Platforma czasopism naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
Not a member yet
15345 research outputs found
Sort by
Здоровье животных в СМИ во время водных экологических катастроф с санитарно-ветеринарной точки зрения: Фессалия 2023 и Одра 2022
No full textWater disasters pose significant risks to wildlife, livestock, and companion animals. While training programs are available for zootechnicians and veterinarians in the Global South and the Antipodes, Europe currently lacks such initiatives and is facing events unknown to previous generations due to climate change and anthropogenic factors. This study analyzed traditional and social media platforms in Greece (September 2023), Poland, and Germany (August 2022 and early 2024), focusing on mentions of flooding, water quality, and dead fish. Tools such as Brand24, Google Trends, and observations by epizootiologists were employed for the analysis. The results highlighted the importance of social media in identifying the biological causes of the Oder disaster while also emphasizing the spread of misinformation. In Greece, the economic impact of the floods was the dominant topic, with little attention paid to ecological concerns. Mitigating ecological disasters requires effective media monitoring and crisis communication, early warnings, and collaboration with civic groups (e.g., anglers).Water disasters pose significant risks to wildlife, livestock, and companion animals. While training programs are available for zootechnicians and veterinarians in the Global South and the Antipodes, Europe currently lacks such initiatives and is facing events unknown to previous generations due to climate change and anthropogenic factors. This study analyzed traditional and social media platforms in Greece (September 2023), Poland, and Germany (August 2022 and early 2024), focusing on mentions of flooding, water quality, and dead fish. Tools such as Brand24, Google Trends, and observations by epizootiologists were employed for the analysis. The results highlighted the importance of social media in identifying the biological causes of the Oder disaster while also emphasizing the spread of misinformation. In Greece, the economic impact of the floods was the dominant topic, with little attention paid to ecological concerns. Mitigating ecological disasters requires effective media monitoring and crisis communication, early warnings, and collaboration with civic groups (e.g., anglers).Водные катастрофы представляют собой серьезную угрозу для диких, сельскохозяйственных и домашних животных. Хотя в странах Глобального Юга или географически наиболее удаленных от Европы существуют программы подготовки зоотехников и ветеринаров, в Европе их нет – несмотря на то, что она сталкивается с беспрецедентными для современного поколения последствиями изменений климата и антропогенных факторов. В рамках исследования были проанализированы традиционные СМИ и социальные сети в Греции (сентябрь 2023 года), а также в Польше и Германии (август 2022 года и начало 2024 года). При этом особое внимание было сосредоточено на упоминаниях о наводнениях, качестве воды и массовой гибели рыбы. Использовались данные Brand24, Google Trends и наблюдения эпизоотологов. Результаты показали важную роль социальных сетей в установлении биологических причин катастрофы на Одре и подчеркнули проблему распространения дезинформации. В Греции преобладало обсуждение экономических последствий наводнений, тогда как эпидемио-логические вопросы не вызывали особого интереса. Для смягчения последствий экологических катастроф необходимы эффективная кризисная коммуникация, сотрудничество государственных служб с гражданскими инициативами и мониторинг СМИ во время катастроф
Рождение автономии из духа пограничья: Рецензия на книгу Мирославы Михальской-Суханек «Новейшая русско-израильская литература» (2025)
No full textO dorobku naukowym Jacka Laberscheka (*24 X 1950 †31 III 2023) pro memoria
No full textPrzedmiotem artykułu jest wspomnienie o Jacku Laberscheku (*24 X 1950, †31 III 2023), historyku, mediewiście, związanym zawodowo z Pracownią Słownika Historyczno-Geograficznego Małopolski w Średniowieczu Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. W szczególności tekst dotyczy jego działalności naukowej i dorobku
Обращение к животному миру в эпистолярном конфликтном дискурсе [Odwołanie do świata zwierząt w epistolarnym dyskursie konfliktu]
