Czasopismo Prawno-Historyczne
Not a member yet
3153 research outputs found
Sort by
Podstawy prawne organizacji kształcenia kobiet w liceach żeńskich w Austrii – wybrane przykłady działalności placówek galicyjskich
Full text linkThe article presents the legal aspects of the organisation of girls’ high schools in Austria and the selected examples of the practice of the Galician institutions. Its main aim is to indicate the solutions which were adopted at the time concerning the status, teaching staff, subjects taught, and examinations conducted. The institutions of this type were established in Galicia at the beginning of the twentieth century and they were to provide an education for girls to a greater extent than the lower-level schools which were contemporarily in operation. The research employed historical-legal and dogmatic methods. Thanks to the former, it was possible to portray individual institutions and legal solutions in a broader context; and thanks to the latter, it was possible to analyse the normative material. The adopted solutions, despite their positive resonance, cannot be highly rated, for instance, due to the lack of teaching of classical languages. The sources of the article are the ordinances of the Minister of Religion and Education, circulars of the Imperial-Royal National School Board, annual reports of individual institutions published in book form, and press reports.Artykuł przedstawia prawne aspekty organizacji liceów żeńskich w Austrii oraz wybrane przykłady praktyki placówek galicyjskich. Jego głównym celem jest wskazanie na przyjęte wówczas rozwiązania dotyczące statusu, kadry nauczycielskiej, nauczanych przedmiotów i przeprowadzanych egzaminów. Placówki tego typu w Galicji powstawały na początku XX wieku i miały w większym stopniu zapewnić wykształcenie dziewczętom niż funkcjonujące szkoły niższego szczebla. W badaniach wykorzystano metody historyczno-prawną i dogmatyczną. Dzięki tej pierwszej możliwe było ukazanie poszczególnych instytucji i rozwiązań prawnych w szerszym kontekście, dzięki drugiej – analiza materiału normatywnego. Przyjęte rozwiązania, mimo pozytywnego oddźwięku, nie mogą być wysoko ocenione, chociażby z uwagi na brak nauczania języków klasycznych. Bazę źródłową artykułu stanowią rozporządzenia ministra wyznań i oświaty, okólniki c.k. Rady Szkolnej Krajowej, publikowane w formie książkowej sprawozdania roczne poszczególnych placówek oraz relacje prasowe
Wzorce sowieckie w prawie polskim po 1944 r. Zagadnienia wybrane: Zagadnienia wybrane
No full textThe article presents the state of affairs in Poland after 1945. As a result of the agreement of the Big Three (Roosevelt, Churchill, and Stalin) at the Yalta Conference in Crimea (February 1945), the states of Central and Eastern Europe were handed over to Stalin, who promised to hold free elections. However, even though the (non-communist) pre-war Polish law was initially still in force in order to keep up appearances, new models were brought to Poland from the Union of Soviet Socialist Republics, which were to be introduced by the communists. The courts were subjected to the ruling Communist Party. People without any legal education were appointed to the position of a judge to carry out the orders of the Communist Party. A similar process was carried out in regard to prosecutors. Investigations were carried out, torture was used, and people were tried in secret, especially in political cases. At the time, the task of the courts was to serve as a tool of repression, not of justice.W artykule przedstawiono sytuację w Polsce po 1945 r., kiedy w wyniku umowy Wielkiej Trójki (Roosevelta, Churchilla, Stalina) w Jałcie na Krymie (luty 1945 r.) Europa Środkowo-Wschodnia została oddana Stalinowi. Stalin obiecał wolne wybory, ale mimo że początkowo dla pozoru obowiązywało (niekomunistyczne) przedwojenne prawo polskie, to ze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich napływały do Polski nowe wzorce, które mieli wprowadzać komuniści. Sądy uzależniono od panującej partii komunistycznej. Na sędziów powoływano ludzi bez wykształcenia prawniczego, którzy mieli wykonywać polecenia partii komunistycznej. Podobnie było z prokuratorami. Prowadzono śledztwa, stosowano tortury, sądzono ludzi tajnie, zwłaszcza w sprawach politycznych. Zadaniem sądów było wówczas stosowanie represji, a nie wymierzanie sprawiedliwości
