Malatya Turgut Özal University Institutional Repository
Not a member yet
4072 research outputs found
Sort by
The effects of childhood emotional abuse on mental health in adulthood: A systematic literature review
No full textThis study aims to conduct a systematic review of the current literature examining the impacts of childhood emotional abuse (CEA) on mental health in adulthood. The research process involved a thorough analysis of published articles addressing the consequences of CEA on mental health in adulthood, with findings systematically synthesized based on predetermined inclusion and exclusion criteria. Utilizing the PRISMA report, between October 29 and November 21, 2024, database search in PubMed, Wiley Online Library, Sage Journals, and TR Index yielded 986 research articles. Among these, 15 articles fulfilled the inclusion criteria. The selected studies were scrutinized based on publication year, research locale, study objectives, sample characteristics, assessment tools, and the results. The majority of studies were conducted in 2024, 2023, and 2021. The studies were conducted to examine the associations between CEA and various psychological variables related to mental health such as depression, anxiety, posttraumatic stress disorder, psychotic symptoms, paranoid thoughts, suicidal ideation, emotion regulation difficulties, cognitive symptoms, social support, rumination, dissociation, early maladaptive schemas, interpersonal problems, obesity and alcohol use. The sample sizes of studies ranges from 72 to 34653 participants. The most frequently utilized measurement instruments in the studies were the Childhood Trauma Questionnaire and the Childhood Trauma Questionnaire-Short Form. In the investigation of the effects of CEA on mental health in adulthood, depression emerged as the most extensively examined variable. The results of the studies underscored CEA as a significant risk factor with the potential for having long-lasting and profound impacts on individuals' mental health, as well as being a crucial element in exacerbating psychological disorders. The results of the study were interpreted, and suggestions for future investigations were proposed
Disaster Gerontology and Climate Crisis
No full textAtmosferde artan sera gazlarının etkisiyle küresel düzeyde sıcaklık artışı gözlenmekte ve bu durum birçok meteorolojik değişime neden olmaktadır. Bu değişiklikler özellikle kırılgan bir grup olan yaşlı nüfus üzerinde çok yönlü olumsuz etkilere sahiptir. Sıcak hava dalgaları, seller ve diğer aşırı hava olaylarının artan sıklığı ve yoğunluğu yaşlıların sağlığı ve refahı için doğrudan bir tehdittir. İklim değişikliği, bağışıklık sistemi zayıflamış yaşlı bireyleri ciddi bir şekilde etkileyebilen bulaşıcı hastalıkların yayılmasına katkıda bulunur. Yükselen deniz seviyeleri ve doğal afetler nüfusun göç etmesine yol açabilir ve yaşlı bireyler yeni ortamlara uyum sağlamada zorluklarla karşılaşabilirler. Daha da önemlisi iklim değişikliği, gıda ve su güvenliğini etkileyerek yaşlıların beslenme ihtiyaçlarının karşılanmasında zorluklara neden olabilir. Yaşlı nüfusu bu zorluklara karşı hazırlamak ve dirençli kılmak, çevresel krizler sırasında yaşlı bireylerin uyum kapasitesini artırmak için potansiyel stratejiler ve müdahaleler geliştirmek için konunun Afet Gerontolojisi perspektifinden ele alınması önem kazanmaktadır. Bu bağlamda, yaşlıların ihtiyaçlarına göre tasarlanmış sistemlerinin uygulamaya sokulması ve zamanında tahliye, aşırı hava olaylarına hazırlıklı olunmasına yardımcı olabilir. Hastalık yönetimi gibi yaşlıların özel sağlık ihtiyaçlarını karşılamak için sağlık altyapısının afet durumlarına hazır hale getirilmesi elzemdir ve bunların yapılması iklimle ilgili zorluklara karşı yaşlıların dayanıklılıklarını artırabilir. Sağlam topluluk destek ağları kurmak, yaşlı bireyler için tahliye, acil durum müdahalesi ve günlük ihtiyaçlar konusunda yardım sağlayabilir. İklim değişikliğinin yaşlılar üzerindeki etkileri konusunda farkındalık ve eğitimin teşvik edilmesi hem yaşlı nüfusu hem de bakıcılarını proaktif önlemler alma konusunda güçlendirebilir. Afet gerontolojisinde