Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Rozpoznanie archeologiczno-architektoniczne pomieszczenia tzw. kaplicy przejściowej pod wieżą w klasztorze ss. Norbertanek w Imbramowicach
No full textDer Klosterkomplex der Norbertinerinnen in Imbramowice ist sowohl architektonisch als auch archäologisch ein bisher wenig erkundetes Objekt. Eine Gelegenheit zur Vertiefung der Kenntnisse über die architektonischen Umgestaltungen der Kirche und des Klosters boten die Arbeiten im Zusammenhang mit der Erweiterung der Bestattungskrypta der Schwestern. Dabei wurden die bisher unbekannten Überreste eines Raums aus dem 13. Jahrhundert entdeckt, der ursprünglich das Erdgeschoss des Turms (oder der Türme) bildete, in dem sich die Empore befand. Im Bereich dieses Raums wurden auch die Überreste eines Heizofens aus dem 15./16. Jahrhundert freigelegt und die Überreste einer frühmittelalterlichen und prähistorischen Besiedlung festgestellt.The monastery complex of the Norbertine Sisters in Imbramowice remains a poorly explored structure, both architecturally and archaeologically. An opportunity to expand knowledge about the architectural changes of the church and monastery was the work related to the expansion of the nuns’ burial crypt. As a result, previously unknown remains of a 13th-century room were recorded, which was originally the ground floor of the tower (or towers) housing the gallery. Within the room, the remains of a 15th/16th century heating furnace were also uncovered, and the remains of early medieval and prehistoric settlements were recorded.Kompleks klasztorny ss. Norbertanek w Imbramowicach pozostaje dotychczas obiektem słabo rozpoznanym, zarówno pod względem architektonicznym, jak i archeologicznym. Okazją do pogłębienia wiedzy o przemianach architektonicznych kościoła i klasztoru stały się prace związane z poszerzeniem krypty grzebalnej sióstr. W ich wyniku zarejestrowano nieznane dotąd pozostałości trzynastowiecznego pomieszczenia, stanowiącego pierwotnie przyziemie wieży (lub wież) mieszczącej emporę. W obrębie pomieszczenia odsłonięto także pozostałości piętnasto-/szesnastowiecznego pieca grzewczego oraz zarejestrowano pozostałości osadnictwa wczesnośredniowiecznego i pradziejowego
Rutheni, Armeni, Iudei w średniowiecznych aktach lwowskiego konsystorza. Przyczynek do badań nad wieloetnicznym społeczeństwem Rusi Czerwonej
No full textDer Artikel befasst sich mit einer Reihe von Einträgen aus dem ältesten erhaltenen Lemberger Konsistorialbuch vom Ende des 15. Jahrhunderts, in denen – in unterschiedlichen Rollen – Ruthenen, Armenier und Juden vorkommen. Nur Juden, wenn auch nicht in allen Einträgen, erscheinen mit dem eindeutig identifizierenden Prädikat – perfidus. Die Ermittlung der Konfessionen von Ruthenen und Armeniern ist nicht immer so offensichtlich. Die geringe Zahl der Erwähnungen von nichtkatholischen Ruthenen und Armeniern sowie von Nichtchristen (sie machen nur einen Bruchteil des Prozentsatzes der insgesamt 4920 Einträge aus) mag nicht überraschen: Sie ist zum Teil auf die Zuständigkeit des Offizialgerichts selbst und zum Teil auf die sozialen und rechtlichen Gegebenheiten der damaligen Zeit zurückzuführen. Dennoch erlauben uns die hier analysierten Mikrogeschichten, das aus anderen Berichten bekannte Bild der multiethnischen und multikulturellen Gesellschaft der Lemberger Metropole zu ergänzen. Sie spiegeln die Streitigkeiten um den Kirchenzehnten von neu angelegten Feldern wider, den die orthodoxen Christen entrichten mussten, bestätigen die Praxis der Wiedertaufe bei nicht immer freiwilligen Konversionen und veranschaulichen das Misstrauen der Katholiken gegenüber den orthodoxen Ruthenen, deren Zeugnis aufgrund ihres „schismatischen Charakters“ und der daraus resultierenden angeblichen Abneigung gegen den lateinischen Kleriker angezweifelt wurde. Der Inhalt einiger Aufzeichnungen bestätigt, dass die Religion der Armenier als häretisch und heidnisch angesehen wurde: Mit dem armenischen Neophyten streitet seine „heidnische Ehefrau“ um das Kind; in einem anderen Fall verklagt ein Armenier einen lateinischen Geistlichen, weil dieser ihn als Dieb, Schurke, Betrüger und „Häretiker“ bezeichnet haben soll. Streitigkeiten zwischen Juden und Christen über unbezahlte Schulden oder gestohlenes Eigentum wurden ebenfalls vor dem Offizialgericht ausgetragen. Eine Ausnahme bildete die Klage eines Klerikers gegen einen Juden wegen Überfall und Körperverletzung. Der Kläger verlangte nicht nur eine finanzielle Entschädigung, sondern auch die Erklärung des Juden als „exkommuniziert“. Nur gelegentlich wurden vor dem Offizial finanzielle Verpflichtungen eingegangen. Die Andersgläubigen traten vor dem Konsistorium nicht nur als Kläger auf, die Gerechtigkeit verlangten und gleichzeitig an die Wirksamkeit des vom erzbischöflichen Gericht erlassenen Urteils glaubten, sondern auch als Beklagte. Aus den Protokollen des Konsistoriums geht hervor, dass die Lemberger Offiziale versuchten, in solchen Fällen im Einklang mit dem kanonischen Recht vorzugehen. Dabei zögerten