Czasopismo Prawno-Historyczne
Not a member yet
3153 research outputs found
Sort by
Rosyjski rękopis III Statutu litewskiego ze zbiorów Biblioteki m.st. Warszawy
Get PDFThe Third Statute of Lithuania was published in its original Ruthenian version in 1588, while only the Polish translation of this code was being published since 1614. However, the needs of legal transactions, and sometimes the willingness to take advantage of the tried and tested models, resulted in the creation of translations into German and Russian. One of these Russian translations can be found in the Warsaw Public Library (file reference number Akc. 286). On the basis of the paper and handwriting, one can initially assume that it comes from the turn of the 18th and the 19th century. In terms of language, it has a lot in common with the manuscript kept in the Lietuvos mokslų akademijos Vrublevskių library (file reference number F. 22–62) in Vilnius. However, it is distinctly different from the manuscript from the first half of the 17th century which was published in 1916 by Ivan I. Lappo.III Statut litewski wyszedł w oryginalnej ruskiej wersji w 1588 r., zaś od 1614 r. kodeks ten wydawano wyłącznie w polskim tłumaczeniu. Jednak potrzeby obrotu prawnego, a niekiedy też chęć korzystania ze sprawdzonych wzorów, spowodowały powstanie tłumaczeń na niemiecki i rosyjski. Jedno z takich rosyjskich tłumaczeń znajduje się w Bibliotece m.st. Warszawy (sygn. Akc. 286). Wstępnie można założyć – na podstawie papieru i pisma – że pochodzi ono z przełomu XVIII i XIX w. i pod względem języka ma wiele wspólnego z rękopisem przechowywanym w wileńskiej Lietuvos mokslų akademijos Vrublevskių biblioteka (sygn. F. 22–62), zdecydowanie różni się od wydanego w 1916 r. przez Iwana I. Łappo moskiewskiego rękopisu z pierwszej połowy XVII w
O małżeńskich darowiznach na wypadek śmierci w XVIII w. w świetle akt Metryki Koronnej
Get PDFGifts causa mortis between spouses, even though it was an institution regulated by Chełmno law, started to gradually gain popularity among the nobility in the 18th century. It constituted an attractive alternative to the commonly employed life estate. Even though it provided economical security for life tenants, it did not transfer ownership rights to them and it also introduced a number of restrictions, including the prohibition of alienation of the property described in a deed. The gift causa mortis was a more advantageous solution for spouses. Nevertheless, they only could have signed such an agreement if they had no offspring together. The right of ownership was transferred in accordance with the contract. Contrary to the life estate, gifts did not result in a suspension of heirs’ rights but it excluded them from inheriting. It was the duty of the party receiving the gift to pay out recompense to the closest relatives of the deceased only. It was most frequently in the form of a sum of money stipulated in the contract.Darowizna między małżonkami na wypadek śmierci, choć była instytucją regulowaną przez prawo chełmińskie, w XVIII w. zaczęła stopniowo zyskiwać popularność wśród szlachty. Stanowiła atrakcyjną alternatywę dla powszechnie zawieranych umów dożywocia, które wprawdzie zabezpieczały ekonomicznie dożywotnika, nie przenosiły jednak na niego prawa własności i wprowadzały szereg ograniczeń, w tym zakaz alienacji dóbr objętych umową. Darowizna na wypadek śmierci była rozwiązaniem dla małżonków korzystniejszym. Niemniej mogli oni zawrzeć taką umowę tylko w przypadku braku wspólnego potomstwa. Na jej mocy przenoszone było prawo własności. W przeciwieństwie do dożywocia darowizna nie skutkowała więc zawieszeniem uprawnień spadkobierców w czasie, ale wykluczała ich od dziedziczenia. Obowiązkiem obdarowanej strony było jedynie wypłacenie najbliższym krewnym zmarłego rekompensaty, najczęściej w formie sumy pieniężnej wskazanej w umowie
Wspólnota irygacyjna? Prawne aspekty utrzymania sieci irygacyjnych we wczesnym Cesarstwie Rzymskim
Get PDFDue to the needs of intensive agriculture, all ancient civilizations had to create and maintain irrigation systems. It was also in the interest of the Roman Empire to provide equivalent conditions for the cultivation of soil. The consistently discovered epigraphic and papyrological sources allow one to reconstruct the legal forms of action which were employed by the Romans in order to maintain the irrigation networks. It turns out that they are completely different. The following two are used as examples of administrative and legal means which were used in the provinces of Hispania Tarraconensis and Aegyptus. In the former, on the basis of the tablet containing Lex Rivi Hiberiensis, an image of local government structures emerges. And in the latter, thanks to papyruses, it is possible to recreate the hierarchical structures which were characteristic of the previous forms of statehood