Czasopismo Prawno-Historyczne
Not a member yet
3153 research outputs found
Sort by
Przyczyny niegodności dziedziczenia w prawie rzymskim
Full text linkThe subject matter of the present article is an analysis of the causes of unworthiness of inheritance in Roman inheritance law. It presents the legal nature of indignitatis and puts forward the thesis that unworthiness of inheritance in Roman law did not always lead to the confiscation of the inherited property by the imperial treasury. Various cases of unworthiness of inheritance were analysed and they were grouped into seven sets of causes: causing the death of the testator; failing to avenge the testator\u27s death; violating the testator\u27s freedom to testate; contesting the will; showing disrespect to the deceased testator; violating the testamentary obligations, the law, or decency; and changing the will of the testator. The Roman indignitas was an instrument for correcting the inheritance law that appealed to justice. The origins of unworthiness were marked by ethical considerations. In classical law, the expansion of reasons for unworthiness of inheritance was motivated by fiscal considerations; in post-classical law, a partial return to axiological roots occurred. The catalogue of reasons for unworthiness was very broad, which allowed for a flexible response to injustice in inheritance law. It is the author\u27s opinion that the experience of Roman law supports the establishment of a broad catalogue of reasons for unworthiness in modern civil law.Przedmiotem artykułu jest analiza przyczyn niegodności dziedziczenia w rzymskim prawie spadkowym. Ukazano w nim charakter prawny indignitatis i postawiono tezę, że niegodność dziedziczenia w prawie rzymskim nie zawsze prowadziła do konfiskaty dóbr spadkowych przez skarb cesarski. Analizie poddane zostały różne przypadki niegodności dziedziczenia, które ujęto w siedem zestawów przyczyn: spowodowanie śmierci spadkodawcy; brak pomszczenia śmierci spadkodawcy; naruszenie swobody testowania; kwestionowanie testamentu; okazanie zmarłemu spadkodawcy braku szacunku; postępowanie sprzeczne z obowiązkami testamentowymi, prawem lub dobrymi obyczajami; zmiana woli testatora. Rzymska indignitas była instrumentem korygowania prawa spadkowego odwołującym się do sprawiedliwości. Początki niegodności wyznaczały względy etyczne. W prawie klasycznym rozszerzanie przyczyn niegodności dziedziczenia motywowano względami fiskalnymi, w prawie poklasycznym nastąpił częściowy powrót do korzeni aksjologicznych. Katalog przyczyn niegodności był bardzo szeroki, co pozwalało elastycznie reagować na niesprawiedliwość w prawie spadkowym. Zdaniem autora doświadczenie prawa rzymskiego przemawia za ustanowieniem szerokiego katalogu przyczyn niegodności we współczesnym prawie cywilnym
Władysław Rozwadowski (1933–2024)
Full text linknie Remembrance of Prof W. Rozwadowski, who died on 4 August 2024.nieWspomnienie zmarłego 4 sierpnia 2024 r. prof. W. Rozwadowskiego.
Sprawozdanie z XVII międzynarodowego kongresu średniowiecznego prawa kanonicznego w Canterbury
Full text linkReport.Sprawozdanie
Sądownictwo powszechne na Ziemi Lubuskiej w pierwszych latach po II wojnie światowej. Stan badań
Full text linkThe Polish common court system was established after 1945 in the Lubusz Land and it was not a topic of in-depth considerations for historians and legal historians for a long time afterwards. However, the last decade has brought about a significant change in this respect. Numerous texts have been published on the history of the post-war common court system in the Lubusz Land, which are primarily devoted to the organization of the judiciary, legal decisions in criminal cases, and personnel. The paper presents the current state of research on the post-war common court system in Lubusz as well as certain research recommendations.Powstałe po 1945 r. polskie sądownictwo powszechne na Ziemi Lubuskiej przez długi czas nie było przedmiotem pogłębionych rozważań historyków i historyków prawa. W ostatniej dekadzie nastąpiła jednak znacząca zmiana. Opublikowano bowiem liczne prace na temat dziejów powojennego sądownictwa powszechnego na Ziemi Lubuskiej, poświęcone przede wszystkim organizacji sądownictwa, orzecznictwu w sprawach karnych oraz obsadzie personalnej. W artykule przedstawiono dotychczasowy stan badań nad powojennym sądownictwem lubuskim, a także sformułowano pewne postulaty badawcze
Rytuał a przywileje dla stanów i grup terytorialnych w Wielkim Księstwie Litewskim od połowy XV do połowy XVI wieku
Full text linkLand and regional charters were diplomas used in the Grand Duchy of Lithuania (mainly in the second half of the 15th century and in the first half of the 16th century) by means of which rights were granted to the residents of the Grand Duchy of Lithuania and its regions. The paper examines the ritualistic features of such diplomas, i.e. the narrative concerning the role of charters in the ritual and the rituals associated with the granting of a diploma. The narrative concerning the granting of regional charters as a result of supposed collective requests from the local population is characterized in the article as well as the narrative created by the grand-ducal chancellery concerning land grants. The rituals associated with these acts and their impact on the identity of the population are also examined.Karty ziemskie i regionalne były dyplomami stosowanymi w Wielkim Księstwie Litewskim (głównie w drugiej połowie XV i pierwszej połowie XVI wieku), poprzez które nadawano prawa mieszkańcom Wielkiego Księstwa Litewskiego lub jego regionów. W artykule zbadano cechy rytualne takich dyplomów, tj. narrację o roli kart w rytuale i czynnościach rytualnych związanych z nadaniem dyplomu. Scharakteryzowano narrację o nadawaniu kart regionalnych w wyniku rzekomo zbiorowych próśb miejscowej ludności, a także narrację stworzoną przez kancelarię wielkoksiążęcą o nadaniach ziemskich. Zbadano działania rytualne związane z tymi aktami oraz ich wpływ na tożsamość ludności
XXIX Ogólnopolski Zjazd Historyków Ustroju i Prawa oraz Doktryn Polityczno-Prawnych „Znaczenie historii prawa dla współczesnego dyskursu prawniczego”, Toruń, 21–22 września 2023 r.