sie nicht, Ruthenen und Juden in Fällen von Verstößen gegen Recht und Moral von Amts wegen vor ihr Gericht zu laden.The article discusses a set of records from the oldest surviving Lvov consistory book from the end of the 15th century, which – in different roles – feature Ruthenians, Armenians and Jews. Only Jews, although not in all entries, appear with an unambiguously identifying predicate – perfidus. Recognition of the confessions of Ruthenians and Armenians is not always so obvious. The small number of mentions involving non-Catholic Ruthenians and Armenians, as well as non-Christians (they represent only a fraction of a percentage of the total 4920 entries) can hardly come as a surprise: it is partly due to the jurisdiction of the official’s court itself, and partly to the social and legal realities of the era. Nevertheless, the micro-histories analysed here allow us to supplement the picture of the multi-ethnic and multi-cultural society of the Lviv metropolis known from other accounts. They contain both an echo of the disputes over tithes from newly-founded land, which the Orthodox were forced to pay, and a confirmation of the practice of rebaptism during not always voluntary conversions, as well as an exemplification of the distrust of Catholics towards Orthodox Ruthenians, whose testimony was questioned due to their ‘schismatic nature’ and the resulting alleged dislike of the Latin clergy. The content of some records confirms that the Armenian religion was considered heretical and pagan: a ‘pagan wife’ fights with an Armenian neophyte over her child; in another case, an Armenian sues a Latin clergyman for calling him a thief, scoundrel, swindler and ‘heretic’. Disputes between Jews and Christians over unpaid debts or stolen property also found their final outcome in the court of the official. One exception was a lawsuit filed by a cleric against an Orthodox Jew for assault and battery. The plaintiff sought not only monetary compensation, but also declaring the Jew ‘excommunicated’. Occasionally, only financial obligations were concluded before the official. The dissenters appeared before the consistory not only as plaintiffs, demanding justice and at the same time believing in the efficacy of the sentence issued by the archbishop’s court, but also as defendants. The consistory records show that the Lviv officials tried to proceed in such cases according to canon law. In doing so, they did not hesitate to summon ex officio to their court Ruthenians and Jews in cases of violations of law and moral order.W artykule omówiono zespół zapisek pochodzących z najstarszej zachowanej lwowskiej księgi konsystorskiej z końca XV wieku, w których – w różnych rolach – występują Rusini, Ormianie oraz Żydzi. Jedynie Żydzi, chociaż nie we wszystkich zapiskach, pojawiają się z jednoznacznie identyfikującym ich predykatem – perfidus. Rozpoznanie konfesji Rusinów i Ormian nie zawsze jest tak oczywiste. Niewielka liczba wzmianek z udziałem niekatolickich Rusinów i Ormian oraz nie-chrześcijan (stanowią one zaledwie ułamek procenta wszystkich 4920 wpisów) nie może dziwić: wynika po części z właściwości samego sądu oficjała, a po części z realiów społecznych i prawnych epoki. Mimo to analizowane mikrohistorie pozwalają uzupełnić znany z innych przekazów obraz wieloetnicznego i wielokulturowego społeczeństwa metropolii lwowskiej. Znaleźć w nich można i echo sporów o dziesięciny z nowo zakładanych ról, do płacenia których zmuszano prawosławnych, i potwierdzenie praktyki rebaptyzacji podczas nie zawsze dobrowolnej konwersji, i egzemplifikację nieufności katolików do ortodoksyjnych Rusinów, których świadectwo kwestionowano ze względu na ich „schizmatyckość” oraz wynikającą z niej rzekomą niechęć do łacińskiego kleryka. Treść niektórych zapisek potwierdza, że religię Ormian uważano za heretycką i pogańską: o swoje dziecko walczy z ormiańskim neofitą jego „pogańska małżonka”, w innej sprawie Ormianin pozywa duchownego łacińskiego o nazwanie go złodziejem, łotrem, oszustem i „heretykiem”. Swój finał w sądzie oficjała znajdowały też spory Żydów z chrześcijanami o niespłacone długi czy zagrabione mienie. Do wyjątków należał pozew kleryka złożony przeciw starozakonnemu w sprawie o napad i pobicie. Powód domagał się nie tylko pieniężnego zadośćuczynienia, ale także ogłoszenia Żyda „ekskomunikowanym”. Sporadycznie tylko zawierano przed oficjałem zobowiązania finansowe. Innowiercy stawali w konsystorzu nie tylko jako powodowie, domagający się sprawiedliwości i wierzący zarazem w skuteczność wyroku wydanego przez sąd arcybiskupa, lecz również jako pozwani. Akta konsystorskie pokazują, że oficjałowie lwowscy starali się w takich przypadkach procedować zgodnie z prawem kanonicznym. Nie wahali się przy tym wzywać z urzędu do swojego sądu Rusinów i Żydów w przypadku naruszeń prawa i ładu moralnego
Biznes wobec wyzwań komunikacyjnych: dezinformacja, etyka, odpowiedzialność. Analiza badań własnych
