przed sobą następujące ele-
menty, wprowadzone przez narratora jakby były częścią ich (narratora i czytel-
nika) wspólnego świata: 
farkosten 
biblioteket 
det gröna huset 
de döda kattornas grotta 
händelsen i trappan 
utväxlingen 
händelsen i vedboden 
Jeden z nich, händelsen i trappan, zostaje wyjaśniony (słowami innej po-
staci niż narrator). Farkosten oraz biblioteket nawiązują do tytułu powieści. 
O określoności narracyjnej w Bibliotece kapitana Nemo P.O. Enquista 303 
 
Pozostałe są nadal niejasne. Te siedem elementów tworzy wspólnie szkielet całej 
historii, na którym opiera się dalsza narracja. Gramatyka i stylistyka współgra-
ją ze sobą tworząc atmosferę zagadki. Książka przypomina układankę, kiedy te 
same fragmenty pojawiają się kilkukrotnie, w różnych sformułowaniach i kon-
figuracjach. Forma określona siedmiu pojęć w prologach pokazuje niejako, które 
fragmenty są istotne, bez których zrozumienia układanka się nie powiedzie. 
Ten sposób użycia formy określonej podobny jest do użycia angielskiego 
this w zdaniach typu: And then this man comes in and.., kiedy dla odbiorcy jest 
jasne, że w ten sposób wprowadzony został ważny element dalszej historii. Uży-
cie to pojawia się przede wszystkim w języku mówionym.  
(a) I’ve got this book, and I think you ought to read it. 
(b) I’ve got a book, and I think you ought tor ead it. 
(c) I’ve got the book, and I think you ought to read it. 
(Perlman 1969:77) 
Różnica między rodzjnikiem określonym a zaimkiem wskazującym this jest 
łatwa do zidentyfikowania: podczas gdy rodzajnik sugeruje, że książka, o której 
mowa jest znana zarówno nadawcy jak i adresatowi wypowiedzi, zaimek już 
nie niesie ze sobą takiej sugestii. Trudniejsza do wychwycenia jest różnica mię-
dzy zaimkiem a rodzajnikiem nieokreślonym; przytaczający te przykłady Perlman 
twierdzi, że związek między oboma częściami wypowiedzi (I’ve got this/a book 
oraz I think you ought to read it) jest luźniejszy w przypadku rodzajnika nie-
określonego (Perlman 1969:77). Intuicja ta wydaje się być słuszna: podczas gdy 
wypowiedź z rodzajnikiem nieokreślonym nie wymaga następującego po niej roz-
winięcia (I’ve got a book jest wypowiedzią kompletną), zaimek wskazujący nie-
jako sugeruje: ciąg dalszy nastąpi (?I’ve got this book.). Rolą zaimka wskazują-
cego jest wprowadzenie nowego referenta, który będzie prominentny w dalszym 
ciągu wypowiedzi.  
Wydaje się, że podobnie funkcjonuje rodzajnik określony w języku szwedz-
kim, tak jak go używa w swych prologach Enquist. Dyskursem jest powieść,   
i w jej ramach wprowadzone są elementy istotne. W fikcji literackiej takie grama-
tycznie nieuzasadnione użycie formy określonej ma ogromne znaczenie stylistycz-
ne. Dla potrzeb dalszych badań można ten typ określoności nazwać narracyjną. 
BIBLIOGRAFIA 
Enquist, P.O. 1991. Kapten Nemos bibliotek. Stockholm: Norstedts. 
— Biblioteka kapitana Nemo. 1998. przekład Izabela Ptaszyńska-Sadowska. Izabelin: Świat literacki. 
Lyons, C. 1999. Definiteness. Cambridge: Cambridge University Press. 
Perlman, A. 1969. ‘This’ as a third article in American English. American Speech 44, 76–80. 
Weinsberg, A. 1983. Językoznawstwo ogólne. Warszawa: PWN. 


