Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Czy komputer może być artystą? Algorytmy, ewolucja i przyszłość sztuki
Full text linkThis article addresses the interdisciplinary issue of the relationship between evolution and art, in which algorithms, specifically evolutionary algorithms, play the role of a mediator. The starting point is a reflection on the inspirations drawn from biological evolution theory, which has found application in genetic algorithms, evolutionary programming, and other computational methods. The text shows how algorithms not only optimise solutions to technical problems but can also stimulate creative processes. It attempts to answer the question about the future of art in the era of artificial intelligence and the role of emotions or empathy in the digital creative process.Artykuł podejmuje interdyscyplinarne zagadnienie relacji między ewolucją a sztuką, w której rolę pośrednika pełni algorytmika, a konkretnie algorytmy ewolucyjne. Punktem wyjścia jest refleksja nad inspiracjami czerpanymi z teorii ewolucji biologicznej, które znalazły zastosowanie w algorytmach genetycznych, programowaniu ewolucyjnym oraz innych metodach obliczeniowych. W tekście ukazano, w jaki sposób algorytmy nie tylko optymalizują rozwiązania problemów technicznych, ale mogą także stymulować procesy kreatywne. Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie o przyszłość sztuki w erze sztucznej inteligencji oraz o rolę emocji czy empatii w cyfrowym procesie twórczym
Bez ryzyka. O przyszłości relacji romantycznych
Full text linkThe article analyses the impact of modern technologies – such as dating apps, algorithms, and robots – on how romantic relationships are formed and experienced. The researcher shows how our ideas about the future of relationships are based on cultural myths and the pursuit of risk elimination. Referring to historical forms of ‘code consumption’ and old prototypes of love testers, she points to the continuity of the human desire for predictability and emotional certainty. Instead of the predicted post-human ideal of harmony with machines, she forecasts a growing sterilisation of emotions and relationships. It is not technology that dehumanises love – it is people themselves, consciously choosing safe, easy, and pre-programmed emotions over authentic, risky commitment.Artykuł analizuje wpływ nowoczesnych technologii – takich jak aplikacje randkowe, algorytmy i roboty – na sposób nawiązywania i przeżywania relacji romantycznych. Badaczka pokazuje, jak nasze wyobrażenia o przyszłości relacji opierają się na kulturowych mitach i dążeniu do eliminacji ryzyka. Odwołując się do historycznych form „konsumpcji kodu” oraz dawnych prototypów testerów miłości, wskazuje na ciągłość w ludzkim pragnieniu przewidywalności i pewności emocjonalnej. Zamiast zapowiadanego postludzkiego ideału harmonii z maszynami, prognozuje raczej coraz większą sterylizację emocji i relacji. To nie technologia dehumanizuje miłość – robią to sami ludzie, świadomie wybierając bezpieczne, łatwe i zaprogramowane emocje zamiast autentycznego, ryzykownego zaangażowania
Miasta przeszłości i nowoczesności
Full text linkCities are an emanation of societies, therefore to interpret their features and changes can be of great use these theories, that explain the mechanisms of social survival and development; first theories of social change. The support structure for description and explanation of these changes may be the most common social sciences and humanities explanatory diagram of the triad. Her first part is almost complete now “crisis” of the cities. The second link in the triad is the “renewal” of cities in the second half of the XXth century, aiming to reverse the degradation and renew urban economic and social structures. The third member of the triad refers to the present and the next stage symptoms: a renewed and revived thanks to new investments in large cities reborn, strive for the title of “creative” and fill successfully tissue culture and science, aiming to certify that they are still an attractive, living