No full textThe subject of the study is the reflection of the animal world in Russian and Polish neighbor correspondence. The functional-cognitive approach allows us to answer the questions of why and when the authors of letters turn to the “animal.” Common to the Polish and Russian material was the figurative function of expressing a negative attitude towards neighbors, along with the possibility of insulting and often dehumanizing them. Individual examples concern a mocking and ironic softening of a negative assessment. Interlingual differences concern the choice of words. The typology of reflections of the animal world shows that sound and behavioral parallels with the animal world are possible, associations with dirt and garbage are used as a characteristic feature of an animal, and the names of animals are given to identify persons intentionally acting in harm\u27s way. In addition, the tendency to describe the sounds of intimate life was reflected only in the Polish material, while the problem with garbage was reflected only in the Russian material.Przedmiotem analizy jest zjawisko odwoływania się do świata zwierząt w rosyjskiej i polskiej korespondencji sąsiedzkiej. Podejście funkcjonalno-kognitywne pozwala odpowiedzieć na pytania, dlaczego i kiedy autorzy listów zwracają się ku „zwierzęcemu”. Wspólną dla materiału polskiego i rosyjskiego była funkcja figuratywnego wyrażania negatywnie wartościującego stosunku do sąsiadów wraz z możliwością ich znieważenia, a często dehumanizacji, pojedyncze przykłady ukazują też funkcję kpiąco-ironicznego złagodzenia oceny negatywnej. Różnice między tekstami rosyjskimi i polskimi dotyczą wyboru środków językowych. Typologia odwołań pokazuje, że możliwe są analogie dźwiękowe i behawioralne ze światem zwierzęcym, skojarzenia z brudem i ze śmieciami jako cechami stereotypowo przypisywanymi zwierzętom, wykorzystanie nazw zwierząt jako określeń osób celowo działających na szkodę; tendencja do opisywania odgłosów współżycia seksualnego ludzi jako odgłosów zwierzęcych znalazła odzwierciedlenie jedynie w materiale polskim, natomiast problem śmieci – jedynie w materiale rosyjskojęzycznym
Le verbe polonais tęsknić : portraits lexicographiques d’une polysémie
No full textThe present paper explores the polysemy of the Polish verb tęsknić, drawing upon the systemic and systematic semantic analysis and lexicographic description designed by Ju. Apresjan. Contemporary dictionaries document two senses of tęsknić: the primary one denotes a feeling, while the second meaning is predominantly volitional rather than emotional. However, an analysis of available corpora reveals that in everyday usage, tęsknić appears to manifest semantic contents far beyondthe scope of these ‘official’ meanings.
According to a systematic approach to lexicography, it is essential to allocate equal attention to both the unification of lexical units within a particular lexicographic type and to individual properties of each unit, particularly with regard to their semantically motivated formal characteristics. As to the common properties of the lexical type, the present study draws upon a substantial corpus of crosslinguistic research in the field of feelings and emotions. The main attention is given to individuation, that is to particular semantic components and linguistically relevant properties of tęsknić, including syntactic structures of PP complements, perfective derivatives and intensifiers.In this respect, significant differences appear in the behaviour of occurrences identified in the corpus, leading to a hypothesis of a polysemy with four rather than two meanings.
The findings of the study have resulted in the identification of four distinct meanings of tęsknić, as opposed to the two previously documented.Le présent article analyse la polysémie du verbe polonais tęsknić, en s\u27appuyant sur les principes sémantiques de la lexicologie systémique et systématique proposés par Y. Apresjan. Les dictionnaires contemporains décrivent deux sens de tęsknić : le sens premier dénote un sentiment, tandis que le secon est à dominante volitive plutôt qu\u27émotionnelle. Cependant, une analyse des corpus révèle que dans l\u27usage quotidien, tęsknić manifeste des contenus sémantiques qui ne s\u27accordent avec aucun de ces sens « officiels ».
Selon une approche systématique de la lexicographie, il convient de procéder à l\u27unification de la description des unités lexicales au sein d\u27un même type lexicographique et à l\u27analyse des caractéristiques propres à chacune d\u27entre elles, notamment en ce qui concerne leurs propriétés formelles motivées par le sens. En ce qui concerne les propriétés communes du type lexical, la présente étude s\u27appuie sur des travaux antérieurs réalisés dans le domaine de la sémantique des émotions, nos analyses se focalisant sur la dimension individualisante, c\u27est-à-dire sur les composants sémantiques des différents sens de tęsknić et et sur leurs propriétés linguistiquement pertinentes, y compris sur les structures syntaxiques des compléments, sur leurs dérivés perfectifs et sur les modificateurs intensifiants. Les résultats de l\u27étude conduisent à distinguer quatre sens de tęsknić, soit une polysémie plus riche que celle présentée dans les dictionnaires courants.
