Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Русская православная экотеология Татьяны Горичевой
No full textConsideration of the human-nature relationship goes beyond the natural and social sciences. All creatures have an equal right to exist. According to Orthodox ecotheology, it is the Absolute who called entities into existence and gave them certain rights. The aim of this article is to analyse the significance of the environment in Orthodoxy, using the work of Russian philosopher and theologian Tatiana Goricheva as an example. Referring, among other things, to the philosophical-theological and hagiographical reflections contained in the works of the author of Holy Animals, the status of the natural environment in Orthodoxy and its role in the history of salvation is discussed, and a consideration of Christian biocentrism and anthropocentrism in Orthodoxy is undertaken.Rozważania nad relacją człowiek–przyroda wykraczają poza obszar nauk przyrodniczych i społecznych. Wszystkie stworzenia mają równe prawo do istnienia. Zgodnie z prawosławną ekoteologią to Absolut powołał byty do istnienia i nadał im określone prawa. Celem artykułu jest analiza znaczenia środowiska naturalnego w prawosławiu na przykładzie twórczości rosyjskiej filozofki i teolożki Tatiany Goriczewej. Odwołując się m.in. do refleksji filozoficzno–teologicznej i hagiograficznej zawartych w pracach autorki Świętych zwierząt, omówiono status środowiska naturalnego w prawosławiu i jego roli w historii zbawienia oraz podjęto rozważania na temat biocentryzmu i antropocentryzmu chrześcijańskiego w prawosławiu.Рассмотрение взаимоотношений человека и природы выходит за рамки естественных и социальных наук. Все существа имеют равное право на существование. Согласно православной экотеологии, именно Абсолют призвал сущности к существованию и дал им определенные права. Цель данной статьи - проанализировать значение окружающей среды в православии на примере работ русского философа и богослова Татьяны Горичевой. Ссылаясь, в частности, на философско-богословские и агиографические размышления, содержащиеся в работах автора "Святых животных", обсуждается статус природной среды в православии и ее роль в истории спасения, а также рассматривается христианский биоцентризм и антропоцентризм в православии
Языковые рефлексии в "Воспоминаниях" Афанасия Фета
Get PDFThe subject of the article is the linguistic analysis of language reflections in two volumes of memoirs of the outstanding Russian poet Afanasy Afanasyevich Fet (1820-1892), published in 1890. Language reflection is understood as a text fragment, the content of which is directly related to the elements of the language system, language behavior or precedence texts as products of language activity. The author distinguishes several types of language reflections: references and textual reminiscences, speech characteristics of persons and events, linguistic remarks on lexical, pragmatic, phonetic and other speech characteristics, description of verbal (poetic) creativity, as well as remarks on interlingual communication. The nature of Fet’s language reflections is interpreted from the point of view of the poet’s worldview and his personality.Przedmiotem artykułu jest lingwistyczna analiza refleksji językowych w dwóch tomach wspomnień wybitnego rosyjskiego poety Afanasija Afanasjewicza Feta (1820-1892), opublikowanych w 1890 r. Refleksja językowa jest rozumiana jako fragment tekstu, którego treść bezpośrednio odnosi się do elementów systemu językowego, zachowań językowych lub tekstów uprzednich jako wytworów działalności językowej. Autor wyróżnia kilka typów refleksji językowych: nawiązania i reminiscencje tekstowe, charakterystyka językowa osób i zdarzeń, obserwacje językowe (leksykalne, pragmatyczne, fonetyczne i in.), opis twórczości słownej (poetyckiej), a także obserwacje interlingwalne. Charakter językowych refleksji Feta interpretowany jest z punktu widzenia światopoglądu i osobowości poety.Предметом статьи является лингвистический анализ языковых рефлексий в двух томах воспоминаний выдающегося русского поэта Афанасия Афанасьевича Фета (1820-1892), изданных в 1890 г. Под языковой рефлексией понимается фрагмент текста, содержание которого непосредственно относится к элементам языковой системы, языковому поведению или прецедентным текстам как продуктам языковой деятельности. Автор выделяет несколько видов языковых рефлексий: ссылки и текстовые реминисценции, речевые характеристики лиц и событий, лингвистические наблюдения (лексического, прагматического, фонетического и др. характера), описание словесного (поэтического) творчества, а также межъязыковые наблюдения. Характер языковых рефлексий Фета интерпретируется с точки зрения мировоззрения поэта и его личности
Солженицын и Украина: От братства по ГУЛАГу к территориальным претензиям и «антимайдану» в последние годы жизни