Koncepcje ustroju państwowego w ruchu antybolszewickim w czasie wojny domowej w Rosji w latach 1917–1920
Full text linkThe article contains an analysis of the system of state concepts of the main anti-Bolshevik centers during the civil war of 1917-1920. This covers the period of time from the overthrow of the Provisional Government by the Bolsheviks in 1917 to the collapse of General Peter Wrangel\u27s rule in Crimea. The paper presents an analysis of the most important legal acts, political and ideological concepts, and projects of major social and economic reforms of the following anti-Bolshevik centers: the White Movement in the south of Russia (under the leadership of Generals Mikhail Alekseev, Lavr Kornilov, Anton Denikin, and Peter Vrangel), the Committee of Members of the Constituent Assembly (Komuch), the Ufimsky Directory, and the White Siberia under Admiral Alexander Kolchak.Artykuł zawiera analizę koncepcji ustrojowych głównych ośrodków antybolszewickich w czasie wojny domowej w latach 1917–1920. Jest to okres od obalenia Rządu Tymczasowego przez bolszewików w 1917 r. do upadku rządów gen. Piotra Wrangla na Krymie. Autor dokonał analizy najważniejszych aktów prawnych, koncepcji politycznych, ideologicznych oraz projektów głównych reform społecznych i gospodarczych następujących centrów antybolszewickich: Białego Ruchu na południu Rosji (pod kierownictwem generałów: Michaiła Aleksiejewa, Ławra Korniłowa, Antona Denikina oraz Piotra Wrganla), Komitetu Członków Zgromadzenia Konstytucyjnego (Komucz), Ufimskiego Dyrektoriatu oraz białej Syberii pod rządami admirała Aleksandra Kołczaka
Powstanie i działalność Cywilnego Sądu Specjalnego województwa warszawskiego i m.st. Warszawy podległego Delegaturze Rządu na Kraj (listopad–grudzień 1942 – 4 września 1944 r.)
Full text linkThe article presents the legal basis of the judiciary which was subjected to the Government Delegation for Poland as well as the history of the establishment and activities of the Civil Special Court in Warsaw. The paper takes into account the lawyers involved in its activities, its modus operandi, and the units which cooperated with the court. The study also portrays persons convicted by the Civil Special Court, the charges formulated against them as well as the circumstances of the execution of the death sentences passed by the court.Artykuł przedstawia podstawy prawne sądownictwa podległego Delegaturze Rządu na Kraj, a także historię powołania i działalność Cywilnego Sądu Specjalnego w Warszawie z uwzględnieniem prawników zaangażowanych w jego działalność, sposób działania oraz jednostki współpracujące z sądem. W artykule ukazano również osoby skazane przez Cywilny Sąd Specjalny, formułowane przeciwko nim zarzuty oraz okoliczności wykonania wydanych wyroków śmierci
Prawo karne materialne Pierwszej Republiki Czechosłowackiej
Full text linkThe criminal law of the First Czechoslovak Republic was based on the Austrian criminal code of 1852, which was in force in the lands of Bohemia and Moravia, as well as on the Hungarian criminal code of 1878, which was in force in Slovakia and Carpathian Ruthenia. The regulations set by those codes were considered outdated by many scholars in the newly independent Czechoslovakia. Therefore, several significant laws were passed in order to reform the country’s criminal law, including the Act for the Defense of the Republic of 1923, the Act on the Judiciary over Youth of 1931, and the Act for the Protection of Honor of 1933. Even though these acts modernized some parts of the criminal law, the two 19th-century codes still constituted its foundations. Two drafts of a new criminal code were prepared; however, they were never passed. More significant reforms of the criminal law were impossible not only due to a lack of political interest but also because of concerns regarding the costs and the presence of judiciary conservatism in Czechoslovakia.Prawo karne Pierwszej Republiki Czechosłowackiej opierało się na austriackim kodeksie karnym z 1852 r. na terenie Czech i Moraw oraz na kodeksie karnym węgierskim z 1878 r. na Słowacji i Rusi Zakarpackiej. Regulacje tych kodeksów były przez wielu uczonych uznawane za przestarzałe w dobie niepodległej Czechosłowacji. Uchwalono zatem kilka istotnych ustaw reformujących prawo karne, m.in. ustawę o ochronie Republiki z 1923 r., ustawę o sądownictwie nad młodzieżą z 1931 r. oraz ustawę o ochronie czci z 1933 r. Choć zmodernizowały one niektóre elementy prawa karnego, to dziewiętnastowieczne kodeksy pozostały jego podstawą. Przygotowano też dwa projekty kodeksu karnego, jednak nigdy ich nie uchwalono. Poważniejsze reformy były niemożliwe ze względu na brak zainteresowania politycznego, jak również na obawy co do ich kosztów i na czechosłowacki konserwatyzm prawniczy