devam eden araştırmalar, iklim değişikliği karşısında yaşlı bireylerin uyum kapasitesini artıran yenilikçi çözümlerin ve müdahalelerin geliştirilmesine katkıda bulunacaktır. Anahtar Kelimeler: İklim krizi, yaşlılık ve yaşlanma, afet gerontolojisi.The global rise in temperatures, fueled by increasing greenhouse gases, is triggering significant meteorological shifts, with dire consequences, particularly for the older adults. Heightened heatwaves, floods, and other extreme weather events directly jeopardize the health and well-being of this vulnerable demographic population. Moreover, climate change facilitates the spread of infectious diseases, posing grave risks to older individuals with compromised immune systems. Rising sea levels and natural calamities further exacerbate the situation, often forcing older populations into unfamiliar and challenging environments. Additionally, climate-induced disruptions to food and water supplies make it increasingly difficult to meet the nutritional needs of the older adults. Addressing these pressing challenges demands a comprehensive approach grounded in Disaster Gerontology principles. Tailored systems and proactive preparedness measures are essential to safeguard the older person against climate-related hazards. Strengthening healthcare infrastructure to manage disease outbreaks during disasters is paramount, bolstering the resilience of older communities. Furthermore, establishing robust support networks within communities can facilitate evacuation, emergency response, and daily care for older individuals. Raising awareness and educating both the older population and caregivers about the specific impacts of climate change is crucial for fostering proactive measures. Continued research in Disaster Gerontology will drive the development of innovative solutions and interventions, enhancing the adaptive capacity of older populations in the face of climate adversity. Keywords: Climate crisis, old age and aging, disaster gerontology
Investigation of Diplostomum sp. in Some Fish Species Caught in Atatürk Dam Lake
No full textThe aim of this study was to investigate the presence of Diplostomum sp. in a total of 192 fish of five different species (Carasobarbus luteus, Acanthobrama marmid, Chondrostoma regium, Capoeta trutta and Luciobarbus mystaceus) obtained from four regions of Atatürk Dam Lake (Sitilce, Samsat, Hösürge and Gerger). The presence of Diplostomum sp. was identified in 149 fish specimens, while it was not detected in 43 fish specimens. It was established that the minimum and maximum parasite presence levels ranged from 1 to 209. The fish species with the highest mean parasite density were Chondrostoma regium (19.30), Acanthobrama marmid (14.13), Carasobarbus luteus (13.15), Capoeta trutta (11.5) and Luciobarbus mystaceus (9.71). The study demonstrated that the prevalence of Diplostomum sp. in fish from Atatürk Dam Lake varied according to both region and species
INVESTIGATION OF THE BEHAVIOR OF RC ELEVATED WATER TANKS ACCORDING TO TURKISH EARTHQUAKE CODES
No full textWater tanks are critical structures that must be used without damage after an earthquake. Due to their vital importance, these structures are required to perform well under the influence of major earthquakes. In this study, the behavior of the RC elevated water tanks under earthquake effects was investigated. The water tank with a volume of 75 m3, which is widely applied as a type project, was examined according to the calculation principles of the 1968, 1975, 1998, 2007, and 2018 earthquake codes. The analysis of the structure designed in the SAP2000 program was carried out according to the equivalent linear method. When the analysis results were compared according to the earthquake codes considered, it was concluded that the structure showed better behavior as the design criteria and calculation principles were improved from the 1968 earthquake code to the 2018 earthquake code. The comparative analysis results obtained from the study were evaluated specifically for an RC elevated water tank that was heavily damaged in the 6 February 2023 Kahramanmaraş earthquakes