No full textThis article deals with the fundamental evolution of the views of the great Russian writer Aleksandr Solzhenitsyn (1918–2008) on the “Ukrainian question” – from the Gulag brotherhood, outlined above all in The Gulag Archipelago (1973–1975), to the angry fillips against the so-called “Leninist borders” of the new Ukrainian Republic, promulgated by Solzhenitsyn in an escalating mode after 1991. Solzhenitsyn’s works from 1967 to 2008 are analyzed here from this point of view. This is primarily the Gulag Archipelago, but also political works such as Rebuilding Russia. Reflections and Tentative Proposals (1990), Russia in Collapse (1998), as well as his oral statements made to the Russian press and television between 1992 and 2008. Most paradoxical of all is the fact that Solzhenitsyn, in 2005, saw the Orange Revolution in Kiev – in complete agreement with President Putin, incidentally – as a great threat to Russia too. The writer regarded the events in the Ukrainian capital – without any rational basis for doing so – as a repetition of the Russian March Revolution of 1917, which he in turn depicted in an utterly condemnatory manner in his multi-volume historical epic, The Red Wheel (1971–2005).Artykuł traktuje o fundamentalnej ewolucji poglądów wielkiego rosyjskiego pisarza Aleksandra Sołżenicyna (1918–2008) w „kwestii ukraińskiej” – od łagrowego braterstwa, zarysowanego przede wszystkim w Archipelagu Gułag (1973–1975), aż do gniewnych filipik przeciwko tzw. „leninowskim granicom” nowej Republiki Ukraińskiej, ogłaszanych przez Sołżenicyna w trybie narastającym po 1991 roku. Z tego punktu widzenia zostały przeanalizowane w artykule tak różne utwory Sołżenicyna, jak wspominany już Archipelag Gułag, Jak odbudować Rosję? (1990), Rosja w zapaści (1998), a także jego ustne wypowiedzi, ogłaszane w latach 1992–2008 wobec prasy i telewizji rosyjskiej. Najbardziej paradoksalny wydaje się fakt, iż Sołżenicyn w 2005 roku uznał Rewolucję Pomarańczową w Kijowie – całkowicie notabene w zgodzie z prezydentem Putinem – za wielkie zagrożenie także i dla Rosji. Pisarz traktował bowiem owe wydarzenia w stolicy Ukrainy – nie mając ku temu żadnych racjonalnych podstaw – za powtórkę niegdysiejszej rosyjskiej rewolucji lutowej 1917 roku, którą z kolei przedstawił w sposób ze wszech miar potępiający w wielotomowej epopei historycznej Czerwone Koło (1971–2005).В данной статье рассматривается принципиальная эволюция взглядов великого русского писателя Александра Солженицына (1918–2008) на «украинский вопрос» – от гулаговского братства, изложенного прежде всего в Архипелаге ГУЛАГ (1973–1975), до гневных выпадов против так называемых «ленинских границ» новой Украинской республики, обнародованных Солженицыным в нарастающем режиме после 1991 года. С этой точки зрения анализируются произведения Солженицына с 1967 по 2008 год. Это прежде всего Архипелаг ГУЛАГ, а также такие политические произведения: Как нам обустроить Россию? (1990), Россия в в обвале (1998), а также его устные заявления, сделанные в российской прессе и на телевидении в период с 1992 по 2008 год. Парадоксальнее всего то, что Солженицын в 2005 году рассматривал «оранжевую революцию» в Киеве – кстати, в полном согласии с президентом Путиным – как большую угрозу и для России. Писатель рассматривал события в украинской столице – не имея на то никаких рациональных оснований – как повторение русской Февральской революции 1917 года, которую он, в свою очередь, совершенно осуждающе изобразил в многотомной исторической эпопее Красное колесо (1971–2005)
Феминистские Девушки без одежды Марии Степановой в двух польских переводах
No full textMaria Stepanova\u27s feminist Girls Without Clothes in polish translations
The purpose of this article is to discuss two Polish translations of the poem Girls Without Clothes (2019) by the eminent Russian poet Maria Stepanova. The author of the first one is Krzysztof D. Szatrawski, the author of the second one ¾ Katarzyna Roman-Rawska. The theoretical basis for the translatological analysis is Edward Balcerzan\u27s assumption that ‘translational engagement with a literary text is a subject to the same methodological reflection that accompanies literary studies efforts.’ Thus, the translations are reflected from the standpoint of structuralism, hermeneutics and deconstructionism. Additionally, Stepanova\u27s poem will be discussed in consideration of the feminist criticism.Celem artykułu jest omówienie dwóch polskich przekładów wiersza Девочки без одежды (2019) wybitnej rosyjskiej poetki Marii Stiepanowej. Autorem pierwszego jest Krzysztof D. Szatrawski, autorką drugiego Katarzyna Roman-Rawska. Podstawą teoretyczną dla przeprowadzonej analizy translatologicznej jest założenie Edwarda Balcerzana, zgodnie z którym „translatorskie obcowanie z tekstem literackim poddaje się tej samej refleksji metodologicznej, jaka towarzyszy wysiłkom literaturoznawczym”. Zatem wspomniane przekłady zostaną poddane refleksji z punktu widzenia strukturalizmu, hermeneutyki i dekonstrukcjonizmu. Przy tej okazji wiersz Stiepanowej zostanie omówiony z perspektywy krytyki feministycznej.