Get PDFWhen analyzing the changes that the modern world is constantly undergoing, business should not be omitted. It is an important link in the information ecosystem, co-creating the discourse in which we all function. Communication, in turn, is a strategic area in every company, determining its image and influencing profitability. How business understands communication deter‑ mines specific actions, the consequences of which are widely felt. In the study of the largest companies in Poland, areas such as social media, artificial intelligence, ecology and advertising were checked in terms of communication. This allows you to see the approach to information management, priorities in this area and the implementation of solutions that can build resistance to disinformation or support the language of equality. The tools used by companies can provide inspiration and good practices in other areas of social life, improving the quality of communication.W analizowaniu zmian, jakim nieustannie podlega współczesny świat, nie powinno się pomijać biznesu. Stanowi on ważne ogniwo w ekosystemie informacyjnym i współtworzy dyskurs, w którym wszyscy funkcjonujemy. Z kolei komunikacja to strategiczny obszar w każdej firmie, determinujący jej wizerunek oraz wpływający na zyskowność. To, w jaki sposób biznes rozumie komunikację, przekłada się na konkretne działania, których konsekwencje są powszechnie odczuwane. W badaniu największych firm w Polsce przeanalizowano pod kątem komunikacyjnym takie obszary jak media społecznościowe, sztuczna inteligencja, ekologia czy reklama. Pozwala to zobaczyć podejście do zarządzania informacją, priorytety w tym zakresie oraz implementację rozwiązań, dzięki którym można budować odporność na dezinformację czy wspierać język równościowy. Narzędzia, jakimi posługują się firmy, mogą stanowić inspirację i stać się dobrymi praktykami w innych obszarach życia społecznego, poprawiającymi jakość komunikacji
Comment tromper le destin ? Scénarios de révolte chez Huysmans et Gourmont
Get PDFConvinced that the material world is nothing but a prison, that any escape ends in failure, heroes of the French novels of the late 19th century fall into the trap of powerlessness. Overcome by pessimism, the protagonists do not give up the struggle: they seek salvation in art, neurosis and artifice, inventing subtle subterfuges to deceive their senses with pleasant illusions. In our study we will try to show how the heroes of Huysmans and Gourmont undertake this challenge, with or without success, at the very peril of their physical and mental balance. In defiance of a hostile environment, they transform their imagination into a superior force capable of dominating reality. Forced into a desperate search for the new, the rare, the strange, they attempt to overcome the chimeras of powerlessness.Convaincus que l’univers matériel n’est qu’une prison, que toute évasion finit par l’échec, les héros des romans français de la fin du XIXe siècle tombent dans le piège de l’impuissance. Envahis par le pessimisme, les protagonistes ne renoncent pas à la lutte : ils cherchent le salut dans l’art, la névrose, l’occultisme en inventant de subtils subterfuges pour tromper les sens d’agréables illusions. Dans notre étude nous essayerons de montrer comment les héros de Huysmans, Villiers de l’Isle-Adam et Gourmont relèvent ce défi, avec ou sans succès, au péril même de leur équilibre physique et mental. Par mépris d’une hostilité ambiante, les protagonistes transforment l’imagination en une force supérieure capable de dominer le réel. Contraints à cette recherche désespérée du nouveau, du rare, de l’étrange, les romanciers tentent de vaincre les chimères de l’impuissance
Na tropie Sąpierza… – lekcje myślenia Naturą z Katarzyną Puzyńską i Julią Hartwig
Get PDFThe subject of the article is the interpretation of Katarzyna Puzyńska’s novel Sąpierz with the application of the instruments of ecocriticism. The author explores the transgressive nature of fantasy, focusing on genre syncretism, linguistic stereotyping, linguistic ecology, and the degradation and reinterpretation of the Magna Mater topos (eco-feminism). The basic issue is how to approach humanistic reflection on the place of man in nature and its impact on the ecosystem. The text signals the relationship between the narrative and the construction of the world presented and consumerism, the Anthropocene and global warming. The specificity of the Slavic fantasy leads us to think about the role of the Slavic mythology in the creation of a literary vision of Nature. It seems indispensable to recall the mythological criticism and phenomenological writings of Gaston Bachelard. The author postulates the use of the discussed text in school practice in clash with Julia Hartwig’s poems. The proposed teaching aids include: a work sheet – a scheme of a magic fairy tale, a task devoted to stereotyping and Slavic pseudo(etymologies) and the text of an ecological song. The assignments combine literary tradition with the formation of competences related to critical reading of pop culture texts in the service of building an attitude of empathy and