in the area. On the basis of the previous publications on the subject, administrative structures are described with particular emphasis on legal aspects.Na potrzeby intensywnego rolnictwa wszystkie starożytne cywilizacje musiały stworzyć i utrzymywać systemy irygacyjne. W interesie także cesarstwa rzymskiego leżało zapewnienie odpowiednik warunków dla uprawy roli. Konsekwentnie odkrywane źródła epigraficzne i papirologiczne pozwalają rekonstruować prawne formy działania jakimi posługiwali się Rzymianie, w celu utrzymania sieci irygacyjnych. Okazują się być one diametralnie różne. Jako dwa przykłady wykorzystane zostały środki administracyjnoprawne zastosowane w prowincjach Hispania Tarraconensis oraz Aegyptus. W pierwszej, na podstawie tablicy zawierającej Lex Rivi Hiberiensis, wyłonił się obraz struktur samorządowych, w drugiej zaś dzięki papirusom, można odtworzyć struktury hierarchiczne, charakterystyczne dla poprzednich form państwowości na tym terenie. Na podstawie dotychczasowych publikacji zostały opisane struktury administracyjne, ze szczególnym naciskiem na aspekty prawne
Adwokat, sędzia, pisarz instytucjonalny – życie i twórczość Andrew MacDoualla, lorda Banktona (1685–1760)
Get PDFThis article presents the life and work of Andrew MacDouall – a Scottish advocate, one of the judges of the Court of Session, who presided under the name of Lord Bankton, and an institutional writer. The author’s aim is to present the career of this jurist who combined the excellence of his legal practice with a comparative overview of the legal system of Scotland in the 18th century. The result of this activity is a three-volume legal treatise entitled “Institute of the Laws of Scotland,” which was published between 1751 and 1753. Thanks to the merits of his works, Bankton gained recognition in the eyes of the contemporary Scottish legal practice, which gave him a prominent place among the preeminent representatives of Scottish jurisprudence whose opinions were treated as a subsidiary source of law.Przedmiotem artykułu jest życie i twórczość Andrew MacDoualla – szkockiego adwokata, sędziego Sądu Sesji działającego jako lord Bankton oraz pisarza instytucjonalnego. Celem autora jest przedstawienie kariery jurysty, który łączył wysoki poziom praktyki adwokackiej z komparatystycznym spojrzeniem na system prawny XVIII-wiecznej Szkocji. Efektem tej działalności jest wydany między 1751 a 1753 r. trzytomowy traktat prawniczy – Instytucje prawa szkockiego, który zyskawszy uznanie w oczach ówczesnej praktyki prawa szkockiego, zapewnił autorowi poczesne miejsce w gronie najwybitniejszych przedstawicieli szkockiej jurysprudencji, których opinie traktowano jako subsydiarne źródło prawa
The history of the formation of international organizations in the world
Get PDFThe formation of an international organization is a process which stems from the need to act at a given time and in given conditions that occur in a specific environment. An organization is established when a group of subjects of international relations realizes the need for a fully permanent and systematic cooperation in order to implement agreed tasks and competences. Interest in such activity arises when the common need or threat is of such nature and magnitude that individual entities cannot cope with them alone, or they do it ineffectively. An international organization is not created for cyclical reasons for a short, strictly defined period of time, but for the purpose of permanent cooperation based on the mutual interests of all its members.Powstanie organizacji międzynarodowej jest procesem, który wynika z potrzeby działania w określonym czasie i w określonych warunkach, które występują w określonym środowisku. Organizacja jest założona, gdy grupa podmiotów stosunków międzynarodowych zdaje sobie sprawę z potrzeby w pełni stałej i systematycznej współpracy w celu realizacji uzgodnionych zadań i kompetencji. Zainteresowanie taką działalnością pojawia się, gdy powszechna potrzeba lub zagrożenie mają taki charakter i wielkość, że pojedyncze podmioty nie są w stanie sobie z nimi poradzić lub robią to nieefektywnie. Organizacja międzynarodowa nie jest stworzona z powodów cyklicznych na krótki, ściśle zdefiniowany okres czasu, ale w celu stałej współpracy opartej na wzajemnych interesach wszystkich jej członków
Białoruś przed Łukaszenką. Uwagi historyka prawa o prawie karnym
Get PDFArtykuł recenzyjny w nawiązaniu do publikacji K. Laskowskiej, Prawo karne Białorusi. Przeszłość i teraźniejszość, Temida2, Białystok 2021, ss. 135 i Przestępczość na Białorusi. Przeszłość i teraźniejszość, Temida2, Białystok 2021, ss. 145. Artykuł recenzyjny w nawiązaniu do publikacji K. Laskowskiej, Prawo karne Białorusi. Przeszłość i teraźniejszość, Temida2, Białystok 2021, ss. 135 i Przestępczość na Białorusi. Przeszłość i teraźniejszość, Temida2, Białystok 2021, ss. 145. 
