Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Междисциплинарный подход к вопросу благополучия животных на примере исследований поведенческих и когнитивных расстройств у собак и кошек
Get PDFThe article attempts to apply a tool known after Daniel Dennett reverse engineering in an endeavor to answer the question of how one can describe the minds of animals using concepts from the fields of philosophy of mind and cognitive science. Given that philosophy of mind has traditionally centered its inquiries on humans, it may seem that its characteristic conceptual framework is not suitable for describing the mental states of non-human beings. However, by demonstrating how categories created for classifying human behavioral-cognitive disorders can be applied to describe similar disorders in domestic animals, specifically dogs and cats, it can be argued that it is justified to extend the application of theories developed within the realms of philosophy of mind and cognitive science – as an interdisciplinary field that includes philosophical reflection – to encompass the minds of non-human animals as well.Artykuł stanowi próbę zastosowania narzędzia nazywanego za Danielem Dennettem inżynierią odwróconą do próby odpowiedzi na pytanie, jak można opisać umysł zwierząt, wykorzystując pojęcia z zakresu filozofii umysłu i kognitywistyki. W związku z tym, że filozofia umysłu w centrum swoich dociekań umieściła człowieka, może się wydawać, że charakterystyczny dla niej system pojęciowy nie jest adekwatny do opisu stanów mentalnych istot pozaludzkich. Tymczasem, pokazując, jak kategorie stworzone do klasyfikacji ludzkich zaburzeń behawioralno-poznawczych sprawdzają się w wypadku opisu zaburzeń tego rodzaju u zwierząt domowych, a dokładniej psów i kotów, można przyjąć, że uprawnione jest rozszerzenie aplikacji teorii opracowanych na gruncie filozofii umysłu oraz kognitywistyki – jako dziedziny interdyscyplinarnej, w której skład wchodzi refleksja filozoficzna – tak, by obejmowały one swoim zakresem również umysły zwierząt innych niż człowiek.Статья представляет собой попытку использовать инструмент, названный Дэниелом Деннетом обратным инжинирингом, для того, чтобы ответить на вопрос, как можно описать сознание животных с помощью понятий из области философии разума и когнитивной науки. В связи с тем, что философия разума в центр своего интереса ставит человека, может показаться, что характерная для нее концептуальная система не является подходящей для описания ментальных состояний нечеловеческих существ. Однако, показав, как категории, созданные для классификации поведенческих и когнитивных расстройств у людей, работают в случае описания таких нарушений у домашних животных, в частности у собак и кошек, можно предположить, что оправдано расширить применение теорий, разработанных на основе философии разума и когнитивной науки – как междисциплинарной области, в состав которой входит философская рефлексия, – так, чтобы они распространялись и на сознание нечеловеческих животных
„Ultra coincidentiam oppositorum": Uwagi w związku ze sporem o filozofię chrześcijańską w powojennej Polsce
No full textPhilosophical debates are commonly regarded as an essential feature of all philosophizing. However, the long-standing dispute over the concept of Christian philosophy, which took place within post-war Polish philosophy, reveals that the course and effectiveness of philosophical debates are influenced not only by substantive arguments but also by emotional factors. When representatives of different philosophical schools and traditions participate in the discussion, the practice of external criticism of adversaries’ views becomes widespread. The aim of the article is to present various opinions on the nature of philosophical disputes that were formulated in relation to the aforementioned debate on Christian philosophy.Dyskusje filozoficzne uważa się powszechnie za istotną cechę wszelkiego filozofowania. Wieloletni spór o koncepcję filozofii chrześcijańskiej, toczący się w polskiej filozofii powojennej, uświadamia jednak, że na przebieg i efektywność filozoficznych debat wpływają nie tylko racje merytoryczne, ale i afektywne. Ponadto, gdy włączają się do dyskusji reprezentanci odmiennych szkół i tradycji filozoficznych powszechna staje się praktyka krytyki zewnętrznej poglądów adwersarzy. Celem artykułu jest przedstawienie różnych opinii na temat natury sporów filozoficznych, które formułowano w związku ze wskazanym sporem o filozofię chrześcijańską