Full text linkReport.Sprawozdanie
Z dziejów arbitrażu. Mikaël Schinazi, The Three Ages of International Commercial Arbitration. Cambridge Studies in International and Comparative Law, Cambridge University Press, 2021, ss. 400
Full text linkThe history of international commercial arbitration has not been of particular interest to researchers hitherto. This research gap is largely filled by Mikaël Schinazi\u27s monograph entitled “The Three Ages of International Commercial Arbitration”, which was published in the Cambridge Studies in International and Comparative Law series by Cambridge University Press in 2021. The article periodizes the history of international commercial arbitration and distinguishes three eras: “the Age of Aspiration”, which was characterized by the particularism of arbitration law and the emergence of the first permanent arbitration tribunals; “the Age of Institutionalization”, which saw the emergence of international sources of arbitration law; and “the Age of Autonomy”, in which the specialization of arbitration as a method of dispute resolution took place. The paper employs scientific literature and historical sources, such as the judicial decisions of the courts of arbitration. The International Chamber of Commerce Court of Arbitration in Paris, one of the oldest and largest arbitration tribunals in the world, is a special place for M. Schinazi. The author\u27s work is interdisciplinary, as it touches on economic and social history in addition to the legal (historical and legal) issues, which makes it an important reading material in the field of history and dogmatics of arbitration law.Historia międzynarodowego arbitrażu handlowego nie wzbudziła dotychczas szczególnego zainteresowania badaczy. Tę lukę badawczą w dużej mierze wypełnia monografia Mikaëla Schinaziego The Three Ages of International Commercial Arbitration, opublikowana w serii Cambridge Studies in International and Comparative Law przez Cambridge University Press w 2021 r. Autor dokonał periodyzacji historii międzynarodowego arbitrażu handlowego, wyróżniając trzy epoki: „aspiracji”, która charakteryzowała się partykularyzmem prawa arbitrażowego i powstaniem pierwszych stałych trybunałów arbitrażowych; „instytucjonalizacji”, w której pojawiły się międzynarodowe źródła prawa arbitrażowego, „autonomii”, w której nastąpiła specjalizacja arbitrażu jako metody rozstrzygania sporów. Autor wykorzystał literaturę naukową i źródła historyczne, takie jak orzecznictwo sądów arbitrażowych. Szczególne miejsce dla M. Schinaziego stanowi Sąd Arbitrażowy Międzynarodowej Izby Handlowej w Paryżu, jeden z najstarszych i największych trybunałów arbitrażowych na świecie. Twórczość autora ma charakter interdyscyplinarny, gdyż oprócz zagadnień prawnych (historyczno-prawnych) dotyka także historii gospodarczej i społecznej, co sprawia, że jest to ważna lektura z zakresu historii i dogmatyki prawa arbitrażowego
Istota i cele kary kryminalnej. Zarys stanowiska polskiej doktryny (1919–1989)
Full text linkThe subject matter of the present article concerns the concepts created by Polish legal scholars in the field of the theory of punishment, which were developed during the period of interwar Poland (1919–1939) and the Polish People\u27s Republic (1945–1989). The paper presents these concepts as well as the conclusions of the Polish legal scholars’ deliberations on the essence of criminal punishment and its goals. Furthermore, it indicates which theoretical concepts were implemented in the regulations of the penal codes of 1932 and 1969. Finally, the text presents an assessment of the state of research on the theories of punishment in 20th-century Poland and it indicates further research perspectives.Przedmiotem artykułu są koncepcje polskich przedstawicieli nauki prawa w zakresie teorii kary, które powstały w okresie Polski międzywojennej (1919–1939) oraz Polski Ludowej (1945–1989). Przedstawiono w nim koncepcje polskich uczonych oraz wnioski płynące z ich rozważań nad istotą kary kryminalnej i jej celami. Wskazano, które koncepcje teoretyczne znalazły swój wyraz w przepisach kodeksów karnych z 1932 i 1969 r. Na koniec oceniono stan badań nad teoriami kary w Polsce XX wieku i ukazano dalsze perspektywy badawcze