Między Goebbelsem a Stalinem. O propagandzie prawa w Polsce 1944–1947
Get PDFArtykuł recenzyjny w nawiązaniu do publikacji Jarosława Kuisza, Propaganda bezprawia. O „popularyzowaniu prawa” w pierwszych latach Polski Ludowej, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2020, ss. 433.Artykuł recenzyjny w nawiązaniu do publikacji Jarosława Kuisza, Propaganda bezprawia. O „popularyzowaniu prawa” w pierwszych latach Polski Ludowej, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2020, ss. 433
Przejęcie struktur sądownictwa w Siedmiogrodzie w 1919 r.
Get PDFAt the end of 1918, a significant part of Transylvania, a multinational and historical region belonging to Hungary, came under the military occupation of Romania. In the spring and summer of 1919, the judiciary was taken over in the geographic territories which were under the Romanian army\u27s control. The article attempts to answer how de jure and de facto this takeover took place – in the grey area of the change of sovereignty – as the final fate of this territory, its annexation by Romania, was decided on the 4th of June 1920 as a result of the Treaty of Trianon. The article raises several interesting questions: the achievement of legality in general and the limits of the law, and in particular the nature of the transitional period and its characteristic legal changes.Pod koniec 1918 r. znaczna część Siedmiogrodu, wielonarodowego i historycznego regionu należącego do Węgier, znalazła się pod wojskową okupacją Rumunii. Wiosną i latem 1919 r. sądownictwo zostało przejęte na terenach geograficznych, które znalazły się pod kontrolą rumuńskiej armii. Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, jak de iure i de facto odbyło się to przejęcie – w szarej strefie przeniesienia suwerenności – kiedy wskutek podpisania traktatu w Trianon 4 czerwca 1920 r. podjęto ostateczną decyzję o losie tego terytorium, czyli jego aneksji przez Rumunię. Artykuł zwraca uwagę na kilka interesujących kwestii: ogólne osiągnięcie legalności oraz granice prawa, a w szczególności naturę okresu przejściowego oraz charakterystyczne dla niego zmiany prawne
Instrukcja dla Głównego Więzienia Inkwizycyjnego w Warszawie z 26 listopada/8 grudnia 1835 r. i uwagi do niej Nadzorcy Głównego Więzienia Karnego w Warszawie z 11/23 czerwca 1858 r.
Get PDFBeing remanded in custody is a preventive measure which was already known in the Polish law of old. However, during the entire period of the existence of the Polish-Lithuanian Commonwealth, there was no regulation concerning the grounds for applying this measure, authorized entities or the admissible term of detention without a sentence of the court. Similarly, it was exceedingly rare to encounter separate places designated for temporarily holding people in custody. First concepts of principles concerning the execution of provisional detention only appeared in the second half of the 18th century. The final period of the Kingdom of Poland brought about practical reforms in the organization of the prison system also including reforms in the field of execution of pre-trial detention. Polish penitentiary scientists, who were under the influence of the European trends of the Age of Enlightenment, had a quite significant input in this field. One of them was Fryderyk Skarbek and thanks to him a modern detention centre, called Pawiak, which was designed to hold detainees during the investigation, was opened in Warsaw in 1835. The article presents the rules and regulations concerning the functioning of the Main Inquisitorial Prison which were based on the order issued on 26th of November/8 of December 1835 as well as on the comments to it which can be found in a document of the 11th/23rd of June 1858 in “Archiwum Główne Akt Dawnych” [The Central Archives of Historical Records].Środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania znany był już w dawnym prawie polskim. Jednak przez cały okres istnienia I Rzeczypospolitej nie było regulacji dotyczących podstaw stosowania tego środka, uprawnionych podmiotów czy dopuszczalnego czasu pozbawienia wolności bez wyroku sądowego. Podobnie do rzadkości należały odrębne miejsca służące do przetrzymywania osób tymczasowo aresztowanych. Dopiero w drugiej połowie XVIII w. pojawiły się koncepcje zasad wykonywania tymczasowego aresztowania. Ostatecznie czasy Królestwa Polskiego przyniosły praktyczne reformy organizacji więziennictwa, także w zakresie zasad wykonywania aresztu tymczasowego. Niemały wkład w to wnieśli polscy penitencjaryści pozostający pod wpływem europejskich prądów oświeceniowych, a jednym z nich był Fryderyk Skarbek, dzięki któremu w 1835 r. uruchomiono nowoczesne więzienie śledcze w Warszawie zwane Pawiakiem. W artykule przedstawiono zasady funkcjonowania Głównego Więzienia Inkwizycyjnego w oparciu o wydaną 26 listopada/8 grudnia 1835 r. instrukcję oraz uwagi do niej zawarte w odnalezionym w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie dokumencie z 11/23 czerwca 1858 r