Türkiye'de 6 Şubat 2023'te meydana gelen depremlerin farklı gün ve saatlerdeki konumsal etkilerinin internet tabanlı GNSS değerlendirme servisleri ile istatistiksel analizi
No full textBu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin konumsal etkilerini, internet tabanlı GNSS veri değerlendirme servisleriyle istatistiksel olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. TUSAGA-Aktif ağına ait 14 sabit istasyonun gözlemleri, CSRS-PPP, MagicGNSS ve Trimble RTX yazılımlarıyla incelenmiştir. Ayrıca, depremden en çok etkilenen EKZ1 istasyonunun 06/02/2023 tarihli farklı saat aralıklarındaki verileri de bu yazılımlar kullanılarak değerlendirilmiştir. Depremin istasyonların X, Y ve Z koordinat eksenleri üzerindeki etkisi, hem ANOVA hem de Kruskal-Wallis testleri ile istatistiksel olarak incelenmiştir. Analizler, deprem öncesi, deprem günü ve sonrası farklı günler ile deprem gününe ait farklı saat aralıklarına göre GNSS servislerinden elde edilen koordinat değerlerinin istatiksel farklılıklarını incelemeyi kapsamaktadır. Deprem öncesi ve sonrası koordinat farklılıklarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu özellikle Y koordinat ekseninde büyük yer değişimlerinin yaşandığı, Z koordinat eksenindeki değişimlerin ise diğer eksenlere göre daha az olduğu belirlenmiştir. EKZ1 istasyonu için yapılan saatlik analizler, konumsal değişikliklerin istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığını ortaya koymuştur
The effect of differen carbon dioxide concentrations on the polyphagous plant pest Aphis gossypii (Glover) (Hemiptera: Aphididae)
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bitki Koruma Ana Bilim DalıPamuk yaprak biti (Aphis gossypii (Glover) (Hemiptera:Aphididae)), bitkide emgi yapması ve virüs hastalıklarını taşıması sebebiyle önemli ekonomik kayıplara yol açan polifag bir bitki zararlısıdır. Bu çalışmada, atmosferde artan karbondioksit (CO2) seviyelerinin bu zararlının biyolojisi üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Denemeler, 400?±?50 ppm, 550?±?50 ppm ve 700?±?50 ppm CO2 düzeylerinde, sabit sıcaklık (22.5?±?1?°C), %60?±?5 nem ve 16:8 saatlik ışık süresine sahip iklim odalarında yürütülmüştür. Araştırma sonucunda, gelişim süresi, üreme ve toplam yaşam süresi gibi biyolojik parametrelerde CO2 seviyelerine bağlı farklılıklar tespit edilmiştir. Gelişim evreleri açısından, birinci ve ikinci nimf dönemleri en uzun 550 ppm CO2 düzeyinde gerçekleşmiş (1.43?±?0.10 ve 1.70?±?0.99 gün), üçüncü ve dördüncü dönemlerde ise en uzun süreler 400 ppm CO2 düzeyinde kaydedilmiştir (2.14?±?0.16 ve 2.04?±?0.19 gün). En uzun erginlik süresi 700 ppm CO2'de (18.00?±?1.03 gün), toplam yaşam süresi ise yine bu seviyede 24.00?±?1.00 gün olarak ölçülmüştür. Doğurganlık açısından, ortalama yavru sayısı kontrol grubunda (400 ppm) 25.39 iken, 550 ppm ve 700 ppm'de sırasıyla 13.70 ve 15.34 olarak kaydedilmiştir. Kalıtsal üreme yeteneği (rm) ve net üreme gücü (R?) en yüksek 400 ppm'de (0.27 ve 23.71), en düşük ise 550 ppm'de (0.19 ve 13.70) tespit edilmiştir. Bu bulgular, yükselen CO2 seviyelerinin A. gossypii'nin yaşam süresini uzatırken, üreme kapasitesini azalttığı yönünde kanı oluşturmuştur. Bu durum, iklim değişikliğinin zararlı türlerin popülasyon dinamikleri üzerindeki etkilerinin dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. ANAHTAR KELİMELER: Aphis gossypii, CO2, Küresel Isınma, Karbon EmisyonuThe cotton aphid (Aphis gossypii (Glover) (Hemiptera: Aphididae)) is a polyphagous insect pest that causes significant economic losses due to its phloem-feeding behavior and ability to transmit viral diseases. In this study, the effects of elevated atmospheric carbon dioxide (CO2) concentrations on the biology of A. gossypii were evaluated. The experiments were conducted in climate-controlled chambers under three different CO2 concentrations: 400?±?50 ppm (control), 550?±?50 ppm, and 700?±?50 ppm, with constant temperature (22.5?±?1?°C), relative humidity (60?±?5%), and a photoperiod of 16:8 (light:dark) hours. The results revealed significant differences in biological parameters such as developmental time, reproduction, and total lifespan across the different CO2 levels. Among the nymphal stages, the first and second instars exhibited the longest durations under 550 ppm CO? (1.43?