Czasopismo Prawno-Historyczne
Not a member yet
3153 research outputs found
Sort by
Od brytyjskiego scire facias do amerykańskiego Good Behavior: Historycznoprawne ujęcie impeachmentu sędziowskiego w amerykańskiej jurysprudencji
Full text linkThis article provides a historical and legal analysis of the evolution of the institution of judicial impeachment within the American constitutional order, emphasising its British roots and contemporary interpretive dilemmas. Despite the Framers\u27 clear reluctance towards the institutional legacy of the British Crown, the impeachment mechanism was incorporated into the U.S. Constitution as a means of control over public officials, including federal judges. Key safeguards against arbitrariness, stemming from fears of the English scire facias – a procedure that allowed the monarch to remove an officer based on a presumption of “misbehaviour,” shifting the burden of proof to the accused – include the precise clauses of Good Behaviour, guaranteeing tenure “during good behaviour,” and High Crimes and Misdemeanours. The main research problem concerns the paradigm shift in interpretation initiated on April 15, 1970, by Congressman Gerald R. Ford, who, in his resolution against Supreme Court Justice William O. Douglas, advocated for the Justice’s removal based on a violation of the Good Behavior Clause, irrespective of the commission of a criminal offence. This shift challenged the traditional understanding of impeachment as a remedial procedure of a politico-criminal nature, opening the debate on an alternative, behavioural method of judicial control. The analysis demonstrates that the normative ambiguity of the British concepts of “good behaviour” and “tenure” has a profound impact on the contemporary constitutional debate regarding the possibilities of removing judges from office.Artykuł stanowi historycznoprawną analizę ewolucji instytucji impeachmentu sędziowskiego (judicial impeachment) w amerykańskim porządku konstytucyjnym, z naciskiem na jego brytyjskie korzenie i współczesne dylematy interpretacyjne. Mimo wyraźnej niechęci ojców założycieli do instytucjonalnego dziedzictwa Korony Brytyjskiej mechanizm impeachmentu został włączony do Konstytucji USA jako środek kontroli nad urzędnikami publicznymi, w tym sędziami federalnymi. Główne zabezpieczenia przed arbitralnością, wywodzące się z obaw przed angielskim scire facias – procedurą umożliwiającą monarsze usunięcie urzędnika na podstawie domniemania „złego zachowania” (misbehavior), z przeniesieniem ciężaru dowodu na oskarżonego – obejmują precyzyjne klauzule: Good Behavior gwarantująca sprawowanie urzędu „podczas dobrego sprawowania” oraz High Crimes and Misdemeanors. Główny problem badawczy dotyczy przełomu paradygmatu interpretacyjnego zapoczątkowanego 15 kwietnia 1970 r. przez kongresmena Geralda R. Forda, który we wniosku przeciwko sędziemu Sądu Najwyższego Williamowi O. Douglasowi postulował usunięcie sędziego na podstawie naruszenia klauzuli Good Behavior, niezależnie od popełnienia czynu karalnego. Ta zmiana podważyła tradycyjne ujęcie impeachmentu jako procedury naprawczej o charakterze polityczno-karnym, otwierając debatę nad alternatywną, behawioralną metodą kontroli sędziów. Analiza wykazuje, że niejednoznaczność normatywna brytyjskich pojęć good behaviour i tenure ma doniosły wpływ na współczesną debatę konstytucyjną o możliwościach usuwania sędziów z urzędu
Thomas Olechowski, Die Einführung der Verwaltungsgerichtsbarkeit in Österreich, 1999
Full text linkRecenzja: Thomas Olechowski, Die Einführung der Verwaltugsgerichtsbarkeit in Österreich. Wien 1999. Manzsche Verlags-und Universitätsbuchhandlun
Materiały do polskiej bibliografii historycznoprawnej za rok 1998. Pod redakcją Marii Zabłockiej. Materiały zebrali Marzenna Paszkowska, Roman Sobotka, Andrzej B. Zakrzewski
Full text linkWalka o wyodrębnienie Galicji (1868-1873)
Full text linkL\u27autonomie de Galicie se développait on deux étapes: dans les années 1860- 1863 et 1865 - 1873. Pendant la première étape avait à faire avec l\u27autonomie octroiyée. L\u27attitude des Polonais était alors passive. L\u27insurrection de Janvier, la nombreuse participation de la société polonaise de Galicie dans ce soulèvement, l\u27état de guerre qui y était en vigueur dans les années 1864 - 1865, interrompirent des travaux sur la détermination de l\u27autonomie. En 1865 les nouvells possibilités se présentèrent. Cependant le sentiment de la défaite après la chute de l\u27insurrection et la conscience de la menace de l\u27existence nationale, par la Russie et la Prusse, formèrent une disposition d\u27esprit qui s\u27exprima par la fameuse adresse de 1866: „Nous restons auprès de vous, Sire, et c\u27est auprès de vous que nous voulons rester." Après l\u27accord austro-hongrois et après que la constitution de 1867 entra en vigueur, on recommença des démarches en vue de l\u27élargissement de l\u27autonomie galicienne. Toutefois les conditions pour cette activité n\u27étaient pas favorables. En automne 1868 François Smolka déposa la motion à la diète qui visait la résistance passive et, en alliance avec les Tchèques, la poursuite d\u27aggravation de la crise du régime autrichien. Smolka prévoyait que cette activité pourrait forcer