O określoności narracyjnej w Bibliotece Kapitana Nemo P.O. Enquista

Melerska, Dorota

Den muntliga dialekten och dess långa skrifthistoria. En överblick över älvdalskans skrifttraditioner

Zańko, Aldona

  
 
 
 
 
REVIEW 
 
SØREN HEIN RASMUSSEN OG RASMUS ROSENØRN (red.): Amerika i dansk kulturliv 
1945 – 1975. Odense: Syddansk Universitetsforlag, 2010 (s. 279). 
Bogen Amerika i dansk kulturliv 1945 – 1975 udgivet i 2010 er en antologi 
bestående af 11 artikler, hvor et hold danske forskere med tilknytning til Syddansk 
Universitet undersøger USA’s påvirkning på dansk kulturliv i perioden fra 1945 til 
1975. Amerikaniseringen af europæisk kultur efter 1945 er et bredt undersøgt emne i 
langt de fleste europæiske lande, som blandt andet Frankrig, Holland, Sverige, 
Tyskland og Østrig. For Danmarks vedkommende er dette problemfelt dog hidtil været 
temmelig overset. Foruden Amerika i dansk kulturliv 1945 – 1975 findes der kun ét 
større dansk arbejde vedrørende amerikaniseringsproblematikken af lignende omfang. 
Dette er bogen betitlet Amerikanisering af det danske kulturliv i perioden 1945 – 58, 
som blev udgivet i 1983. Bogen Amerika i dansk kulturliv 1945 – 1975 markerer altså 
et yderst bemærkelsesværdigt brud på den længerevarende stilhed omkring 
amerikaniseringsproblematikken i Danmark.   
Næsten alle artiklerne i antologien er bearbejdede indlæg fra konferencen 
Kulturens amerikanisering 1945 – 1975, holdt på Syddansk Universitet i november 
2008 som den første konference under det for nyligt afsluttede forskningsprojekt 
Amerikansk på dansk. Idéen til projektet kom fra to forskere fra Institut for Historie, 
Kultur og Samfundsbeskrivelse på Syddansk Universitet i Odense, Klaus Petersen og 
Nils Arne Sørensen. Via samarbejde med en række forskere fra Danmark og udlandet 
ville de gerne bidrage til udvidelse af den danske forskning i amerikanisering på fire 
forskellige områder, herunder hjemmet og familien, kulturen, dannelsen og politisk 
økonomi1. 
Amerika i dansk kulturliv 1945 – 1975 er anden ud af fire antologier, som skal 
udgives i forbindelse med projektet. Angående formålet med denne publikation kan 
man sige, at den peger i to retninger. Hovedsageligt præsenterer den en række 
forskellige udtryk for amerikanisering, der lod sig bemærke i det bredt forståede 
danske kulturliv fra efterkrigstiden frem til 1975. Men for en stor del af artiklerne fra 
bogen gælder det også, at de overraskende nok afdækker mange af de forkerte, men 
dog udbredte forestillinger om den amerikanske påvirkning i Danmark. Dette er især 
tilfældet i Niels Dalgaards artikel om science fiction – genren, Niels Kayser Nielsens 
                                                 
1
 Yderligere oplysninger om projektet kan findes på http://www.sdu.dk/om_sdu/institutter_ 
centre/ihks/forskning/forskningsprojekter/c_+amerikansk_paa_dansk.  
FOLIA SCANDINAVICA 
VOL. 13 POZNAŃ 2011 
Review | RASMUSSEN & ROSENØRN (red.): Amerika i dansk kulturliv… 121 
 