Феминистские Девушки без одежды Марии Степановой в двух польских переводах
Цель данной статьи ¾ обсудить два польских перевода стихотворения Девочки без одежды (2019) выдающейся русской поэтессы Марии Степановой. Автором первого из них является Кшиштоф Д. Шатравский, автором второго ¾ Катажина Роман-Равска. Теоретической основой проводимого транслатологического анализа является предположение Эдварда Бальцежана, согласно которому «переводческое взаимодействие с литературным текстом подвергается той же методологической рефлексии, которая сопровождает литературоведческие усилия». Таким образом, рассматриваемые переводы будут осмыслены с точки зрения структурализма, герменевтики и деконструктивизма. Допольнительно, поэмa Степановой будет рассмотрена с точки зрения феминистской критики.
 
Swoja wśród obcych. Wielogłosowe narracje o kobietach migrujących na przykładzie wybranych reportaży radiowych Anny Dudzińskiej
Get PDFThis article analyses the narratives carried out in two radio reportages by Anna Dudzińska dealing with the issue of emigration of contemporary Polish women and their adaptation to different cultural realities (Karolina w świecie Ekspatrii, 2018; Trudno być sobą w japońskich ogrodach, 2019). The aim of the study is to describe how a picture of the lives of the main female protagonists is created in a multi-voiced audio piece, in which important issues of the 21st century are focused: expatriation, globalisation and the clash of cultures. An important element of the study is also to look at the voice of the reporter herself, who, in creating the audio reportage, takes on a variety of roles. The methodological basis for the text is the concept of subjectivity as seen by Jerzy Bartmiński; the analysis also draws on Anna Wierzbicka’s work addressing issues of linguistic and cultural relativism.Niniejszy artykuł zawiera analizę narracji prowadzonych w dwóch reportażach radiowych Anny Dudzińskiej, podejmujących problematykę emigracji współczesnych Polek i ich adaptowania się do odmiennych realiów kulturowych (Karolina w świecie Ekspatrii, 2018; Trudno być sobą w japońskich ogrodach, 2019). Celem pracy jest opisanie, w jaki sposób w wielogłosowym utworze audialnym kreowany jest obraz życia głównych bohaterek, w którym ogniskują się ważne problemy XXI wieku: ekspatriacja, globalizacja i zderzenie kultur. Istotnym elementem studium jest również przyjrzenie się głosowi samej reporterki, która tworząc reportaż dźwiękowy, wchodzi w nim w najróżniejsze role. Podstawę metodologiczną tekstu stanowi koncepcja podmiotowości w ujęciu Jerzego Bartmińskiego; w toku analiz wykorzystane zostały także publikacje Anny Wierzbickiej podejmujące zagadnienia relatywizmu językowo-kulturowego
Anamorfoza literatury: kobieca eseistyka jako gatunek hybrydowy na przykładzie eseju Joanny Mueller
Get PDFBased on Powlekać rosnące. Apokryfy prenatalne [Coating the Growing. Prenatal Apocrypha] (2013) by Joanna Mueller, the most significant essay on motherhood in Polish literature, the author discusses the role that women’s essay writing and its hybrid nature play in the process of self-determination. Moreover, it presents how literary essays – by means of creating a story, a storyline perceived through narrative structures – influence an individual shape of each work and personal creative experience.Opierając się na najbardziej znaczącym w literaturze polskiej eseju o macierzyństwie, Powlekać rosnące. Apokryfy prenatalne (2013) pióra Joanny Mueller, autor omawia rolę, jaką w procesie autodeterminacji odgrywa kobieca eseistyka oraz jej hybrydowy charakter. Ponadto prezentuje, jak eseistyka literacka – poprzez kreowanie opowiadania, historii percypowanej przez struktury narracyjne – wpływa na indywidualne kształtowanie każdego dzieła i na osobiste doświadczenie twórcze
Narracja sztuki i tożsamości. Zdzisław Beksiński i Jerzy Grotowski