l\u27Autriche à accepter des importantes propositions de la fédération. La motion n\u27obtint pas la majorité des voix et la diète galicienne arrêta la résolution qui visait aussi l\u27élargissement de l\u27autonomie, mais par voie légale, en mettant à profit la constitution.La dite .,campagne de résolution" qui durait de 1868 à 1873. finit par l\u27échec. Le parlement viennois n\u27arrêta pas la résolution. La Galicie acquit plusiers droits, mais peu importants — tout particulièrement ceux qui concernaient la langue. Malgré que cette campagne se déroulait dans des cadres tranés par le droit constitutionnel d\u27Autriche, on peut la classer parmi les mouvements polonais de libération nationale. Leur signification dépassait les frontières de la région de la Pologne annexée par l\u27Autriche.W dziejach polskich walk narodowowyzwoleńczych Galicja — poza rokiem 1846 — niewiele zajmuje miejsca. Podkreśla się głównie jej rolę jako zaplecza dla powstania listopadowego i styczniowego, po którym Galicja właśnie, w związku z dość szeroką autonomią, najszybciej przeszła na pozycje lojalizmu i rezygnacji z dążeń narodowowyzwoleńczych. Pogląd ten, słuszny w ogólnych swych zarysach, wymaga jednak poważnej korekty, jeśli idzie o pierwsze dziesięciolecie po powstaniu styczniowym
Materiały do polskiej bibliografii historycznoprawnej za rok 1983
No full textMateriały do polskiej bibliografii historycznoprawnej za rok 1983 pod redakcją Huberta Izdebskieg
Historia legislacyjna dekretu Rady Regencyjnej z 31 października 1918 r. o opiece nad zabytkami sztuki i kultury
Full text linkThe Decree of the Regency Council of 31 October 1918 on the Protection of Monuments of Art and Culture was the first Polish legal regulation dedicated to the protection of monuments. This act allowed for the creation of the legal foundations necessary to build an organizational structure connected with the protection of monuments, and it also defined the framework for future protection. The decree and the historical background accompanying its adoption is discussed in detail in legal literature, but less space is devoted to the legislative history of the work on this act (pre-legislative history). It is repeatedly emphasized in the literature devoted to this subject matter that the issuance of legal regulations concerning monuments, at such an early stage of the formation of the Polish state, testifies to the importance of this topic and the visionary qualities of the contemporary political elites. Meanwhile, the adoption of the decree on the protection of monuments of art and culture was as important as other public and social matters to the decision makers of the time; consequently, the circumstances of the adoption of the decree should not be overly exaggerated.Dekret Rady Regencyjnej z 31 października 1918 r. o opiece nad zabytkami sztuki i kultury był pierwszą polską regulacją prawną poświęconą ochronie zabytków. Akt ten pozwolił stworzyć podstawy prawne potrzebne do zbudowania struktury organizacyjnej związanej z ochroną zabytków, a także określił ramy przyszłej ochrony. W piśmiennictwie prawniczym szczegółowo omówiono dekret oraz historyczne tło towarzyszące jego przyjęciu, ale mniej miejsca poświęcono historii legislacyjnej prac nad tym aktem (pre-legislative history). W literaturze często podkreśla się, że wydanie przepisów prawnych dotyczących zabytków na tak wczesnym etapie tworzenia się państwa polskiego świadczy o ważkości tego tematu i wizjonerstwie ówczesnych elit politycznych. Tymczasem przyjęcie dekretu o opiece nad zabytkami sztuki i kultury było dla ówczesnych decydentów równie ważne co inne sprawy publiczne i społeczne, dlatego nie należy zbyt mocno amplifikować okoliczności przyjęcia dekretu
Sprawozdanie z sympozjum poświęconego pamięci prof. Małgorzaty Materniak-Pawłowskiej „Iustitia civitatis fundamentum – sądy i sędziowie na przestrzeni dziejów”
Full text linkReport.Sprawozdanie
Instytucja przestępstwa wojskowego w świetle uregulowań polskich kodyfikacji karno-wojskowych XX wieku – analiza historyczno-prawna
Full text linkThe article presents how, over the years (both in separate penal-military codes as well as in the military section of the General Penal Code of 1969), legislators decreed the concept of a military offence. These considerations can be viewed as a kind of historical-legal justification for the necessity of introducing a normative definition of a military offence into the criminal law system in a broad sense (e.g., by amending the provisions of the Penal Code of 1997 which is in force). Although the institution of a military offence is not synonymous with the institution of a criminal offence (contemporarily also referred to as a general offence), it does not stem directly from the provisions of the Code, but only from the interpretation made on this level, which was subjected to criticism.W artykule pokazano, jak na przestrzeni lat (zarówno w odrębnych kodeksach karno-wojskowych, jak i w części wojskowej powszechnego kodeksu karnego z 1969 r.) ustawodawca dekretował pojęcie przestępstwa wojskowego. Rozważania te można potraktować jako rodzaj historycznoprawnego uzasadnienia konieczności wprowadzenia do systemu prawa karnego sensu largo (np. poprzez nowelizację przepisów obowiązującego kodeksu karnego z 1997 r.) normatywnej definicji przestępstwa wojskowego. Choć instytucja przestępstwa wojskowego nie jest synonimem instytucji przestępstwa (współcześnie określanego także mianem przestępstwa powszechnego), to nie wynika to wprost z postanowień kodeksowych, a jedynie z wykładni dokonanej na tej płaszczyźnie, co zostało poddane krytyce