respect for the non-human world.Przedmiotem artykułu jest interpretacja powieści Sąpierz Katarzyny Puzyńskiej z zastosowaniem instrumentarium ekokrytyki. Autor bada transgresywny charakter fantasy, skupiając się na: synkretyzmie gatunkowym, stereotypie językowym, lingwoekologii oraz degradacji i reinterpretacji toposu Magna Mater (ekofeminizm). Podstawowym zagadnieniem jest sposób ujmowania humanistycznej refleksji nad miejscem człowieka w przyrodzie i jego wpływem na ekosystem. W tekście zasygnalizowano związek narracji i budowy świata przedstawionego z konsumpcjonizmem, antropocenem oraz globalnym ociepleniem. Specyfika slavic fantasy skłania do namysłu nad rolą mitologii słowiańskiej w kreowaniu literackiej wizji Natury. Nieodzowne wydaje się odwołanie do krytyki mitograficznej oraz fenomenologicznych pism Gastona Bachelarda. Autor postuluje wykorzystanie w praktyce szkolnej omawianego tekstu w zderzeniu z wierszami Julii Hartwig. Do proponowanych pomocy dydaktycznych należą: karta pracy – schemat bajki magicznej, zadanie poświęcone stereotypizacji i słowiańskim pseudo(etymologiom) oraz tekst ekologicznej piosenki. Zadania łączą tradycję literacką z kształtowaniem u uczniów kompetencji związanych z krytyczną lekturą tekstów popkultury w służbie budowania postawy empatii i szacunku do świata nie-ludzkiego
MOOC: Globalne Cele Biznesowe i Lokalne Strategie Edukacyjne
No full textMOOCs are prepared by universities, research centers, business and governmental bodies. That is a device with which academic centers spread state-of-the-art knowledge, while business entities facilitate the development of competencies, particularly in business, economics and IT. The paradox is that although MOOCs courses are open to global users, they contain distinctive features of their inventors’ and administrators’ culture because they have been created locally. In order to identify the cultural characteristics evident in the content of MOOC courses, 267 courses on creative writing posted on five platforms were analyzed: Coursera (USA), FutureLearn (UK), XuetangX (China), JMOOC (Japan) and Skill Academy (Indonesia). Skill Academy and Coursera were focused on business-marketing goals, although they represented different cultures. Chinese, Japanese and Indonesian courses reflected the responsiveness of those cultures and were people- and affiliation-oriented. They employed a holistic approach to teaching (emphasis on context), i.e. operated with live lectures, which had not happened on Western platforms. Therefore, the conviction that MOOC is a mirror of the culture in which it was created should be considered a myth. It is the MOOC platform that presents the interests of the administrators and owners. Platform owners differ in their goals: academic (general knowledge transfer becoming a thing of the past after the commercialization of Coursera and edX), marketing (focused on gaining customers and employees) or economic-political (XuetangX). For a MOOC to be useful to representatives of another culture, not only translation into another language is needed, but also a proper modification of learning objectives and methods.MOOCs to kursy e-learningowe tworzone przez uniwersytety, instytucje badawcze, podmioty biznesowe i rządowe. Uniwersytety upowszechniają w nich najnowszą wiedzę, a podmioty biznesowe ułatwiają rozwijanie kompetencji, szczególnie z zakresu biznesu, ekonomii i informatyki. Paradoks polega na tym, że choć MOOCs są otwarte dla globalnych użytkowników, to jednak prezentują cechy charakterystyczne dla kultur swych twórców i administratorów, ponieważ są tworzone lokalnie. Aby zidentyfikować cechy kultur widoczne w strukturze i treści wybranych kursów MOOC, przeanalizowano 267 kursów na temat creative writing zamieszczonych na 5 platformach: Coursera (USA), FutureLearn (Wielka Brytania), XuetangX (Chiny), JMOOC (Japonia) i Skill Academy (Indonezja). Okazało się, że Skill Academy i Coursera są najbardziej ukierunkowane na cele biznesowo-marketingowe, choć reprezentują odmienne kultury. Natomiast kursy chińskie, japońskie i indonezyjskie konsekwentnie odzwierciedlają reaktywność tych kultur i są zorientowane na ludzi oraz afiliację. Prezentują holistyczne podejście do uczenia (nacisk na kontekst), czyli wykorzystują wykłady na żywo, co nie zdarza się na obu platformach zachodnich. Dlatego za mit należy uznać stwierdzenie, że MOOC jest lustrem kultury, w której powstał. Platforma MOOC prezentuje interesy administratorów i właścicieli. Platforma odzwierciedla jednak tylko niektóre kulturowe cechy głęboko zakorzenionych praktyk edukacyjnych. Właścicieli platform diametralnie różnią cele ich działalności: akademickie (przekazywanie wiedzy ogólnej odchodzące do przeszłości po komercjalizacji Coursery i edX), marketingowe (nastawione na zdobycie klientów i pracowników) lub gospodarczo-polityczne (XuetangX). Aby MOOC był użyteczny dla reprezentantów innej kultury, potrzebne jest nie tylko tłumaczenie na inny język, lecz także modyfikacja celów i metod nauczania, treści i szaty graficznej. 