Ewolucja pośmiertnej ochrony zmarłych w prawie karnym na ziemiach polskich do XIX wieku
Full text linkThe article presents the method of criminalization of various types of behaviour directed against human corpses or their resting places on the Polish territories as well as the criminal law regulations which were in force on Polish lands in the 19th century. It portrays the influence of the culture, religion, and customs of a given historical period on the attitude of contemporary people towards human remains, their resting places as well as the relevant legal regulations. As Juliusz Makarewicz points out, a case in which a crime and the object of a criminal action is the corpse of a dead person, their grave, or another resting place are among the oldest criminal acts. Simultaneously, they are among the most severely punished crimes in the early stages of social development. This was a result of the belief that violating a corpse or its resting place disturbs the balance between the world of the living and the world of the dead and, consequently, it puts the society as a whole in jeopardy. Furthermore, the article constitutes an attempt to demonstrate that history, religion, and culture are law-making factors.W artykule przedstawiono, w jaki sposób kryminalizowane były zachowania skierowane przeciwko zwłokom ludzkim lub miejscom ich spoczynku na ziemiach polskich i jakie regulacje prawnokarne obowiązywały na ziemiach polskich w XIX wieku. Pokazano, jaki wpływ miały kultura, religia i zwyczaje danej epoki historycznej na stosunek ludzi do zwłok ludzkich lub miejsc ich spoczynku, a także na odpowiednie regulacje prawne. Jak wskazuje Juliusz Makarewicz, przestępstwa, których przedmiotem czynności wykonawczej jest ciało zmarłego człowieka, jego grobu lub innego miejsca spoczynku są jednymi z najstarszych czynów zabronionych, a zarazem jednymi z najsurowiej karanych w początkowych etapach rozwoju społecznego. Było to spowodowane wierzeniem, że naruszenie zwłok lub miejsca ich spoczynku zaburza równowagę między światem żyjących i zmarłych, a co za tym idzie sprowadza niebezpieczeństwo na całe społeczeństwo. Artykuł stanowi ponadto próbę wykazania, że historia, religia i kultura są czynnikami prawotwórczymi
Forced sterilization in the state of California from 1909 to 1979: A historical and legal analysis
Full text linkThis historical and legal analysis examines the phenomenon of forced sterilization in California between 1909 and 1979, a period marked by the implementation of eugenic policies aimed at improving the genetic composition of the population. Through a detailed examination of the legal frameworks, key court cases, and the socio-political context, this study reveals how eugenic ideology gained acceptance, which led to the sterilization of thousands of individuals under the guise of societal betterment. The analysis delves into the ethical, legal, and historical dimensions of these practices and it highlights the role of California as a focal point in the broader national and international discourse on eugenics and human rights. The gradual rejection of eugenic ideology as well as the shift towards recognizing and compensating victims reflect a critical reassessment of the past injustices and underscore the importance of ethical considerations in medical and legal practices.Przedmiotem niniejszej analizy historyczno-prawnej jest badanie zjawiska przymusowej sterylizacji w Kalifornii w latach 1909–1979, czyli w okresie wdrażania polityki eugenicznej, która miała na celu poprawę składu genetycznego populacji. Poprzez szczegółową analizę ram prawnych, kluczowych spraw sądowych oraz kontekstu społeczno-politycznego, badanie ukazuje w jaki sposób ideologia eugeniczna zyskała akceptację, co w rezultacie doprowadziło do sterylizacji tysięcy osób pod pozorem doskonalenia społecznego. Analiza zagłębia się w etyczny, prawny oraz historyczny wymiar tych praktyk i podkreśla rolę Kalifornii jako centralnego punktu w dyskusji na temat eugeniki i praw człowieka na poziomie krajowym i międzynarodowym. Stopniowe odrzucenie ideologii eugenicznej oraz zwrot w kierunku uznawania ofiar i wypłacania im zadośćuczynienia odzwierciedlają obecną krytyczną ocenę dawnych niesprawiedliwości, a także podkreślają znaczenie kwestii etycznych w praktyce medycznej i prawnej