Organista jako pracownik umysłowy w świetle polskiego prawa pracy okresu międzywojennego
Full text linkThe purpose of the present article is to define the legal position of the occupation of an organist in the Catholic Church in the context of the interwar labor law of the Second Polish Republic and canon law. It presents the characteristics of the profession as well as the rights and duties of an organist under the common and particular law of the Catholic Church. The special position of organists, whose work was subject to two autonomous legal orders, prompts one to reflect on the relationship of an organist, as a church worker, to state law. Research indicates that the occupation of an organist was classified as that of a white-collar worker in accordance with the legal regulations of the period. The article depicts attempts to legally regulate the occupation of an organist as well as the difficulties connected with accurately defining the employing entity of an organist. These issues were particularly relevant in the context of insurance for people performing this profession.Celem artykułu jest określenie pozycji prawnej zawodu organisty w Kościele katolickim w kontekście międzywojennego prawa pracy II Rzeczypospolitej oraz prawa kanonicznego. Przedstawiono w nim charakterystykę zawodu oraz prawa i obowiązki organisty wynikające z prawa powszechnego i partykularnego Kościoła katolickiego. Szczególna pozycja organisty, którego praca podlegała dwóm autonomicznym porządkom prawnym, skłania do refleksji nad relacją organisty jako pracownika kościelnego do prawa państwowego. Badania wskazują, że zawód organisty kwalifikowano jako pracownika umysłowego według ówczesnych przepisów prawa pracy. W artykule opisano próby ustawowego uregulowania zawodu organisty oraz trudności w dokładnym określeniu podmiotu zatrudniającego organistę. Zagadnienia te były szczególnie istotne w kontekście ubezpieczenia osób wykonujących ten zawód
Kwestia włościańska i reforma sądowa Aleksandra II na łamach ,,Gazety Sądowej Warszawskiej” (1873–1915). Ocena z perspektywy poglądów Józefa Kasznicy na istotę prawa
Full text linkThe aim of the article is to present selected issues devoted to the peasant and judicial reforms on the pages of the “Gazeta Sądowa Warszawska” [Warsaw Legal Gazette] legal periodical. By simultaneously referring to the legal and naturalistic views of Józef Kasznica, a law professor, on the main features of law, arguments are presented which support the thesis that the peasant and court reforms in the Kingdom of Poland were largely a political creation and not a legal one. These included the issues characterized on the pages of “the Gazette” after the introduction of both reforms, such as: contradictions occurring in the legislation of the Kingdom of Poland; a lack of trust of lawyers living on the territories of the Kingdom of Poland in the new legal institutions; and the utilitarian, rather than deontological, character of the legal norms.Celem artykułu jest przedstawienie wybranych zagadnień poświęconych reformie włościańskiej i sądowej na łamach periodyku prawniczego ,,Gazeta Sądowa Warszawska”. Jednocześnie powołując się na prawno-naturalne poglądy profesora prawa Józefa Kasznicy na temat głównych cech prawa, przywołano argumenty na potwierdzenie tezy, że reformy włościańska i sądowa w Królestwie Polskim były w dużej mierze tworem politycznym, nie prawnym. Należały do nich zagadnienia charakteryzowane na szpaltach ,,Gazety” po wprowadzeniu obu reform, takie jak: sprzeczności występujące w prawodawstwie Królestwa Polskiego, brak zaufania prawników zamieszkujących obszar Królestwa Polskiego do nowych instytucji prawnych czy utylitarny, a nie deontologiczny charakter norm prawnych
Kształtowanie się odpowiedzialności karnej lekarza jako urzędnika państwowego pod rządami kodeksu karnego z 1932 r.