Relacje z rodzicami a objawy depresji i uzależnienia od Internetu wśród młodzieży w okresie pandemii
No full textThe research presented in this article aimed to answer the following question: what is the role of social support and quality of family relationships in the context of depressive symptoms and abuse of the Internet during the COVID-19 pandemic and remote learning among adolescents?
The study was conducted among 619 adolescents aged 11-15. The survey questionnaire was constructed from standardised research tools. The study showed that 40.0% of the students had increased depressive symptoms. Heavy Internet use affected 16.0% of the respondents, including 9.2% of those who had aggravated symptoms of depression and addiction at the same time. At the same time, it was noted that girls, compared to boys, were more often found amongst adolescents experiencing symptoms of depression.Students belonging to the group with depressive and addictive symptoms experienced significantly more difficulties in their relationships with family members compared to the group without symptoms. Students showed less severity of depressive symptoms if they rated their relationship with their parents as positive. The results showed that the quality of family relationships is most important for the normal functioning of adolescents without depressive symptoms, also in a pandemic situation.Badania przedstawione w niniejszym artykule miały na celu udzielenie odpowiedzi na pytanie: jaka jest rola wsparcia społecznego i jakości relacji rodzinnych w kontekście objawów depresyjnych i nadużywania Internetu w czasie pandemii COVID-19 oraz zdalnego uczenia się wśród młodzieży? Badanie przeprowadzono wśród 619 nastolatków w wieku 11-15 lat. Kwestionariusz ankiety został skonstruowany w oparciu o wystandaryzowane narzędzia badawcze. Badanie wykazało, że 40,0% uczniów miało nasilone objawy depresyjne. Intensywne korzystanie z Internetu dotyczyło 16,0% badanych, w tym 9,2% osób miało nasilone objawy depresji i uzależnienia jednocześnie. Jednocześnie zauważono, że wśród nastolatków doświadczających objawów depresji częściej znajdowały się dziewczęta niż chłopcy. Uczniowie należący do grupy z objawami depresji i uzależnienia doświadczali istotnie więcej trudności w relacjach z członkami rodziny w porównaniu z grupą bez objawów. Uczniowie wykazywali mniejsze nasilenie objawów depresji, jeśli oceniali swoje relacje z rodzicami jako pozytywne. Wyniki pokazały, że jakość relacji rodzinnych jest najważniejsza dla normalnego funkcjonowania nastolatków bez objawów depresji, również w sytuacji pandemii
Интерактивные отчеты RShiny – т.е. независимость и автономность визуализации данных.
No full textČlánek pojednává o použití jazyka R, zejména nástroje RShiny, k vytváření interaktivních zpráv v oblasti analýzy lékařských dat. Autoři zdůrazňují potřebu interdisciplinárního přístupu k výuce statistiky mezi studenty medicíny. Byla představena alternativa k tradičním statickým zprávám s návrhem na vytvoření interaktivních webových aplikací, které umožňují průzkum, analýzu a vizualizaci lékařských dat měnících se v reálném čase. Využití jazyka R jako open source nástroje umožňuje rozvoj kompetencí studentů medicíny v oblasti analýzy dat a přizpůsobení výzkumných nástrojů individuálním potřebám. Byl také předložen návrh plánu lekcí s využitím vzorových lékařských dat o rakovině děložního čípku spolu s návrhem konkrétních analýz těchto dat a jejich vizualizace pomocí interaktivních zpráv RShiny. Článek končí diskusí o roli osvojení jazyka R ve vzdělávání studentů polských lékařských univerzit a potřebě rozšířit pro ně vzdělávací nabídku o kurzy analýzy dat v prostředí open source.The article discusses the use of the R language, especially the RShiny tool, to create interactive reports in the field of medical data analysis. The authors emphasize the need for an interdisciplinary approach to teaching statistics among medical students. An alternative to traditional static reports was presented, proposing the creation of interactive web applications that enable exploration, analysis and visualization of medical data changing in real time. The use of the R language as an open source tool allows for the development of medical students\u27 competences in the field of data analysis and the adaptation of research tools to individual needs. A draft lesson plan using sample medical data on cervical cancer was also presented, along with a proposal for specific analyzes of these data and their visualization using interactive RShiny reports. The article ends with a discussion on the role of learning the R language in the education of students of Polish medical universities and the need to expand the educational offer for them with courses in data analysis in an open source environment.El artículo analiza el uso del lenguaje R, especialmente la herramienta RShiny, para crear informes interactivos en el campo del análisis de datos médicos. Los autores enfatizan la necesidad de un enfoque interdisciplinario para la enseñanza de la estadística entre los estudiantes de medicina. Se