±?0.10 and 1.70?±?0.99 days, respectively), while the third and fourth instars showed the longest durations under 400 ppm CO? (2.14?±?0.16 and 2.04?±?0.19 days, respectively). The longest adult longevity was recorded at 700 ppm CO? (18.00?±?1.03 days), and the total lifespan was also highest at this level (24.00?±?1.00 days).In terms of fecundity, the average number of offspring per female was 25.39 in the control group (400 ppm), while it decreased to 13.70 and 15.34 at 550 ppm and 700 ppm CO?, respectively. The intrinsic rate of increase (rm) and net reproductive rate (R?) were highest at 400 ppm (0.27 and 23.71, respectively), and lowest at 550 ppm (0.19 and 13.70, respectively). These findings suggest that elevated CO2 concentrations prolong the lifespan of A. gossypii, while reducing its reproductive capacity. This highlights the importance of considering the effects of climate change, particularly increased atmospheric CO2, on the population dynamics of insect pests in future pest management strategies. KEY WORDS: Aphis gossypii, CO2, Global Warming, Carbon Emissio
The Importance of Demographic and Biochemical Parameters on Prognosis in Corrosive Substance Poisonings in Infancy and Play Childhood Period
No full textObjective: Corrosive substances are chemicals with strong acidic or alkaline properties that can cause tissue damage. In children, the most common cause of corrosive exposure is accidental ingestion. Our study presents the demographic, clinical, and laboratory characteristics of pediatric patients admitted due to corrosive intake and investigates the prognostic relevance of these parameters. The primary objective is to highlight corrosive poisonings and emphasize predictive markers for risk and complications to guide emergency management. Methods: Data of patients admitted to the emergency department due to corrosive substance ingestion and subsequently hospitalized were retrospectively analyzed. This study aimed to evaluate the prognostic significance of demographic features, the agent’s chemical nature, and laboratory parameters. Results: The median age of the patients was 27 months, with seven being male. Sixteen patients were discharged within two days and no mortality was recorded. In this study, leukocyte counts were significantly elevated in patients who ingested acidic corrosive agents. No statistically significant relationship was found between gender and admission to the intensive care unit (ICU). Similarly, ICU admission did not differ significantly based on whether the agent was acidic or alkaline. Endoscopy rates showed no significant difference according to whether the substance was a household cleaning product. No association was found between product type and gender. Conclusion: Corrosive poisonings during infancy and early childhood generally result from accidental ingestion of small amounts. Inadequate or delayed intervention may lead to severe complications. Prompt diagnosis and appropriate treatment are essential to prevent these outcomes and reduce morbidity
Age-Related Volume Analysis of the Sella Turcica and Surgical Approach Metrics to the Pituitary Gland from Birth to Adulthood
No full textBACKGROUND/AIMS: The pituitary gland is located in the sella turcica (ST). The volume change of the ST with age affects the pituitary gland. The volume of the ST and the distance from the points of surgical intervention to the pituitary gland should be known prior to surgery. Therefore, the aim of this study was to measure the age-related volumetric development of the ST and to determine the distances of the main surgical landmarks to the pituitary gland. MATERIALS AND METHODS: Our study analyzed sagittal radiologic images of 794 individuals, aged 1-70 years. ST volumes and the distances for transsphenoidal, transcranial (TC), and frontoparietal (FP) surgical approaches were measured. ST volume was quantified using the Cavalieri principle on sagittal images, while surgical approach distances