environment. The spatial structure of cities from ancient times reflected social structure. In the postindustrial cities in the form deurbanization affected, resulting in the focus of settlement and economic base moved outside the boundaries of previously developed cities. The current period and the third component of the triad is the era of post‑fordistic “creative cities” with a creative class.Miasta są emanacją społeczeństw, dlatego do interpretacji ich cech i zmian mogą być bardzo przydatne te teorie, które wyjaśniają mechanizmy przetrwania i rozwoju społecznego; pierwsze teorie zmiany społecznej. Strukturą wsparcia dla opisu i wyjaśnienia tych zmian może być najczęściej spotykany w naukach społecznych i humanistycznych schemat wyjaśniający triadę. Jej pierwszą częścią jest niemal kompletny obecnie „kryzys” miast. Drugim ogniwem w triadzie jest „odnowa” miast w drugiej połowie XX wieku, mająca na celu odwrócenie degradacji i odnowienie miejskich struktur gospodarczych i społecznych. Trzeci członek triady odnosi się do obecnych i następnych symptomów etapu: odnowionych i ożywionych dzięki nowym inwestycjom dużych miast odrodzonych, dążących do miana „twórczych” i wypełniających z powodzeniem tkankę kulturową i naukową, mających na celu poświadczenie, że są nadal atrakcyjnym, żywym środowiskiem. Przestrzenna struktura miast od czasów starożytnych odzwierciedlała strukturę społeczną. W miastach postindustrialnych w formie dotkniętej dezurbanizacją, w wyniku której skupienie osadnictwa i baza ekonomiczna przesunęły się poza granice wcześniej rozwiniętych miast. Obecny okres i trzeci składnik triady to era postfordystycznych „miast kreatywnych” z klasą kreatywną
Średniowieczny zamek biskupów kamieńskich w Nosowie w świetle źródeł pisanych
No full textDie Ursprünge der Burg der Bischöfe von Kammin in Nosowo gehen auf das späte 13. Jahrhundert zurück. Vor 1364 war die Burg im Besitz der Patrizierfamilie Holk aus Kolberg. Der Wendepunkt in der Geschichte der Anlage kam 1364, als es unter dramatischen Umständen unter die Kontrolle des Bischofs Johann gelangte. Im Mittelalter diente die Burg nicht als Bischofsresidenz, sie war Sitz des von den Kamminer Ordinarien eingesetzten Burgvogts. Von den 1360er/1370er Jahren bis in die 1520er Jahre waren dies Vertreter der führenden westpommerschen Familien, darunter vor allem die Krankspar, Podewils, Kameke, Versen und Münchow. Ihre Aufgabe war es, die südliche Grenze der bischöflichen Herrschaft mit den Belgarder Ländereien der herzoglichen Familie der Greifen zu kontrollieren und in erster Linie die freie Flößerei auf dem Fluss Radüe zu gewährleisten. Dies war wegen der Einkünfte der Bischöfe von Kammin und des Bedarfs an Holz für die Wirtschaft von Kolberg (insbesondere für die dortigen Salinen und den Holzhandel) von entscheidender Bedeutung.The origins of the castle of the bishops of Kamień Pomorski in Nosowo go back to the late 13th century. Before 1364, the castle was in the hands of the Holk family, a Kołobrzeg patrician family. The turning point in the history of the building occurred in 1364, when, in dramatic circumstances, it fell into the hands of Bishop Jan. The castle did not serve as a residential function in the Middle Ages. A castle administrator (Vogt), appointed by the Ordinary of Kamień Pomorski, held office there. From the 60s-70s of the 14th century until the 20s of the 16th century, these were representatives of the leading West Pomeranian noble families, including above all the Krankspar, Podewils, Kameke, Versen and Münchow. Their task was to control the southern border of the bishop’s dominion with the Białogard land belonging to the ducal family of the Griffins, and in the first instance to ensure the free floating of timber on the River Radew. This was crucial in view of the Kamień Pomorski bishops’ revenues and the need for timber in the economy of Kołobrzeg (the local salinas and timber trade).Początki zamku biskupów kamieńskich w Nosowie sięgają schyłku XIII wieku. Zamek ten znajdował się przed 1364 rokiem w rękach rodu kołobrzeskich patrycjuszy Holk. Punktem zwrotnym w dziejach obiektu był rok 1364, kiedy w dramatycznych okolicznościach znalazł się on w rękach biskupa kamieńskiego Jana. Zamek nie pełnił w średniowieczu funkcji rezydencjonalnej. Urzędował tam mianowany przez ordynariuszy kamieńskich wójt zamkowy (Vogt). Od lat 60.