Kategoria powtórzenia Sørena Kierkegaarda w psychoanalizie Jacques’a Lacana
No full textIn this article, I explore how the category of repetition, as developed in the philosophical writings of Søren Kierkegaard, is applied in the psychoanalytic teachings of Jacques Lacan, particularly as presented in the transcriptions of his seminars and the collection of his writings, Écrits. First, I examine how Lacan accounts for the functioning of the neurotic symptom drawing on Kierkegaard’s opposition of recollection and repetition. I then show how references to Kierkegaard’s Repetition inform Lacan’s conceptualisation of the three orders: the Real, the Symbolic, and the Imaginary (RSI). Finally, I summarise the evolution of Lacan’s theoretical positions on the phenomenon of repetition within the context of the psychoanalytic clinic, and consider their relationship to the concept of repetition in Søren Kierkegaard’s philosophy.W niniejszym artykule badam zastosowanie kategorii powtórzenia rozważanej w pismach filozoficznych Sørena Kierkegaarda w psychoanalitycznym nauczaniu Jacques\u27a Lacana zawartym w transkrypcji jego wykładów Seminaria oraz tomie Écrits. Najpierw prezentuję, w jaki sposób Lacan wyjaśnia działanie symptomu neurotycznego, wykorzystując opozycję wspomnienia i powtórzenia rozwijaną przez Kierkegaarda. Następnie pokazuję, jak nawiązania do Powtórzenia Kierkegaarda towarzyszyły w rozwijaniu koncepcji trzech porządków RSI przez Lacana. Na koniec podsumowuję ewolucję zebranych stanowisk teoretycznych Lacana względem zjawiska powtórzenia w kontekście kliniki psychoanalitycznej oraz ich związki z pojęciem powtórzenia obecnym w filozofii Sørena Kierkegaarda
Культура на пути к самоуничтожению. Прогноз Виктора Пелевина для России, прочи-тан в перспективе теории К.Г. Юнга
No full textThe article is an attempt to apply the tools of analytical psychology in the study of contemporary Russian literature. Continuing his research of Victor Pelevin\u27s early prose, presented in the 1 (173) issue of "Russian Studies Review" (2021), author proposes a comprehensive reading of four novels published between 2006 and 2013: Empire V, T., S.N.U.F.F. and Batman-Apollo. From the works of the Russian postmodernist emerges a coherent and even prophetic (as it may seem in retrospect) picture of the gradual decline of Russian culture as a consequence of interrupted process of individuation. This key category in the concept created by C.G. Jung is applied to specific characters and groups presented in Pelevin\u27s novels, but also to a specific social reality. Such perspective is justified by the attitude of the writer himself, who describes the process of creating literary worlds as a way of externalizing mental reality, both in its individual and – what is especially important – the collective aspect. Thus contents of his works can be treated as a manifestation of the Russian collective unconscious and interpreted in terms of C. G. Jung’s analytical psychology.Artykuł jest próbą zastosowania narzędzi psychologii analitycznej w badaniach współczesnej literatury rosyjskiej. Kontynuując studia nad prozą Wiktora Pielewina, przedstawione w numerze 1 (173) „Przeglądu Rusycystycznego” (2021), autor proponuje tym razem kompleksowe odczytanie czterech powieści z lat 2006-2013: Empire V, T., S.N.U.F.F. i Batman-Apollo. Z dzieł rosyjskiego postmodernisty wyłania się spójny i – jak się wydaje – profetyczny obraz stopniowego upadku kultury rosyjskiej, jako rezultatu przerwanego procesu indywiduacji. Ta kluczowa kategoria w koncepcji stworzonej przez C.G. Junga zostaje odniesiona do konkretnych postaci i grup przedstawionych w powieściach Pielewina, ale także do konkretnej rzeczywistości społecznej. Taką perspektywę uzasadnia postawa samego pisarza, który proces tworzenia powieściowych światów ujmuje w kategoriach wewnętrznych mechanizmów psychicznych, odwołujących się wprost do indywidualnej i – co szczególnie ważne – kolektywnej, tj. rosyjskiej nieświadomości zbiorowej.