were determined using a ruler on the same sagittal radiological images. RESULTS: The mean ST volume in the age range of 1-18 years was 259.32±38.28 mm3, 262.40±38.74 mm3 in males and 256±37.67 mm3 in females. The volume increase in ST was observed at a high rate until adolescence, when bone development was the highest. There was no statistically significant difference in ST volume between genders. The mean lengths of the transsphenoidal, TC, and FP approaches were 81.64±9.62, 80.01±14.85 and 92.56±8.54 mm, respectively. CONCLUSION: Our study demonstrated that the volume of the ST increases continuously from birth to 18 years of age, with a marked acceleration after 14 years. Additionally, we quantified the distances from various surgical intervention points to the pituitary gland, providing essential data for optimizing surgical approaches
The Pandemic State of Stigma: Stigma and Loneliness in İndividuals Diagnosed with COVID-19
No full textAmaç: Bu araştırmanın amacı COVID-19 tanısı almış bireylerde damgalanma ve yalnızlığı incelemektir. Materyal ve Metot: Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini bir aile sağlığı merkezine bağlı COVID-19 tanısı almış bireyler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise güç analizi ile 0.05 yanılgı, 0.95 güven aralığıyla, evreni 0.95 temsil gücüyle 107 hasta oluşturmuştur. Veriler araştırmacılar tarafından oluşturulan kişisel tanıtım formu, İçselleştirilmiş damgalanma ölçeği ve UCLA yalnızlık ölçeği kullanılarak online olarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistik, bağımsız gruplarda t testi, one way anova testi, bonferroni düzeltmesi ve kolerasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada hastaların yaş ortalamasının 34.75±15.7 olduğu, %63.6’sının kadın olduğu, %80.4’ünün lise ve üzeri eğitime sahip olduğu, %48.6’sının eşi ve çocukları ile birlikte yaşadığı, %36.4’üne ailesinden virüs bulaştığı, %61.7’sinin karantina sürecinde yalnız olmadığı, %33.6’sının hastalık sürecinde en yoğun yaşadığı duygunun endişe olduğu bulunmuştur. Araştırmada hastaların içselleştirilmiş damgalanma ve UCLA yalnızlık ölçeği puan ortalamalarının sırasıyla 56.27±15.9 ve 37.78±10.4 olduğu ve hastaların orta düzeyde damgalanma ve yalnızlık algısına sahip olduğu görülmüştür. Yapılan kolerasyon analizi sonucunda damgalanma ve yalnızlık algısı arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (p<0.001). Sonuç: Araştırma sonucunda hastaların orta düzeyde damgalanma ve yalnızlık algısına sahip olduğu bulunmuştur. Hastaların damgalanma algısı arttıkça yalnızlık algılarının da arttığı görülmüştür. COVID-19 tanısı almış bireylerde damgalanma ve yalnızlık algısının göz ardı edilmeden bütüncül bakım verilmesi, online danışmanlık hizmetlerinin planlanması, damgalanma ve yalnızlığın sebep olduğu psikolojik problemlerin tanınması, tedavi edilmesi ve araştırmanın daha geniş gruplarla yapılması önerilebilir.Objective: The purpose of this research is to examine stigma and loneliness in individuals diagnosed with COVID-19. Materials and Methods: The research was conducted as descriptive and exploratory. The population of the research consisted of individuals diagnosed with COVID-19 connected to a health center. The sample of the study consisted of 107 patients with a power analysis of 0.05 errors, 0.95 confidence intervals, and 0.95 representation power of the universe. Data were collected online using the personal presentation form created by the researchers, The Stigma Scale, and the UCLA Loneliness Scale. Descriptive statistics, independent groups t test, one way ANOVA test, Bonferroni correction and correlation analysis were used in the evaluation of the data. Results: In the study, the mean age of the patients was 34.75±15.7, 63.6% were women, 80.4% had high school or higher education, 48.6% lived with their spouse and children, 36.4% had a virus from their families, 61.7% were not alone during the quarantine period and that the most intense emotion experienced by 33.6% of them during the illness was anxiety. In the study, it was observed that the internalized stigma and UCLA loneliness scale mean scores of the