Full text linkThe topic of the present article concerns the evolution of criminal liability portrayed by using the example of the relationship between the concepts of a doctor and an official, which was characteristic of the historical and system of state changes occurring in the state. Numerous legal institutions, which are currently in force in the Penal Code, were shaped between 1918 and 1939. After 1945 and the establishment of the Polish People\u27s Republic, the role of the state increased, which was expressed in the treatment of doctors as officials and state functionaries, which was, in turn, related to the subjugation of every area of life to state regulation. Despite this, judicial decisions of the courts attempted to reduce criminal liability which pertained to a disproportionately large circle of subjects. This jurisprudential direction was the basis for the current solutions, which came into force in the Penal Code of 1997.Przedmiotem artykułu jest ewolucja odpowiedzialności karnej ukazana na przykładzie relacji pojęć lekarz–urzędnik, która była charakterystyczna dla zmian historycznych i ustrojowych państwa. Wiele instytucji prawnych, które obecnie obowiązują w kodeksie karnym, ukształtowało się w latach 1918-1939. Po 1945 r. i powstaniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wzrosła rola państwa, co wyrażało się w traktowaniu lekarza jak urzędnika i funkcjonariusza państwowego, co było z kolei związane z poddaniem regulacji państwowej każdej dziedziny życia. Mimo to orzecznictwo sądowe próbowało zmniejszyć odpowiedzialność karną, która dotyczyła zbyt dużego kręgu podmiotów. Ten kierunek orzeczniczy był podstawą obecnych rozwiązań, które weszły w życie w kodeksie karnym z 1997 r
Egzekucja przez zarząd przymusowy według kodeksu postępowania cywilnego z 1930 roku na przykładzie majątków osobistych i fideikomisowych książąt pszczyńskich w latach 1934–1939
Full text linkThe present article is devoted to the application of the interwar provisions of the Code of Civil Procedure of 1930 on compulsory administration on the example of the enforcement proceedings against Prince Jan Henryk XV Hochberg von Pless. These proceedings were conducted against the real estate which belonged to the Duke of Pszczyna and his numerous industrial enterprises, which were both his personal property and a part of the fideicommissum estates of the Hochberg family. By employing the case study method, the paper attempts to present various practical problems related to the activities of the compulsory administrators of the estates of the Duke of Pszczyna. An analysis concerning the issue of the effects of the status of the properties which were under administration as components of the fideicommissum estate was carried out. Also an attempt was made to present the way in which the administrators performed their duties regarding the repayment of the debt to the main creditor and attached creditors, reporting obligations as well as the ‘sanation’ of the debtor\u27s properties and improvement of their economic situation. A part of the article is devoted to the rules and regulations, the organization, and the functioning of the board’s administration. An analysis of the administrator\u27s relationship with the debtor and his family was also carried out.Artykuł jest poświęcony stosowaniu międzywojennych przepisów kodeksu postępowania cywilnego z 1930 r. o zarządzie przymusowym na przykładzie postępowania egzekucyjnego przeciwko ks. Janowi Henrykowi XV Hochberg von Pless. Postępowanie to było prowadzone względem nieruchomości i licznych przedsiębiorstw przemysłowych księcia pszczyńskiego, należących zarówno do jego majątku osobistego, jak i dóbr fideikomisu familijnego Hochbergów. Autor starał się – metodą case study – pokazać różne problemy praktyczne związane z działalnością zarządców przymusowych majątków księcia pszczyńskiego. Poddał analizie zagadnienie skutków statusu dóbr stanowiących przedmiot egzekucji jako części składowych majątku fideikomisu, a także podjął próbę prezentacji sposobu wykonywania obowiązków przez zarządców w zakresie spłaty wierzyciela głównego i wierzycieli przyłączonych, obowiązków sprawozdawczych oraz „sanacji” dóbr dłużnika i poprawy ich sytuacji ekonomicznej. Część artykułu poświęcił regulaminowi oraz organizacji i funkcjonowaniu administracji zarządu. Poddał także analizie relacje zarządcy z dłużnikiem i jego rodziną
Tabliczki B–O praw średnioasyryjskich
Full text linkThe Middle Assyrian Laws (MAL) are a collection of laws dating back to the 12th century BCE, which was found in Assur, the present-day Qal’at Sherqat in Iraqi Kurdistan. The present paper contains the second part of the Polish translation and a commentary on the MAL, encompassing the tablets from B to O. These tablets cover a wide range of topics: laws on inheritance, property, theft, labor, and slander. Tablet B is particularly significant for understanding land ownership in the Middle Assyrian society, detailing laws about inheritance, purchase procedures, property boundaries, and irrigation.Prawa średnioasyryjskie (MAL) to zbiór praw pochodzących z XII wieku p.n.e., znaleziony w Aszur, obecnie Qal’at Sherqat w irackim Kurdystanie. Niniejsza publikacja zawiera drugą część polskiego tłumaczenia i komentarza do praw średnioasyryjskich, tym razem do tabliczek B do O. Tabliczki te obejmują szeroki zakres tematów: prawa dotyczące dziedziczenia, własności, kradzieży, pracy i oszczerstwa. Tabliczka B ma szczególne znaczenie dla zrozumienia własności ziemi w społeczeństwie średnioasyryjskim, szczegółowo opisując prawa dotyczące dziedziczenia, procedur zakupu, granic własności i irygacji