Get PDFZdzisław Beksiński has long been self-styled as a Master by his fans and admirers. However, this seemingly flattering title eventually begins to consume itself, trivialising the essence of his art and identity. This phenomenon does not occur in isolation and seems to fit within the dynamics of other creative personalities, such as Jerzy Grotowski and Witold Gombrowicz. The proposed comparative analysis focuses on Grotowski and Beksiński, using the mode of writing about Gombrowicz. Gombrowicz, as an artist who continuously recreates and deconstructs himself and his art, forms a connection between the mentioned artists and provides a quasi-script for identity-forming auto-narratives. The common denominator between Grotowski and Beksiński indicates a closeness to the Bildungsroman tradition, as well as their work with identity, corporeality, and transgression. The biographies created by and about the artists indicate multiplicity, dispersion, strangeness, and intentional (de)construction of subjectivity. Both Grotowski and Beksiński similarly engage in directing and editing (of themselves and the world) and utilise seemingly dependent language / gestures. However, by becoming popular / popularising icons / masters – from fully dimensional and beyond-form personalities – they are reduced to shallow echoes of the myth of greatness.Zdzisław Beksiński od lat mianowany jest samozwańczo przez fanów i wielbicieli Mistrzem – jednak ten pozornie dowartościowujący komplement zaczyna pożerać w końcu własny ogon, konsumpcyjnie spłycając sedno jego sztuki i tożsamości. Fenomen ten nie występuje wszak w próżni i wydaje się wpasowywać w dynamikę innych osobowości twórczych, takich jak Jerzy Grotowski czy Witold Gombrowicz. Proponowana analiza komparatystyczna dotyczy Grotowskiego i Beksińskiego – wykorzystując modus tworzenia się / pisania o Gombrowiczu. Gombrowicz jako artysta nieustannie odtwarzający i dekonstruujący siebie i swoją sztukę, kreuje spoiwo między wspomnianymi artystami i dostarcza quazi-scenariusza autonarracji tożsamościotwórczych. Wspólny mianownik Grotowskiego i Beksińskiego wskazuje na bliskość historii Bildungsroman, ale również na ich pracę z tożsamością, cielesnością i transgresją. Biografie pisane przez artystów i o artystach podkreślają wielokrotność, rozproszenie, niesamowitość i intencjonalne (de)konstruowanie podmiotowości. Grotowski i Beksiński w podobny sposób sięgają także po reżyserowanie i montaż (siebie i świata) oraz korzystają z mowy/gestów pozornie zależnych. Stając się jednak popularnymi / popularyzatorskimi ikonami / mistrzami – z osobowości pełno- i ponad-wymiarowych (wychodzących poza formę) – zamieniani są w płytkie echa mitu o wielkości
Współczesne silva rerum – ekologiczne inklinacje J.R.R. Tolkiena jako element dydaktyki polonistycznej
Get PDFThe subject of the article is an attempt to read the trilogy “Lord of the Rings” in the context of the idea of the ecological turn using the methodological apparatus of ecocriticism. The author suggests introducing into Polish language lessons motifs related to environmental protection revealed at different levels of a literary work according to Grzegorz Trębicki’s typology: from the ontology and eschatology of the secondary world, through entanglement in myths, topoi and literary tradition, to poetic tropes and character creations. Starting from the concept of a tender narrator (Tokarczuk), he searches primarily for figures of empathy (i.e. prosopopeia, uppersonification). The topics of deforestation and threats arising from the aggressive development of mining are complemented by the proposal of a didactic exercise at the level of secondary school. In reference to avant-garde practices (Queneau), the students are invited to play with the silvity, intertextuality and transmediality of literature – creating a literary collage of “Lord of the Rings” verse fragments, works of Polish poets and mass media texts.Przedmiotem artykułu jest próba odczytania cyklu „Władcy Pierścieni” w kontekście idei zwrotu ekologicznego przy użyciu aparatu metodologicznego ekokrytyki. Autor poddaje namysłowi wprowadzanie motywów związanych z ochroną środowiska na różnych poziomach utworu literackiego w nawiązaniu do typologii Grzegorza Trębickiego: od ontologii i eschatologii świata wtórnego, przez uwikłanie w mity, toposy i tradycję literacką, na tropach poetyckich i kreacji bohaterów skończywszy. Wychodząc od koncepcji czułego narratora (Tokarczuk), poszukuje przede wszystkim figur empatii (t.j. prozopopeja, uppersonifikacja). Dopełnieniem tematów deforestacji oraz zagrożeń płynących z agresywnego rozwoju kopalnictwa staje propozycja ćwiczeń dydaktycznych dostosowanych dla poziomu szkoły ponadpodstawowej. Nawiązując do praktyk awangardowych (Queneau) uczniom proponuje się zabawę ze sylwicznością, intertekstualnością oraz transmedialnością literatury – stworzenie kolażu literackiego z wierszy Tolkiena, polskich poetów oraz tekstów mediów masowych