presentó una alternativa a los informes estáticos tradicionales, proponiendo la creación de aplicaciones web interactivas que permitan la exploración, análisis y visualización de datos médicos cambiantes en tiempo real. El uso del lenguaje R como herramienta de código abierto permite el desarrollo de competencias de los estudiantes de medicina en el campo del análisis de datos y la adaptación de herramientas de investigación a las necesidades individuales. También se presentó un borrador de plan de lección utilizando datos médicos de muestra sobre el cáncer de cuello uterino, junto con una propuesta para análisis específicos de estos datos y su visualización mediante informes interactivos RShiny. El artículo finaliza con una discusión sobre el papel del aprendizaje del lenguaje R en la educación de los estudiantes de las universidades médicas polacas y la necesidad de ampliar la oferta educativa para ellos con cursos de análisis de datos en un entorno de código abierto.W artykule omówiono wykorzystanie języka R, a szczególnie narzędzia RShiny, do tworzenia interaktywnych raportów w dziedzinie analizy danych medycznych. Autorzy podkreślają potrzebę interdyscyplinarnego podejścia do nauczania statystyki wśród studentów medycyny. Przedstawiono alternatywę dla tradycyjnych statycznych raportów, proponując tworzenie interaktywnych aplikacji webowych, które umożliwiają eksplorację, analizę i wizualizację danych medycznych zmieniającą się w czasie rzeczywistym. Wykorzystanie języka R, jako narzędzia open source, pozwala na rozwijanie kompetencji studentów kierunków medycznych w dziedzinie analizy danych oraz dostosowywanie narzędzi badawczych do indywidualnych potrzeb. Przedstawiono także projekt scenariusza zajęć wykorzystujących przykładowe dane medyczne dotyczące raka szyjki macicy wraz z propozycją konkretnych analiz tych danych i ich wizualizacji przy pomocy interaktywnych raportów RShiny. Artykuł kończy się dyskusją na temat roli nauki języka R w edukacji studentów polskich uniwersytetów medycznych i potrzeby rozbudowy oferty edukacyjnej dla nich o kursy z zakresu analizy danych w środowisku open source.Článok pojednáva o použití jazyka R, najmä nástroja RShiny, na vytváranie interaktívnych správ v oblasti analýzy medicínskych údajov. Autori zdôrazňujú potrebu interdisciplinárneho prístupu k výučbe štatistiky medzi študentmi medicíny. Bola predstavená alternatíva k tradičným statickým správam s návrhom na vytvorenie interaktívnych webových aplikácií, ktoré umožňujú skúmanie, analýzu a vizualizáciu medicínskych údajov meniacich sa v reálnom čase. Použitie jazyka R ako nástroja s otvoreným zdrojovým kódom umožňuje rozvoj kompetencií študentov medicíny v oblasti analýzy dát a prispôsobenie výskumných nástrojov individuálnym potrebám. Prezentovaný bol aj návrh plánu lekcií s využitím vzorových medicínskych údajov o rakovine krčka maternice spolu s návrhom špecifických analýz týchto údajov a ich vizualizácie pomocou interaktívnych správ RShiny. Článok končí diskusiou o úlohe učenia sa jazyka R vo vzdelávaní študentov poľských lekárskych univerzít a potrebe rozšírenia vzdelávacej ponuky pre nich o kurzy analýzy dát v prostredí open source.У статті розглядається використання мови R, особливо інструменту RShiny, для створення інтерактивних звітів у сфері аналізу медичних даних. Автори наголошують на необхідності міждисциплінарного підходу до викладання статистики серед студентів-медиків. Було представлено альтернативу традиційним статичним звітам, пропонуючи створення інтерактивних веб-додатків, які дозволяють досліджувати, аналізувати та візуалізувати медичні дані, що змінюються в режимі реального часу. Використання мови R як інструменту з відкритим кодом дозволяє розвивати компетенції студентів-медиків у сфері аналізу даних та адаптації дослідницьких інструментів до індивідуальних потреб. Також було представлено проект плану уроку з використанням зразків медичних даних про рак шийки матки разом із пропозицією щодо конкретного аналізу цих даних та їх візуалізації за допомогою інтерактивних звітів RShiny. Стаття завершується обговоренням ролі вивчення мови R у навчанні студентів польських медичних університетів та необхідності розширення освітньої пропозиції для них курсами з аналізу даних у середовищі з відкритим кодом
Technologia wzmacniająca pozycję kobiet w Indiach