Статья представляет собой попытку применения инструментов аналитической психологии в изучении современной русской литературы. Продолжая исследование ранней прозы Виктора Пелевина, представленное в 1 (173) выпуске «Русского обозрения» (2021), автор предлагает комплексное прочтение четырех романов, опубликованных в период с 2006 по 2013 год: Empire V, Т., S.N.U.F.F и Бэтман Аполло. Из произведений русского постмодерниста вырисовывается когерентная и даже пророческая (как это может показаться в ретроспективе) картина постепенного упадка русской культуры вследствие прервавшегося процесса индивидуации. Эта ключевая категория в концепции созданной К. Г. Юнгом, применяется к конкретным персонажам и группам, представленным в романах Пелевина, но также и к конкретной социальной реальности. Такая перспектива обосновывается позицией самого писателя, который описывает процесс создания литературных миров как способ экстериоризации психической реальности, как в ее индивидуальном, так и, что особенно важно, в коллективном аспекте. Таким образом, содержание его произведений можно трактовать как проявление русского коллективного бессознательного и интерпретировать в терминах аналитической психологии К. Г. Юнга
О памяти и постпропаганде: несколько замечаний о книге Григория Пернавского "Блокада ленинграда. Детская книга"
No full textThe article discusses the book The Leningrad Blockade. Children\u27s Book (2019) by Grigory Piernavsky. It analyses the structure, content organization, bricolage form and, most importantly, the way of talking about the siege of the city proposed by the author. The analysis shows that the content of the discussed publication fits closely into the official discourse of Russian historical policy, referring to the Great Patriotic War. Comments on the book were related to the functioning of collective memory, propaganda and postpropaganda.W artykule omawiana jest książka Blokada Leningradu. Książka dla dzieci (2019) Grigorija Piernawskiego. Analizowana jest jej struktura, organizacja treści, brikolażowa forma oraz, co najważniejsze, zaproponowany przez autora sposób opowiadania o oblężeniu miasta. Z analizy wynika, że treść omawianej publikacji wpisuje się ściśle w ramy oficjalnego dyskursu rosyjskiej polityki historycznej, odnoszącego się do wielkiej wojny ojczyźnianej. Uwagi dotyczące książki powiązane zostały z zagadnieniami funkcjonowania pamięci zbiorowej, propagandy i postpropagandy.В статье рассматривается книга Блокада Ленинграда. Детская книга (2019) Григория Пернавского. Анализируются структура публикации, организация содержания, форма бриколажа и, прежде всего, предложенный автором способ повествования об осаде города. Анализ показывает, что содержание обсуждаемой публикации находится в рамках официального дискурса российской исторической политики и коммеморативных практик, относящихся к Великой Отечественной войне. В комментариях к книге были учтены вопросы функционирования коллективной памяти, пропаганды и постпропаганды
Выбор языка и изменения в речевом поведении: исследование двуязычных Украинцев во время войны
No full textThis article aims to present the results of a study on the changes needed to make philological education more effective and satisfying. An attempt was made to answer the following questions: 1) What suggestions do teachers and students have regarding the necessary changes in philological education? 2) Are the expectations of these two groups of respondents aligned? To answer these questions, a qualitative study was conducted using focus group interviews as the data collection technique. Two separate interviews were held with lecturers (6 people) and Russian philology students (6 people). The study results showed that the changes suggested by both groups of respondents align only in a few areas and are interpreted differently. Suggestions concerning changes both inside and outside the classroom were discussed.Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie wyników badania na temat zmian, które warto wprowadzić, aby kształcenie filologiczne było bardziej efektywne i satysfakcjonujące. Podjęta została próba odpowiedzi na pytania: 1) jakie sugestie formułują nauczyciele i studenci odnośnie do potrzebnych zmian w kształceniu filologicznym? 2) czy oczekiwania tych dwóch grup respondentów są zbieżne? W celu odpowiedzi na postawione pytania przeprowadzone zostało badanie jakościowe, a techniką zbierania danych były wywiady fokusowe. W dwóch oddzielnych wywiadach udział wzięli wykładowcy (6 osób) i studenci filologii rosyjskiej (6 osób). Wyniki badania pokazały, że sugerowane przez obie grupy respondentów zmiany są zbieżne jedynie w kilku obszarach i dodatkowo są w różny sposób interpretowane. Omówione zostały sugestie dotyczące zmian w klasie i poza nią.Цель данной статьи — представить результаты исследования об изменениях, которые необходимо внести, чтобы филологическое образование стало более эффективным и удовлетворяющим. Была предпринята попытка ответить на следующие вопросы: 1) Какие предложения формулируют преподаватели и студенты относительно необходимых изменений в филологическом образовании? 2) Совпадают ли ожидания этих двух групп респондентов? Для ответа на эти вопросы было проведено качественное исследование, а техникой сбора данных были фокус-групповые интервью. В двух отдельных интервью приняли участие преподаватели (6 человек) и студенты русской филологии (6 человек). Результаты исследования показали, что предлагаемые обеими группами респондентов изменения совпадают лишь в нескольких областях и дополнительно интерпретируются по-разному. Были обсуждены предложения по изменениям как в классе, так и за его пределами
Організація та функціонування німецькомовних навчальних закладів у Галичині (1919—1939)
Get PDFThe article focuses on covering the functioning of German schools in the interwar Galicia, which developed in less favorable conditions than those in other Polish territories. This was due to the fact that the Polish authorities pursued different national, linguistic, and educational policies towards Germans in various areas inhabited by this minority. As a result, the German population of Galicia underwent assimilation, while German-language schools of the land were partially converted to utraquist schools by the government. Attempting to resist such policy, German public, political, and religious activists focused their activities on the development of private German-language educational establishments of various kinds, having achieved about 60 % of German children in the areas receiving primary education in their native language.Artykuł poświęcony został rozwojowi szkolnictwa niemieckiego w Galicji w latach 1919—1939. Z prowadzonych rozważań wynika, że działania polskich władz, mające na celu reorganizację niemieckich placówek oświatowych, skomplikowały nauczanie dzieci narodowości niemieckiej w ich języku ojczystym i doprowadziły do rozwoju utrakwistycznych szkół publicznych. Pragnienie przedstawicieli mniejszości niemieckiej w Galicji, by uczyć swoje dzieci w języku ojczystym, zachęciło ich do rozwijania prywatnych szkół podstawowych i średnich. W rezultacie około 60 procent dzieci narodowości niemieckiej w regionie uczęszczało do szkół z ich macierzystym językiem nauczania
Denar Julii Mezy z legendą VENVS VICTRIX ze zbiorów Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu
Get PDFThe article presents an iconographic and ideological study of Julia Maesa’s denarius with the legend VENVS VICTRIX from the collection of the Kunsthistorisches Museum in Vienna. The analysis was carried out in the context of the use of the image of the goddess Venus in the self-presentation of women from the Severan dynasty. The denarius shows an attribution of the goddess almost identical to that on Caracalla’s coins, thanks to which Julia Maesa visually emphasized her closeness to her nephew, and thus legitimized the rights to the imperial throne of both her grandsons.Artykuł przedstawia studium ikonograficzne i ideologiczne denara Julii Mezy z legendą VENVS VICTRIX. Numizmat ten pochodzi z wiedeńskiej kolekcji Kunsthistorisches Museum. Analizę przeprowadzono w kontekście wykorzystania wizerunku bogini Wenus w autoprezentacji kobiet z dynastii Sewerów. Denar ukazuje atrybucję bogini niemal identyczną jak na monetach Karakalli, przez co Julia Meza podkreślała wizualnie swoją bliskość z siostrzeńcem, a co za tym idzie – legitymizowała prawa do tronu cesarskiego obu swych wnuków