patients were 56.27±15.9 and 37.78±110.4, respectively, and the patients had a moderate perception of stigma and loneliness. As a result of the correlation analysis, a moderately significant positive correlation was found between the perception of stigma and loneliness (p<0.001). Conclusions: As a result of the research, it was found that the patients had a moderate perception of stigma and loneliness. It was observed that as the patients’ perception of stigma increased, their perception of loneliness also increased. It can be recommended to provide holistic care in individuals diagnosed with COVID-19 without ignoring the perception of stigma and loneliness, to plan online counseling services, to recognize and treat psychological problems caused by stigma and loneliness, and to conduct research with larger groups
Chaotic artificial hummingbird algorithms
No full textLisansüstü Eğitim Enstitüsü, Enformatik Ana Bilim DalıOptimizasyon; günümüz dünyasında vazgeçilmez bir alan haline gelmiştir. Bunun başlıca nedeni Fizik, Kimya, Mühendislik ve daha birçok alandaki problemlerin çözümünde hızlı olması ve başarım oranının yüksek olmasıdır. Bu işi yaparken optimizasyon algoritmaları bağımsız değişkenlere sahiptir ve çeşitli kısıtlayıcı şartlarla optimum çözüme yakınsamaya çalışır. Doğada yaşayan canlıların beslenme, avlanma, uçma, saldırma gibi eşsiz yetenekleri birbiriyle olan kusursuz dayanışmaları, içlerindeki hiyerarşik yapı optimizasyon algoritmalarının ilham kaynağı olmuştur. Tezimizde canlıların bu eşsiz dayanışmasından ilham alarak oluşturulmuş YSA, BA, KAA, YA, GKA incelendi. Bunlar sırasıyla Çadır harita, Gauss harita, Çember harita, Lojistik Harita, Henon harita, Sinüozidal haritadır. Meta-sezgisel algoritmalar arama sürecini çeşitlendirmek ve yerel minimumlardan kaçmak için rastgeleliği kullanır. Tezimizde fazla zaman ve fazla rastgelelik içeren bu klasik başlangıç yerine kaotik haritalar kullanıldı. Yapay sinekkuşu optimizasyon algoritmasının başarımlarını ve performansını arttıracak altı kaotik haritalı yeni versiyonu üretildi. Bunlar sırasıyla Çadır harita, Gauss harita, Çember harita, Lojistik Harita, Henon harita, Sinüozidal haritadır. Elde edilen bu yeni algoritmaların başarımları tek modlu ve çok modlu on adet kalite test fonksiyonunun yardımıyla ölçüldü. Sonuç kısmında elde ettiğimiz sonuçlara göre KYSA' nın bu altı versiyonun global optimuma yakınsamada daha başarılı olduğunu ve diğer algoritmalara göre daha hızlı sonuçlar verdiği görüldü.Optimization has become an indispensable field in today's world. The main reason for this is that it is fast and has a high success rate in solving problems in Physics, Chemistry, Engineering and many other fields. While doing this job, optimization algorithms have independent variables and try to converge to the optimum solution with various restrictive conditions. The unique abilities of living beings in nature such as feeding, hunting, flying, and attacking, and their flawless solidarity with each other, have inspired the hierarchical structure optimization algorithms within them. In our thesis, YSA, BA, KAA, YA, GKA, which were created by taking inspiration from this unique solidarity of living beings, were examined. These are Tent map, Gauss map, Circle map, Logistic Map, Henon map, Sinusidal map, respectively.. Metaheuristic algorithms use randomness to diversify the search process and escape from local minima. In our thesis, instead of this classical starting point, which involves a lot of time and a lot of randomness, chaotic maps were used. Six new versions of the artificial hummingbird optimization algorithm with chaotic maps were produced to increase its performance and achievements. These are Tent map, Gaussian map, Circle map, Logistic map, Henon map, Sinusoidal map, respectively. The achievements of these new algorithms were measured with the help of ten single-mode and multi-mode quality test functions. According to the results we obtained in the conclusion section, it was seen that these six versions of KYSA were more successful in converging to the global optimum and gave faster results than other algorithms