–70. XIV wieku do lat 20. XVI wieku byli to przedstawiciele czołowych rodów zachodniopomorskich, w tym przede wszystkim: Krankspar, Podewils, Kameke, Versen i Münchow. Do ich zadań należało kontrolowanie południowej granicy dominium biskupiego z należącą do rodu książęcego Gryfitów ziemią białogardzką, a w pierwszej kolejności zapewnienie wolnego spławu drewna na rzece Radew. Miało to kluczowe znaczenie ze względu na przychody biskupów kamieńskich oraz zapotrzebowanie na drewno w gospodarce Kołobrzegu (tamtejsze saliny i handel drewnem)
The Impact of Foreign Language Anxiety on the Utterance Fluency of International Students in the UK: Does the Presence of an Audience Matter? Does the presence of an audience matter? (ICFSLA 2023)
No full textForeign language anxiety (FLA) can have a detrimental impact on language production, which can have dire consequences for students completing a degree in a language other than their mother tongue. Studies have shown speakers to cope with FLA by using time-gaining mechanisms, manifesting in utterance disfluencies. Research exploring the mechanisms in which FLA impacts oral fluency measures is limited particularly among learners completing a degree abroad immersed in the target language, where FLA can impact life both inside and outside of the classroom. The current study investigated the impact of FLA on the English utterance fluency of international students undertaking a degree in the UK and examined how the presence of native-speaker listeners affected this relationship. After the completion of questionnaires regarding FLA, the participants took part in an online Zoom call and completed a monologue-style speaking task. They were randomly allocated to either a control condition or an experimental condition, which had four native-speaker listeners in the audience. Speech samples for the speaking task were then analyzed for utterance fluency variables. The results showed that the participants scoring higher on FLA produced a significantly higher percentage of utterance disfluencies while speaking. Contrary to expectations, the participants allocated to the control condition were no less anxious than participants in the experimental condition, indicating possibly high FLA merely due to the requirement of speaking. The findings of this study provide important implications for educators in understanding how FLA may impact students’ utterance fluency when required to speak in class
Животные из Украины перед лицом войны. О действиях польских неправительственных организаций и государственного управления после агрессии Российской Федерации
Full text linkThis article is dedicated to the inter-species aspect of armed conflicts on the example of the war in Ukraine. Its aim is to present the forms of assistance provided to Ukrainian animals by the Polish public administration and third-sector organizations, as well as to outline the administrative and legal conditions of this assistance. The actions were aimed predominantly at companion animals arriving in Poland with families of Ukrainian war refugees, as well as homeless animals in Ukraine. The study utilized the desk research method (analysis of press reports, analy-sis of the content of third-sector organization websites and public administration websites), as well as qualitative research in the form of 12 partially structured interviews with representatives of organizations involved in aiding Ukrainian animals. The authors focus on the first months of Russian aggression in 2022, when both the refugee wave and the aid spurt were at their peak.Niniejszy artykuł został poświęcony międzygatunkowemu aspektowi konfliktów zbrojnych na przykładzie wojny w Ukrainie. Jego celem jest przybliżenie form pomocy niesionej ukraińskim zwierzętom przez polską administrację