om idrætten og Peter Schepelerns artikel om filmen, som alle sammen argumenterer 
for, at amerikaniseringen på disse 3 kulturfelter ikke altid var så stærk, som man skulle 
tro. Og det er ikke mindst disse oplysende passager, der gør dette arbejde rigtig 
interessant.  
Bogen begynder med et forord skrevet af projektets leder Nils Arne Sørensen, 
hvor han leverer en kritisk redegørelse for udviklingen af hovedtendenserne inden for 
den eksisterende amerikaniseringsforskning, såvel i udlandet, som i Danmark. 
Herunder ser han især på den bemærkelsesværdige ændring i forskningsperspektivet 
på dette område, som fandt sted i slutningen af 1980’erne. På dette tidspunkt blev det 
hidtidigt dominerende kulturimperialistiske syn på amerikaniseringsprocesser erstattet 
med et nyt perspektiv baseret på kulturmødeteorien. Denne kulturmødeorienterede 
tilgang fremhæves også som det teoretiske udgangspunkt for 
amerikaniseringsstudierne præsenteret i bogen, hvor langt de fleste artikelforfattere 
lægger hovedvægten på, hvordan de importerede amerikanske kulturmønstre blev 
modtaget og forandret ved overførslen til danske kontekster. 
Denne kortfattede, men dog gennemskuelige teoretiske indledning gør det meget 
nemmere at finde den såkaldte røde tråd i antologien, som ellers spænder over flere 
forskellige kulturområder, fra litteratur, igennem kunst, musik, presse og sport hen 
mod film. På den anden side mangler forordet dog nogle helt grundlæggende 
oplysninger, som yderligere kunne belyse meningen med hele bogen, hvis de var der.  
I denne sammenhæng kunne det have været hensigtsmæssigt at markere, hvem 
denne antologi egentlig henvender sig til. Ud fra dens baggrund kunne man forestille 
sig, at bogen er beregnet for et akademisk publikum med interesse for 
amerikaninseringsforskning. Når man dog ser nærmere på de enkelte artikler, opdager 
man hurtigt, at de snarere er af populærvidenskabelig karakter og virker lidt 
overfladiske i akademisk kontekst. Den anden vigtige ting, der savner forklaring, er 
valget af undersøgelsesperiode. Det eneste, som læseren får at vide herom er, at 
undersøgelsen omfatter perioden fra 1945 til 1975. Ingen af de udvalgte rammedatoer 
synes dog at være særlig skelsættende for amerikaniseringshistorie i Danmark, og af 
den grund er det svært selv at finde frem til en overbevisende forklaring på denne 
periodisering. 
Lige efter forordet finder man Hans Hertels oversigtsartikel, hvor han først 
skitserer baggrunden for den gradvise overgang fra germanske til angelsaksiske 
kulturværdier, som i Danmarks tilfælde begyndte i 30’erne. Herefter leverer han en 
hurtig gennemgang af hele den undersøgte periode med henblik på udviklingen i 
receptionen af den amerikanske kultur på næsten alle de nævnte områder. Artiklen 
byder på en bred vifte af faktuelle oplysninger, hvor navne, datoer og titler på værker 
inden for flere forskellige kunstfelter overlapper hinanden. Af den grund kan Hertels 
artikel virke en smule overvældende ved første læsning, men set i lyset af de 
efterfølgende tekster fungerer den som en god, interessevækkende indledning til 
videreudvikling af bogens specifikke temaer. 
Amerikaniseringen på de 6 udvalgte kulturområder analyseres igennem de næste 
10 artikler, som først er blevet ordnet tematisk, og derefter kronologisk inden for de 
enkelte tematiske grupper. En sådan rækkefølge hjælper meget med at bevare 
overblikket over udviklingen i amerikaniseringsprocesser på de pågældende 
kulturområder årene igennem. Dette gælder først og fremmest for litteratur og musik, 
122 Aldona Zańko 
som er de to bredest omtalte temaer i bogen. I denne sammenhæng kan man dog stille 
sig et spørgsmål, hvorfor resten af de undersøgte områder optræder så 
underrepræsenteret i forhold til litteratur og musik. Der er nemlig 3 artikler til dem 
hver, mens ethvert andet kulturområde er der kun én artikel til. 
Det mest udtømmende behandlede tema i bogen synes at være amerikansk 