Średniowieczne akcenty w traktacie De institutione regii pueri
No full textDe institutione regii pueri ist ein pädagogisches Traktat aus den Jahren 1502/1503, das eine Fülle von Gedanken enthält. Da darin meist mittelalterliche Akzente übersehen werden, ist es das Ziel dieses Artikels, gerade diese aufzuzeigen. Dieses Ziel ist umso mehr gerechtfertigt, als einige von ihnen, wie u.a. die Empfehlungen zur christlichen Erziehung des Herrschers – gemäß bestimmter Tugenden, das augustinische Zeitdenken, der Topos von Jugend, Alter und heiterem Antlitz, die Kategorie des Eigenen und des Fremden oder die Betonung bestimmter, im Mittelalter gepflegter Kardinaltugenden, im Werk stark ausgeprägt sind. Die Epochenwende wiederum wird durch die freie Kombination alter und neuer Glaubensvorstellungen durch den nicht sicher identifizierten Autor angedeutet, z.B. der Einfluss des christlichen Gottes und heidnischer Gottheiten als kausale Kräfte in menschlichen Handlungen auf das Schicksal der Herrscher. Die Analyse des Werkes gebietet es, die offensichtliche, wenn auch manchmal geringgeschätzte Überzeugung zu betonen, dass bestimmte Glaubensvorstellungen, wahrscheinlich in abgewandelter Form, von der Antike bis zur Renaissance unverändert fortbestanden, auch wenn ihnen manchmal das Recht abgesprochen wird, in der mittelalterlichen Realität zu funktionieren.De institutione regii pueri is a pedagogical treatise from 1502/1503, which contains a wealth of ideas. Since medieval accents are not observed therein for the most part, the topic of the article is to indicate them. This goal is even more justified because some of them, such as recommendations for ruler’s Christian upbringing – in accordance with specific virtues, Augustine’s thinking about time, the topos of youth and old age and a cheerful face, the category of one’s own and foreign or the emphasis of some of the values cultivated in the Middle Ages, cardinal virtues, are very noticeable in the work. The turn of the eras, in turn, is indicated by a certainly unidentified author’s free combination of old and new beliefs, e.g. the influence of the Christian God and pagan deities as the causative forces in human actions on the fate of rulers. The analysis of the work requires emphasizing an obvious, although sometimes neglected, belief that some views, probably in a changed form, continued from antiquity to the Renaissance, although sometimes they were denied the right to function in the medieval reality.De institutione regii pueri to traktat pedagogiczny z 1502/1503 roku, który zawiera w sobie bogactwo myśli. Ponieważ w przeważającej mierze średniowiecznych akcentów się w nim nie dostrzega, tematem artykułu jest właśnie ich wskazanie. Cel to tym bardziej zasadny, że niektóre z nich, m.in.: zalecenia chrześcijańskiego wychowania władcy – zgodnie z określonymi cnotami, Augustyńskie myślenie o czasie, topos młodości i starości oraz pogodnego oblicza, kategoria swój – obcy czy akcentowanie niektórych, pielęgnowanych w średniowieczu, cnót kardynalnych, są w dziele mocno zauważalne. Na przełom epok z kolei wskazuje swobodne łączenie przez niezidentyfikowanego w sposób pewny autora dawnych i nowych przekonań, np. wpływu na losy władców chrześcijańskiego Boga i bóstw pogańskich jako sił sprawczych w ludzkich działaniach. Analiza dzieła nakazuje podkreślenie oczywistego, choć czasem lekceważonego przekonania, że niektóre poglądy, zapewne w zmienionej formie, trwały niezmiennie od starożytności do odrodzenia, choć niekiedy odmawia im się prawa funkcjonowania w średniowiecznej rzeczywistości