publiczną i organizacje trzeciego sektora, jak również przedstawienie administracyjno-prawnych uwarunkowań tej pomocy. Działania, o których mowa, dotyczyły przede wszystkim zwierząt towarzyszących przybywających do Polski wraz z rodzinami ukraińskich uchodźców wojennych, jak również zwierząt bezdomnych w Ukrainie. W pracy wykorzystano metodę desk research (analiza doniesień prasowych, analiza zawartości stron internetowych organizacji trzeciego sektora i administracji publicznej), jak również badanie jakościowe w formie 12 wywiadów częściowo ustrukturyzowanych z przedstawicielami organizacji biorących udział w niesieniu pomocy ukraińskim zwierzętom. Autorzy koncentrują uwagę na pierwszych miesiącach działań wojennych z 2022 roku, kiedy zarówno fala uchodźcza jak i zryw pomocowy były największe.Данная статья посвящена межвидовому аспекту вооруженных конфликтов на примере войны в Украине. Цель статьи – представить формы помощи, оказываемой украинским животным польским государственным управлением и организациями третьего сектора, а также описать административно-правовые условия этой помощи. Упомянутые действия касаются, в основном, домашних животных, прибывающих в Польшу вместе с семьями украинских беженцев, а также бездомных животных в Украине. В ходе исследования использовались метод desk research (анализ вторичной информации, т. е. анализ пресс-сообщений, анализ содержимого веб-сайтов организаций третьего сектора и государственного управления) и качественный метод в виде двенадцати частично структурированных интервью с представителями организаций, участвующих в оказании помощи украинским животным. Авторы сосредотачивают внимание на первых месяцах войны в 2022 году, когда как поток беженцев, так и волна помощи достигли своего пика
Уголовно-правовая защита беспозвоночных
Full text linkThe article examines criminal law regulations related to the protection of invertebrate animals. It explores criminal offenses concerning both the humanitarian and species protection of animals. Particular emphasis is placed on the provisions of the Act of January 15, 2015, on the Protection of Animals Used for Scientific or Educational Purposes, which specifically safeguards a distinct category of invertebrates – living cephalopods. The article also identifies legal gaps and inconsistencies within current legislation. Furthermore, it analyzes the nature of crimes and offenses against animal protection, including those involving invertebrates under strict or partial protection, such as unlawful killing, capture, purchase, and smuggling.Artykuł dotyczy regulacji prawnokarnych związanych z ochroną zwierząt bezkręgowych. W jego ramach omówiono przestępstwa przeciwko ochronie humanitarnej i gatunkowej zwierząt. W szczególności odniesiono się do przepisów zawartych w ustawie z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, w ramach których objęto ochroną osobną kategorię bezkręgowców, jakimi są żywe głowonogi. Wskazano również luki prawne, jakie zachodzą w tym zakresie i wynikającą z nich niekonsekwencję ze strony ustawodawcy. Odrębnie omówiono również znamiona przestępstw i wykroczeń wymierzonych w ochronę zwierząt (w tym bezkręgowców) objętych ochroną gatunkową – ścisłą lub częściową (m.in. bezprawne pozbawianie ich życia, chwytanie, nabywanie, przemyt, etc.).В статье рассматриваются уголовно-правовые нормы, касающиеся защиты беспозвоночных животных. Обсуждаются преступления против гуманной защиты и видовой охраны животных. Особое внимание уделяется положениям закона от 15 января 2015 года о защите животных, используемых в научных или образовательных целях, в рамках которого под защиту взята отдельная категория беспозвоночных, то есть живые головоногие. Также указывается на правовые пробелы, существующие в этой области, и связанную с ними непоследовательность законодателя. Отдельно анализируются признаки преступлений и правонарушений, направленных против защиты животных (в том числе беспозвоночных), находящихся под строгой или частичной видовой охраной (среди прочего, незаконное умерщвление, отлов, приобретение, контрабанда и т. д.)