No full textThis study is an attempt to determine major impact of technology on women’s empowerment in present era. To determine the impact of technology, it is important to know the awareness level and the adoption rate of technology among Indian women. This study will also help in finding out various problems/challenges faced by women and new insights gained by women while using technology. This will also support Indian government in making favourable policies and innovative schemes for women to provide more technology driven power. The structured questionnaire is designed and circulated to 120 women of semi urban areas of Udaipur district, Rajasthan, based on convenience sampling. 83% of the total questionnaire distributed are found complete for research purpose. Data analysis reveals that after technology in any form it is mostly used by educated women who are between the age of 25–50, and are house makers. The majority of women have purchased new devices such as smartphones, desktop computer/laptop and tablets for different reasons for doing work from home, entertainment, travel, learning, trading, etc. It is visible from the study that the majority of women have no or insufficient knowledge about ethical guidelines/code of ethics regarding cyber security. Unfortunately, women restrict themselves to use technology because of severe technical issues, lack of privacy, gender discrimination and digital divide. Other reasons such as domestic issues, overburden of responsibility, low literacy rates, non-participation in decision making, etc., are few other reasons behind a lower adoption of technology by women. These factors are responsible for smaller interaction of women with the technology and thereby creating stumbling block in empowering women digitally. Strong support of family members, government, policy maker and educational institutions can encourage women empowerment. There is an urge to devise and implement various awareness e-training and support programs for women all over the nation. Strengthening norms for cyber security will add more power and innovation to technology use. Economic and psychological impact of Demonetisation and pandemic COVID-19 have brought tremendous changes to the lives of common man. The new prefix “e” to each and every word has new meaning “empowering entire earth electronically”. Hence, empowering women has become the top priority of each and every nation. Cel: Celem badania jest próba określenia głównego wpływu technologii na wzmocnienie pozycji kobiet w obecnych czasach. Aby określić wpływ technologii, ważne jest poznanie poziomu świadomości i stopnia przyjęcia technologii wśród indyjskich kobiet. Badanie to pomoże także w poznaniu różnych problemów//wyzwań stojących przed kobietami oraz nowych spostrzeżeń, jakie zdobywają podczas korzystania z technologii. Będzie to również wspierać rząd Indii w opracowywaniu korzystnej polityki i innowacyjnych programów dla kobiet, aby zapewnić kobietom większą władzę opartą na technologii. Projekt – ustrukturyzowany kwestionariusz został zaprojektowany i rozesłany do 120 kobiet z półmiejskich obszarów dystryktu Udaipur w Radżastanie w oparciu o próbkowanie dla wygody. Wyniki – 83% (100) to odsetek odpowiedzi, które uznano za kompletne do celów badawczych. Analiza danych pokazuje, że z technologii w jakiejkolwiek formie korzystają najczęściej wykształcone kobiety w wieku 25–50 lat, zajmujące się domem. Najwięcej kobiet zakupiło nowe urządzenia, takie jak smartfony, komputer stacjonarny/laptop i tablety z różnych powodów, głównie w celu pracy w domu, rozrywki, podróżowania, nauki, handlu itp. Z badania wynika, że najwięcej kobiet nie ma żadnej wiedzy lub ma niewystarczającą wiedzę na ten temat wytyczne etyczne/kodeks etyczny dotyczący cyberbezpieczeństwa. Niestety kobiety ograniczają się do korzystania z technologii ze względu na poważne problemy techniczne, brak prywatności, dyskryminację ze względu na płeć i przepaść cyfrową. Inne przyczyny, takie jak problemy domowe, nadmierne obciążenie obowiązkami, niski poziom umiejętności czytania i pisania, brak udziału w podejmowaniu decyzji itp., to kilka innych powodów mniejszego wykorzystania technologii przez kobiety. Czynniki te odpowiadają za mniejszą interakcję kobiet z technologią, co stanowi przeszkodę we wzmacnianiu pozycji kobiet w środowisku cyfrowym. Wartość – Silne wsparcie ze strony członków rodziny, rządu, decydentów i instytucji edukacyjnych może wzmocnić pozycję kobiet. Istnieje potrzeba opracowania i wdrożenia różnych programów e-szkoleń uświadamiających i wsparcia dla kobiet na całym świecie. Wzmocnienie norm dotyczących bezpieczeństwa cybernetycznego zwiększy możliwości i innowacyjność wykorzystania technologii. Demonetyzacja i pandemia COVID-19 przełamał różne kajdany ciemności i wniósł nowe światło do naszego życia. Nowy przedrostek „e” w każdym słowie ma nowe znaczenie „elektronicznie wzmacniając całą ziemię”. Dlatego wzmacnianie pozycji kobiet stało się najwyższym priorytetem każdego narodu
Wykorzystanie sztucznej inteligencji w dydaktyce i pracy naukowej: badanie pilotażowe wśród nauczycieli akademickich w Polsce