 
Behind the door: how Russian, Kazakh, and Armenian encode spatial relations with double-fronted objects
No full textThis paper explores how the concept of frontness is linguistically encoded in spatial constructions involving double-fronted objects, such as doors and windows, across three languages: Russian, Kazakh, and Armenian. Our analysis reveals significant cross-linguistic variation in how languages assign and interpret frontness in spatial expressions such as ‘in front of’ and ‘behind.’ Drawing on corpus data, field work with informants, and typological questionnaires, we show that the frontness of double-fronted objects such as doors and windows is not a universal feature, as one might have expected based on their experiential characteristics. Instead, spatial encoding varies across languages and appears to form different typological systems in this regard. Russian treats both doors and windows as fronted objects but only in two constructions – ‘in front of the door’ and ‘behind the window’, both referring to exterior location; Armenian assigns frontness primarily to windows; and Kazakh partially treats windows as fronted, while doors exhibit inconsistent patterns. These findings suggest that the encoding of spatial relations involving double-fronted objects forms a typologically diverse domain.This paper explores how the concept of frontness is linguistically encoded in spatial constructions involving double-fronted objects, such as doors and windows, across three languages: Russian, Kazakh, and Armenian. Our analysis reveals significant cross-linguistic variation in how languages assign and interpret frontness in spatial expressions such as ‘in front of’ and ‘behind.’ Drawing on corpus data, field work with informants, and typological questionnaires, we show that the frontness of double-fronted objects such as doors and windows is not a universal feature, as one might have expected based on their experiential characteristics. Instead, spatial encoding varies across languages and appears to form different typological systems in this regard. Russian treats both doors and windows as fronted objects but only in two constructions – ‘in front of the door’ and ‘behind the window’, both referring to exterior location; Armenian assigns frontness primarily to windows; and Kazakh partially treats windows as fronted, while doors exhibit inconsistent patterns. These findings suggest that the encoding of spatial relations involving double-fronted objects forms a typologically diverse domain
Przekłady polskie na norweskim rynku wydawniczym w latach 2008–2024. Rekonesans
No full textThis article deals with a so far undescribed publishing period (2008–2024) of translations from Polish into Norwegian. It deepens the understanding of historical and contemporary publishing trends and indicates the reasons for their occurrence by grouping and characterising the items published during this period. It shows the persistence of publishing trends towards the publication of Witold Gombrowicz, the disappearance of interest in the reportages of Ryszard Kapuściński and the growth of interest in the works of Olga Tokarczuk, Andrzej Sapkowski and Berenika Kolomycka. The author discusses the unsuccessful attempt to introduce Polish detective stories to the Norwegian market – the case of Marek Krajewski’s books; he describes the unexpected trend of publishing Polish literature written in the period around the Second World War (Zofia Nałkowska, Krzysztof Kamil Baczyński, Witold Pilecki). The aim of the text is, among other things, bibliographic accommodation and guidance for further research for subsequent researchers. Furthermore, the text characterises the Norwegian market, conditioned by the level of readership. It presents the historical development of interest in Polish literature in Norway. It distinguishes translators historically and contemporarily important for the development of interest in Polish literature in Bokmål and Nynorsk (Ole Michael Selberg, Jan Brodal, Agnes Banach, Anna Walseng, Julia Więdłocha, Knut Andreas Grimstad, Knut Inge Andersen). It arranges the prizes awarded to Polish translators and forecasts the chances for further interest in Polish literature.Artykuł dotyczy nieopisanego dotąd okresu wydawniczego (lata 2008–2024) przekładów z języka polskiego na norweski. Poprzez pogrupowanie i