Тело и поэтика самоограничения. Соприкосновение с медузой в стихах Марианны Мур и Марии Павликовской-Ясножевской
Full text linkThe purpose of this article is to analyze two poems by Marianne Moore and Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, which textually process the encounters between humans and jellyfish. The author argues that both poets having described a variety of meeting places (water, beach) between human and non-human animals, experiment with a poetics of strangeness that evokes a sense of incompatibility between human and jellyfish. However, both poets propose poetic formulas such as the abandonment of intention and attentiveness that transform the lyrical personae of their poems into gestures of conscious relinquishment of the desire to touch and possess. Although the poems analyzed are anthropocentric, they embody an attitude that challenges the dynamics of human domination, possession and assertion of human position. According to the author, Moore and Pawlikowska-Jasnorzewska realize it by creatively confronting the antithetical materiality of the jellyfish with the unstable and corporeal identity of the lyrical persona.Celem artykułu jest analiza dwóch wierszy Marianne Moore i Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, które w tekstualny sposób przetwarzają kontakty między człowiekiem a meduzami. Autor stawia tezę, że autorki, opisawszy różnorodne miejsca spotkań (woda, plaża) między zwierzętami ludzkimi i nie-ludzkimi, eksperymentują z poetyką obcości budującą poczucie nieprzystawalności do siebie tych dwóch realności. Obie poetki zapisują jednak proponują takie poetyckie formuły (porzucenia zamiaru i uważności), które liryczne persony ich wierszy przemieniają na gest świadomej rezygnacji z chęci dotyku i posiadania parzydełkowca. Choć analizowane w eseju wiersze mają antropocentryczny charakter, zapisana jest w nich postawa podważająca dynamikę dominacji, posiadania i zaznaczania swojej pozycji przez człowieka. Zdaniem autora Moore i Pawlikowska-Jasnorzewska realizują ją przez twórczą konfrontację antytetycznej materialności meduzy z niestabilną i cielesną tożsamością persony lirycznej. В статье проводится анализ двух стихотворений – Марианны Мур и Марии Павликовской-Ясножевской, в которых текстуально переосмысляются формы соприкосновения человека и медузой. Автор выдвигает тезис о том, что поэтессы, описывая различные места встреч (вода, пляж) живых существ, как принадлежащих к человеческому роду, так и не принадлежащих ему, экспериментируют с поэтикой чуждости, создающей ощущение несовместимости этих двух реальностей. Вместе с тем обе поэтессы предлагают такие поэтические формулы (отказ от намерения и внимательности), которые превращают лирических героинь их стихотворений в жест сознательного отказа от желания прикоснуться к медузе и обладать ею. Несмотря на антропоцентрическую направленность анализируемых текстов, в них зафиксирована установка, ставящая под сомнение динамику доминирования, обладания и утверждения человеком собственной позиции. Мур и Павликовская-Ясножевская реализуют все это посредством сопоставления антитетической материальности медузы и нестабильной, телесной идентичности лирической героини
Działania pomocowe i polityczne polskiej dyplomacji na rzecz powstańców warszawskich w sierpniu 1944 roku w świetle depeszy Poselstwa RP w Bernie
Full text linkThe aim of the article was to present various aid and political activities of Polish di‑ plomacy for the Warsaw insurgents in the first month of fighting against the German occupier, in August 1944, based on telegrams of the Polish Legation in Bern, Switzerland. The topic was de‑ veloped based on encrypted telegrams, including secret ones exchanged between the Polish Lega‑ tion in Bern, the Polish Ministry of Foreign Affairs in London and other foreign missions. Polish diplomats provided all possible assistance to the Warsaw insurgents in the first month of their fight against the German occupier, as well as to the entire society in Warsaw, in various ways. If it were not for the combined forces of Polish diplomacy, the Ministry of Foreign Affairs, the government and its agencies, there might have been more victims among the participants and witnesses of the Warsaw Uprising.W artykule przedstawiono różnorakie działania pomocowe i polityczne polskiej dyplomacji podejmowane dla powstańców warszawskich w pierwszym miesiącu walki z okupantem niemieckim – w sierpniu 1944 roku. Bazowano przy tym na materiale źródłowym, jakim są depesze Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Bernie w Szwajcarii. Temat opracowano na podstawie depesz szyfrowanych, w tym sekretowanych, wymienionych między polskim poselstwem w Bernie a Ministerstwem Spraw Zagranicznych RP w Londynie oraz innymi placówkami zagranicznymi. Polscy dyplomaci różnymi drogami nieśli różnorodną pomoc zarówno powstańcom warszawskim w pierwszym miesiącu ich walk z okupantem niemieckim, jak i całemu społeczeństwu w Warszawie. Gdyby nie połączone siły polskiej dyplomacji, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, rządu i jego agend, być może ofiar wśród uczestników i świadków powstania warszawskiego byłoby więcej