påvirkning på dansk litteratur, som er blevet omtalt under en mere eller mindre 
planlagt inddeling i 2 faser. Den første fase, dvs. de første år efter krigen, præsenteres i 
Søren Schous artikel, hvor man kan finde en spændende skildring af den amerikanske 
litteraturs svære og langsomme gennembrud i Danmark, samt nogle første eksempler 
på amerikanske inspirationer hos sådanne danske forfattere, som f. eks. Hans 
Severinsen (1900-1956) og Finn Gerdes (1914 – 1995). Efterkrigstiden beskrives 
videre i Niels Dalgaards lidt provokerende artikel om den amerikanske science fiction-
litteraturs betydning for udviklingen af genrens danske udgave. Her er konklusionen, 
at de amerikanske forbilleder overraskende nok har spillet en meget mindre rolle for 
denne genres udvikling i Danmark, end forskellige europæiske traditioner. Endelig 
kommer Anne Marie Mai, som skriver om amerikanisering i midttressernes opbrud fra 
modernismen. Ved hjælp af mange velvalgte eksempler viser hun, hvordan den 
amerikanske litteratur fremtræder hos en del danske modernistiske forfattere som et 
modstykke til den kulturradikale modernisme repræsenteret af Klaus Rifbjerg og Villy 
Sørensen. 
Ingen af de 3 nævnte artikler fra litteratursektionen præsenterer nogen konkrete 
påvirkninger fra værk til værk eller fra det ene forfatterskab til det andet. Ikke desto 
mindre giver de tilsammen et sammenhængende billede af, hvordan de vigtgiste 
litterære forbilleder fra Amerika blev overtaget og kreativt udnyttet i dansk 
sammenhæng inden for de første 20-25 år efter krigen. Sådan forholder det sig også 
med resten af artiklerne i antologien, hvor kulturmødetilgangen tydeligt kommer til 
udtryk på alle de undersøgte kulturområder. Henrik Marstal fortæller i sin artikel om 
fordanskningen af amerikanske protest- eller folkesange; Annemette Kirkegaard viser, 
hvor kompleks den danske rockkulturs relation til Amerika var i op igennem 
1960’erne, og Hein Rasmussen og Rasmus Rosenørn ser på, hvordan magasinerne 
Billed-Bladet og Se Hør skabte deres eget billede af drømmelandet Amerika under 
inspiration fra amerikanske billedmagasiner. Således udfordrer artikelforfatterne den 
traditionelle opfattelse af amerikansk indflydelse på europæisk kultur og giver mange 
gode eksempler på, at de amerikanske forbilleder ikke altid presses ned over nogle 
uvidende Europæer, men at Europæerne ofte selv går i dialog med dem og forandrer 
dem efter lokale forhold.  
Overordnet set er bogen Amerika i dansk kulturliv 1945-1975 en samling vældig 
spændende artikler, hvor den danske og amerikanske fin- og populærkultur mødes i 
efterkrigstiden og skaber den moderne, amerikansk-inspirerede, men dog stadigvæk 
særegent danske kulturvirkelighed. Takket være inddragelsen af perspektiver fra så 
mange forskellige humanistiske fagtraditioner danner bogen en oplagt baggrund for 
forståelse af de talrige amerikanske påvirkninger, som man finder i nutidens danske 
kultur og litteratur. Den kan både betragtes som et yderst væsentligt bidrag til den 
hidtidige amerikaniseringsforskning i Danmark, og et udmærket udgangspunkt for 
videre studier på dette område. Og dem er der stor behov for, for det er klart, at 
Review | RASMUSSEN & ROSENØRN (red.): Amerika i dansk kulturliv… 123 
 
amerikaniseringsprocesser i Danmark rækker langt ud over det skel, som er blevet sat 
ved dette projekt.  
 
 
Aldona Zańko 
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza 
Katedra Skandynawistyki 
Collegium Novum 
al. Niepodległości 4 
61-874 Poznań 
Poland 
albl@amu.edu.pl 
 
 


Søren Hein RASMUSSEN & Rasmus ROSENØRN (red.): Amerika i dansk kulturliv 1945 – 1975 (review)

Rosińska, Paulina

Om det explicita och implicita i två översättningar av August Strindbergs \u27Dödsdansen\u27

Kleberg, Lars

Polska poeter ställer frågor till den svenska kulturen. Om en receptionshistorisk episod på 1960-talet

Gussmann, Edmund

Getting your head around: the vowel system of Modern Icelandic

Not a member yet