scharakteryzowanie pozycji publikowanych w tym czasie pogłębia rozumienie historycznych i współczesnych tendencji wydawniczych oraz wskazuje na powody ich zaistnienia. Zwraca uwagę na utrzymywanie się tendencji do publikacji Witolda Gombrowicza, zanik upodobania do reportaży Ryszarda Kapuścińskiego i wzrost życzliwości dla twórczości Olgi Tokarczuk, Andrzeja Sapkowskiego oraz Bereniki Kołomyckiej. Autor omawia nieudaną próbę wprowadzenia na norweski rynek polskich kryminałów – przypadek książek Marka Krajewskiego; opisuje niespodziewaną tendencję do wydawania polskiej literatury okołowojennej (Zofia Nałkowska, Krzysztof Kamil Baczyński, Witold Pilecki). Celem opracowania jest m.in. akomodacja bibliograficzna i wskazówki do dalszych poszukiwań dla kolejnych badaczy. Ponadto artykuł charakteryzuje rynek norweski, warunkowany przez poziom czytelnictwa i przedstawia historyczny rozwój zainteresowania polską literaturą w Norwegii. Wyróżnia tłumaczy historycznie oraz współcześnie istotnych dla rozpowszechniania literatury polskiej w języku bokmål oraz nynorsk (Ole Michael Selberg, Jan Brodal, Agnes Banach, Anna Walseng, Julia Więdłocha, Knut Andreas Grimstad, Knut Inge Andersen). Porządkuje również nagrody przyznawane tłumaczom z języka polskiego i prognozuje szanse na dalsze oddziaływanie literatury polskiej w Norwegii
A jednak filologia… Poloniści francuscy wobec dziedzictwa i teraźniejszości
No full textThe article commences with an examination of the origins of Polish studies in France, integrating this historical perspective with the evolution of Polish-French cultural interactions. A particular focus is placed on the legacy of the Great Emigration. The author goes on to discuss the first 20th-century institutional initiatives related to the teaching of the Polish language and the literature and culture created in it. She demonstrates the pivotal role of eminent French philologists, including Paul Cazin, Jean Fabre, Jean Bourrilly, Jean Lajarrige and Claude Backvis, who worked in Belgium, in the reception of Polish writers. The reconstruction of the principles underlying their philological expertise based on the pillars of dissertation, translation and explication of the text allows for the demonstration of the specificity of Polish studies in France at the end of the 20th century and in the first decades of the 21st century, situating them against the background of the main theoretical trends in the broadly understood humanities. Within this extensive domain, old philological traditions meet various forms of modern hermeneutics. The pragmatism of recent comparative literary and cultural studies makes it possible to rethink the nature of this encounter and to exploit its cognitive potential in attempts to understand historical phenomena and their significance for the present. The new, expanded philology can therefore be regarded as a public good, serving to protect society from the overflow of mass culture, consumerism, and conformism.Artykuł za punkt wyjścia przyjmuje początki polonistyki we Francji i jej historię połączoną z przemianami polsko-francuskich kontaktów kulturowych, zwłaszcza dziedzictwem Wielkiej Emigracji. Autorka omawia pierwsze XX-wieczne inicjatywy instytucjonalne związane z nauczaniem języka polskiego oraz tworzoną w nim literaturą i kulturą. Pokazuje, jaką rolę w recepcji polskich twórców oraz badaniach ich dorobku odegrały prace i przekłady wybitnych francuskich filologów, m.in. Paula Cazina, Jeana Fabre’a, Jeana Bourrilly’ego, Jeana Lajarrige’a oraz pracującego w Belgii Claude’a Backvisa. Rekonstrukcja zasad fundujących ich filologiczny warsztat zbudowany na filarach dysertacji, przekładu i eksplikacji tekstu ujawnia specyfikę badań polonistycznych we Francji pod koniec XX wieku i w pierwszych dekadach obecnego stulecia, sytuując je na tle głównych nurtów teoretycznych szeroko rozumianej humanistyki. Dawne tradycje filologii spotykają się w niej z rozmaitymi odmianami nowoczesnej hermeneutyki. Pragmatyka najnowszej komparatystyki literacko-kulturowej pozwala na nowo projektować charakter tych spotkań i wykorzystywać ich poznawczy potencjał w próbach rozumienia zjawisk historycznych i ich znaczenia dla teraźniejszości. Nowa, poszerzona filologia może być dzięki temu traktowana jako dobro publiczne, chroniące społeczeństwo przed naporem kultury masowej, konsumeryzmu i konformizmu