No full textThis article presents the results of a pilot study on the use of artificial intelligence (AI) in didactics and academic work among academic lecturers in Poland. The main objective was to identify the level of experience, barriers, and training needs related to AI among university lecturers. The study was conducted using a survey method (CAWI) on a sample of 120 academic lecturers from various higher education institutions. The analysis revealed that most participants have limited experience in using AI tools. The primary barriers include a lack of adequate training, insufficient time to learn new technologies, and inadequate technical support at the institution. Faculty members with higher academic titles and those who use AI tools less frequently display greater training needs. Academics from science and technical fields use AI more often compared to those from other disciplines. The results indicate the necessity of investing in training programs and technological support for academic lecturers to enhance the effective use of AI in education. Preferences regarding AI tools are strongly tied to their financial accessibility, suggesting a need to promote free or partially free tools. The findings can serve as a basis for developing strategies to support AI implementation in higher education, contributing to improved teaching quality and research efficiency.Artykuł przedstawia wyniki pilotażowego badania dotyczącego wykorzystania sztucznej inteligencji (SI) w dydaktyce i pracy naukowej wśród nauczycieli akademickich w Polsce. Celem głównym badania było zidentyfikowanie poziomu doświadczenia, barier oraz potrzeb szkoleniowych związanych z SI wśród nauczycieli akademickich. Badanie przeprowadzono metodą ankietową (CAWI) na próbie 120 nauczycieli z różnych uczelni wyższych. Analiza wyników ujawniła, że większość uczestników posiada ograniczone doświadczenie w korzystaniu z narzędzi SI. Główne bariery obejmują brak odpowiedniego szkolenia, brak czasu na naukę nowych technologii oraz brak wsparcia technicznego na uczelni. Wykładowcy posiadający wyższe tytuły naukowe oraz rzadziej korzystający z narzędzi SI wykazują większe potrzeby szkoleniowe. Wykładowcy z nauk ścisłych i technicznych częściej korzystają z SI w porównaniu do wykładowców z innych dyscyplin. Wyniki wskazują na konieczność inwestowania w programy szkoleniowe oraz wsparcie technologiczne dla kadry akademickiej, aby zwiększyć efektywność wykorzystania SI w dydaktyce. Preferencje dotyczące narzędzi SI są silnie związane z ich dostępnością finansową, co wskazuje na potrzebę promowania narzędzi bezpłatnych lub częściowo bezpłatnych. Wnioski z badania mogą stanowić podstawę do opracowania strategii wspierających wdrażanie SI w edukacji wyższej, przyczyniając się do poprawy jakości kształcenia oraz efektywności badawczej.Tento článok predstavuje výsledky pilotnej štúdie o využívaní umelej inteligencie (AI) v didaktike a akademickej práci medzi akademickými pracovníkmi v Poľsku. Hlavným cieľom bolo identifikovať úroveň skúseností, prekážok a potreby školení týkajúcich sa AI medzi vysokoškolskými pedagógmi. Štúdia bola realizovaná metódou dotazníkového prieskumu (CAWI) na vzorke 120 pedagógov z rôznych vysokých škôl. Analýza odhalila, že väčšina účastníkov má obmedzené skúsenosti s využívaním nástrojov AI. Hlavné prekážky zahŕňajú nedostatok vhodného školenia, nedostatok času na osvojenie nových technológií a nedostatočnú technickú podporu na univerzitách. Pedagógovia s vyššími akademickými titulmi a tí, ktorí používajú nástroje AI menej často, prejavujú väčšiu potrebu školení. Pedagógovia v prírodovedných a technických odboroch používajú AI častejšie v porovnaní s pedagógmi z iných disciplín. Výsledky poukazujú na potrebu investovania do školiacich programov a technologickej podpory pre akademických pracovníkov s cieľom zvýšiť efektivitu využívania AI v didaktike. Preferencie týkajúce sa nástrojov AI sú úzko spojené s ich finančnou dostupnosťou, čo poukazuje na potrebu podpory bezplatných alebo čiastočne bezplatných nástrojov. Zistenia môžu slúžiť ako základ na vypracovanie stratégií na podporu implementácie AI vo vysokoškolskom vzdelávaní, prispievajúc k zlepšeniu kvality výučby a efektívnosti výskumu.В данной статье представлены результаты пилотного исследования, посвящённого использованию искусственного интеллекта (ИИ) в дидактике и научной работе среди преподавателей вузов в Польше. Основной целью исследования было выявление уровня опыта, барьеров и потребностей в обучении, связанных с использованием ИИ, среди университетских преподавателей. Исследование было проведено методом анкетирования (CAWI) на выборке из 120 преподавателей различных высших учебных заведений. Анализ результатов показал, что большинство участников имеют ограниченный опыт использования инструментов ИИ. Основные барьеры включают недостаток соответствующего обучения, нехватку времени на освоение новых технологий и отсутствие технической поддержки в университетах. Преподаватели с высокими научными званиями и те, кто реже пользуется инструментами ИИ, испытывают большую потребность в обучении. Преподаватели естественнонаучных и технических дисциплин чаще используют ИИ по сравнению с коллегами из других областей. Результаты исследования подчёркивают необходимость инвестирования в программы обучения и техническую поддержку преподавательского состава, чтобы повысить эффективность использования ИИ в образовательном процессе. Предпочтения в выборе инструментов ИИ тесно связаны с их финансовой доступностью, что указывает на важность продвижения бесплатных или частично бесплатных решений. Выводы исследования могут служить основой для разработки стратегий поддержки внедрения ИИ в высшем образовании, способствуя улучшению качества преподавания и эффективности научной деятельности