Na granicy człowieczeństwa. Michaela Sandela krytyka etyki udoskonalania
Full text linkThe aim of the present article is to analyze Sandel’s views on the bioethical challenges which may arise as a result of the biotechnological revolution and the advances in genetic engineering in the context of the so-called ethics of enhancement, and to attempt to answer the question of how bioethical concerns should be formulated in the face of the unrestricted genetic manipulations that are made possible by the biotechnological revolution. The paper characterizes Sandel\u27s vision of the ethics of enhancement and outlines the resulting challenges to freedom, dignity, and humanity. Moreover, it indicates how Sandel describes the arguments in the contemporary bioethical debate by highlighting their inadequacy. Among the main challenges that may arise from the misuse of biotechnological discoveries are: the genetic designing of children, the enhancement of athletes, or the increase of social inequalities resulting from an individual\u27s genetic status. The conclusions of the article point to the argument of the ‘ethics of gratitude for life as a gift’, which, according to Sandel, better expresses the bioethical concerns and protects values such as freedom, autonomy, and human dignity.Celem artykułu jest analiza poglądów Sandela na temat wyzwań bioetycznych, jakie mogą pojawić się w związku rewolucją biotechnologiczną i postępami inżynierii genetycznej w kontekście tzw. etyki udoskonalania, a także próba odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób należy formułować wątpliwości bioetyczne wobec nieograniczonych manipulacji genetycznych, które są możliwe wskutek rewolucji biotechnologicznej. Autorzy charakteryzują Sandelowską wizję etyki udoskonalania, przedstawiają wynikające z niej wyzwania dla wolności, godności i człowieczeństwa, jak również wskazują, w jaki sposób Sandel opisuje argumenty we współczesnej debacie bioetycznej, podkreślając ich niewystarczający charakter. Do głównych wyzwań, jakie mogą pojawić się w związku z niewłaściwym wykorzystaniem odkryć biotechnologii, zaliczają: projektowanie genetyczne dzieci, udoskonalanie sportowców czy zwiększanie nierówności społecznych wynikających ze statusu genetycznego jednostki. W konkluzjach wskazują na argument „etyki wdzięczności za życie jako dar”, który według Sandela w lepszy sposób wyraża wątpliwości bioetyczne i chroni takie wartości, jak wolność, autonomia i godność człowieka
Zawarcie kolejnego małżeństwa a utrata dożywocia w polskim prawie ziemskim. Teoria i praktyka
Full text linkThe purpose of the marital life estate contract was to provide material security for the spouse in the event of widowhood by providing them with the right to use the deceased\u27s property for the rest of their life. One of the grounds for losing this right could occur in the event of entering into a new marriage by the party benefiting from the life estate. The majority of Polish land law researchers, on the basis of the statement by Teodor Ostrowski, were of the opinion that the right to the life estate in the crown provinces ended when one entered into marriage only if a clause containing such a stipulation was inserted in the contract. However, just entering into another marriage did not result in the loss of the life estate. In order to verify this opinion, the article conducts an analysis of selected documents from legal practice, namely marriage contracts and wills, in which the parties made a declaration regarding the consequences of entering into a new marriage by the spouse who was to benefit from the life estate. The provisions regulating this issue which are included in the codification projects of private law on Polish territories in the 18th and 19th centuries are also delineated.Celem umowy dożywocia małżeńskiego było zabezpieczenie materialne współmałżonka na wypadek wdowieństwa przez zapewnienie mu prawa użytkowania dóbr zmarłego do końca życia. Jedną z przesłanek utraty tego prawa mogło być wstąpienie przez stronę korzystającą z dożywocia w nowy związek małżeński. Większość badaczy polskiego prawa ziemskiego, opierając się na wypowiedzi Teodora Ostrowskiego, stała na stanowisku, że w prowincjach koronnych ustanie prawa dożywocia wraz z zawarciem małżeństwa następowało jedynie w przypadku umieszczenia w umowie klauzuli zawierającej taki warunek. Natomiast samo wstąpienie w kolejny związek małżeński nie pociągało za sobą utraty dóbr dożywotnich. Aby zweryfikować ten pogląd, w artykule dokonano analizy wybranych dokumentów praktyki: umów małżeńskich i testamentów, w których strony składały oświadczenie dotyczące konsekwencji zawarcia nowego związku małżeńskiego przez współmałżonka mającego korzystać z dożywocia. Przypomniano również regulujące tę kwestię przepisy zawarte w projektach kodyfikacji prawa prywatnego na ziemiach polskich w XVIII i XIX wieku